Τα χίλια πρόσωπα του ήρωα, οι μάσκες του θείου και η θηλυκή θεότητα, (δοκίμια του Τζόζεφ Κάμπελ)

Ακολουθούν τα σημαντικότερα έργα του Αμερικανού συγκριτικού μυθολόγου, Τζόζεφ Κάμπελ (Joseph Campbell, 1904–1987), μαζί με πληροφορίες για ελληνικές εκδόσεις όπου αυτές υπάρχουν.

Ο ήρωας με τα χίλια πρόσωπα (1949) Αποτελεί, ένα από τα πιο επιδραστικά δοκίμια του 20ού αιώνα, στον χώρο της μυθολογίας και της αφηγηματολογίας. Αν και δεν είναι λογοτεχνία, με τη στενή έννοια, διαθέτει έντονη αφηγηματική δύναμη και φιλοσοφική διάσταση, που το καθιστούν σχεδόν «λογοτεχνικό» στην εμπειρία της ανάγνωσης. Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό της σκέψης του συγγραφέα. Συμπυκνώνει με τον πιο καθαρό και συνεκτικό τρόπο, τη βασική του ιδέα: ότι πίσω από τις μυθολογίες του κόσμου, υπάρχει ένα κοινό αφηγηματικό και ψυχολογικό μοτίβο, το «ταξίδι του ήρωα». Το βιβλίο έχει σαφή δομή, ισχυρό θεωρητικό άξονα και ταυτόχρονα μια σχετική αφηγηματική ζωντάνια, που το κάνει να διαβάζεται ακόμη και εκτός ακαδημαϊκού πλαισίου. Επιπλέον, είναι αυτό που επηρέασε βαθύτερα τη σύγχρονη αφήγηση, από τη λογοτεχνία μέχρι τον κινηματογράφο.

Στον πυρήνα του βιβλίου βρίσκεται η έννοια του «μονομύθου» — η ιδέα ότι όλες οι μεγάλες μυθολογικές αφηγήσεις, μοιράζονται μια κοινή δομή: το ταξίδι του ήρωα. Ο Campbell, αντλεί παραδείγματα από διαφορετικούς πολιτισμούς, εποχές και θρησκείες, επιχειρώντας να αποδείξει, ότι οι ανθρώπινες ιστορίες, εκφράζουν πανανθρώπινα, ψυχολογικά και υπαρξιακά μοτίβα. Η επιρροή της ψυχαναλυτικής σκέψης, ιδιαίτερα του Carl Jung, είναι εμφανής, καθώς ο ήρωας ερμηνεύεται, ως συμβολική αναπαράσταση της εσωτερικής μεταμόρφωσης του ατόμου.

Η γραφή είναι πυκνή, συχνά δοκιμιακή, και απαιτεί προσοχή από τον αναγνώστη. Δεν πρόκειται για ένα εύκολο ή «γρήγορο» ανάγνωσμα, αντιθέτως, λειτουργεί σαν ένα πνευματικό ταξίδι που καλεί σε στοχασμό. Οι συνεχείς αναφορές σε μύθους, από όλο τον κόσμο, δημιουργούν έναν πλούσιο, σχεδόν ποιητικό ιστό, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να κουράσουν, όσους δεν έχουν εξοικείωση με το αντικείμενο.

Από λογοτεχνική σκοπιά, το βιβλίο ξεχωρίζει για τη δομή του: δεν αφηγείται μια ιστορία, αλλά αποδομεί και επανασυνθέτει, όλες τις ιστορίες σε ένα ενιαίο σχήμα. Αυτό το εγχείρημα, είναι ταυτόχρονα το μεγαλύτερο προτέρημα και η κύρια αδυναμία του. Από τη μία πλευρά, προσφέρει ένα ισχυρό ερμηνευτικό εργαλείο, που έχει επηρεάσει βαθιά τη σύγχρονη αφήγηση. Από την άλλη, η γενίκευση που επιχειρεί, ίσως υπεραπλουστεύει, την πολυπλοκότητα των επιμέρους πολιτισμικών παραδόσεων.

Η σημασία του έργου, εκτείνεται πολύ πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και την ανάλυση μυθολογίας και αφήγησης. Δημιουργοί όπως ο George Lucas, έχουν αναγνωρίσει την επιρροή του, στη διαμόρφωση σύγχρονων αφηγηματικών προτύπων. Το «ταξίδι του ήρωα» έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο της δραματουργικής δομής στον κινηματογράφο και στη λογοτεχνία.

Συνολικά, είναι ένα έργο που απαιτεί ενεργή συμμετοχή από τον αναγνώστη, αλλά ανταμείβει με μια βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης αφήγησης. Δεν είναι απαραίτητα ένα βιβλίο για όλους, όμως για όσους ενδιαφέρονται για τη μυθολογία, την ψυχολογία και τη δύναμη των ιστοριών, αποτελεί ένα θεμελιώδες και διαχρονικό ανάγνωσμα.  Στην Ελλάδα έχει κυκλοφορήσει από τον Ιάμβλιχο το 1995.

Οι μάσκες του Θεού (1962 – 1968) Το «πιο ολοκληρωμένο» και εκτεταμένο εγχείρημά του. Μνημειώδης τετραλογία, που επιχειρεί κάτι ακόμη πιο φιλόδοξο από τον «Ήρωα με τα χίλια πρόσωπα»: μια συνολική χαρτογράφηση της παγκόσμιας μυθολογίας μέσα από πολιτισμικές, ιστορικές και ψυχολογικές οπτικές. Η σειρά (που περιλαμβάνει τέσσερις τόμους, για την πρωτόγονη, την ανατολική, τη δυτική και τη δημιουργική μυθολογία) αποκαλύπτει την επιμονή του Campbell στη βασική του ιδέα: ότι οι μύθοι αποτελούν «μάσκες» μέσα από τις οποίες εκφράζεται, μια κοινή ανθρώπινη εμπειρία του ιερού και «άρρητου». Εδώ όμως, η προσέγγισή του, είναι πιο εκτεταμένη και λιγότερο αφηγηματικά, συγκεντρωμένη σε ένα μοτίβο, όπως ήταν ο μονομύθος. Είναι όμως πιο δύσκολο, λιγότερο ενιαίο ως ανάγνωσμα και όχι τόσο άμεσο. Αποτελεί θεμελιώδη συγγραφή για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία και λειτουργία του μύθου.

Η γραφή του είναι ακόμη πιο απαιτητική από ό,τι στον «Ήρωα». Ο Campbell συνδυάζει ανθρωπολογία, συγκριτική θρησκειολογία και ψυχαναλυτικές επιρροές (και πάλι με εμφανή τη σκιά του Carl Jung), δημιουργώντας ένα έργο, που συχνά θυμίζει εγκυκλοπαίδεια ιδεών. Η γλώσσα του είναι πλούσια, αλλά και πυκνή, και απαιτεί από τον αναγνώστη όχι μόνο συγκέντρωση αλλά και μια σχετική εξοικείωση με το αντικείμενο.

Από λογοτεχνική άποψη, η αξία της τετραλογίας, βρίσκεται στη συνθετική της δύναμη: ο Campbell λειτουργεί, σαν ένας αφηγητής πολιτισμών, που υφαίνει ένα τεράστιο δίκτυο συμβόλων και νοημάτων. Υπάρχουν στιγμές σχεδόν ποιητικές, όπου οι διαφορετικές μυθολογίες «συνομιλούν» μεταξύ τους, αλλά αυτές εναλλάσσονται με εκτενείς αναλύσεις που μπορεί να φανούν βαρετές.

Η μεγαλύτερη αρετή του έργου είναι η εύρος του. Ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με μια εντυπωσιακή ποικιλία μύθων και θρησκευτικών παραδόσεων, αποκτώντας μια αίσθηση της παγκόσμιας πολιτισμικής ενότητας. Ωστόσο, εδώ εντοπίζεται και η βασική κριτική: η τάση του Campbell να εξομαλύνει τις διαφορές και να εντάσσει τα πάντα σε ένα ενιαίο ερμηνευτικό σχήμα, μπορεί να θεωρηθεί απλουστευτική ή ακόμη και προβληματική από σύγχρονη ακαδημαϊκή σκοπιά.

Σε αντίθεση με τον «Ήρωα με τα χίλια πρόσωπα», που έχει πιο άμεση επιρροή στη σύγχρονη αφήγηση, οι «Μάσκες του Θεού» λειτουργούν περισσότερο ως έργο αναφοράς και στοχασμού. Δεν είναι ένα βιβλίο που «διαβάζεται» εύκολα, από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά ένα έργο στο οποίο επιστρέφει κανείς, αναζητώντας συνδέσεις και ερμηνείες.

Συνολικά, πρόκειται για ένα φιλόδοξο και απαιτητικό έργο, που ανταμείβει τον υπομονετικό αναγνώστη, με μια βαθιά, αν και όχι αδιαμφισβήτητη, θεώρηση της ανθρώπινης μυθολογικής εμπειρίας. Είναι πιο δύσκολο στην ανάγνωση, από άλλα έργα του Campbell, αλλά ίσως πιο ενδεικτικό της διανοητικής του εμβέλειας. Δεν έχει εκδοθεί ολοκληρωμένο στην Ελλάδα. Από τις εκδόσεις Ιάμβλιχος, το 1997, έχουν κυκλοφορήσει οι δυο πρώτοι τόμοι, από τους 4, με τίτλο Πρωτόγονη Μυθολογία, (τομ. Α΄,Β΄)

Η δύναμη του μύθου (1988)  Αποτελεί ένα από τα πιο προσιτά και ταυτόχρονα ουσιαστικά κείμενα, για την κατανόηση της μυθολογικής σκέψης στον σύγχρονο κόσμο. Η δομή του έργου βασίζεται σε συζητήσεις, με τον δημοσιογράφο Bill Moyers, που έγιναν πριν τον θάνατο του συγγραφέα (1987), οι οποίες, αγγίζουν θεμελιώδη ζητήματα: τον ρόλο των μύθων στην ανθρώπινη ζωή, τη σχέση τους με τη θρησκεία, τη σημασία των συμβόλων και τη θέση του ατόμου, σε έναν κόσμο που φαίνεται να έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές αφηγήσεις. Ο Campbell δεν παρουσιάζει απλώς θεωρίες, αφηγείται, ερμηνεύει και συνδέει, δημιουργώντας ένα κείμενο που ρέει με φυσικότητα, σχεδόν σαν προφορικός λόγος.

Από λογοτεχνική άποψη, το βιβλίο ξεχωρίζει για την απλότητα και τη σαφήνειά του. Η γλώσσα είναι καθαρή, χωρίς την πυκνότητα που χαρακτηρίζει άλλα έργα του, γεγονός που το καθιστά ιδανικό ως εισαγωγή στη σκέψη του. Παράλληλα, η χρήση παραδειγμάτων, από διαφορετικές μυθολογίες και πολιτισμούς δημιουργεί μια αίσθηση οικουμενικότητας. Η επιρροή της ψυχολογικής σκέψης, ιδίως του Carl Jung, παραμένει παρούσα, αλλά εδώ ενσωματώνεται με πιο αφηγηματικό και λιγότερο θεωρητικό τρόπο.

Ο Κάμπελ, αναγνώρισε στη μυθολογία, τέσσερις βασικές λειτουργίες όσον αφορά στην επίδραση της πάνω στην ανθρώπινη εμπειρία:

Την αφύπνιση αισθήματος δέους μπροστά στο μυστήριο της Ζωής: Για τις αρχέγονες κοινωνίες  το ανώτερο μυστήριο της ύπαρξης, δεν μπορούσε να εκφραστεί με τον λόγο (γιατί προϋπήρχε και υπερέβαινε αυτόν). Η μόνη δυνατή προσέγγιση του, ήταν η άμεση εμπειρία. Οι μύθοι και οι τελετές, που τους αναπαριστούν, οδηγούσαν σε μία τέτοια εμπειρία, μέσω της σύνδεσης του προσωπικού βιώματος, με κάτι – εν πολλοίς ακατανόητο και - μεγαλύτερο. Έτσι όρισε και την ετυμολογία της λέξη religion (λατ. religio) ως re-link (επανασύνδεση). Στα ελληνικά, η λέξη θρησκεία, προέρχεται από το ρήμα θρησκεύω (αποδίδω ιερή υπηρεσία, λατρεύω), το οποίο εμφανίζεται ήδη, από τον 5ο αι. π.Ε. Το θρησκεύω, συνδέεται με την νόηση (θρήσκω) ή τη φύλαξη (εν-θρεῖν), υποδηλώνοντας την προσεκτική φύλαξη ιερών μυστικών. Μια άλλη θεωρία (Πλούταρχος), αναφέρει ότι η λέξη προέρχεται από τις «Θράσσες» (Θράκισσες γυναίκες), οι οποίες μυούνταν στα Καβείρια μυστήρια και καταλαμβάνονταν από ιερή μανία. Άλλοι, τη συσχετίζουν, επίσης με τα ρήματα θρέομαι (φωνάζω) ή θροέω (θορυβώ), παραπέμποντας στο «θρούν» (θρόισμα) ή τον ιερό φόβο και τον κλονισμό. Ορισμένοι, γλωσσολογικά, τη συνδέουν με την ινδοευρωπαϊκή  ρίζα θεράπ- (θεραπεύω), υποδηλώνοντας την υπηρεσία προς τους θεούς. Όπως και να είναι, όλα αυτά, προϋποθέτουν επίσης τη σύνδεση με το θείο. 

Την κοσμολογική λειτουργία: Τον καιρό της δημιουργίας τους, οι μύθοι λειτουργούσαν ως πρώιμη, εμβρυακή επιστήμη, εξάγοντας γενικά συμπεράσματα, μέσα από φυσικές παρατηρήσεις. 

Την διατήρηση της υπάρχουσας τάξης: Η δομή των αρχαίων κοινωνιών, δημιουργήθηκε κάτω από πολύ ισχυρότερες φυσικές πιέσεις, απ’ ότι οι σύγχρονες και εξαρτιόταν πολύ περισσότερο από αυτές. Η δομή αυτή, συχνά κρινόταν απαραίτητη, για την επιβίωση αυτών των κοινωνιών και εδώ, ο μύθος, έπαιζε τον βασικό ρόλο συγκρότησης και διαιώνιση της. 

Και την καθοδήγηση του ανθρώπου μέσα από τα στάδια της ζωής: ο μύθος προσέφερε ένα αρχετυπικό πρότυπο, για τα στάδια της ενηλικίωσης, της ζωής μετά και τελικά την αντιμετώπιση της πραγματικότητας του θανάτου.

Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του έργου είναι η σύνδεσή του με την επικαιρότητά. Ο Campbell, υποστηρίζει ότι, ακόμη και στον σύγχρονο, τεχνολογικό κόσμο, οι μύθοι εξακολουθούν να αποτελούν βασικό μηχανισμό νοηματοδότησης της ανθρώπινης εμπειρίας. Η ιδέα, ότι ο άνθρωπος χρειάζεται «ζωντανούς μύθους», για να κατανοήσει τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια εποχή κρίσης αξιών.

Ο διάλογος, αν και γοητευτικός, δεν επιτρέπει πάντα την ανάπτυξη σε βάθος των επιχειρημάτων, αφήνοντας, ορισμένα ζητήματα ανοιχτά ή απλουστευμένα. Παρά ταύτα, το έργο, διαθέτει μια ιδιαίτερη γοητεία: μεταφέρει τη σοφία ενός μελετητή, που έχει αφιερώσει τη ζωή του, στη μελέτη των ιστοριών που διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα. Δεν είναι ένα βιβλίο που επιδιώκει να εντυπωσιάσει με θεωρητική πολυπλοκότητα, αλλά να εμπνεύσει και να προβληματίσει.

Συνολικά, πρόκειται για ένα έργο που γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στην επιστήμη και την αφήγηση. Προσφέρει μια ουσιαστική, ανθρώπινη προσέγγιση στους μύθους, καθιστώντας το ιδανικό, τόσο για τον νέο αναγνώστη, όσο και για εκείνον, που έχει ασχοληθεί με αυτά τα θέματα. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ιάμβλιχος το 1998.

Goddesses: Mysteries of the feminine divine (2013) Αν και δεν ολοκληρώθηκε από τον ίδιο, όσο ζούσε, ως ενιαίο βιβλίο, αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη της θηλυκής θεότητας στους μύθους. Αποτελεί συλλογή διαλέξεων και εργαστηρίων που έδωσε μεταξύ 1972 και 1986, για τις θεές και τη θηλυκή θεότητα, στον παγκόσμιο μύθο. Η επιμελήτρια, συγκέντρωσε αυτές τις διαλέξεις και σχημάτισε με αυτές, μια συνεκτική συλλογή, που επικεντρώνεται στη μορφή του θηλυκού θείου στις παγκόσμιες μυθολογίες. Αυτό το στοιχείο καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τον χαρακτήρα του έργου.

Η γραφή (ή μάλλον, καταγραφή του προφορικού λόγου) είναι πιο χαλαρή, αποσπασματική, με μια αίσθηση άμεσης επικοινωνίας. Σε αντίθεση με τη συστηματικότητα που συναντάμε σε άλλα έργα του συγγραφέα, εδώ ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με μια πιο ελεύθερη, σχεδόν περιπλανώμενη σκέψη, που αναπτύσσεται μέσα από συνειρμούς και θεματικές συνδέσεις.

Ο Campbell εξετάζει τη θεότητα μέσα από τη γυναικεία της διάσταση: από τις αρχαίες μητριαρχικές θεότητες μέχρι τις πιο σύνθετες μορφές της θεϊκής θηλυκότητας σε ανατολικές και δυτικές παραδόσεις. Το βασικό του επιχείρημα παραμένει γνώριμο: οι μύθοι λειτουργούν ως συμβολικά συστήματα, που εκφράζουν βαθύτερες ψυχολογικές και κοσμολογικές αλήθειες. Ωστόσο, εδώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργική, γεννητική και μεταμορφωτική δύναμη του θηλυκού στοιχείου. Τα κεντρικά θέματα του έργου είναι:

Η εξέλιξη της θηλυκής θεότητας στην παγκόσμια μυθολογία: Μελετά, πώς η αρχική μορφή μιας ενιαίας «Μεγάλης θεάς» σε αρχαίες κοινωνίες (π.χ. Νεολιθική Ευρώπη) μετασχηματίστηκε σταδιακά, σε πολλούς, διαφορετικούς θεούς και θεές, με ποικίλες ιδιότητες και λειτουργίες.

Τα αρχέτυπα και οι συμβολισμοί: Οι θεές δεν αντιμετωπίζονται απλά ως ιστορικές φιγούρες, αλλά ως αρχέτυπη έκφραση θεμελιωδών ψυχικών και πνευματικών λειτουργιών -  δημιουργία & καταστροφή, ζωή & θάνατος, μύηση, μεταμόρφωση. Λειτουργούν ως σύμβολα, για βασικές ανθρώπινες εμπειρίες και για την εσωτερική ανάπτυξη.

Η πολυπολιτισμική, συγκριτική προσέγγιση: Το έργο καλύπτει παραδόσεις από την Παλαιολιθική και Νεολιθική Ευρώπη, τις Αιγαιοπελαγίτικες και Κρητικές θεότητες, τις Σουμεριακές και Αιγυπτιακές μορφές, τις Ινδικές και Ελληνικές θεές, τους μύθους του Ελευσίνιου μυστηρίου και αρχαιότερες τελετουργίες και την Χριστιανική παράδοση και την Παναγία, μέσα από τη σύγκρισή τους με αρχαιότερες μορφές.

Η συμβολή της θηλυκής θεότητας στην ψυχοπνευματική μεταμόρφωση: Ο Κάμπελ, τονίζει, ότι οι θεές δεν είναι απλά μυθολογικές φιγούρες, αλλά δείχνουν ενεργές διαδικασίες αλλαγής και μύησης – δηλαδή, πώς  προσεγγίζονται τα μεγάλα ερωτήματα, για την ύπαρξη, το θάνατο, τη μεταμόρφωση και την πνευματική ωρίμανση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιδέα ότι η απώλεια ή η υποβάθμιση του αρχικού συμβολισμού του θηλυκού θεϊκού, στις μεταγενέστερες πατριαρχικές παραδόσεις, έχει βαθιές συνέπειες στην κουλτούρα και στην ψυχολογία, καθιστώντας την επανεκτίμηση των αρχαίων θεών σημαντική και σήμερα.

Το βιβλίο αυτό συμπληρώνει παλαιότερες μελέτες του Κάμπελ, όπως Οι μάσκες του Θεού και Η δύναμη του μύθου, προσφέροντας μια εξειδικευμένη εστίαση, στον θηλυκό μύθο και τις θεές. Ο Κάμπελ, αντιμετωπίζει τις θεές, όχι μόνο ως ιστορικές αντικειμενικές μορφές, αλλά και ως αρχέτυπα της εσωτερικής ψυχικής ζωής. Επίσης, αναδεικνύει, πώς οι μορφές του θηλυκού θεϊκού - π.χ. θεότητα της γονιμότητας, μητέρα της γης, θεές της σοφίας – λειτούργησαν, ως πύλες, προς βαθύτερες πνευματικές εμπειρίες και μεταμορφώσεις, στον ιστορικό άνθρωπο.

Έχει τριπλή σημασία: Αποκαλύπτει μία πολυσυλλεκτική, παγκόσμια εικόνα της θηλυκής θεότητας, μέσα από μύθους και τελετουργικά. Αναδεικνύει τις θηλυκές
θεότητες, όχι απλά ως ιστορικά ή λατρευτικά σύμβολα, αλλά, ως αρχέτυπα, που καθοδηγούν την ψυχική και πνευματική ανάπτυξη. Και τέλος τις εξετάζει και τις εντάσσει, μέσα σε ένα πλαίσιο, συγκριτικής ανάλυσης και σύνθεσης, δείχνοντας την εξέλιξη τους, από αρχέγονες κατηγορίες, προς πιο διαφοροποιημένες μορφές. 

Από λογοτεχνική άποψη, το έργο έχει διπλό ενδιαφέρον. Από τη μία πλευρά, η καταγραφή του προφορικού λόγου το καθιστά πιο προσιτό και ζωντανό, αφού υπάρχουν στιγμές, όπου η αφήγηση αποκτά σχεδόν μυθική ποιότητα, σαν να ακούει κανείς έναν δάσκαλο, να αφηγείται ιστορίες μπροστά σε κοινό. Από την άλλη, η έλλειψη αυστηρής δομής, μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση ασυνέχειας, ιδίως σε αναγνώστες που αναζητούν ένα πιο οργανωμένο επιχείρημα.

Η θεματική του, το καθιστά ιδιαίτερα επίκαιρο, ειδικά υπό το πρίσμα σύγχρονων συζητήσεων, γύρω από το φύλο και τη θρησκευτική εμπειρία. Ωστόσο, η προσέγγιση του, δεν είναι προϊόν σύγχρονων φεμινιστικών θεωριών, αλλά εντάσσεται στο ευρύτερο συγκριτικό και ψυχολογικό πλαίσιο στη πορεία του συγγραφέα στο χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ προσφέρει γόνιμο υλικό για σκέψη, μπορεί να φαίνεται περιορισμένο ή παρωχημένο σε ορισμένες ερμηνείες του. Μπορεί όμως, σε άλλους, με πιο ευρεία και ευέλικτη προσέγγιση και δημιουργική σύνθεση των ερμηνειών, να τους βοηθήσεις να εξάγουν πολύ αξιοπρόσεκτα συμπεράσματα.

Συνολικά, δεν είναι το πιο ολοκληρωμένο ή αντιπροσωπευτικό έργο του Campbell, αλλά αποτελεί ένα ενδιαφέρον συμπλήρωμα της σκέψης του. Προσφέρει, μια πιο άμεση επαφή, με τον τρόπο, που ο ίδιος ανέπτυσσε τις ιδέες του προφορικά, ενώ φωτίζει μια πτυχή της μυθολογίας, που συχνά παραμελείται. Είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται περισσότερο ως στοχαστική εμπειρία, παρά ως συστηματική μελέτη, και γι’ αυτό ακριβώς έχει τη δική του ξεχωριστή αξία.

Εκδότης: New World Library / Joseph Campbell Foundation (Collected Works of Joseph Campbell) - Επιμελήτρια έκδοσης: Safron Rossi (ISBN: 9781608681822)

Τελική ενεργειακή κατανάλωση νοικοκυριών στην ΕΕ το 2024

Η κατανάλωση ενέργειας των νοικοκυριών έφτασε τα 507 κιλά ισοδύναμου πετρελαίου (KGOE) ανά κάτοικο της ΕΕ το 2024. 

Υψηλότερη τελική κατανάλωση ενέργειας σε νοικοκυριά κατά κεφαλήν σε: Φινλανδία (954 KGOE), Αυστρία (755), Εσθονία (713)

Χαμηλότερη: Μάλτα (214 KGOE), Πορτογαλία (260), Ισπανία (284)

Σημειώστε ότι ο χάρτης περιλαμβάνει χώρες της ΕΕ, χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών και υποψήφιες χώρες στην ΕΕ με διαθέσιμα δεδομένα. Η κατάταξη όμως βασίζεται μόνο στις χώρες της ΕΕ.

Αξιοπερίεργο και ίσως χρήζων κάποιας σοβαρής μελέτης είναι ότι η Ελλάδα έχει την υψηλότερη κατανάλωση μεταξύ των χωρών του Ευρωπαϊκού νότου (Πορτογαλία, Ισπανία, Μάλτα, Κύπρο) και των χωρών με τις οποίες συνορεύει στα βόρεια και ανατολικά

Περισσότερα εδώ

2013-2014: Έργα με καινοτομία φόρμας / περιεχομένου και επιρροή στο λογοτεχνικό κανόνα παρά στην αφηγηματική τελειότητα

Μεταχειρισμένος χρόνος (Σβετλάνα Αλεξίεβιτς - 2013) Είναι ένα εποπτικό πορτρέτο μιας χαμένης κοινωνίας, που αναδεικνύει την ανθρώπινη ψυχή πέρα από τις ιδεολογίες και τη μεταβατική εποχή. Έχει εφεύρει ένα νέο λογοτεχνικό είδος: τη "συναρπαστική χορωδία φωνών".  

Η Λευκορώσος νομπελίστας κατέγραψε χιλιάδες ώρες μαρτυριών από απλούς ανθρώπους για να δημιουργήσει αυτή την προφορική ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης και του τέλους της. Συγγραφείς, σερβιτόροι, γιατροί, στρατιώτες, πρώην μηχανόβιοι του Κρεμλίνου, επιζώντες των γκουλάγκ: δίνεται χώρος σε όλους να πουν τις ιστορίες τους, να μοιραστούν τον θυμό και την προδοσία τους και να εκφράσουν τις ανησυχίες τους για τη μετάβαση στον καπιταλισμό. Ένα αξέχαστο βιβλίο, που είναι ταυτόχρονα μια πράξη κάθαρσης και μια βαθιά επίδειξη ενσυναίσθησης.           

Το βιβλίο είναι μια πολυφωνική συνέντευξη για τη μετασοβιετική εποχή, αλλά η σύνθεση, ο ρυθμός και η συναισθηματική εστίαση του καθιστούν το αποτέλεσμα καθαρά λογοτεχνικό. Το 2015 της απένεμαν το Νόμπελ Λογοτεχνίας για αυτήν ακριβώς την καινοτομία ("πολυφωνικό γράψιμο, μνημείο για το πάθος και το θάρρος της εποχής μας"). Επηρέασε τον τρόπο που η λογοτεχνία πλησιάζει την ιστορική μνήμη.

Σαν τεκμήριο της εποχής και ως πρωτοποριακό είδος έγινε κλασσικό. Το Second-hand time δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη στα ελληνικά.

Τα φώτα (Έλενορ Κάτον - 2013) Πολυσύνθετο ιστορικό μυθιστόρημα, με πειραματική αφήγηση, που ανανέωσε τη μορφή του κλασικού βικτωριανού μυθιστορήματος.

Βρισκόμαστε στο 1866 και ο Γουόλτερ, απογοητευμένος από τη ζωή του στην Αγγλία, καταφθάνει στη Νέα Ζηλανδία για να αναζητήσει την τύχη του στα χρυσωρυχεία. Το βράδυ της άφιξής του στην πόλη Χοκιτίκα, ύστερα από ένα περιπετειώδες ταξίδι και μια τρομακτική εμπειρία στο καράβι, θα διακόψει άθελά του μια μυστική συνάντηση δώδεκα ανδρών που λαμβάνει χώρα στο καπνιστήριο του ξενοδοχείου που διαμένει. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν συναντηθεί για να συζητήσουν μια σειρά γεγονότων και συμπτώσεων που έχουν ανησυχήσει το τελευταίο διάστημα την πόλη και στα οποία όλοι τους εμπλέκονται, ο καθένας με διαφορετικό τρόπο. Καλείται όχι μόνο να ακούσει τη μυστήρια αυτή υπόθεση, αλλά και να συμμετάσχει ο ίδιος σ’ αυτό το απίθανο δίχτυ που υφαίνουν οι ζωές των προσώπων και η μοίρα των ανθρώπων.  Ένα αφήγημα που η πλοκή του θυμίζει τα καλύτερα μυθιστορήματα της βρετανικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα και η τεχνική του τους μοντερνιστές συγγραφείς του 20ού αιώνα. Η αναπαράσταση της εποχής, η βικτωριανή κοινωνία των αποικιών, το κυνήγι του χρυσού στη Νέα Ζηλανδία, οι ιθαγενείς Μαορί, η ανθρώπινη απληστία, η αγάπη κι η αυτοθυσία, όλα αυτά ζωντανεύουν μέσα από την ευρηματική πλοκή, αλλά και τον υπαρξιακό στοχασμό της Κάτον, όταν σκιαγραφεί τους χαρακτήρες της ή αναλύει τα κίνητρα που διέπουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Παρότι είναι αστυνομικό, εξερευνά θέματα πεπρωμένου, ελευθερίας, οικονομίας, και της δυνατότητας (ή όχι) να γνωρίζουμε τον άλλον. Είναι μια καινοτόμος αναβίωση του βικτωριανού μυθιστορήματος. Η καινοτομία του έγκειται στην οικοδόμηση ενός τεράστιου παζλ συνωμοσίας με μια μαθηματικά αυστηρή δομή: ο αριθμός και το μήκος των κεφαλαίων ακολουθούν τον αστρολογικό κύκλο και τον ζωδιακό χρόνο.

Η Eleanor Catton κέρδισε το Man Booker Prize σε ηλικία 28 ετών, αναδεικνύοντας μια νέα τάση λογοτεχνικού παιχνιδιού και δομικού πειραματισμού σε εμπορικό σκεύασμα. Επηρέασε τη συζήτηση για τη σχέση μορφής και περιεχομένου. Παραμένει ως ένα από τα πιο φιλόδοξα και τεχνικά αριστουργηματικά μυθιστορήματα των αρχών του ΧΧΙ αιώνα. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το 2015 από τις εκδόσεις Polaris.

Americanah (Τσιμαμάντα Αντίτσι – 2013) Ένα διεθνές κοινωνικό μυθιστόρημα για τη μετανάστευση, την αγάπη, και την ταυτότητα.

Η Ifemelu, νεαρή Νιγηριανή, μεταναστεύει στην Αμερική, ζώντας τα αδιέξοδα της φυλετικής ταυτότητας και της ενσωμάτωσης. Το έργο αποτελεί εξομολογητική κριτική της σύγχρονης Αμερικής και του τρόπου με τον οποίο κατασκευάζονται έμφυλες και φυλετικές ταυτότητες.

Είναι ένα βαθιά ανθρώπινο ιστορία αγάπης που ταυτόχρονα αποτελεί κοφτερή κοινωνιολογική μελέτη για τον ρατσισμό, την τάξη και την "επιστροφή".

Δεν είναι πειραματικό στη φόρμα, αλλά καινοτόμο στο εξειδικευμένο, πολιτικό λεξιλόγιο και την κοφτερή παρατήρηση που δημιουργεί. Η Αντίτσι καταγράφει τις αποχρώσεις της φυλής σε διαφορετικές κοινωνίες (Αμερική, Βρετανία, Νιγηρία) με μια ευκρίνεια που έγινε καθοριστική.

Έγινε πολιτισμικό φαινόμενο και αναγνωστικό κλασικό αμέσως. Ορίζει τον τρόπο που η σύγχρονη λογοτεχνία αντιμετωπίζει θέματα ταυτότητας, φυλής, φεμινισμού και διασποράς, επηρεάζοντας μια ολόκληρη γενιά αναγνωστριών και συγγραφέων.

Έχει ήδη την αντοχή του σύγχρονου κλασικού. Είναι ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα για τη μαύρη μεταναστευτική εμπειρία του 21ου αιώνα.

Ζωή μετά τη ζωή (Κέιτ Άτκινσον - 2013) Πολύ ενδιαφέρον πειραματισμός με τον χρόνο και τις εναλλακτικές πραγματικότητες, με σημαντικό θεματικό βάθος. Η Kate Atkinson εξετάζει την οικογένεια, την ιστορία και τη δύναμη της μυθοπλασίας καθώς αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας που γεννήθηκε το 1910 και στη συνέχεια την περιγράφει ξανά, ξανά και ξανά.

Σ` ένα χωριό της Αγγλίας, γεννιέται πρόωρα ένα κοριτσάκι. Καθώς τα χιόνια έχουν αποκλείσει τη χώρα, το μωρό πεθαίνει πριν προλάβει να φτάσει ο γιατρός. Τι θα γινόταν αν έφτανε ο γιατρός; Στην αμέσως επόμενη εκδοχή, η μικρή Ούρσουλα σώζεται από τον γιατρό, και μεγαλώνει μαζί με τα τέσσερα αδέλφια της σ` ένα ευτυχισμένο σπιτικό. Σε ηλικία τεσσάρων ετών, πνίγεται στη θάλασσα μαζί με την αδελφή της. Τι θα γινόταν αν ένας παραθεριστής την έσωζε; Θα μεγάλωνε και θα σπούδαζε και στη συνέχεια θα πήγαινε στη Γερμανία. Εκεί θα γνώριζε τον Χίτλερ και την Εύα Μπράουν, θα παντρευόταν και θα έκανε μια κόρη. Θα βρισκόταν στους βομβαρδισμούς του Βερολίνου από τους Συμμάχους και θα αυτοκτονούσε από απελπισία. Τι θα γινόταν αν δεν έμενε στη Γερμανία και γύριζε στην Αγγλία; Θα έπιανε δουλειά στο υπουργείο εθνικής άμυνας και θα ζούσε την κήρυξη του πολέμου και τους βομβαρδισμούς της πόλης από τη γερμανική αεροπορία. Θα σκοτωνόταν σ` ένα καταφύγιο μαζί με πολλούς άλλους; Τι θα γινόταν αν δεν σκοτωνόταν...

Όλο το βιβλίο διηγείται τη ζωή της Ούρσουλας, την οποία η συγγραφέας ανατέμνει και αλλάζει συνεχώς, δίνοντας διαφορετικές εκδοχές κι εξελίξεις σε όλα τα σημαντικά περιστατικά της ζωής της: ευχάριστα και δυσάρεστα. Αλλά αυτή η ιλιγγιώδης φανταστική κατασκευή βασίζεται σε τέτοια συναισθηματική νοημοσύνη που οι οδυνηροί αγώνες της ηρωίδας φαίνονται σχεδόν πάντα φανταστικά αληθινοί. Στη χώρα μα κυκλοφόρησε το 2013 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Καλή αντάμωση εκεί ψηλά (Πιέρ Λεμέτρ - 2013) Υψηλής λογοτεχνικής ποιότητας, αλλά κλασικό ιστορικό μυθιστόρημα.

Με τη λήξη του Α' Παγκοσμίου πολέμου δύο στρατιώτες επιστρέφουν από τα χαρακώματα φέροντας σοβαρά σωματικά και ψυχικά τραύματα. Θα προσπαθήσουν να επιβιώσουν σε μια Γαλλία που ξέρει να δοξάζει τους νεκρούς της, δεν μπορεί όμως να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή ζωή σε αυτούς που της χάρισαν τη νίκη. Οι δύο φίλοι - ο Αλμπέρ, ένας ταπεινής καταγωγής δημόσιος υπάλληλος, και ο Εντουάρ, ένας καλλιτέχνης, περιφρονημένος από τον αυταρχικό τραπεζίτη πατέρα του- ζουν περιθωριοποιημένοι και αφημένοι στη μοίρα τους. Καταφεύγουν στην απάτη και καταστρώνουν ένα άνευ προηγουμένου θεαματικό σχέδιο εθνικών διαστάσεων. Παράλληλα, ο πρώην αξιωματικός τους Ανρί, υπεύθυνος για τον θάνατο πολλών ανδρών του στο μέτωπο, προσπαθεί να πλουτίσει μετατρέποντας την οργάνωση των στρατιωτικών νεκροταφείων σε μια επιχείρηση αισχροκέρδειας.

Οι ζωές αυτών των πρωταγωνιστών θα συγκλίνουν δραματικά σε ένα αποκαλυπτικό, δυναμικό και λυτρωτικό φινάλε. Ο συγγραφέας με αριστοτεχνικό τρόπο αναπαριστά το παρελθόν και μεταφέρει τη βαριά ατμόσφαιρα μιας κοινωνίας όπου θριαμβεύουν αδίστακτοι καιροσκόποι και δειλοί που παριστάνουν τους ήρωες. Με αμείωτο σασπένς και αστυνομική πλοκή συνθέτει τη μεγάλη τραγωδία εκείνης της χαμένης γενιάς. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2014 από τις εκδόσεις Μίνωας.

Τα φλογοβόλα (Ρέιτσελ Κούσνερ – 2013) Κριτικά αναγνωρισμένο και δυνατό μυθιστόρημα. Μια «φεμινιστική περιπέτεια δράσης, ένα σημείωμα αγάπης στην τελευταία δεκαετία πριν ο νεοφιλελευθερισμός στραγγαλίσει τον κόσμο. Ένα μνημείο απόλυτης οξυδέρκειας».

Πρόζα ακριβείας, στην οποία ισορροπεί αριστοτεχνικά η καλπάζουσα φαντασία με τη γείωση στην πραγματικότητα, που μας ταξιδεύει όχι μόνο στην Αμερική και στην Ιταλία της δεκαετίας του 1970, αλλά και στα γεγονότα που οδήγησαν στον κόσμο όπως τον ξέρουμε σήμερα, στις παραμονές του Πρώτου αλλά και στην καρδιά του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Μια νέα κοπέλα, η Ρίνο, βρίσκεται στην καρδιά των γεγονότων, στα παλμικά πεδία των απανωτών επαναστάσεων, των αδιάκοπων, έστω και σπασμωδικών, αναζητήσεων. Διψάει για ζωή, για έρωτα, για εμπειρίες, με μοτοσικλέτες ή με μολότοφ, σε αίθουσες τέχνης της πρωτοπορίας στη Νέα Υόρκη ή σε οδομαχίες στους εξεγερμένους δρόμους της Ρώμης. Ως προσωποποίηση της φλεγόμενης νιότης, δε θέλει να είναι οπαδός ή παθητικός θεατής της ζωής, αλλά να ορίζει εκείνη τα γεγονότα. Κυκλοφόρησε το 2014 από τις εκδόσεις Ίκαρος

Inferno (Νταν Μπράουν - 2013) Εμβαθύνει σε θέματα βιοηθικής και πληθυσμιακής πολιτικής, εμπνευσμένο από τη «Κόλαση» του Δάντη. Ο συμβολισμός και οι ιστορικές αναφορές του προσδίδουν ένα σοβαρό τόνο προβληματισμού.

Η φράση «ψάξε και θα βρεις» βασανίζει τον Ρόμπερτ Λάνγκτον, που ξυπνά σε ένα θάλαμο νοσοκομείου, ανήμπορος να θυμηθεί πώς ακριβώς κατέληξε εκεί. Ο ίδιος και η νεαρή γιατρός Σιένα μπλέκουν σε μια ανελέητη καταδίωξη στους δρόμους της Φλωρεντίας. Με οδηγό στίχους του Δάντη πρέπει να αποκρυπτογραφήσουν μια σειρά από κώδικες που κρύβονται σε περίφημα αναγεννησιακά έργα τέχνης - γλυπτά, πίνακες και κτίρια. Μόνο με αυτό τον τρόπο μπορούν να βρουν τις απαντήσεις σε ένα γρίφο που ίσως τους βοηθήσει να σώσουν τον κόσμο από μια τρομερή απειλή... 

Τα θέματα που ασχολείται το βιβλίο το κάνουν ιδιαίτερα επίκαιρο.  Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το 2013

Τα βιβλία του Ιακώβ (Όλγα Τοκάρτσουκ - 2014) Αυτό το επικό σε μέγεθος και εμβέλεια μυθιστόρημα διαπραγματεύεται την ιστορία μέσα από τα μάτια μιας μεγάλης ποικιλίας χαρακτήρων, θρησκειών και πολιτισμικών συγκρούσεων στην Ανατολική Ευρώπη του 18ου αιώνα.  

Η Τοκάρτσουκ δημιουργεί ένα ογκώδες, απαιτητικό, αλλά συναρπαστικό, πολυεπίπεδο αφήγημα, με ζωντανές ιστορικές αναφορές αλλά και φανταστικές παρεμβάσεις, το οποίο αμφισβητεί γραμμικές αφηγήσεις της ιστορίας, φωτίζει περιθωριακές φωνές και εξετάζει πώς οι προσωπικές και συλλογικές ταυτότητες διαμορφώνονται υπό το βάρος των πολιτισμικών, θρησκευτικών και πολιτικών ιδεών και προσεγγίσεων.

Επαναπροσδιορίζει το ιστορικό μυθιστόρημα, χρησιμοποιώντας μια πολυφωνική, ελλειπτική αφήγηση που "σπάει" τη γραμμική ιστορία. Η δομή θυμίζει πολύτιμα κομμάτια χειρόγραφων που ανασυνδέονται από τον αναγνώστη. Εξερευνά με αιχμηρό τρόπο το πώς κατασκευάζουμε την ιστορία, τη μυθολογία, την πίστη, τη σχέση μας με τους "ξένους" και τον συλλογικό θρήνο.

Εξασκει έντονη επιρροή στον σύγχρονο ευρωπαϊκό λόγο, αναδεικνύοντας νέες δυνατότητες αφήγησης για τα τραύματα της ιστορίας. Το βραβείο Nobel της Τοκάρτσουκ το 2018 το επιβεβαίωσε ως καθοριστικό έργο.

Είναι ήδη ένα έργο – σταθμός της σύγχρονης λογοτεχνίας, που θα μελετάται για δεκαετίες. Παρά την υψηλή δυσκολία ανάγνωσης λόγω του μεγάλου όγκου, της πολυφωνίας και των ιστορικών αναφορών προτείνεται αν θέλεις να βουτήξεις βαθιά στη λογοτεχνία, να «χαθείς» σε ένα πολυσύνθετο έργο και να αγαπήσεις τις λεπτομέρειες της ιστορίας. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτης το 2022

Η σύντομη ιστορία επτά φόνων (Μάρλον Τζέιμς - 2014) Ένα παλλόμενο μυθιστόρημα για την πολιτική βία, τη μουσική και την ταυτότητα στην Καραϊβική.

Με επίκεντρο μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Μπομπ Μάρλεϊ ο συγγραφέας χτίζει ένα μυθιστόρημα που ούτε σύντομο είναι ούτε μόνο επτά φόνους αφορά. Στη πλοκή εμφανίζονται πολλή μουσική και πολλοί ετερόκλητοι και μυστηριώδεις αφηγητές. Ο συγγραφέας γράφει για όλα αυτά, και για πολλά άλλα με αριστοτεχνικό τρόπο και μας παραδίδει ένα αριστούργημα.

Μια εκρηκτική, μπαρόκ, βίαιη πολυφωνία (με δεκάδες αφηγητές, συμπεριλαμβανομένου ενός φαντάσματος). Η χρήση της Τζαμαϊκανής κρεολής και οι πειραματισμοί με τη διάλεκτο είναι ριζοσπαστικά στοιχεία του έργου.

Εξερευνά τη βία, την πολιτική, τη μουσική (ρεγγέ), τη διαφθορά και τη διασπορά μέσα από το πρίσμα μιας Τζαμαϊκανής προσέγγισης. Το έργο έσπασε τα όρια του αφηγηματικού κανόνα της αγγλόφωνης λογοτεχνίας, δείχνοντας έναν νέο, μετα-αποικιοκρατικά προβληματισμένο και μουσικό τρόπο να αφηγηθείς την ιστορία.

Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αγγλόφωνα μυθιστορήματα του 21ου αιώνα. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αίολος το 2016

Τριλογία (Ρέιτσελ Κασκ, 2014 - 2018) Μια ριζοσπαστική απόσυρση του παραδοσιακού "εγώ" από την αφήγηση. Η πρωταγωνίστρια λειτουργεί ως "κένο κέντρο" γύρω από το οποίο άλλοι εκφέρουν τις ιστορίες, τις αντιφάσεις και τις φιλοσοφίες τους. Επανιδρύει την αυτοβιογραφική μυθοπλασία.

Σημείωσε εμπορική και καλλιτεχνική αναγνώριση, με τρία «ήσυχα» βιβλία και μια κεντρική ηρωίδα, η οποία στις συναναστροφές της προτιμάει να ακούει τους συνομιλητές της, παρά να μιλάει η ίδια. Αναλύει με αιχμηρή λεπτότητα τη δομή του εαυτού, τη μητρότητα, τη δημιουργία, τη διάλυση των σχέσεων και τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζουμε τις ιστορίες μας.

Στο «Περίγραμμα» (2014) η αφηγήτρια δεν θέλει να μας μιλήσει για τον εαυτό της, όμως τον σκιαγραφεί μέσα από δέκα συνομιλίες με ανθρώπους που συναντά. Διδάσκει δημιουργική γραφή ένα καλοκαίρι στην Αθήνα, κολυμπά σ’ ένα ξερονήσι κοντά στην Αττική και γευματίζει με συγγραφείς. Οι συνομιλητές της δεν διστάζουν να της αποκαλύψουν φαντασιώσεις, αγωνίες, επιθυμίες, λανθασμένες επιλογές τους. Απο τις αντιδράσεις της σχηματίζεται σταδιακά το πορτρέτο μιας γυναίκας που μαθαίνει να αντιμετωπίζει την απώλεια ως συνθήκη της ζωής.

Στη «Μετάβαση» (2016) μετά το χωρισμό, η συγγραφέας που γνωρίσαμε στο Περίγραμμα,
αντιμετωπίζει την απώλεια και αποφασίζει ν' αλλάξει την πραγματικότητά της. Μετακομίζει στο Λονδίνο με τους έφηβους γιούς της και τολμά να έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με ό, τι μέχρι τότε απέφευγε. Ανακαινίζει το σπίτι της, συγκρούεται με τον ένα της γιο, επανασυνδέεται με παλιούς φίλους, γνωρίζει καινούργια άτομα, συναντάει άλλους συγγραφείς και ερωτεύεται ξανά. Κάθε εξωτερική της αλλαγή απηχεί και μια εσωτερική. Βλέπουμε τον αγώνα μιας γυναίκας ν' αγαπήσει τον εαυτό της και να ξαναπιστέψει στη ζωή.

Στο «Κύδος» (2018) σε ένα ρευστό κοσμο, όπου προσωπικές, κοινωνικές και πολιτικές βεβαιότητες συνθλίβονται, μια γυναίκα μεταμορφώνει το τραύμα σε αφετηρία για μια νέα ζωή. Η συγγραφέας έχει ολοκληρώσει τη μετάβασή της από ένα διαζύγιο σε έναν νέο γάμο και μια καινούργια ζωή. Πιο κατασταλαγμένη, εκφράζει τις απόψεις της για την αγάπη, την οικογένεια, την ταυτότητα και κυρίως για την απώλεια ως τροχοπέδη αλλά και ως πηγή ανασυγκρότησης. 

Με την τριλογία της, έφερε ξανά στο λογοτεχνικό προσκήνιο την έννοια του autofiction και άνοιξε (γι' άλλη μια φορά) μια συζήτηση για τα όρια της πεζογραφίας με τη ζωή. Έχει επηρεάσει βαθύτατα τη σύγχρονη λογοτεχνία της μνήμης και του ρομαντισμού, προκαλώντας έντονο κριτικό και ακαδημαϊκό διάλογο για τη φύση της αφήγησης, της θηλυκότητας και της δημιουργίας. Η τριλογία της Rachel Cusk είναι ήδη ένα σύγχρονο κλασικό και ένα αναγκαίο σημείο αναφοράς για τη μορφή του σύγχρονου μυθιστορήματος. 

Όλα τα έργα της τριλογίας έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας από τις εκδόσεις Gutenberg το 2019

Όλο το φως που δεν μπορούμε να δούμε (Άντονυ Ντορ - 2014) Απολύτως αριστούργημα αφήγησης και συναισθηματικής πλοκής, αλλά παραδοσιακό στη φόρμα και τη γλώσσα.

Η Μαρί Λορ ζει με τον πατέρα της στο Παρίσι, στα έξι της τυφλώνεται κι ο πατέρας της φτιάχνει την τέλεια μινιατούρα της γειτονιάς τους για να της μάθει τον δρόμο για το σπίτι τους. Όταν εισβάλλουν οι Γερμανοί φεύγουν για το Σαιν Μαλό, μεταφέροντας ένα επικίνδυνο μυστικό. Ο Βέρνερ είναι ένα ορφανό αγόρι από τη Γερμανία που προορίζεται να δουλέψει στο ίδιο ανθρακωρυχείο που σκοτώθηκε ο πατέρας του. Όμως βρίσκει και επιδιορθώνει ένα χαλασμένο ραδιόφωνο και ξαφνικά η ζωή του αλλάζει. Χάρη στο ταλέντο του κερδίζει μια θέση σε μια από τις καλύτερες στρατιωτικές ακαδημίες, μπορεί όμως να κυνηγήσει το όνειρό του όποιο κι αν είναι το τίμημα; Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, σε μια οχυρωμένη πόλη δίπλα στη θάλασσα, ένας γέρος ακούει μια φωνή χαμένη από καιρό και ανακαλύπτει νέους κόσμους χωρίς ποτέ να βγαίνει από το σπίτι του. Αλλά ο επικείμενος κίνδυνος δε θα του επιτρέψει να μείνει κλεισμένος μέσα για πάντα. Με φόντο μια Ευρώπη - που την καταπίνει σιγά σιγά ο Β΄ΠΠ - στην οποία οι ζωές συγκρούονται απρόβλεπτα, το βιβλίο παρουσιάζει ότι παρά τις δυσκολίες και τους κίνδυνους οι άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν το καλό. Πρόκειται για μια συναρπαστική ιστορία θάρρους και θυσίας και για μια συγκλονιστική ελεγεία της αθωότητας.

«Ο Ντορ ζωγραφίζει με πλούσια παλέτα, χρησιμοποιώντας μια γραφή που αντηχεί βαθιά και μεταδίδει τόσο τα εφήμερα της καθημερινής ζωής όσο και το υψηλό δράμα, τη θλίψη και την ελπίδα...»  (Daily Mail) - «Ζεις μέσα του, μαθαίνεις απ’ αυτό και δε θέλεις με τίποτα να τελειώσει…»  (Booklist) - «Ένα εντυπωσιακό, επικό μυθιστόρημα. Ο Άντονυ Ντορ γράφει πανέμορφα για το μυθικό και το προσωπικό, για σαλιγκάρια σε παραλίες και στρατούς που προελαύνουν, για τη μοίρα και την αγάπη και την ιστορία, και για όλες εκείνες τις αβάσταχτες στιγμές που κόβουν την ανάσα, όπου όλα αυτά συγκρούονται». (Jess Walter). Κυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Πατάκη το 2016.

Θ. Ακριώτου στη Βουλή: «Απόπειρα ιδιωτικοποίησης του νερού στη λογική του Χρηματιστηρίου»

Στη λογική του Χρηματιστηρίου η κυβέρνηση, νομοθετεί με κατεύθυνση την ιδιωτικοποίηση του νερού, υποστήριξε η βουλεύτρια Ευβοίας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Θεοδώρα Ακριώτου.

«Ηλίου φαεινότερη είναι η ανυπομονησία της κυβέρνησης να ξεμπερδέψει με κάθε τι δημόσιο στη χώρα» σημείωσε, χαρακτηριστικά, στην ομιλία της στη Βουλή, επί του σχεδίου νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση των υδάτων.

Μια μέρα πριν κλείσει η Βουλή, η κυβέρνηση φέρνει το νομοσχέδιο «χωρίς να έχουν προηγηθεί εξειδικευμένες επιστημονικές οικονομοτεχνικές μελέτες για κάθε περιοχή και με εντελώς προσχηματική την παρουσία σχετικών φορέων και της αυτοδιοίκησης» τόνισε με σκοπό -όπως είπε- να αποδυναμώσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση παραβιάζοντας, παράλληλα, τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος προβλέπει μόνο οικειοθελείς συγχωνεύσεις.

«Είναι για την απώλεια τοπικού ελέγχου, αφού η διαχείριση του νερού περνά από τους δήμους σε μεγάλες συγκεντρωτικές ανώνυμες εταιρείες, αποκόπτοντας το δημότη από τη λήψη αποφάσεων» εξήγησε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση προχωρά σε βίαιες συνενώσεις παρά την απουσία συναίνεσης των τοπικών κοινωνιών.

Ολόκληρη η ομιλία στη Βουλή εδώ

Με του ήλιου το σιγόντο (Δ.Βασιλείου)

Μαρία Κοκκίνη. Kορίτσι που λιάζεται στο μπαλκόνι

Ναι, ο ήλιος σιγοντάρει

τα λαμπερά σου μάτια,

να δίνουν φως, όσο κανείς,

στου κόσμου τις ελπίδες.

Τ’ αστέρια, δες, μεριάζουνε

εσύ για να περάσεις,

από τα βάθη τ’ ουρανού

στους δρόμους των ανθρώπων.

Η πούλια κι΄ ο αυγερινός

σπρώχνουνε το φεγγάρι,

για ν’ ανατείλουν γρήγορα,

λάβρα, τα όνειρά σου.

Του καραβιού σου τα πανιά

αέρηδες φυσάνε,

τις συμπληγάδες να διαβείς

να φτάσεις σ’ άλλους τόπους.

Όλος ο κόσμος της δουλειάς,

του πνεύματος, της ύλης,

ματώνουν για ν’ ανοίξουνε

τον δρόμο για να έρθεις,

Να έρθεις επανάσταση

με έρωτα και ήλιο.

Κάνε τα πρώτα βήματα

στη λευτεριά, στο δίκιο

κι’ εμείς μαζί σου θα ’μαστε

με την πνοή μας όλη,

με το μυαλό και την καρδιά,

μαζί σου, ως το τέλος.

Αθήνα 5/6/2026

2011-2012: Από τη Φερράντε στη Γκανίεβα και απο το Καμιλλέρι στον Ρομάνους

Η Ναπολιτάνικη Τετραλογία ( Έλενα Φερράντε, 2011-2014) Ανανεώνει ριζικά τη μυθιστορηματική αφήγηση φιλίας και γυναικείας υποκειμενικότητας. Η ωμή, σχεδόν νευρωτική, γραφή της και ο αυτοσχεδιασμός με τη μορφή του "ρεαλισμού χωρίς φίλτρα" αποτελούν μια σύγχρονη και πολύ επιδραστική λογοτεχνική πρωτοτυπία.

Ξεκινά από τα παιδικά χρόνια στη δεκαετία του 1950 και ακολουθεί τη ζωή δύο γυναικών για πάνω από 60 χρόνια. Τα βιβλία της τετραλογίας είναι:

Η υπέροχη φίλη μου (2011): Εισάγει τις δύο πρωταγωνίστριες που μεγαλώνουν σε ένα φτωχό και βίαιο προάστιο της Νάπολης τη δεκαετία του 1950. Η Έλενα Γκρέκο (Έλενα) είναι ευφυής, σοβαρή και επιφυλακτική. Βλέπει όμως στη φίλη της το ιδανικό της. Η Ραφαέλα Τσερούλλο (Λίλα) είναι εκρηκτική, γεμάτη χάρη και αποφασιστικότητα, ένα αυθόρμητα ταλαντούχο πνεύμα που προκαλεί θαυμασμό και φόβο. Η ιστορία ξεκινά από την ανταγωνιστική τους σύνδεση στο δημοτικό σχολείο και εξελίσσεται μέχρι την εφηβεία τους. Η Λίλα, παρά τη λαμπρή της νοημοσύνη, αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σχολείο για να δουλέψει. Η Έλενα, με την υποστήριξη της οικογένειάς της, συνεχίζει τις σπουδές της. Η Λίλα παντρεύεται σε νεαρή ηλικία τον Στέφανο, έναν πλούσιο μπακάλη, ελπίζοντας σε μια καλύτερη ζωή, αλλά γρήγορα ανακαλύπτει τη βίαιη φύση του γάμου της. Ελληνική έκδοση το 2016.

Το νέο όνομα (2012): Καλύπτει τη νεαρή ενήλικη ζωή τους, τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Η Έλενα φεύγει από τη Νάπολη για να σπουδάσει στη Πίζα, απομακρυνόμενη από τον κόσμο της. Μπαίνει σε έναν μορφωμένο και προνομιακό κόσμο, γράφει ένα μυθιστόρημα και παντρεύεται έναν ακαδημαϊκό από μια αριστοκρατική οικογένεια της Φλωρεντίας. Η Λίλα, παγιδευμένη σε έναν κακοποιητικό γάμο, ζει μια ταραγμένη ζωή στη Νάπολη. Ωστόσο, αναπτύσσει μια ξεχωριστή νοημοσύνη και επιχειρηματικότητα, πρώτα σε ένα επαγγελματικό εργαστήριο υποδημάτων και αργότερα σε ένα εργοστάσιο. Επίσης, ζει ένα παθιασμένο και καταστροφικό ειδύλλιο με τον Νίνο Σαρρατόρε, τον γιο ενός τοπικού εκβιαστή, τον οποίο και οι δύο γυναίκες λατρεύουν από παιδιά. Παράλληλα, οι δυο τους παρακολουθούν την άνοδο του γιού της Λίλα, Ρίνο, και την επέκταση της πολιτικής και εγκληματικής βίας της Νάπολης (Καμόρα). Ελληνική έκδοση το 2016.

Αυτοί που φεύγουν κι αυτοί που μένουν (2013): Εστιάζει στη δεκαετία του 1970, με τις δυο γυναίκες να αντιμετωπίζουν τη μητρότητα, την προδοσία και την ταυτότητά τους. Η Έλενα ζει στη Φλωρεντία, έχει γίνει επιτυχημένη συγγραφέας, αλλά νιώθει αποκομμένη και δυσαρεστημένη από τον γάμο και τον προνομιακό της κόσμο. Επιστρέφει συχνά στη Νάπολη, τραβηγμένη από τον χώρο της Λίλα και τον Νίνο. Η Λίλα, πλέον μονογονεϊκή μητέρα, δουλεύει σε ένα εργοστάσιο και γίνεται ενεργή στους αγώνες των εργαζομένων, έλκοντάς την πιο βαθιά στον επαναστατικό και βίαιο κόσμο της Νάπολης. Η ζωή της είναι εξαντλητική και επικίνδυνη. Η σχέση τους γίνεται πιο περίπλοκη, τριμμένη από ζήλια, σύγκριση και μια βαθιά, ασύλληπτη σύνδεση. Η Έλενα βρίσκει τον εαυτό της ελκυόμενο από τον Νίνο, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο τρίγωνο. Ελληνική έκδοση το 2017.

Η ιστορία της χαμένης κόρης (2014): Καλύπτει τα μέσα της τρίτης ηλικίας τους, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 μέχρι τα πρώτα χρόνια του 2000. Η Έλενα αποφασίζει να εγκαταλείψει τον άντρα της και να επιστρέψει μόνιμα στη Νάπολη, προσπαθώντας να ανακαλύψει τον εαυτό της δίπλα στη Λίλα. Επιδιώκει ανεξάρτητη λογοτεχνική και προσωπική ζωή. Η Λίλα, μετά από προσωπικές τραγωδίες (συμπεριλαμβανομένης της μυστηριώδους εξαφάνισης της κόρης της, Τίνα), φαίνεται να «ξεσπάει» — να απορρίπτει όλες τις σταθερές συνδέσεις και να εξαφανίζεται από τη ζωή της Έλενας, προσπαθώντας να «σβήσει» τον εαυτό της από τον κόσμο με τον πιο ριζικό τρόπο. Το βιβλίο (και η Τετραλογία) κορυφώνεται σε μια βαθιά συγκινητική και μελαγχολική ανάλυση της φιλίας, της δημιουργίας και της ταυτότητας. Η Έλενα, αφού περιγράφει ολόκληρη την ιστορία τους, κατανοεί ότι η ύπαρξή της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτή της Λίλα. Ελληνική έκδοση το 2017.

Κεντρικά Θέματα που ενώνονται με βαθιά συναισθηματική ένταση και στα τέσσερα βιβλία: Η φιλία ως δύναμη δημιουργίας και καταστροφής: Μια σχέση τόσο βαθιά που οριοθετεί την ύπαρξη και των δύο γυναικών, γεμάτη αγάπη, ζήλια, ανταγωνισμό και απόλυτη αναγνώριση - Η διπλή ταυτότητα: Η πάλη μεταξύ της προέλευσής τους (η βίαιη, φτωχή Νάπολη) και της επιλογής τους να απομακρυνθούν από αυτήν (μέσω της μόρφωσης, του γάμου, της γραφής) - Η ισχύς και τα όρια της γραφής: Η Έλενα γράφει για να καταλάβει τον εαυτό της και τη Λίλα. Η Λίλα, το πραγματικό ταλέντο, αρνείται να δημοσιεύσει ή να κατοχυρώσει τη δημιουργικότητά της, δείχνοντας μια διαφορετική μορφή δύναμης - Η πολιτική του σώματος και κοινωνικής τάξης: Η εμπειρία του γυναικείο σώματος (εργασία, σεξ, μητρότητα, βία) και η μάχη για κοινωνική ανέλιξη σε έναν πατριαρχικό και ταξικά διαιρεμένο κόσμο - Η Νάπολη ως πρωταγωνίστρια: Η πόλη, με τη λαμπρότητα και τη βία της, διαμορφώνει κάθε πτυχή της ζωής και της ψυχολογίας των ηρώων. η συγγραφέας αξιοποιώντας αυτά τα θέματα τεκμηριώνει τους τρόπους με τους οποίους ο μισογυνισμός και η βία μπορούσαν να καθορίσουν ζωές, καθώς και την ιστορία της Ιταλίας στα τέλη του 20ού αιώνα.

Το έργο έχει γίνει παγκόσμιο πολιτισμικό φαινόμενο ("Ferrante Fever"), επαναπροσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο διαβάζουμε και συζητάμε για γυναικείες ζωές, φιλίες, τάξη και δημιουργία. Επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη αφήγηση και τον φεμινιστικό λόγο. Είναι ήδη ένα καθοριστικό έργο της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, με διαρκή ακαδημαϊκό ενδιαφέρον και μια θέση στον κανόνα της σύγχρονης παγκόσμιας λογοτεχνίας.                             

One Day I Will Write About This Place (Μπινιαβάνγκα Γουαϊνάινα - 2011) Αυτοβιογραφικό / μυθιστορηματικό δοκίμιο στο οποίο αφηγείται την πορεία της ζωής του από την παιδική του ηλικία μέχρι την ωριμότητα.

Περιλαμβάνει αναμνήσεις από τη μεσαία τάξη της Κένυας και την παιδική ζωή του Binyavanga Wainaina, σε μια πολύγλωσση, πολύπλοκη κοινωνία, την εμπειρία των σπουδών του στη Νότια Αφρική και τα προβλήματα που αντιμετώπισε εκεί, τις σκέψεις του για την οικογένεια, την εκπαίδευση, τις προσωπικές του φιλοδοξίες, τη σχέση του με τη γραφή, τη ταυτότητα, το πολιτισμό και πολιτική κατάσταση στην μετα-αποικιακή Αφρική.

Το ύφος είναι ζωντανό και ποιητικό και η αφήγηση εμπεριέχει τόσο προσωπικές εμπειρίες όσο και ευρύτερες σκέψεις για την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα της Αφρικής. Αναπτύσσει μια απόλυτα πρωτότυπη, πολυαισθησιακή και ρυθμική γλώσσα. Ο Wainaina "μεταγλωττίζει" τη σκέψη και τη συνείδηση μέσω της μουσικής, των ήχων και ενός μοναδικού λυρικού ρυθμού, σπάζοντας τις συμβάσεις της γραμμικής αφήγησης. Αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της κατασκευής ταυτότητας (εθνικής, γλωσσικής, σεξουαλικής) στην Αφρική μετά τον αποικιοκρατικό 20ό αιώνα, την αναζήτηση μιας αυθεντικής φωνής και τη δύναμη της γλώσσας ως μέσου αντίστασης.

Επηρέασε μια ολόκληρη γενιά Αφρικανών συγγραφέων να απελευθερώσει τη γλώσσα από αποικιοκρατικές επιρροές. Το περίφημο δοκίμιό του "How to Write About Africa" είναι κατευθυντήρια πτυχή της σύγχρονης κριτικής της αποικιοκρατίας.

Θεωρείται ένα σύγχρονο κλασικό της αφρικανικής λογοτεχνίας και μια απαραίτητη ανάγνωση για την κατανόηση της διασποράς και των μετα-αποικιακών ταυτοτήτων.

Michaelina Wautier. The Triumph of Bacchus and Ariadne 1659

Leaving the Atocha Station (Μπεν Λέρνερ - 2011) Ορίζει την ουσία του "Μετα-Μυθιστορήματος της αυτογνωσίας" του 21ου αιώνα. Εξελίσσει μια νευρωτική, ειρωνική και φιλοσοφικά οξειδωμένη φωνή, αμφισβητώντας τη δυνατότητα της αυθεντικής εμπειρίας, της γλώσσας και της τέχνης στην ψηφιακή εποχή.

Το μυθιστόρημα παρακολουθεί για έναν χρόνο τη ζωή του Άνταμ Γκόρντον, ενός νεαρού Αμερικανού ποιητή που βρίσκεται με υποτροφία στη Μαδρίτη, λίγο πριν και κατά τη διάρκεια των τρομοκρατικών επιθέσεων του 2004.​ Υποτίθεται ότι βρίσκεται στην Ισπανία για να γράψει ένα μακροσκελές ποίημα σχετικά με τον Ισπανικό Εμφύλιο, αλλά στην πράξη περνά τον χρόνο του καπνίζοντας, κάνοντας βόλτες, διαβάζοντας και παρατηρώντας μανιωδώς τον εαυτό του και τους άλλους. Νιώθει απατεώνας ως ποιητής και ως άνθρωπος, και παλεύει με άγχος, κατάθλιψη και μια έντονη αίσθηση αποξένωσης.​ Εμπλέκεται ερωτικά με δύο Ισπανίδες, λέγοντας διαρκώς ψέματα για να κερδίσει συμπάθεια ή να αποφύγει ευθύνες, φτάνοντας μέχρι να επινοήσει οικογενειακές τραγωδίες και εμπειρίες που δεν έζησε. Αξιοποιεί επίσης τα κενά στη γλωσσική του επάρκεια για να δείχνει ότι «σκέφτεται πιο βαθιά» απ’ όσα μπορεί να εκφράσει στα ισπανικά.​

Το βιβλίο εστιάζει λιγότερο στην πλοκή και περισσότερο στην εσωτερική φωνή του Άνταμ, την αίσθηση πλαστότητας της τέχνης και της εμπειρίας, και το πώς κάποιος «παίζει» τον ρόλο του καλλιτέχνη στο εξωτερικό. Οι επιθέσεις στη Μαδρίτη λειτουργούν ως φόντο που εντείνει την αίσθηση κρίσης ταυτότητας και αποσύνδεσης από την πραγματικότητα. Ασχολείται με βαθιά θέματα: την απόσταση μεταξύ γλώσσας και πραγματικότητας, το ρόλο του καλλιτέχνη, την ανικανότητα, το ψέμα, την πολιτική και την αναζήτηση νοήματος σε έναν κόσμο γεμάτο αναπαραστάσεις.

Επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη Αμερικανική λογοτεχνία (τη λεγόμενη "auto-fiction" ή "υπερ-αυτοβιογραφία"), ανοίγοντας το δρόμο για μια νέα μορφή διανοητικής και αυτοαναφορικής προζαικής γραφής. Παραμένει ένα κύριο αναφορικό σημείο για την κατανόηση της λογοτεχνίας της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα και της γενιάς των ψηφιακών μεταναστών.                                            

S. Botticelli. 1495

Το νόμισμα του Ακράγαντα (Αντρέα Καμιλλέρι – 2011) Είναι μια αριστοτεχνική παρουσίαση ιστορίας, μύθου, εγκλήματος και φιλοσοφικής σκέψης με αφετηρία την εύρεση ενός χρυσού νομίσματος. Η γραφή ξεχειλίζει από μεσογειακή γοητεία, ήθος και άποψη. Είναι ένα έργο που διαβάζεται απνευστί, το οποίο εξακολουθεί να σε συντροφεύει πολύ μετά το τέλος του —μια πολύτιμη «μικρή Μεγάλη Ελλάδα» στην λογοτεχνική βιβλιοθήκη.

Στην ισχυρή και πλούσια πόλη του Ακράγαντα (Αγκριτζέντο) ξετυλίγεται ένα μυστικό γεγονός: κατά τη διάρκεια της άλωσης από τους Καρχηδόνιους, ένας μισθοφόρος, σώζει τη ζωή του χάρη σε ένα σάκο με χρυσά νομίσματα. Τα νομίσματα χάνονται μέσα στους αιώνες. Ένα από αυτά έρχεται στην επιφάνεια το 1908-1909, κοντά στη Μεσσήνη, μετά από σεισμό. Αντί να παραμείνει στις κρυφές συλλογές της εποχής, αρχίζει μια περιπλάνηση γεμάτη μυστήριο. Ένας αγρότης, έχοντας σώσει τη ζωή του χάρη σε ένα γιατρό της περιοχής το προσφέρει ως δώρο σε αυτόν. Ο τελευταίος, αναγνωρίζοντας το πέφτει από το άλογο από την έκπληξη και σπάει το πόδι του. Μετά την έξοδο του γιατρού από το νοσοκομείο, ο αγρότης απουσιάζει μυστηριωδώς μαζί με το μοναδικό αυτό χρυσό νόμισμα. Η αστυνομία αναλαμβάνει έρευνα για την εξαφάνιση και για πιθανό έγκλημα. Το νόμισμα γίνεται «το σώμα του εγκλήματος».

Ο συγγραφέας πλέκει γεγονότα πραγματικά και μυθοπλασία - η ανακάλυψη του Νομίσματος, το ρόλο του βασιλιά Βίκτωρος Εμμανουήλ Γ’, τις συνέπειες του σεισμού - όλα πλαισιώνουν μια κλασική αστυνομική αναζήτηση, με στοιχειώδη νομιμότητα όσο και συμβολικό βάθος. Ο Καμιλλέρι αποδεικνύει ξανά τη δεξιοτεχνία του να μετατρέπει ένα απλό αντικείμενο - ένα αρχαίο νόμισμα - σε κινητήριο μοχλό αφήγησης και αναστοχασμού. Το έργο χωρίζεται σε τρεις διακριτές ενότητες αλλά συνδέεται αριστοτεχνικά: Ιστορική βάση κι ενσάρκωση μύθου: Ο συγγραφέας ξεκινά με ιστορικές αναδρομές, η καταστροφή του Ακράγαντα το 406 π.Χ. και η αρχαιολογική συνάφεια των νομισμάτων. Αυτή η αφετηρία αποδίδει βάρος και πραγματικότητα στην ιστορία, με λεπτομέρειες όπως το σχέδιο της αετού στη μια όψη και του καβουριού / ψαριού στην άλλη πλευρά. Ξεθώριασμα και επανεμφάνιση: Τα χρόνια, οι πολιτικές αναταραχές (σεισμός Μεσσήνης, Ρώσοι σωτήρες) και το ταξίδι του νομίσματος —από τον Ακράγαντα ως το βασιλικό χαρτοφυλάκιο - καθιστούν το νόμισμα φορέα της προσωπικής και συλλογικής μνήμης. Αστυνομικό μυθιστόρημα με νόημα: Η εξαφάνιση και το έγκλημα βαραίνουν τη γραφή με κλασική ίντριγκα. Ο Καμιλλέρι χρησιμοποιεί την αστυνομική φόρμα —καταθέσεις, υποψίες, διώξεις— για να αναδείξει την ηθική του αντιπαράθεση: ποιος έχει δικαίωμα στην πολιτιστική κληρονομιά; Πώς μπορεί ένα κομμάτι ιστορίας να γίνει ιδιοκτησία;  Ύφος και χιούμορ: Το έργο - παρά το βάρος των θεμάτων - διατηρεί ελαφρότητα. Ο χαρακτήρας του γιατρού, η ειρωνεία γύρω από τις καταβολές και η παράδοση του Καμιλλέρι φωτίζουν με χιούμορ και ζεστασιά την ιστορία .
Ο Καμιλλέρι ενσωματώνει κριτική στην ισορροπία ανάμεσα στην ανθρώπινη επιθυμία ιδιοκατοχής και το συλλογικό δικαίωμα στην ιστορία. Το νόμισμα, παρ’ όλες τις προσπάθειες να κατακρατηθεί, δείχνει να αντιστέκεται - σαν να έχει δική του θέληση να επιστρέψει στη γη που το γέννησε . Η καινοτομία του είναι δομική και γλωσσική: δημιούργησε τον "Μεσογειακό νουάρ", μία μοναδική μείξη αστυνομικής λογοτεχνίας, κοινωνικής σάτιρας, φιλοσοφικού στοχασμού και γαστρονομικού λυρισμού. Η πρωτοτυπία του έγκειται στην αξιοποίηση της μυστηριώδους φόρμας ως κατόπτρου της Ιταλικής (και ειδικότερα Σικελικής) κοινωνίας.

Επανάφερε την Ιταλική αστυνομική λογοτεχνία στον παγκόσμιο χάρτη, δημιούργησε έναν από τους πιο εμβληματικούς λογοτεχνικούς ντετέκτιβ (Μονταλμπάνο) και επηρέασε τη στάση απέναντι στο είδος, μετατρέποντας το σε φορέα κοινωνικού και ηθικού σχολιασμού. Πέρα από το έγκλημα, τα βιβλία του διεισδύουν βαθιά σε θέματα όπως η διαφθορά, η μεταπολεμική Ιταλική ιστορία, η σχέση Βορρά-Νότου, η νοσταλγία, η φιλοσοφία και η αντίσταση ενάντια στη σύγχρονη αποξένωση.

Liu Liguo. The wedding of the Dalmatian and the Giraffe.

Οι κόκκινοι δρόμοι (Liang Hong - 2011) Κρίσιμο έργο κοινωνιολογικής λογοτεχνίας για τη σύγχρονη Κίνα, με βαθύτατη θεματική επικαιρότητα. Η λογοτεχνική του καινοτομία βρίσκεται στο υβρίδιο δοκιμίου – αυτοβιογραφίας - κοινωνικής έρευνας, αλλά όχι τόσο στη φόρμα της αφήγησης.

Αφηγείται την επιστροφή της συγγραφέα στην γενέτειρά της, μετά τον θάνατο του πατέρα της. Η συγγραφέας εξερευνά τις ραγδαίες αλλαγές στην κινεζική ύπαιθρο κατά την οικονομική ανάπτυξη, μέσα από συνεντεύξεις με κατοίκους του χωριού, αποκαλύπτοντας φτώχεια, μετανάστευση, διαφθορά και κοινωνικές ανισότητες. Το έργο συνδυάζει δημοσιογραφία και προσωπική μαρτυρία, κριτικάροντας το «κινεζικό όνειρο» και δείχνοντας πώς η αστικοποίηση καταστρέφει τις αγροτικές κοινότητες, βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα από τη δεκαετία του 2000.

Αναφέρεται στη κινεζική κοινωνία μετά την οικονομική ανάπτυξη και το άνοιγμα στη Δύση. Η συγγραφέας διερευνά τη σύγκρουση μεταξύ της παραδοσιακής κινεζικής ζωής και των νέων προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης, καταγράφοντας την αποξένωση και τις κοινωνικές αλλαγές με έναν κριτικό και αναλυτικό τρόπο.                                                               

Τρίτη πράξη. Από τη λάμψη του Χόλυγουντ στο όνειρο της Σκιάθου (Ρίτσαρντ Ρομάνους - 2011) Δυνατό έργο που κέρδισε αναγνώριση εκτός Ελλάδας, καθώς μπήκε στη βραχεία λίστα για το Διεθνές Βραβείο Rubery, υποδεικνύοντας πως η αφήγηση του Richard Romanus βρήκε απήχηση σε διεθνές κοινό για την ειλικρίνεια και τον ανθρωπισμό της.  

Αφηγείται μια πραγματική ιστορία (βασισμένη στη ζωή του ίδιου του συγγραφέα και της συζύγου του), όπου ένα επιτυχημένο ζευγάρι του Χόλυγουντ αποφασίζει να αλλάξει εντελώς τρόπο ζωής και να ζήσει αυτό που θεωρεί «τρίτη πράξη» της ζωής του: πωλούν το σπίτι τους στο Λος Άντζελες, παίρνουν τον σκύλο τους και με 22 κούτες με τα πράγματά τους ξεκινούν ένα ταξίδι για να βρουν τον παράδεισο και να εκπληρώσουν παραγκωνισμένα όνειρα. Η πρώτη τους στάση είναι στη Σκιάθο, όπου έρχονται αντιμέτωποι με: τη γραφειοκρατία και την ιδιότυπη αίσθηση του χρόνου στη χώρα, τις απρόβλεπτες καθημερινές καταστάσεις (π.χ. τον γείτονα με την κατσίκα που τρώει τις τριανταφυλλιές) καθώς και την αθωότητα, τη γενναιοδωρία και τη συμπεριφορά των κατοίκων του νησιού.

Η αφήγηση συνδυάζει γοητευτικό ταξίδι και εσωτερική περιπλάνηση, καθώς ξαναβρίσκουν κομμάτια του εαυτού τους που είχαν χάσει στους φρενήρεις ρυθμούς του Χόλυγουντ. Η Τρίτη πράξη δεν είναι απλώς ταξιδιωτικό ημερολόγιο ή αυτοβιογραφία· λειτουργεί και ως κοινωνική μαρτυρία και προσωπική παρατήρηση. Προσφέρει μια εξωτερική, αλλά γενναιόδωρη ματιά στην Ελλάδα και στους Έλληνες μέσα από τα μάτια ενός ξένου παρατηρητή, με χιούμορ, ευαισθησία και διορατικότητα. Αποτυπώνει ζητήματα ταυτότητας, εγκατάλειψης της παλιάς ζωής και αναζήτησης ενός νέου νοήματος, κάτι που συναντάται σε πολλές σύγχρονες αφηγηματικές μορφές όπου η μετάβαση και η αλλαγή νοήματος ζωής είναι κεντρικό θέμα.

Συνολικά λειτουργεί τόσο ως προσωπικό χρονικό ενός νέου ξεκινήματος όσο και ως ανθρώπινη καταγραφή της συνάντησης πολιτισμών και τρόπων ζωής, με λογοτεχνική αξία στην κατηγορία των ταξιδιωτικών / βιογραφικών αφηγήσεων. Κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Αιώρα

Από μακριά μοιάζουν με μύγες (Κίκε Φεράρι – 2011) Ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που ρίχνει κροσέ στο σαγόνι. Εξαιρετική και ποιητική νουβέλα με σκοτεινή θεματολογία, αλλά περιορισμένο εύρος περισσότερο στη Λατινική Αμερική και τις ισπανόφωνες χώρες.

Ο Μάτσι, ιδιοκτήτης μιας μικρής αυτοκρατορίας στην Αργεντινή, αποτελεί την ιδανική ενσάρκωση της επιτυχίας και της αλαζονείας. Όταν στο πορτμπαγκάζ του αυτοκινήτου του ανακαλύπτει ένα πτώμα, δεμένο μ' εκείνες τις χειροπέδες που χρησιμοποιεί στις ερωμένες του, τότε αρχίζει μια άλλη ιστορία.

Το τσίρκο της νύχτας (Έριν Μόργκενστερν - 2011) Ένα πολύ δημοφιλές και πρωτότυπο μυθιστόρημα με εξαιρετική ατμόσφαιρα και αισθησιακή γραφή, αλλά κυρίως στο είδος της φαντασίας.

Αναπτύσσεται γύρω από ένα μυστηριώδες τσίρκο που εμφανίζεται μόνο τη νύχτα. Δύο νέοι μάγοι αναγκάζονται να διαγωνιστούν μεταξύ τους με μαγικές δημιουργίες, χωρίς να γνωρίζουν ότι μόνο ένας μπορεί να επιβιώσει. Όταν όμως η Σίλια ανακαλύπτει ότι αντίπαλός της είναι ο Μάρκο, αρχίζουν να βλέπουν το παιχνίδι όχι σαν μια αναμέτρηση αλλά σαν μια υπέροχη συνεργασία. Δίχως να γνωρίζουν το προκαθορισμένο τέλος, ερωτεύονται. Είναι ένας βαθύς, παθιασμένος και μαγικός έρωτας που κάνει τα φώτα να τρεμοπαίζουν και τα δωμάτια να θερμαίνονται κάθε φορά που μόλις αγγίζουν τα χέρια τους. Αλλά οι δάσκαλοί τους εξακολουθούν να κινούν τα νήματα, και αυτή η απρόβλεπτη εξέλιξη τούς αναγκάζει να παρέμβουν με επικίνδυνες συνέπειες που θέτουν σε κίνδυνο τις ζωές όλων, από καλλιτέχνες μέχρι θεατές.Το έργο αναδεικνύει την αισθητική και τη μαγεία, με εντυπωσιακή περιγραφικότητα και ατμόσφαιρα.

Our Lady of the Nile (Scholastique Mukasonga - 2012) Ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα για το Γενοκτονία των Τούτσι, γραμμένο από έναν επιζώντα. Χρησιμοποιεί τη μορφή ενός μυθιστορήματος εκπαίδευσης σε ένα γυναικείο οικοτροφείο, αλλά το μετατρέπει σε μια τρομακτική και προφητική αλληγορία.

Εξετάζει τις ρίζες της γενοκτονίας μέσα από τη μικροκοινωνία ενός σχολείου, πριν από τη σύγκρουση. Αναδεικνύει θέματα εθνοτικής κατασκευής, σεξισμού, αποικιοκρατικής κληρονομιάς και της τραγικής αφέλειας του Δυτικού κόσμου.

Επέκτεινε δραματικά τον λογοτεχνικό λόγο για τη Ρουάντα, μετατρέποντας μια ιστορική τραγωδία σε μια καθολική και συγκεκριμένη ιστορία για τον ρατσισμό, τη βία και την εφηβεία. Η γραφή είναι περιεκτική και φαινομενικά απλή, δημιουργώντας μια βαθιά ειρωνική και ολέθρια ατμόσφαιρα πριν την καταστροφή. Έχει καθιερωθεί ως βασικό κείμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας μνήμης και τραύματος, με τη θέση του να ενισχύεται συνεχώς.                                                           

The mountain and the wall (Αλίσα Γκανίεβα - 2012) Πολύ σημαντικό για την κατανόηση της πραγματικότητας στην ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου, με καινοτομία στη χρήση πολυφωνίας και λαϊκών στοιχείων. Έχει θεματικό βάθος (την πρόβλεψη κοινωνικής ρήξης), αλλά περιορισμένη διεθνή επιρροή.

Είναι το πρώτο της μυθιστόρημα και απεικονίζει την επιρροή της πολιτικής μισαλλοδοξίας και της θρησκευτικής βίας στις ζωές ανθρώπων που είναι αναγκασμένοι να επιλέξουν ανάμεσα σε ελάχιστα ευνοϊκές λύσεις. Επικεντρώνεται στον Σαμίλ, έναν νεαρό τοπικό δημοσιογράφο στη Μαχατσκάλα της Ρωσίας, και τις αντιδράσεις του, ή την έλλειψή τους, στις φήμες ότι η κυβέρνηση χτίζει ένα τείχος για να αποκόψει τις μουσουλμανικές επαρχίες του Καυκάσου από την υπόλοιπη χώρα. Καθώς η αναταραχή εξαπλώνεται και η ένταση αυξάνεται, η ζωή του Σαμίλ ανατρέπεται και δεν μπορεί πλέον να αγνοεί τη βία που τον περιβάλλει. Με μια λεπτή αίσθηση για την αυξανόμενη καταστροφή, η Αλίσα Γκανίεβα αφηγείται την ιστορία της παρακμής μιας κοινωνίας που διαμελίζεται από τον θρησκευτικό και εθνικιστικό φανατισμό.