Το παράδοξο του Φέρμι: «Μα πού βρίσκονται όλοι;» (Δ.Νικολόπουλος)

Το καλοκαίρι του 1950, στο Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος, ο Ενρίκο Φέρμι γευμάτιζε με τους φυσικούς Έντουαρντ Τέλερ, Εμίλ Κονοπίνσκι και Χέρμπερτ Γιορκ. Η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από τους «ιπτάμενους δίσκους», τα διαστρικά ταξίδια και την πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινων πολιτισμών. Κάποια στιγμή ο Φέρμι φέρεται να ρώτησε αιφνιδιαστικά: «Μα πού βρίσκονται όλοι;» Από αυτή τη σύντομη ερώτηση γεννήθηκε ένα από τα βαθύτερα προβλήματα της σύγχρονης αστροβιολογίας: το παράδοξο του Φέρμι.

ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ; Ο Γαλαξίας μας περιέχει εκατοντάδες δισεκατομμύρια άστρα και υπάρχει εδώ και περισσότερο από δέκα δισεκατομμύρια χρόνια. Γνωρίζουμε πλέον ότι οι πλανήτες αποτελούν συνηθισμένα προϊόντα του σχηματισμού των άστρων. Πολλά πλανητικά συστήματα είναι δισεκατομμύρια χρόνια αρχαιότερα από το Ηλιακό Σύστημα.

Ακόμη και αν η τεχνολογική νοημοσύνη εμφανιζόταν μόνο σε ένα μικρό ποσοστό κατοικήσιμων κόσμων, θα υπήρχε αρκετός χρόνος ώστε ορισμένοι πολιτισμοί να προηγούνται από εμάς κατά εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια χρόνια. Ένας πολιτισμός τόσο αρχαιότερος θα μπορούσε να έχει αναπτύξει διαστρικά σκάφη, αυτόνομα ρομπότ, τεράστια ενεργειακά έργα ή ισχυρά συστήματα επικοινωνίας.

Κι όμως, μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί ούτε ένα εξωγήινο τεχνολογικό σήμα, αντικείμενο ή έργο αστρομηχανικής. Οι αναλύσεις δισεκατομμυρίων υποψήφιων ραδιοσημάτων δεν έχουν αποδώσει καμία αναμφισβήτητη τεχνοϋπογραφή εξωγήινης προέλευσης.

Εδώ βρίσκεται η φαινομενική αντίφαση: η απεραντοσύνη και η ηλικία του Γαλαξία φαίνονται να ευνοούν την ύπαρξη πολλών πολιτισμών, αλλά οι παρατηρήσεις μας αποκαλύπτουν μια «Μεγάλη Σιωπή».

Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΟΥ ΝΤΡΕΪΚ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ: Η γνωστή εξίσωση του Ντρέικ επιχειρεί να οργανώσει το πρόβλημα: N = R × fp × ne × fl × fi × fc × L

Το N αντιπροσωπεύει τον αριθμό των πολιτισμών του Γαλαξία με τους οποίους θα μπορούσαμε σήμερα να επικοινωνήσουμε. Οι υπόλοιποι παράγοντες περιγράφουν τον ρυθμό δημιουργίας κατάλληλων άστρων, το ποσοστό τους που διαθέτει πλανήτες, τον αριθμό κατοικήσιμων κόσμων, την πιθανότητα εμφάνισης ζωής, νοημοσύνης και τεχνολογίας, καθώς και τη διάρκεια ζωής ενός ανιχνεύσιμου πολιτισμού.

Η εξίσωση δεν αποτελεί μηχανή πρόβλεψης. Λειτουργεί ως κατάλογος της άγνοιάς μας. Η αστρονομία έχει αρχίσει να περιορίζει τους πρώτους παράγοντες, αλλά παραμένουν ουσιαστικά άγνωστες η πιθανότητα γένεσης της ζωής, η πιθανότητα εξέλιξης νοημοσύνης και κυρίως η διάρκεια ζωής ενός τεχνολογικού πολιτισμού.

Οι Anders Sandberg, Eric Drexler και Toby Ord έδειξαν ότι, όταν αυτές οι τεράστιες αβεβαιότητες αντιμετωπιστούν σωστά αντί να αντικατασταθούν από αυθαίρετες «μέσες τιμές», προκύπτει σημαντική πιθανότητα η ανθρωπότητα να είναι ο μοναδικός τεχνολογικός πολιτισμός ακόμη και σε εξαιρετικά μεγάλη κοσμική περιοχή. Το αποτέλεσμα δεν αποδεικνύει ότι είμαστε μόνοι. Δείχνει ότι η προσδοκία ενός Γαλαξία γεμάτου πολιτισμούς μπορεί να στηρίζεται σε υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές.

Ο ΓΑΛΑΞΙΑΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΧΕΙ ΕΠΟΙΚΙΣΤΕΙ; Το ισχυρότερο επιχείρημα πίσω από το παράδοξο αφορά τον χρόνο. Η διάμετρος του Γαλαξία είναι περίπου 100.000 έτη φωτός. Ένα διαστρικό σκάφος δεν χρειάζεται να πλησιάζει την ταχύτητα του φωτός. Αν ένας πολιτισμός ταξίδευε από άστρο σε άστρο και κάθε νέα εγκατάσταση κατασκεύαζε έπειτα από αιώνες ή χιλιετίες καινούργια σκάφη, θα δημιουργούνταν ένα αργό κύμα επέκτασης.

Σύγχρονα μοντέλα που λαμβάνουν υπόψη ακόμη και την κίνηση των ίδιων των άστρων δείχνουν ότι, υπό ορισμένες εύλογες προϋποθέσεις, ένα τέτοιο κύμα θα μπορούσε να διασχίσει τον Γαλαξία σε λιγότερο από περίπου 300 εκατομμύρια χρόνια. Πρόκειται για μεγάλο χρονικό διάστημα σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα, αλλά για ένα μικρό μόνο κλάσμα της ηλικίας του Γαλαξία. Τα ίδια μοντέλα δείχνουν, ωστόσο, ότι η εξάπλωση μπορεί να είναι ανομοιόμορφη και να αφήνει ολόκληρες περιοχές, ακόμη και το Ηλιακό Σύστημα, ανεποίκιστες για πολύ μεγάλα διαστήματα.

ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ:

1. Η ζωή μπορεί να είναι εξαιρετικά σπάνια

Οι κατάλληλοι πλανήτες ενδέχεται να είναι πολλοί, αλλά η μετάβαση από την άψυχη χημεία σε ένα αυτοαναπαραγόμενο βιολογικό σύστημα ίσως αποτελεί ένα απίθανο γεγονός. Διαθέτουμε μόνο ένα γνωστό παράδειγμα ζωής, τη Γη, επομένως δεν μπορούμε ακόμη να υπολογίσουμε την πιθανότητα της αβιογένεσης.

2. Η απλή ζωή μπορεί να είναι κοινή, αλλά η σύνθετη και νοήμων ζωή σπάνια

Στη Γη η ζωή εμφανίστηκε σχετικά νωρίς, όμως χρειάστηκαν δισεκατομμύρια χρόνια για την εμφάνιση σύνθετων κυττάρων, πολυκύτταρων οργανισμών και τεχνολογικής νοημοσύνης. Τα μικρόβια μπορεί να είναι συνηθισμένα στο Σύμπαν, ενώ η μετάβαση σε πολιτισμούς ικανούς να κατασκευάζουν τηλεσκόπια ή διαστημόπλοια μπορεί να αποτελεί σπανιότατη εξελικτική διαδρομή.

3. Το Μεγάλο Φίλτρο

Η υπόθεση του Μεγάλου Φίλτρου υποστηρίζει ότι κάπου στην ακολουθία από την άψυχη ύλη μέχρι έναν μακρόβιο διαστρικό πολιτισμό υπάρχει ένα εξαιρετικά δύσκολο εμπόδιο:

Χημεία → ζωή → σύνθετα κύτταρα → πολυκύτταροι οργανισμοί → νοημοσύνη → τεχνολογία → μακροχρόνια επιβίωση → διαστρική εξάπλωση.

Αν το φίλτρο βρίσκεται πίσω μας, τότε ίσως έχουμε ήδη περάσει το απίθανο στάδιο και αποτελούμε μια σπάνια κοσμική εξαίρεση. Αν βρίσκεται μπροστά μας, οι τεχνολογικοί πολιτισμοί μπορεί να αυτοκαταστρέφονται ή να καταρρέουν πριν αποκτήσουν μακροχρόνια παρουσία στον Γαλαξία. Πυρηνικός πόλεμος, οικολογική κατάρρευση, ανεξέλεγκτες τεχνολογίες και άλλοι υπαρξιακοί κίνδυνοι αποτελούν πιθανές μορφές ενός τέτοιου φίλτρου, χωρίς όμως να διαθέτουμε αποδείξεις ότι κάποια από αυτές λειτουργεί αναπόφευκτα.

4. Οι πολιτισμοί μπορεί να μη συμπίπτουν χρονικά

Ένας τεχνολογικός πολιτισμός μπορεί να εκπέμπει ανιχνεύσιμα σήματα μόνο για λίγους αιώνες ή χιλιετίες. Σε έναν Γαλαξία ηλικίας δισεκατομμυρίων ετών, δύο πολιτισμοί μπορούν να υπάρξουν στην ίδια περιοχή αλλά σε εντελώς διαφορετικές εποχές. Η Γη εκπέμπει ραδιοκύματα για λίγο περισσότερο από έναν αιώνα, ένα σχεδόν μηδενικό χρονικό διάστημα σε κοσμική κλίμακα.

5. Ίσως ψάχνουμε με λάθος τρόπο

Οι εξωγήινοι δεν είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν ισχυρούς ραδιοπομπούς, να εκπέμπουν συνεχώς ή να στρέφουν τα σήματά τους προς τη Γη. Μπορεί να χρησιμοποιούν στενές δέσμες, οπτικά λέιζερ, νετρίνα ή μεθόδους επικοινωνίας που δεν έχουμε ακόμη αναπτύξει. Ένας ώριμος πολιτισμός θα μπορούσε επίσης να γίνει ενεργειακά αποδοτικότερος και λιγότερο ορατός αντί να μετατραπεί σε μια κραυγαλέα γαλαξιακή αυτοκρατορία.

Η έκταση της αναζήτησής μας παραμένει εξαιρετικά μικρή. Μια ποσοτική μελέτη παρομοίασε το τμήμα του «κοσμικού αχυρώνα» που έχει εξετάσει το SETI με την αναζήτηση ενός μικρού κολυμβητηρίου σε σύγκριση με όλους τους ωκεανούς της Γης. Η απουσία ανίχνευσης δεν επιτρέπει ακόμη γενικό συμπέρασμα για ολόκληρο τον Γαλαξία.

6. Η εξάπλωση μπορεί να μην αποτελεί καθολικό στόχο

Η ιδέα ότι κάθε προηγμένος πολιτισμός θα επιδιώξει απεριόριστη επέκταση προβάλλει πάνω στους εξωγήινους ανθρώπινες ιστορικές συμπεριφορές. Ένας πολιτισμός μπορεί να στραφεί προς την εσωτερική ανάπτυξη, την εικονική πραγματικότητα, την τοπική βιωσιμότητα ή μορφές ύπαρξης που απαιτούν ελάχιστη ενέργεια. Ενδέχεται επίσης η διαστρική εγκατάσταση να παραμένει υπερβολικά δύσκολη, δαπανηρή ή ανεπιθύμητη ακόμη και για ανώτερη τεχνολογία.

7. Οι θεαματικές υποθέσεις

Η «υπόθεση του ζωολογικού κήπου» προτείνει ότι οι εξωγήινοι μας παρατηρούν χωρίς να παρεμβαίνουν. Η ιδέα του «σκοτεινού δάσους» υποστηρίζει ότι όλοι σιωπούν επειδή φοβούνται εχθρικούς πολιτισμούς. Άλλες προτάσεις μιλούν για προσομοίωση του Σύμπαντος ή για εσκεμμένη απόκρυψη.

Αυτές οι εκδοχές είναι ενδιαφέρουσες στη φιλοσοφία και στην επιστημονική φαντασία, αλλά έχουν μικρή επιστημονική ισχύ. Προϋποθέτουν σχεδόν καθολική συμπεριφορά από κοινωνίες για τις οποίες δεν γνωρίζουμε τίποτε και δύσκολα προσφέρουν ελέγξιμες προβλέψεις.

ΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΕΙ; Οι αστρονόμοι αναζητούν πλέον όχι μόνο μηνύματα αλλά και τεχνοϋπογραφές: ατμοσφαιρικούς ρύπους, τεχνητό φωτισμό, ασυνήθιστα σχήματα διελεύσεων, ισχυρούς παλμούς λέιζερ και υπέρυθρη θερμότητα από τεράστιες ενεργειακές κατασκευές.

Μελέτη περίπου 100.000 γαλαξιών με δεδομένα του διαστημικού τηλεσκοπίου WISE δεν βρήκε καμία περίπτωση όπου ένας πολιτισμός φαίνεται να μετατρέπει περισσότερο από το 85 τοις εκατό του συνολικού αστρικού φωτός ενός γαλαξία σε υπέρυθρη θερμότητα. Αυτό περιορίζει την παρουσία ακραίων πολιτισμών τύπου III στην κλίμακα Καρντάσεφ, αλλά δεν αποκλείει μικρότερους, τοπικούς ή ενεργειακά αποδοτικούς πολιτισμούς.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΟΞΟΥ: Το παράδοξο του Φέρμι δεν αποδεικνύει ότι οι εξωγήινοι υπάρχουν ούτε ότι απουσιάζουν. Δεν αποτελεί επιχείρημα υπέρ των ΑΤΙΑ και δεν νομιμοποιεί ιστορίες περί κρυφών επισκέψεων. Είναι μια ένταση ανάμεσα σε ορισμένες εύλογες προσδοκίες και στη μέχρι σήμερα έλλειψη επιβεβαιωμένων παρατηρήσεων.

Η πιθανότερη λύση ίσως δεν είναι μία εντυπωσιακή απάντηση, αλλά ένας συνδυασμός παραγόντων: η ζωή μπορεί να εμφανίζεται σπάνια, η νοημοσύνη ακόμη σπανιότερα, οι τεχνολογικοί πολιτισμοί να έχουν περιορισμένη διάρκεια και οι δικές μας αναζητήσεις να καλύπτουν μόνο ένα απειροελάχιστο τμήμα του χώρου, του χρόνου και των πιθανών τεχνολογιών.

Ο ουρανός παραμένει σιωπηλός. Η σιωπή αυτή δεν μας πληροφορεί ακόμη αν είμαστε μόνοι. Μας υπενθυμίζει πόσο λίγα γνωρίζουμε για τη γένεση της ζωής, την εξέλιξη της νοημοσύνης και την ικανότητα ενός τεχνολογικού πολιτισμού να επιβιώσει από τις ίδιες του τις δυνάμεις.

ΠΗΓΕΣ

Jones, E.M. (1985), “Where Is Everybody? An Account of Fermi’s Question”, Los Alamos National Laboratory Report LA-10311-MS.

Hart, M.H. (1975), “An Explanation for the Absence of Extraterrestrials on Earth”, Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society, 16, pp. 128–135.

Sandberg, A., Drexler, E. and Ord, T. (2018), “Dissolving the Fermi Paradox”, arXiv:1806.02404.

Wright, J.T., Kanodia, S. and Lubar, E.G. (2018), “How Much SETI Has Been Done? Finding Needles in the n-Dimensional Cosmic Haystack”, The Astronomical Journal, 156, 260.

Carroll-Nellenback, J., Frank, A., Wright, J. and Scharf, C. (2019), “The Fermi Paradox and the Aurora Effect: Exo-civilization Settlement, Expansion and Steady States”, The Astronomical Journal, 158, 117.

Griffith, R.L. et al. (2015), “The Ĝ Infrared Search for Extraterrestrial Civilizations with Large Energy Supplies. III. The Reddest Extended Sources in WISE”, The Astrophysical Journal Supplement Series, 217, 25.

NASA Technosignatures Workshop Participants (2018), “NASA and the Search for Technosignatures”, Workshop Report, Houston.

Προέλευση δημοσιεύματος: https://www.facebook.com/dem.nikol1

Κυκλοφορεί το νέο (παιδικό αυτή τη φορά) βιβλίο της Κατερίνας Γιαμά

Αφού η αγάπη της γιαγιας για την εγγονή της (αλλά και την Χαλκίδα) δεν έχει όρια, αποφασίζει να γράψει παιδικό τραγούδι για την πόλη των "τρελών νερών" και ένα ολόκληρο βιβλίο για την εγγονή της σαν δώρο για τα γενέθλιά της. 

Έτσι προέκυψε το νέο βιβλίο της Κατερίνας Γιαμά με τίτλο "Ντέμυ, Σόρτυ και πατίνι", που κυκλοφορεί απο τις εκδόσεις "ΚΟΜΝΗΝΟΣ". 

Η εγγονούλα Ντέμυ, με το γάτο της Σόρτυ και το πατίνι της περπατούν τις γειτονιες και τα τοπόσημα της πόλης, αντιμετωπίζουν διάφορες περιέργες και συνηθισμένες καταστάσεις, παραξενεύονται με διάφορα γεγονότα και μαθάινουν άλλα πιο σημαντικά πράγματα για την ιστορία και τη ζωή στη πόλη της Χαλκίδας. 

Η εικονογράφηση έχει γίνει απο τη καλή φίλη και γνωστή Χαλκιδαία Χρύστα Δημαρέλου και το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 8+

Ακολουθεί η παρουσίαση του βιβλίου που δημοσίευσαν οι εκδόσεις 'ΚΟΜΝΗΝΟΣ'

Με μεγάλη χαρά υποδεχόμαστε στη συγγραφική μας οικογένεια την Κατερίνα Γιαμά, η οποία είναι γεννημένη στη Λιβαδειά, ζει στη Χαλκίδα, σπούδασε στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Ανθρωπιστικές Επιστήμες, δούλεψε σε τοπικά ΜΜΕ της Χαλκίδας και έχει μια πλούσια συγγραφική πορεία. Καλοδεχόμαστε και το νέο της παιδικό παραμύθι «Ντέμυ, Σόρτυ και... πατίνι» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μας σε εικονογράφιση της αγαπημένης μας Χρύστας Δημαρέλου!

Η Ντέμυ, παρέα με τον γάτο της τον Σόρτυ, πιστεύει ότι η ζωή είναι... ένα πιάνο, μια σακούλα ζεστά φιστίκια, μια ζεστή αγκαλιά, μια φροντισμένη παιδική χαρά κι ένας ασφαλής δρόμος για βόλτα!

4 λόγοι για να το διαβάσετε μαζί με τα παιδιά σας

Ταυτότητα & αυθεντικότητα: Η Ντέμυ δεν είναι ένα «τέλειο» παιδί — ονειρεύεται, κάνει σκανταλιές, νοιάζεται και μαθαίνει, κάνοντας κάθε παιδί να ταυτιστεί μαζί της!

Ουσιαστικό μάθημα φιλοζωίας: Μέσα από τη σχέση της με τη Σόρτυ, τα παιδιά μαθαίνουν ότι η αγάπη για τα ζώα σημαίνει φροντίδα, συνέπεια και ευθύνη

Ενεργοί μικροί πολίτες: Τα παιδιά ανακαλύπτουν ότι έχουν φωνή και μπορούν να διεκδικήσουν καλύτερες παιδικές χαρές, ασφαλή πεζοδρόμια και περισσότερο πράσινο!

Ενσυναίσθηση & αισιοδοξία: Μια ιστορία γεμάτη μουσική, χρώματα και χιούμορ που θυμίζει ότι η αληθινή αλλαγή ξεκινά πάντα από μια μεγάλη καρδιά!

Βρείτε το στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα, στο διαδίκτυο, στα μεγάλα βιβλιοπωλεία ή με παραγγελία το στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας!

"Η καθωσπρέπει ποίηση" (Δ. Βασιλείου)

                                                          Η καθωσπρέπει ποίηση

στους κήπους ανθεί της εξουσίας,

μεσ’ των αρχόντων τις αυλές

και μεσ’ στα κάστρα τα ψηλά των ηγεμόνων,

των ισχυρών υμνεί τη δύναμη

και των θεών τα θαύματα.

Μ’ όμορφες λέξεις, τρυφερές

κι’ επίθετα γλυκά

τον κόσμο των καημών, της πείνας  και του πόνου

αποκοιμίζει

μ’ ελπίδες ψεύτικες, κενές,

κούφιες, ξεφτιλισμένες.

 

Τ’ αυτιά μπουκώνει ψέματα,

τις γλώσσες ευνουχίζει,

τη μνήμη προσπαθεί να αφανίσει

και στη συνείδηση

φυτεύει υποταγή

σε πρίγκιπες θεόσταλτους

και διαδόχους θρόνων.

 

Η καθωσπρέπει ποίηση

σ’ αστραφτερά σαλόνια διασκεδάζει

και οι Ακαδημίες

μ’ επαίνους και βραβεία την ταΐζουν

για να μπορεί να ζει και να υμνεί

τις ματωμένες εξουσίες

και των ανθρώπων, της ζωής την απουσία

να την περιγελά με μια δευτέρα παρουσία.

14.06.2023    Αθήνα                                                               

ΕΥΒΟΙΑ: ΠΛΗΜΜΥΡΙΖΕΙ, ΚΑΙΓΕΤΑΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΡΘΙΑ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΜΟΝΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

Οι ανεξάρτητοι περιφερειακοί σύμβουλοι Β.Αγγελοπούλου και Β.Λύκος σε δελτίο τύπου αναφέρουν:

"Η ίδια ιστορία ξανά κάθε χρόνο…Η Εύβοια πληρώνει ξανά το τίμημα της εγκατάλειψης, της αποσπασματικής διαχείρισης και μιας αντίληψης που αντιμετωπίζει την πολιτική προστασία ως διαχείριση της καταστροφής αφού αυτή συμβεί.

Η ισχυρή κακοκαιρία έφερε πλημμυρικά φαινόμενα σε Ψαχνά και Τριάδα, κατολισθήσεις και φερτά υλικά, ενώ η πρόσβαση προς τη Βόρεια Εύβοια διακόπηκε προσωρινά στη θέση Δερβένι. Η Εύβοια, για ακόμη μία φορά, κόπηκε στα δύο.

Στα Ψαχνά σπίτια και υπόγεια πλημμύρισαν. Στον δρόμο Τριάδας–Ψαχνών μεταφέρθηκαν λάσπες, χώματα και πέτρες. Στο Δερβένι κατολίσθηση έκλεισε τον βασικό οδικό άξονα προς τη Βόρεια Εύβοια.

Και δεν είναι η πρώτη φορά.

ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΚΑΙΓΟΜΑΣΤΕ. ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ ΠΝΙΓΟΜΑΣΤΕ.

Αυτό είναι το ερώτημα που δεν μπορεί πλέον να αποφεύγει κανείς: Τι ακριβώς κάνουμε για να προστατεύσουμε την Εύβοια; Το καλοκαίρι βλέπουμε τις πυρκαγιές να καταστρέφουν δάση και ορεινούς όγκους.Βλέπουμε τα βουνά να απογυμνώνονται. Και μετά έρχεται η βροχή. Και το νερό βρίσκει έναν τόπο με μειωμένη φυσική συγκράτηση, διαβρωμένα εδάφη, φερτά υλικά και ευάλωτες υποδομές. Και τότε ανακαλύπτουμε ξανά την «έκτακτη ανάγκη».Μα οι πλημμύρες δεν είναι έκτακτη ανάγκη. Είναι το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας κινδύνων που γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Μετά από κάθε πυρκαγιά γνωρίζουμε ότι αυξάνεται ο κίνδυνος διάβρωσης και απορροής. Μετά από κάθε μεγάλη κακοκαιρία γνωρίζουμε ποια σημεία του οδικού δικτύου είναι ευάλωτα. Μετά από κάθε κατολίσθηση γνωρίζουμε πού υπάρχει πρόβλημα. Και όμως, κάθε φορά περιμένουμε το επόμενο φαινόμενο για να κινητοποιηθούμε.

ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΩΡΑ, Η ΕΥΒΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ.

Εδώ βρίσκεται και μια τεράστια αντίφαση. Η Εύβοια έχει μετατραπεί σε μία από τις πιο βαριά βιομηχανοποιημένες περιοχές ΑΠΕ της χώρας. Ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ έχει καταγράψει το ηλεκτρικό δίκτυο της Εύβοιας ως κορεσμένο και έχει δημοσιοποιήσει ειδικό πλαίσιο για τη διαχείριση της μεγάλης διείσδυσης ΑΠΕ στο νησί. Και το ερώτημα είναι απλό: Τι επιστρέφει στην Εύβοια; Όχι ως επικοινωνιακό σύνθημα. Όχι ως άλλη μία φωτογραφία εγκαινίων. Όχι ως άλλο ένα έργο βιτρίνας. Αλλά ως πραγματική προστασία της ζωής, της περιουσίας και του φυσικού κεφαλαίου του τόπου.

Δεν γίνεται ένας τόπος να παράγει τεράστιες ποσότητες ενέργειας και οι κάτοικοί του να αισθάνονται ότι κάθε χειμώνα πρέπει να προσεύχονται να μη διακοπεί το ρεύμα. Δεν γίνεται να ζητάμε από την Εύβοια να φιλοξενεί ολοένα περισσότερες ενεργειακές εγκαταστάσεις και ταυτόχρονα να μην έχει τις υποδομές πολιτικής προστασίας που απαιτεί η νέα πραγματικότητα. Δεν γίνεται να μετράμε τα MW με ακρίβεια και να μετράμε τα αντιπλημμυρικά έργα με… υποσχέσεις.

ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΥΣΟΠΟΙΚΙΛΤΗ «ΑΝΕΥΘΥΝΟΫΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ».

Η Εύβοια δεν χρειάζεται άλλες μεγάλες εξαγγελίες. Χρειάζεται σχέδιο. Χρειάζεται ολοκληρωμένη διαχείριση των λεκανών απορροής. Χρειάζεται έργα ορεινής υδρονομίας. Χρειάζεται αντιδιαβρωτική και αντιπλημμυρική προστασία μετά τις πυρκαγιές. Χρειάζεται συστηματικό έλεγχο των γεφυρών, των ρεμάτων, των οχετών και των επικίνδυνων σημείων του οδικού δικτύου. Χρειάζεται έργα που να σχεδιάζονται πριν από την καταστροφή και όχι εργολαβίες αποκατάστασης μετά από αυτήν.

Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται μια Περιφέρεια και ένα κράτος που να αντιμετωπίζουν την Εύβοια ως ζωντανό τόπο και όχι ως χάρτη έργων και χρηματοδοτήσεων.

Γιατί ο πολίτης δεν ζει μέσα σε έναν πίνακα Excel. Ζει στο σπίτι του. Στο χωριό του.Στο χωράφι του. Στην επιχείρησή του. Στον δρόμο που πρέπει να διασχίσει για να πάει στη δουλειά του, στο σχολείο, στο νοσοκομείο.

Η ΕΥΒΟΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΛΩΣΙΜΗ.

Δεν μπορεί η λογική να είναι: το καλοκαίρι καίγεται – τον χειμώνα πλημμυρίζει – μετά κάνουμε αποκατάσταση – και συνεχίζουμε σαν να μη συνέβη τίποτα. Αυτό δεν είναι πολιτική προστασία. Είναι διαχείριση της αποτυχίας. Και η αποτυχία αυτή εκτός από Ονοματεπώνυμο έχει κυρίως ανθρώπινο κόστος. Έχει οικονομικό κόστος.Έχει περιβαλλοντικό κόστος.Έχει κοινωνικό κόστος. Και τελικά έχει κόστος στον ίδιο τον πληθυσμό, γιατί ένας τόπος στον οποίο ο πολίτης αισθάνεται ότι κινδυνεύει από φωτιά, πλημμύρα, κατολίσθηση, αποκλεισμό και εγκατάλειψη δεν μπορεί να συγκρατήσει εύκολα τους ανθρώπους του.

ΖΗΤΑΜΕ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ – ΟΧΙ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΕΣ

Γιατί δεν λειτούργησαν τα πανάκριβα, πολυδιαφημισμένα αντιπλημμυρικά & αντιδιαβρωτικά έργα και μάλιστα σε μια μέσου όγκου και έντασης βροχόπτωση; Ποιοι εργολάβοι κατασκεύασαν & παρέδωσαν τα περιώνυμα αυτά έργα;

Ζητούμε:

1. Άμεσο συνολικό σχέδιο αντιπλημμυρικής και αντιδιαβρωτικής προστασίας για την Εύβοια.

2. Ειδικό πρόγραμμα για τις περιοχές που έχουν πληγεί από πυρκαγιές και παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών και κατολισθήσεων.

3. Πλήρη καταγραφή όλων των επικίνδυνων σημείων του οδικού δικτύου και των ρεμάτων.

4. Άμεσο έλεγχο όλων των γεφυρών, οχετών και τεχνικών έργων που επηρεάζουν τη ροή των υδάτων.

5. Διαφάνεια για τα έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί και υλοποιηθεί για την αντιπλημμυρική προστασία της Εύβοιας.

6. Σύνδεση της τεράστιας ενεργειακής επιβάρυνσης που δέχεται η Εύβοια με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις υποδομές, την προστασία του περιβάλλοντος και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.

7. Τέλος στα έργα βιτρίνας όταν βασικές υποδομές παραμένουν ευάλωτες ενώ οι ημέτεροι εργολάβοι συνεχίζουν να κατασκευάζουν και να παραδίδουν έργα που με την πρώτη μέση βροχή καταρρέουν ως χάρτινοι πύργοι ή μάλλον ως εκατομμύρια ευρώ που τα παίρνει ο στρατηγός άνεμος κάθε χρόνο…

Η Εύβοια δεν ζητά προνόμια.

Ζητά το αυτονόητο. Να μπορεί ο άνθρωπος να ζει στον τόπο του χωρίς να φοβάται κάθε καλοκαίρι τη φωτιά και κάθε χειμώνα το νερό. Να μπορεί να πάει από τη μία πλευρά του νησιού στην άλλη (όπως αντίθετα έγινε στο Μίστρο) Να έχει δρόμους. Να έχει ρεύμα. Να έχει ασφάλεια. Να έχει μέλλον.

ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ.

Η Εύβοια δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα η ενεργειακή πηγή της χώρας και ο φτωχός συγγενής των υποδομών της. Δεν μπορεί να παίρνει η χώρα την ενέργεια και να μένει ο τόπος με τις συνέπειες.

Η ΕΥΒΟΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΛΩΣΙΜΗ.

Και αυτή τη φορά δεν πρέπει να περιμένουμε την επόμενη φωτιά ή την επόμενη πλημμύρα για να το θυμηθούμε. Πρέπει να το κάνουμε τώρα!"

Ερώτηση της Θ.Ακριώτου και αίτηση κατάθεσης εγγράφων, για τους σχεδιασμούς που συγκλίνουν στην περιοχή του αρχαιολογικού χώρου Αυλίδας

Η Θ.Ακριώτου, μαζί με άλλους 4 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έκαναν ερώτηση στη Βουλή και αίτηση κατάθεσης εγγράφων προς την Υπουργό Πολιτισμού, για τους σχεδιασμούς που συγκλίνουν στην περιοχή του αρχαιολογικού χώρου Αυλίδας.

"Η συζήτηση στη Βουλή της Επίκαιρης Ερώτησης για την προστασία και ανάδειξη του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας έδωσε ορισμένες απαντήσεις από την πλευρά του Υπουργείου Πολιτισμού, με τον Υφυπουργό κ. Ιάσωνα Φωτήλα να επιχειρεί να εμφανιστεί καθησυχαστικός ως προς την τήρηση του θεσμικού πλαισίου προστασίας. Ωστόσο, τα ίδια τα νέα στοιχεία που γνωστοποιήθηκαν κατά τη συζήτηση, σε συνδυασμό με την παράλληλη εμπλοκή διαφορετικών Υπουργείων, υπηρεσιών και δημόσιων φορέων σε σχεδιασμούς που συγκλίνουν στην ίδια περιοχή, δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.

Η ανησυχία των πολιτών της Χαλκίδας και της Αυλίδας είναι εύλογη και δεν αφορά μόνο την τοπική κοινωνία. Δεν είναι δυνατόν οι πολίτες, η επιστημονική κοινότητα και όσοι ενδιαφέρονται για την προστασία ενός αρχαιολογικού και ιστορικού τόπου διεθνούς εμβέλειας να μη γνωρίζουν με σαφήνεια ποιος είναι ο συνολικός σχεδιασμός για την περιοχή, ποια είναι τα νέα όρια προστασίας που προτείνονται και πώς αυτά συνδέονται με τις σημαντικές χωρικές και αναπτυξιακές μεταβολές που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Κατά τη συζήτηση της Επίκαιρης Ερώτησης έγινε γνωστό από τον Υφυπουργό Πολιτισμού ότι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας έχει ήδη συντάξει νέα πρόταση αναοριοθέτησης του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας και θεσμοθέτησης Ζωνών Προστασίας, η οποία, μετά τη συμπλήρωση του φακέλου με επικαιροποιημένα στοιχεία, πρόκειται να εισαχθεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν πρόκειται για την πρώτη διαδικασία αναοριοθέτησης της Αυλίδας. Ήδη κατά την περίοδο 2017–2018 είχε τεθεί προς γνωμοδότηση πρόταση οριοθέτησης του αρχαιολογικού χώρου, η οποία αφορούσε τόσο τη χερσαία όσο και τη θαλάσσια περιοχή και περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, τη θαλάσσια περιοχή του λιμένα του τσιμεντάδικου και του σχεδιαζόμενου νέου εμπορικού λιμένα της Χαλκίδας. Η ύπαρξη σήμερα νέας πρότασης καθιστά αναγκαίο να γίνει γνωστό τι ακριβώς μεταβάλλεται σε σχέση με την προηγούμενη, ποιες εκτάσεις περιλαμβάνονται και ποιο καθεστώς προστασίας προτείνεται για το Μικρό Βαθύ, την περιοχή του πρώην εργοστασίου ΑΓΕΤ, τις υφιστάμενες λιμενικές εγκαταστάσεις και τη θαλάσσια ζώνη.

Παράλληλα, στην ίδια περιοχή συγκλίνουν διαφορετικοί σχεδιασμοί. Η μεταφορά του εμπορικού λιμένα της Χαλκίδας έχει τεθεί δημοσίως από το Υπουργείο Ναυτιλίας ως κεντρικός αναπτυξιακός στόχος για την περιοχή, ενώ το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα εισάγει νέα δεδομένα χωρικού σχεδιασμού για την ευρύτερη περιοχή.

Ωστόσο, κατά τη συζήτηση της Επίκαιρης Ερώτησης, ο Υφυπουργός Πολιτισμού δήλωσε ότι για τη σχεδιαζόμενη μεταφορά του εμπορικού λιμένα στις εγκαταστάσεις του πρώην εργοστασίου δεν έχει μέχρι σήμερα κατατεθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού σχετικό αίτημα ή μελέτη και, συνεπώς, δεν έχει υπάρξει σχετική γνωμοδότηση ή έγκριση των αρμόδιων υπηρεσιών του ΥΠΠΟ. Την ίδια στιγμή, σε εξέλιξη βρίσκεται και η διαδικασία που αφορά την αποκατάσταση του χώρου του πρώην εργοστασίου της ΑΓΕΤ. Σύμφωνα με την επίσημη απάντηση της ΕΦΑ Ευβοίας, η σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων διαβιβάστηκε προς εξέταση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, το οποίο κατά τη συνεδρίασή του της 22ας Ιουλίου 2026 ανέβαλε ομόφωνα τη διατύπωση γνώμης λόγω της δικαστικής εκκρεμότητας που αφορά στην προέγκριση της άδειας κατεδάφισης.

Διαμορφώνεται, επομένως, ένα σύνθετο πλέγμα παράλληλων διαδικασιών: νέα αναοριοθέτηση και Ζώνες Προστασίας, σχεδιασμός μεταφοράς του εμπορικού λιμένα, νέες χωροταξικές κατευθύνσεις, διαδικασία αποκατάστασης του πρώην εργοστασίου και εκκρεμείς διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες. Η εμπλοκή διαφορετικών φορέων και υπηρεσιών καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πλήρη εικόνα του σχεδιασμού, τον συντονισμό των αρμόδιων αρχών και τη διαφάνεια απέναντι στην τοπική κοινωνία.

Δεδομένου ότι:

I. Ο Υφυπουργός Πολιτισμού γνωστοποίησε στη Βουλή ότι έχει ήδη συνταχθεί νέα πρόταση αναοριοθέτησης του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας και θεσμοθέτησης Ζωνών Προστασίας, χωρίς να έχουν παρουσιαστεί δημόσια τα προτεινόμενα όρια και οι αντίστοιχοι χάρτες.

II. Υφίσταται προηγούμενη πρόταση οριοθέτησης της περιόδου 2017–2018, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συγκριτική εξέταση των δύο προτάσεων και των μεταβολών που τυχόν επέρχονται.

III. Παράλληλα, εξελίσσεται ο σχεδιασμός μεταφοράς του εμπορικού λιμένα της Χαλκίδας, ενώ, σύμφωνα με την απάντηση του Υφυπουργού, σχετικό αίτημα ή μελέτη δεν έχει ακόμη κατατεθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού.

IV. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα δημιουργεί νέα δεδομένα χωρικού σχεδιασμού, τα οποία πρέπει να εξεταστούν σε συνδυασμό με την προστασία του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας.

V. Η προστασία του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας δεν μπορεί να εξετάζεται αποσπασματικά από τις παράλληλες μεταβολές χρήσεων και τους σχεδιασμούς που αφορούν την ίδια γεωγραφική περιοχή.

VI. Η πλήρης και έγκαιρη ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση διαφάνειας, ιδίως όταν πρόκειται για αποφάσεις που επηρεάζουν μακροπρόθεσμα τον αρχαιολογικό χώρο, το ιστορικό τοπίο και τη φυσιογνωμία της περιοχής, με την Τοπική Αυτοδιοίκηση να αποτελεί βασικό θεσμικό δίαυλο ενημέρωσης και διατύπωσης των απόψεων της τοπικής κοινωνίας.

Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:

1. Ποια είναι τα προτεινόμενα νέα όρια του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας και ποιες Ζώνες Προστασίας προτείνεται να θεσμοθετηθούν;

2. Ποιες συγκεκριμένες μεταβολές περιλαμβάνει η νέα πρόταση σε σχέση με την πρόταση της περιόδου 2017–2018, ιδίως ως προς το Μικρό Βαθύ, την έκταση του πρώην εργοστασίου ΑΓΕΤ, τις υφιστάμενες λιμενικές εγκαταστάσεις και τη θαλάσσια περιοχή;

3. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η συμπλήρωση του φακέλου και πότε προβλέπεται η εισαγωγή της νέας πρότασης στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο;

4. Κατά τη σύνταξη της νέας πρότασης αναοριοθέτησης και των Ζωνών Προστασίας έχουν ληφθεί υπόψη οι υφιστάμενοι και εξελισσόμενοι χωρικοί και λιμενικοί σχεδιασμοί στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού μεταφοράς του εμπορικού λιμένα και του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου; Εάν ναι, με ποιον τρόπο αποτυπώνονται τα δεδομένα αυτά στην προτεινόμενη αναοριοθέτηση και στις Ζώνες Προστασίας;

5. Έχει υπάρξει μέχρι σήμερα ενημέρωση ή διαβούλευση με τον Δήμο Χαλκιδέων και την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας σχετικά με τη νέα πρόταση αναοριοθέτησης και τις Ζώνες Προστασίας; Προτίθεται το Υπουργείο, πριν από την οριστικοποίηση του σχεδιασμού, να διασφαλίσει την ενημέρωση και τη δυνατότητα διατύπωσης απόψεων από την τοπική κοινωνία, ιδίως μέσω των θεσμικών οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;

Και αιτούμεθα την κατάθεση των ακόλουθων εγγράφων:

α) Της νέας πρότασης αναοριοθέτησης του Αρχαιολογικού Χώρου της Αυλίδας και θεσμοθέτησης Ζωνών Προστασίας, μαζί με το σύνολο των χαρτών, τοπογραφικών διαγραμμάτων και λοιπών συνοδευτικών στοιχείων.

β) Της προηγούμενης πρότασης οριοθέτησης της περιόδου 2017–2018, μαζί με τους αντίστοιχους χάρτες, τοπογραφικά διαγράμματα και συνοδευτικά στοιχεία.

γ) Του συνόλου των υπηρεσιακών εισηγήσεων, γνωμοδοτήσεων, σημειωμάτων και λοιπών εγγράφων που αφορούν την προετοιμασία και επεξεργασία της νέας πρότασης αναοριοθέτησης και των Ζωνών Προστασίας.

δ) Του συνόλου των αιτημάτων, μελετών, διαβιβαστικών εγγράφων και υπηρεσιακής αλληλογραφίας που έχουν υποβληθεί ή περιέλθει στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και αφορούν σχεδιαζόμενα έργα ή χρήσεις στην περιοχή του Μικρού Βαθέος, του πρώην εργοστασίου ΑΓΕΤ και των υφιστάμενων λιμενικών εγκαταστάσεων.

ε) Κάθε εγγράφου ή αλληλογραφίας που έχει ανταλλαγεί μεταξύ των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και άλλων Υπουργείων, του Οργανισμού Λιμένων Νομού Ευβοίας ή άλλου δημόσιου φορέα σχετικά με τη σχεδιαζόμενη μεταφορά του εμπορικού λιμένα της Χαλκίδας στην περιοχή.

στ) Κάθε εγγράφου, πρόσκλησης, πρακτικού, γνωμοδότησης, υπομνήματος ή αλληλογραφίας που αφορά τυχόν ενημέρωση, διαβούλευση ή διατύπωση απόψεων από τον Δήμο Χαλκιδέων, την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας ή άλλους τοπικούς θεσμικούς φορείς σχετικά με τη νέα πρόταση αναοριοθέτησης και θεσμοθέτησης Ζωνών Προστασίας".

1915-1925. Στην ΕΕ αυξήθηκε ο πληθυσμός κατά 1,8% και στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 5%

Μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2015 και 1ης Ιανουαρίου 2025, ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ αυξήθηκε κατά 7,8 εκατομμύρια (ή 1,8%), βασικά απο τις καθαρές μεταναστευτικές ροές. 

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στις:

Μάλτα (+30,9%)

Λουξεμβούργο (+21,1%)

Ιρλανδία (+16,3%)

Κύπρος (+15%)

Σουηδία (+9%)

Οι πέντε αυτές χώρες είχαν και καθαρή φυσική αύξηση απο γεννήσεις

Οι μεγαλύτερες μειώσεις σημειώθηκαν στις:

Βουλγαρία (-8,4%)

Κροατία (-7,3%)

Λετονία (-6,3%)

Ακολουθούν Ρουμανία, Πολωνία και Ελλάδα με μείωση 5%

Διαβάστε περισσότερα στην έκδοση "Key figures on Europe - 2026 edition:

Οικονομικο-Πολιτικοί Προβληματισμοί: Για όσους/ες είχαν “αγαπήσει να μισούν” το δημόσιο Πανεπιστήμιο...

Όταν τα δεδομένα χαλούν το αφήγημα της απαξίωσης και η «αριστεία» πρέπει επιτέλους να μετριέται με το ίδιο μέτρο για όλους.

Για αρκετά χρόνια στην Ελλάδα αναπτύχθηκε μια ιδιότυπη πολιτική και σαφούς προσανατολισμού και σκόπευσης, δημοσιολογική μόδα. Ήταν περίπου ένδειξη “εκσυγχρονισμού” το να απαξιώνεις και να κατακεραυνώνεις το δημόσιο Πανεπιστήμιο. Να μιλάς για τα ελληνικά ΑΕΙ σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τις παθογένειές τους. Για καταλήψεις, «αιώνιους» φοιτητές, γραφειοκρατία, συντεχνίες, εσωστρέφεια, χαμηλές επιδόσεις. Να παρουσιάζεις ένα ολόκληρο πανεπιστημιακό σύστημα περίπου ως αποτυχημένο κατάλοιπο μιας άλλης εποχής, το οποίο αδυνατεί να παρακολουθήσει τον διεθνή ανταγωνισμό.

Και ήταν πολλοί/ες, από αξιόλογους ανθρώπους, που θα έλεγε κανείς, “αγάπησαν” να μισούν το δημόσιο Πανεπιστήμιο.

Πάνω σε αυτό το υπόβαθρο οικοδομήθηκε, σταδιακά αλλά σταθερά, ένα πολιτικό συμπέρασμα: αφού το δημόσιο Πανεπιστήμιο δεν μπορεί, ας έρθει ο ιδιωτικός ανταγωνιστής να μας δείξει πώς γίνεται.

Τη λογική αυτή την είχαμε αμφισβητήσει πολύ πριν φτάσουμε στη σημερινή συζήτηση. Ήδη γράφαμε ότι η πραγματική πρόκληση δεν ήταν η κατασκευή νέων «εχθρών» μέσα στα ΑΕΙ αλλά η χρηματοδότηση, η αξιολόγηση και ο ουσιαστικός εκσυγχρονισμός τους (Κώστας Χλωμούδης, «Για την “απελευθέρωση” των ΑΕΙ στην Ελλάδα», 22.12.2023, Μεταρρύθμιση).

Και σήμερα πλέον γνωρίζουμε ότι φτιάχνοντας δείκτες αξιολόγησης και συγκροτώντας βάσεις δεδομένων έχουμε την πολυτέλεια να αμφισβητούμε ευθέως τους μύθους. Οι μετρήσιμοι δείκτες ενίοτε καταρρίπτουν τα άκριτα και αυθαίρετα αφηγήματα.

Σύμφωνα με το Education at a Glance 2025, η δημόσια δαπάνη στην Ελλάδα αντιστοιχεί σε μόλις 4.497 δολάρια ανά φοιτητή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης (PPP), όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 15.102 δολάρια. Δηλαδή λιγότερο από το ένα τρίτο.

Μάλιστα, ο ΟΟΣΑ παρατηρεί ότι, σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες, στην Ελλάδα η δημόσια δαπάνη ανά φοιτητή είναι χαμηλότερη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση —όπου περιλαμβάνεται και η έρευνα και ανάπτυξη— από ό,τι στις χαμηλότερες βαθμίδες! Η συνολική επένδυση στην εκπαίδευση αντιστοιχεί στο 3,9% του ΑΕΠ έναντι 4,7% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ (ΟΟΣΑ, Education at a Glance 2025: Greece, 9.9.2025).

Αυτό είναι ίσως και η μεγαλύτερη ευθύνη και ανάγκη αυτοκριτικής, για όσους επί χρόνια αναζητούσαν το πρόβλημα αποκλειστικά στο εσωτερικό των Πανεπιστημίων και ιδιαιτέρως στους πανεπιστημιακούς-ερευνητές: Τι θα μπορούσαν να κάνουν αυτά τα ιδρύματα εάν χρηματοδοτούνταν, έστω πλησιέστερα, στα επίπεδα των χωρών με τις οποίες απαιτούμε να τα συγκρίνουμε;

Διαβάστε περισσότερα στο:

Οικονομικο-Πολιτικοί Προβληματισμοί: Για όσους/ες είχαν “αγαπήσει να μισούν” το δημόσιο...:   

Μια κοινοβουλευτική ερώτηση για την "Novartis" για όσα εντέχνως κρύβονται και αποσιωπούνται

ΘΕΜΑ: «Υπόθεση Novartis. Αρχειοθέτηση της δικογραφίας για τον Άδωνι Γεωργιάδη παρά τις “αδιευκρίνιστες” καταθέσεις εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, χαμένη αγωγή 214 εκατομμυρίων ευρώ του Ελληνικού Δημοσίου, ανεκτέλεστες εντολές της Ολομέλειας του ΝΣΚ, παρακολούθηση του επικεφαλής της Εισαγγελίας Οικονομικού Εγκλήματος, Χρήστου Μπαρδάκη, από την ΕΥΠ και παραμονή στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής “προστατευόμενου μάρτυρα” αμετακλήτως καταδικασθέντος για ψευδή κατάθεση»

Στις 22 Ιουλίου 2026, κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια της αίτησης άρσης της ασυλίας του, ο πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Υγείας και Βουλευτής Μάριος Σαλμάς κατέθεσε στα Πρακτικά της Βουλής (ΡΞΖ΄ Συνεδρίαση, σελ. 140-147) γραπτά μηνύματα του νυν Υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη. Στο ένα, ο κ. Γεωργιάδης παραδέχεται ότι ζήτησε από τον Αντιπρόεδρο της Novartis Hellas Κωνσταντίνο Φρουζή να δοθεί διαφήμιση της εταιρείας σε συγκεκριμένη δημοσιογράφο και ιστοσελίδα. Στο άλλο παραδέχεται ότι είχε υποσχεθεί στήριξη στον προστατευόμενο μάρτυρα της υπόθεσης Novartis Νικόλαο Μανιαδάκη «όταν δεν υποχώρησε στην Τουλουπάκη» και ότι κατέθεσε ένορκη βεβαίωση υπέρ του στη δίκη Σαλμά - Μανιαδάκη. Ο κ. Γεωργιάδης δεν αμφισβήτησε τη γνησιότητα των μηνυμάτων. Αντιθέτως, με ανάρτησή του της ίδιας ημέρας επιβεβαίωσε την ανταλλαγή τους και την ένορκη βεβαίωση. Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας δεν αμφισβήτησε τα έγγραφα, ενώ οι Κοινοβουλευτικοί Εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ, του ΚΚΕ, της ΝΙΚΗΣ και της Ελληνικής Λύσης ζήτησαν τη διερεύνησή τους. Η Ολομέλεια ήρε την ασυλία του κ. Σαλμά με 157 ψήφους υπέρ.

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, κατόπιν απόφασης της Πολιτικής Γραμματείας του, κατέθεσε πέντε έγγραφα, τα οποία επισυνάπτονται στην παρούσα: Αίτηση ανάσυρσης της δικογραφίας ΑΒΜ ΕΟΕ Δ 42/2021 ενώπιον του Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος. Αίτηση προς τον Διοικητή της ΑΑΔΕ για φορολογικό έλεγχο. Εξώδικη δήλωση προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Δικαιοσύνης και Υγείας και τον Πρόεδρο του ΝΣΚ για την τύχη των αξιώσεων του Δημοσίου κατά της Novartis. Αίτηση προς τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής για την υπηρεσιακή κατάσταση του Ν. Μανιαδάκη. Αναφορά προς τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Αθηνών. Τα έγγραφα αυτά θέτουν ζητήματα που εμπίπτουν ευθέως στην αρμοδιότητα και την ευθύνη της Κυβέρνησης, ανεξαρτήτως της πορείας των δικαστικών διαδικασιών.

Α. Η Πράξη Αρχειοθέτησης της 24-01-2022 και τα «αδιευκρίνιστα»

Με την υπ’ αριθ. Πρωτ. 3752/24-01-2022 Πράξη Αρχειοθέτησης του Εισαγγελέα Εφετών Παναγιώτη Καψιμάλη, εγκριθείσα από τον τότε Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος Χρήστο Μπαρδάκη, τέθηκε στο αρχείο η δικογραφία για τον Άδωνι Γεωργιάδη, με ρητή επιφύλαξη ανάσυρσης κατ’ άρθρο 43 παρ. 6 ΚΠΔ. Ο κ. Γεωργιάδης δεν κλήθηκε ποτέ σε παροχή εξηγήσεων, παρά την αντίθετη πρόταση της τότε Επίκουρης Εισαγγελέως. Η ίδια η Πράξη καταγράφει, από τον τραπεζικό έλεγχο της Ειδικής Επιστήμονος της Εισαγγελίας, αδιευκρίνιστες πιστώσεις «άγνωστης πηγής» συνολικού ύψους 150.374,70 ευρώ στους ατομικούς και οικογενειακούς λογαριασμούς του για τα έτη 2013 έως 2018, καταθέσεις μετρητών 345.841,27 ευρώ στους λογαριασμούς των εταιρειών του «από συγγενείς και συνεργάτες και όχι από πελάτες», δηλωθέν εισόδημα 235.330 ευρώ έναντι τραπεζικών εισοδημάτων 380.269 ευρώ για το 2017, διανομή κερδών 120.000 ευρώ σε μετρητά από εταιρεία με ζημιογόνο χρήση και ανώνυμη καταγγελία για παλέτες βιβλίων του σε αποθήκη της εταιρείας DEMO ως μηχανισμό «ξεπλύματος», η οποία «δεν διερευνήθηκε περαιτέρω». Η Πράξη χαρακτήρισε τα ευρήματα αυτά «πιθανώς φορολογικές παραβάσεις» και απέκλεισε τη νομιμοποίηση εσόδων με το επιχείρημα ότι δεν βρέθηκε τραπεζικό έμβασμα απευθείας από τη Novartis. Η ίδια Πράξη καταγράφει την αυτοπρόσωπη παρέμβαση του τότε Υπουργού στη συνεδρίαση της Επιτροπής Τιμών Φαρμάκων της 1ης και 2ας Αυγούστου 2013 προς επιβολή αυξήσεων, τις αυξήσεις σε 267 σκευάσματα με τα Δελτία Τιμών της 6-8-2013 και 28-9-2013, για τις οποίες οι εισηγήσεις του ΕΟΦ και τα πρακτικά της Επιτροπής «δεν βρέθηκαν», τα 77 σκευάσματα του δελτίου της 28-9-2013 που «δεν έχουν ελεγχθεί από την ΕΤΦ», την καθυστέρηση τιμολόγησης των ανταγωνιστικών του Gilenya σκευασμάτων Aubagio και Tecfidera επί 11 και 9 μήνες, την ένταξη των Ultibro και Xoterna στη Θετική Λίστα με δαπάνη 6.202.775 ευρώ του ΕΟΠΥΥ εντός δωδεκαμήνου, και τα έτοιμα σχέδια υπουργικών αποφάσεων που αποστέλλονταν στο γραφείο του Υπουργού από το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο του Ν. Μανιαδάκη, ο οποίος ουδέποτε διορίστηκε στο Υπουργείο. Η Πράξη δέχθηκε ακόμη ότι «δεν προκύπτει κάποια σύνδεση του Α. Γεωργιάδη» με τα εικονικά τιμολόγια της διαφημιστικής MMS Communications, προς την οποία η Novartis κατέβαλε 12.302.578 ευρώ την περίοδο 2012-2016. Το γραπτό μήνυμα για τη διαφήμιση μέσω Φρουζή είναι ακριβώς αυτή η σύνδεση.

Β. Η παρακολούθηση του Προϊσταμένου της Εισαγγελίας Οικονομικού Εγκλήματος

Κατά τα δημοσιεύματα του 2024 και του 2026 και την επίσημη ενημέρωση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ο Εισαγγελέας Εφετών Χρήστος Μπαρδάκης, Προϊστάμενος της Εισαγγελίας Οικονομικού Εγκλήματος από τον Ιούνιο του 2020 έως τον Μάιο του 2023, τελούσε υπό άρση του απορρήτου των επικοινωνιών του από την ΕΥΠ, για «λόγους εθνικής ασφάλειας», από την 1-6-2020 έως τις 12-6-2022, δυνάμει δώδεκα διαδοχικών εισαγγελικών διατάξεων, και συγκαταλέγεται στα 92 πρόσωπα που στοχοποιήθηκαν με το Predator. Το διάστημα αυτό καλύπτει πλήρως τη διενέργεια της προκαταρκτικής εξέτασης για τον Άδ. Γεωργιάδη, τη σύνταξη των πορισματικών αναφορών του Δεκεμβρίου 2021 και την έκδοση της Πράξης Αρχειοθέτησης. Ουδεμία αρχή έχει έως σήμερα ερευνήσει εάν η παρακολούθηση του επικεφαλής της Εισαγγελίας που χειριζόταν τις δικογραφίες Novartis συνδέεται με τον χειρισμό τους, ποιος είχε πρόσβαση στο προϊόν της και εάν αυτό χρησιμοποιήθηκε. Δικαστικός λειτουργός που τελεί υπό παρακολούθηση είναι εξ αντικειμένου εκβιάσιμος, ανεξαρτήτως του εάν πράγματι εκβιάστηκε.

Γ. Η φορολογική διάσταση

Κατά το άρθρο 21 παρ. 4 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, κάθε προσαύξηση περιουσίας από άγνωστη πηγή φορολογείται ως κέρδος από επιχειρηματική δραστηριότητα με συντελεστή 33%. Η ίδια η Εισαγγελική Αρχή παρέπεμψε τα ευρήματα στη σφαίρα των «φορολογικών παραβάσεων». Παρήλθαν τεσσεράμισι έτη. Ουδέν στοιχείο υπάρχει περί έκδοσης εντολής ελέγχου, πράξεων προσδιορισμού φόρου ή προστίμων. Κατά το άρθρο 37 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η πενταετία για τα έτη 2016, 2017 και 2018 έληξε ενώ η Πράξη ήταν ήδη διαθέσιμη στις δημόσιες αρχές, η δε δεκαετής προθεσμία για το έτος 2015 λήγει στις 31-12-2026. Κάθε ημέρα αδράνειας ισοδυναμεί με οριστική απώλεια δημοσίων εσόδων.

Δ. Η απώλεια των αξιώσεων του Ελληνικού Δημοσίου κατά της Novartis

Στις ΗΠΑ, με τη Συμφωνία Αναστολής Δίωξης της 25-06-2020, η Novartis Hellas κατέβαλε ποινή 225 εκατομμυρίων δολαρίων και η Novartis AG επιπλέον 112,8 εκατομμύρια δολάρια στην SEC, για πράξεις που τελέστηκαν στην Ελλάδα εις βάρος του ελληνικού συστήματος υγείας. Η Ολομέλεια του ΝΣΚ, με πρακτικό που δημοσιοποιήθηκε στις 7-1-2021, γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ έξι ενεργειών, ήτοι αγωγών κατά της Novartis Hellas, διαβίβασης των στοιχείων για φορολογικές και άλλες παραβάσεις, εξέτασης του αποκλεισμού της εταιρείας από τις δημόσιες συμβάσεις, αιτήματος προς τις ΗΠΑ για το σύνολο των στοιχείων, επιδίωξης είσπραξης των απαιτήσεων και πρόσκλησης της εταιρείας σε εξωδικαστική επίλυση. Στις 10-05-2022 ο τότε Υπουργός Υγείας, Αθανάσιος Πλεύρης, συγκρότησε «Επιτροπή Διαπραγμάτευσης» υπό τον Εφέτη Παναγιώτη Καρακωνσταντή, αποσπασμένο επί χρόνια στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, και ανήγγειλε τον διορισμό δικηγορικής εταιρείας στις ΗΠΑ. Είκοσι οκτώ ημέρες αργότερα, στις 7-6-2022, το Ελληνικό Δημόσιο, διά οκτώ λειτουργών του ΝΣΚ, άσκησε αγωγή κατά της Novartis Hellas αποκλειστικά για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ύψους 214 εκατομμυρίων ευρώ, με ιστορική βάση μόνο την αμερικανική Συμφωνία, χωρίς κανένα αίτημα για την υλική ζημία από τις υπερτιμολογήσεις. Με την υπ’ αριθ. 1329/2025 απόφασή του (8-5-2025), το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη λόγω πλήρους αοριστίας, διότι «ελλείπουν ειδικές αναφορές σε συγκεκριμένες πράξεις δωροδοκίας», στα υποκείμενά τους και στα ωφελήματα, και καταδίκασε το Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα της εναγομένης. Το κενό που κατέστησε το δικόγραφο απαράδεκτο είναι ακριβώς εκείνο που η εντολή του ΝΣΚ για αίτημα προς τις ΗΠΑ αποσκοπούσε να καλύψει και το οποίο, εξάλλου, εμπεριεχόταν στις ίδιες τις ελληνικές ποινικές δικογραφίες. Κατά τις εκθέσεις 6-K της Novartis AG προς την SEC, το Δημόσιο άσκησε έφεση τον Οκτώβριο του 2025 και ο ΕΟΠΥΥ αυτοτελή αγωγή τον Ιούνιο του 2025, ύψους περίπου 229 εκατομμυρίων ευρώ. Ουδέν από αυτά έχει ανακοινωθεί από ελληνική πλευρά. Για τον e-ΕΦΚΑ και τα νοσοκομεία του ΕΣΥ ουδεμία ενέργεια είναι γνωστή, ενώ η πενταετία από τη δημοσιοποίηση της Συμφωνίας συμπληρώθηκε στις 25-6-2025. Η έφεση δεν θεραπεύει την αοριστία, δεδομένου ότι κατά το άρθρο 526 ΚΠολΔ απαγορεύεται η μεταβολή της βάσης της αγωγής στον δεύτερο βαθμό, και σε περίπτωση τελεσίδικης απόρριψης η διακοπή της παραγραφής εξανεμίζεται αναδρομικά, εκτός εάν ασκηθεί νέα αγωγή εντός εξαμήνου (άρθρο 263 ΑΚ).

Ε. Ο «προστατευόμενος μάρτυρας» Νικόλαος Μανιαδάκης και το Πανεπιστήμιο Δ.Αττικής

Ο Νικόλαος Μανιαδάκης, Καθηγητής πρώτης βαθμίδας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, κατέθεσε στις 3-1-2018 ενόρκως, ως προστατευόμενος μάρτυρας με την κωδική ονομασία «Ιωάννης Αναστασίου», ενώπιον της Εισαγγελίας Εγκλημάτων Διαφθοράς, καταμηνύοντας ψευδώς τον πρώην Αναπληρωτή Υπουργό Υγείας Μάριο Σαλμά για δωροληψία. Καταδικάσθηκε πρωτοδίκως (3153/8-12-2022) και κατ’ έφεση (Εφετείο Αθηνών 1728, 1937/2025) για ψευδή καταμήνυση, ψευδή κατάθεση μάρτυρα και συκοφαντική δυσφήμηση, σε φυλάκιση δώδεκα μηνών για κάθε πράξη. Με την υπ’ αριθ. 1357/2025 απόφαση του Αρείου Πάγου (14-11-2025) αναιρέθηκε μόνον η καταδίκη για συκοφαντική δυσφήμηση, για τυπικό λόγο. Οι καταδίκες για ψευδή καταμήνυση και ψευδή κατάθεση είναι αμετάκλητες. Στο ακροατήριο ο ίδιος παραδέχθηκε ότι όσα κατέθεσε ήταν ψευδή και ζήτησε συγγνώμη, συκοφαντώντας παράλληλα τους τότε Εισαγγελείς Διαφθοράς, Ελένη Τουλουπάκη, Χρήστο Ντζούρα και Στυλιανό Μανώλη. Κατά το άρθρο 16 παρ. 6 του Συντάγματος οι καθηγητές των ΑΕΙ παύονται με τις ουσιαστικές προϋποθέσεις του άρθρου 88 παρ. 4, δηλαδή τις προϋποθέσεις παύσης των δικαστικών λειτουργών, μεταξύ των οποίων η ποινική καταδίκη. Κατά τα άρθρα 44 παρ. 1 περ. ε΄ και 72 του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων (ν. 4938/2022), δικαστικός λειτουργός που καταδικάζεται αμετάκλητα για ψευδή κατάθεση ή ψευδή καταμήνυση παύεται υποχρεωτικά. Κατά τον ν. 4957/2022 και την εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας Φ.ΠΕΙΘ/136992/Ζ2/4-11-2022, οι αμετάκλητες καταδίκες μελών ΔΕΠ πέμπονται αμελλητί στο Πειθαρχικό Συμβούλιο μελών ΔΕΠ (άρθρο 193 παρ. 1), οι καταδικαστικές αποφάσεις θεμελιώνουν υποχρεωτική άσκηση πειθαρχικής δίωξης εντός μηνός (άρθρο 182 παρ. 3), η δίωξη γνωστοποιείται στον Υπουργό Παιδείας για την εξέταση του μέτρου της αποχής (άρθρα 181 παρ. 7 και 194 παρ. 3) και η παράλειψη άσκησης της πειθαρχικής αρμοδιότητας συνιστά αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα (άρθρο 177 παρ. 2 περ. ια΄). Δέκα μήνες μετά το αμετάκλητο, ο κ. Μανιαδάκης εξακολουθεί να υπηρετεί με πλήρεις αποδοχές, να εμφανίζεται δημοσίως ως Καθηγητής του Ιδρύματος και, κατά τα διαθέσιμα στοιχεία, ουδεμία υπηρεσιακή ή πειθαρχική συνέπεια έχει επέλθει. Παράλληλα, κατά το άρθρο 114 παρ. 6 του Υπαλληλικού Κώδικα, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών και οι γραμματείς των δικαστηρίων υποχρεούνται να ανακοινώνουν αμέσως στην προϊσταμένη αρχή κάθε ποινική δίωξη και κάθε καταδικαστική απόφαση. Δεν είναι γνωστό εάν τούτο έγινε.

ΣΤ. Η σύγκρουση συμφερόντων του Υπουργού Υγείας

Ο νυν Υπουργός Υγείας είναι το πρόσωπο σε βάρος του οποίου σχηματίστηκε η δικογραφία ΑΒΜ ΕΟΕ Δ 42/2021, της οποίας ζητήθηκε η ανάσυρση, το πρόσωπο που κατέθεσε ένορκη βεβαίωση υπέρ του Ν. Μανιαδάκη και ο Υπουργός που εποπτεύει τον ΕΟΦ και τον ΕΟΠΥΥ, φορείς των αξιώσεων κατά της Novartis.

Κατόπιν των ανωτέρω,

Ερωτώνται:

Ο κ. Πρωθυπουργός, ως εποπτεύων την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών

1. Για ποιους «λόγους εθνικής ασφάλειας» ο Προϊστάμενος της Εισαγγελίας Οικονομικού Εγκλήματος Χρήστος Μπαρδάκης τέθηκε υπό παρακολούθηση από την ΕΥΠ επί δύο έτη, ενόσω χειριζόταν τις δικογραφίες Novartis, ποιος ζήτησε και ποιος ενέκρινε την παρακολούθηση, ποια πρόσωπα είχαν πρόσβαση στο προϊόν της και εάν αυτό διαβιβάστηκε σε οποιονδήποτε εκτός ΕΥΠ;

2. Έχει ενημερωθεί ο ίδιος, κατά τη διαδικασία του ν. 5002/2022, για την άρση του απορρήτου του και τους λόγους της; Έχει ενημερωθεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης ή η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ότι εν ενεργεία εισαγγελικός λειτουργός, με εκκρεμείς ενώπιόν του δικογραφίες κατά μελών της Κυβέρνησης, τελούσε υπό παρακολούθηση;

3. Γνώριζε ο Πρωθυπουργός ή το Γραφείο του την επιλογή να μην περιληφθεί στην από 7-6-2022 αγωγή του Δημοσίου κατά της Novartis Hellas ούτε ένα ευρώ υλικής ζημίας, και καμία αναφορά περί υπερτιμολόγησης; Δεσμεύεται η Κυβέρνηση για την άμεση άσκηση νέας, πλήρους αγωγής για το σύνολο της ζημίας του Δημοσίου, του ΕΟΠΥΥ, του e-ΕΦΚΑ και των νοσοκομείων;

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

4. Ποιος Υπουργός, με ποια έγγραφη εντολή και με ποια αιτιολογία καθόρισε το αντικείμενο της από 7-6-2022 αγωγής αποκλειστικά σε χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, χωρίς αξίωση για την υλική ζημία από την τιμολόγηση των ετών 2013-2014, την καθυστέρηση τιμολόγησης των ανταγωνιστικών του Gilenya σκευασμάτων και την ένταξη των Ultibro και Xoterna στη Θετική Λίστα;

5. Ασκήθηκε έφεση κατά της υπ’ αριθ. 1329/2025 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, πότε, με ποιον αριθμό κατάθεσης, με ποιους λόγους και ποια δικάσιμος έχει ορισθεί; Έχει προετοιμασθεί νέα, πλήρως ορισμένη αγωγή ώστε να ασκηθεί σε κάθε περίπτωση εντός της εξάμηνης προθεσμίας του άρθρου 263 ΑΚ, και με ποιο αντικείμενο;

6. Ποιες από τις έξι ενέργειες που γνωμοδότησε ομόφωνα η Ολομέλεια του ΝΣΚ εκτελέστηκαν, πότε, από ποιο όργανο και με ποιο αποτέλεσμα; Ειδικώς, απεστάλη προς τις αρχές των ΗΠΑ αίτημα παροχής του συνόλου των στοιχείων της υπόθεσης, πότε, τι απάντηση ελήφθη, ποιο υλικό περιήλθε στο Δημόσιο και για ποιον λόγο δεν ενσωματώθηκε στο αγωγικό δικόγραφο;

7. Διετάχθη ένορκη διοικητική εξέταση ή ασκήθηκε πειθαρχική δίωξη κατά των λειτουργών του ΝΣΚ που συνέταξαν το απορριφθέν δικόγραφο (άρθρα 89 επ. ν. 4831/2021); Διαβιβάστηκε ο φάκελος στον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο προς καταλογισμό της δημοσιονομικής ζημίας; Εάν όχι, για ποιον λόγο;

8. Εξετάστηκε ο αποκλεισμός της Novartis Hellas από τις δημόσιες συμβάσεις κατ’ άρθρο 73 του ν. 4412/2016, όπως γνωμοδότησε το ΝΣΚ, και ποιο υπήρξε το πόρισμα; Πόσες συμβάσεις, διαπραγματεύσεις τιμών και εντάξεις σκευασμάτων της εταιρείας έχουν λάβει χώρα με φορείς του Δημοσίου από την 25-6-2020;

9. Διαβιβάστηκε στην ΑΑΔΕ η Πράξη Αρχειοθέτησης της 24-1-2022 με την έκθεση της Ειδικής Επιστήμονος και τις εκθέσεις της Οικονομικής Αστυνομίας, από ποια αρχή και πότε; Εκδόθηκε εντολή ελέγχου για τα φορολογικά έτη 2013 έως 2018 ως προς τον Άδωνι Γεωργιάδη, την σύζυγό του και τις εταιρείες «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΠΕ», «ΑΦΟΙ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ» και «ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ», από ποια υπηρεσία και σε ποιο στάδιο βρίσκεται; Αξιολογήθηκε ο κίνδυνος παραγραφής και ποια έτη θεωρεί η ΑΑΔΕ παραγεγραμμένα; Εάν δεν διενεργήθηκε έλεγχος, ποιο όργανο το αποφάσισε και με ποια αιτιολογία;

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης

10. Απεστάλη, διά του Υπουργείου Δικαιοσύνης ως κεντρικής αρχής, αίτημα δικαστικής συνδρομής προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ για τον πλήρη φάκελο της Novartis Hellas, συμπεριλαμβανομένων της Συμφωνίας της 25-6-2020 με το συνημμένο Statement of Facts και των αναφορών των μαρτύρων του 2016; Πότε και με ποιο αποτέλεσμα;

11. Ποια δικηγορική εταιρεία των ΗΠΑ διορίστηκε, κατά την αναγγελία της 13-5-2022, με ποια απόφαση και διαδικασία, με ποια αμοιβή, με ποιο αντικείμενο εντολής, ποια παραδοτέα παρέδωσε και πού τηρούνται;

12. Η «Επιτροπή Διαπραγμάτευσης» της υπ’ αριθ. Α1β/Γ.Π. οικ. 26220/10-5-2022 απόφασης, της οποίας Πρόεδρος ορίστηκε Εφέτης αποσπασμένος στην Ειδική Νομική Υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, συνεδρίασε; Πόσες φορές, με ποια σύνθεση, ποια πρακτικά συντάχθηκαν, απηύθυνε πρόσκληση στην εταιρεία, ποιο υπήρξε το πόρισμά της και εάν υφίσταται ακόμη;

13. Ανακοινώθηκαν, κατ’ άρθρο 114 παρ. 6 του Υπαλληλικού Κώδικα, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής η ποινική δίωξη και οι υπ’ αριθ. 3153/2022, 1728 και 1937/2025 και 1357/2025 καταδικαστικές αποφάσεις κατά του Ν. Μανιαδάκη, από ποια εισαγγελία ή γραμματεία, πότε και με ποιον αριθμό πρωτοκόλλου; Υπάρχει εγκύκλιος της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου για την ανακοίνωση διώξεων και καταδικών μελών ΔΕΠ στα ΑΕΙ και στο Πειθαρχικό Συμβούλιο μελών ΔΕΠ; Προτίθεται το Υπουργείο, από κοινού με το Υπουργείο Παιδείας, να ρυθμίσει ρητά την υποχρέωση αυτή, όπως έπραξε για τους φοιτητές με το άρθρο 85 του ν. 5224/2025;

14. Ο Χρήστος Μπαρδάκης, αφού ενημερώθηκε επισήμως από την ΑΠΔΠΧ για τη στοχοποίησή του, ανήγγειλε την αυτεπαγγέλτως διωκόμενη πράξη σε εισαγγελική αρχή ή στον Υπουργό Δικαιοσύνης; Εξετάστηκε ποτέ ως μάρτυρας από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου στην έρευνα για τις υποκλοπές, η οποία θα ανοίξει εκ νέου κι εξ αυτού του λόγου;

Ο Υπουργός Υγείας, με την επισήμανση της ενότητας ΣΤ

15. Έχει προσδιοριστεί, από ποια υπηρεσία, με ποια μεθοδολογία και με ποιο αποτέλεσμα, η υλική ζημία του Δημοσίου, του ΕΟΠΥΥ και των νοσοκομείων από τις υπερτιμολογήσεις της περιόδου 2012-2016, τις αυξήσεις σε 267 σκευάσματα με τα Δελτία Τιμών της 6-8-2013 και 28-9-2013, την καθυστέρηση τιμολόγησης των Aubagio και Tecfidera και την ένταξη των Ultibro και Xoterna στη Θετική Λίστα, στην οποία ρητώς επιφυλάχθηκε το Υπουργείο κατά την αναγγελία της 13-5-2022;

16. Ποιο είναι το ακριβές αντικείμενο, η ιστορική βάση, το αιτούμενο ποσό και η πορεία της αγωγής που άσκησε ο ΕΟΠΥΥ τον Ιούνιο του 2025; Αφορά υλική ζημία ή μόνον χρηματική ικανοποίηση; Έχουν ασκήσει αγωγές τα νοσοκομεία του ΕΣΥ και έχει διακοπεί η παραγραφή των αξιώσεών τους; Εάν όχι, ποιο όργανο αποφάσισε την αδράνεια;

17. Τι απέγιναν οι εισηγήσεις του ΕΟΦ της 27-5-2013, 4-6-2013 και 1-8-2013 και τα πρακτικά της Επιτροπής Τιμών Φαρμάκων του Αυγούστου 2013, τα οποία μνημονεύονται στα «έχοντας υπόψη» των υπουργικών αποφάσεων και δεν βρέθηκαν ούτε στο Υπουργείο ούτε στον ΕΟΦ; Διενεργήθηκε ένορκη διοικητική εξέταση για την απώλειά τους; Ελέγχθηκαν ποτέ τα 77 σκευάσματα του δελτίου της 28-9-2013 που «δεν έχουν ελεγχθεί από την ΕΤΦ»;

18. Με ποια ιδιότητα και με ποια διοικητική πράξη ο Ν. Μανιαδάκης απέστελλε, από 22-12-2013 έως 4-6-2014, σχέδια υπουργικών αποφάσεων τιμολόγησης στο γραφείο του Υπουργού Υγείας, ενώ, κατά την Πράξη Αρχειοθέτησης, δεν περιλαμβάνεται στα 53 πρόσωπα που υπηρέτησαν στο Υπουργείο την περίοδο 2010-2014 και γι’ αυτό και μόνον απαλλάχθηκε με Βούλευμα, αμιγώς για τυπικούς λόγους;

19. Δεσμεύεται ο Υπουργός Υγείας ότι θα απόσχει, κατ’ άρθρο 7 του ν. 2690/1999, από κάθε χειρισμό που αφορά τις αξιώσεις κατά της Novartis, την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, τον ΕΟΠΥΥ και τον ΕΟΦ ως προς την υπόθεση αυτή; Σε ποιον Αναπληρωτή Υπουργό ή Υφυπουργό θα ανατεθεί ο χειρισμός;

Η  Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού

20. Έλαβε το Υπουργείο, από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής ή από οποιαδήποτε άλλη αρχή, γνωστοποίηση της ποινικής δίωξης, της πρωτόδικης, της εφετειακής ή της αμετάκλητης καταδίκης του Ν. Μανιαδάκη, κατ’ άρθρο 181 παρ. 7 του ν. 4957/2022 ή άλλως; Πότε και με ποιον αριθμό πρωτοκόλλου;

21. Έχει διαβιβαστεί η αμετάκλητη καταδίκη στο Πειθαρχικό Συμβούλιο μελών ΔΕΠ των ΑΕΙ κατ’ άρθρο 193 παρ. 1; Έχει ασκηθεί πειθαρχική δίωξη εντός της μηνιαίας προθεσμίας του άρθρου 182 παρ. 3; Έχει διαταχθεί ένορκη διοικητική εξέταση; Εάν όχι, ποια είναι η θέση του Υπουργείου για την τήρηση της εγκυκλίου Φ.ΠΕΙΘ/136992/Ζ2/4-11-2022 από το Ίδρυμα και ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει, δεδομένου ότι η παράλειψη άσκησης της πειθαρχικής αρμοδιότητας συνιστά αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα (άρθρο 177 παρ. 2 περ. ια΄);

22. Προτίθεται η Υπουργός να ασκήσει την αρμοδιότητα του άρθρου 194 παρ. 3 του ν. 4957/2022 και να θέσει τον Ν. Μανιαδάκη σε αποχή από την άσκηση των καθηκόντων του έως την απόφαση του Πειθαρχικού Συμβουλίου, και πότε;

23. Κατέχει σήμερα ο Ν. Μανιαδάκης θέση Διευθυντή Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών, μέλους εκλεκτορικών σωμάτων ή συλλογικών οργάνων, ή επιστημονικού υπευθύνου έργων του ΕΛΚΕ του Ιδρύματος; Ποιες αποδοχές και ποιες αμοιβές από τον ΕΛΚΕ και τα ΠΜΣ έχει λάβει από την 14-11-2025 και εντεύθεν;

24. Πόσα μέλη ΔΕΠ των ΑΕΙ έχουν παραπεμφθεί στο Πειθαρχικό Συμβούλιο μελών ΔΕΠ λόγω αμετάκλητης ποινικής καταδίκης από την έναρξη ισχύος του ν. 4957/2022 και σε πόσες περιπτώσεις επιβλήθηκε οριστική παύση; Θεωρεί το Υπουργείο ότι το άρθρο 193 του ν. 4957/2022 εφαρμόζεται στην πράξη ή παραμένει ανενεργό;

Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

25. Έχει ασκήσει ο e-ΕΦΚΑ αγωγή κατά της Novartis Hellas για τη ζημία των ασφαλιστικών ταμείων από τις υπερτιμολογήσεις, όπως γνωμοδότησε η Ολομέλεια του ΝΣΚ; Έχει διακοπεί η παραγραφή των αξιώσεών του; Εάν όχι, ποιο όργανο αποφάσισε την αδράνεια και με ποια αιτιολογία;

Αιτούμαστε την κατάθεση των ακόλουθων εγγράφων.

1. Το πλήρες πρακτικό-γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους επί της υπόθεσης Novartis (Δεκέμβριος 2020, δημοσιοποίηση 7-1-2021), με τα έγγραφα που είχαν διαβιβασθεί σε αυτήν.

2. Τις έγγραφες εντολές των αρμοδίων Υπουργών προς το ΝΣΚ για την άσκηση της από 7-6-2022 αγωγής και για τον καθορισμό του αντικειμένου της, την ίδια την αγωγή και την από 23-3-2023 παρεμπίπτουσα αγωγή, καθώς και κάθε εισήγηση ή σημείωμα του ΝΣΚ ή του Υπουργείου Υγείας για το εάν θα περιληφθεί αξίωση υλικής ζημίας.

3. Την υπ’ αριθ. 1329/2025 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, την ασκηθείσα έφεση με την έκθεση κατάθεσής της και το τυχόν νέο αγωγικό δικόγραφο με την έκθεση κατάθεσής του.

4. Την από Ιουνίου 2025 αγωγή του ΕΟΠΥΥ κατά της Novartis Hellas με την έκθεση κατάθεσής της, κάθε αγωγή του e-ΕΦΚΑ και νοσοκομείων του ΕΣΥ και κάθε πράξη διακοπής παραγραφής, ή βεβαίωση περί μη άσκησης.

5. Το αίτημα δικαστικής συνδρομής ή διοικητικής συνεργασίας προς τις αρχές των ΗΠΑ για το σύνολο των στοιχείων της υπόθεσης Novartis Hellas, την απάντησή τους και το τυχόν διαβιβασθέν υλικό, ή βεβαίωση ότι αίτημα δεν απεστάλη.

6. Την απόφαση ανάθεσης στη δικηγορική εταιρεία των ΗΠΑ, τη σύμβαση, τα παραδοτέα της και τα παραστατικά καταβολής της αμοιβής της.

7. Την υπ’ αριθ. Α1β/Γ.Π. οικ. 26220/10-5-2022 απόφαση του Υπουργού Υγείας, το σύνολο των πρακτικών της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης, την τυχόν πρόσκληση προς την εταιρεία και την απάντησή της, το πόρισμα της Επιτροπής, ή βεβαίωση ότι δεν συνεδρίασε, καθώς και την τυχόν πράξη λύσης της και τα στοιχεία αμοιβών ή αποζημιώσεων των μελών της.

8. Τα πορίσματα του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας, του Μικτού Κλιμακίου Ελέγχου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, του ΣΟΕΛ και του ΕΟΠΥΥ για την τιμολόγηση των ετών 2013-2014, τα Δελτία Τιμών της 6-8-2013 και 28-9-2013, τα σκευάσματα Gilenya, Aubagio, Tecfidera, Ultibro και Xoterna και τον προσδιορισμό της ζημίας, καθώς και τις εισηγήσεις του ΕΟΦ και τα πρακτικά της Επιτροπής Τιμών Φαρμάκων για τα ως άνω Δελτία, ή βεβαίωση της απώλειάς τους και το τυχόν πόρισμα ένορκης διοικητικής εξέτασης για αυτήν.

9. Τα έγγραφα διαβίβασης της Πράξης Αρχειοθέτησης της 24-1-2022 και των εκθέσεων ελέγχου προς την ΑΑΔΕ, την τυχόν εντολή ελέγχου και τα διαδικαστικά στοιχεία του ελέγχου (υπηρεσία, ημερομηνία, στάδιο), τηρουμένου του άρθρου 21 του ν. 5104/2024, καθώς και την απάντηση της ΑΑΔΕ στην από 8-9-2026 αίτηση του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.

10. Τα έγγραφα με τα οποία εισαγγελικές αρχές ή γραμματείες δικαστηρίων ανακοίνωσαν στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής την ποινική δίωξη και τις καταδικαστικές αποφάσεις κατά του Ν. Μανιαδάκη, τα έγγραφα του Πρύτανη προς το Υπουργείο Παιδείας κατ’ άρθρα 181 παρ. 7 και 193 παρ. 1 του ν. 4957/2022, τη διαβίβαση προς το Πειθαρχικό Συμβούλιο μελών ΔΕΠ, την τυχόν εισήγηση ή απόφαση του άρθρου 194 παρ. 3, και την απάντηση του Πρύτανη και τις αποφάσεις της Συγκλήτου επί της από 8-9-2026 αίτησης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.

11. Πίνακα των θέσεων ευθύνης (ΠΜΣ, εκλεκτορικά σώματα, συλλογικά όργανα, έργα ΕΛΚΕ) που κατέχει ο Ν. Μανιαδάκης στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και των αποδοχών και αμοιβών του από 14-11-2025.

12. Πίνακα των παραπομπών μελών ΔΕΠ στο Πειθαρχικό Συμβούλιο μελών ΔΕΠ λόγω ποινικής καταδίκης και των επιβληθεισών ποινών από την έναρξη ισχύος του ν. 4957/2022.

13. Κάθε έγγραφο ενημέρωσης του Υπουργείου Δικαιοσύνης ή της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών του Χρήστου Μπαρδάκη, την ενημέρωσή του κατά τον ν. 5002/2022 και την τυχόν αναγγελία της πράξης από τον ίδιο, άλλως με τη διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας.

14. Πίνακα των συμβάσεων, διαπραγματεύσεων τιμών και αποφάσεων ένταξης σκευασμάτων της Novartis Hellas με φορείς του Δημοσίου από την 25-6-2020, καθώς και κάθε εισήγηση ή απόφαση για τον αποκλεισμό της κατ’ άρθρο 73 του ν. 4412/2016.

Οι Ερωτώντες και Αιτούντες Βουλευτές: Πολάκης Παύλος, Παπαηλιού Γεώργιος, Παππάς Νίκος, Αμανατίδης Γιάννης, Δούρου Ρένα, Ακρίτα Έλενα, Ακριώτου Θεoδώρα, Γιαννούλης Χρήστος, Καριπίδης Ιωάννης, Ξανθόπουλος Θεόφιλος, Μάλαμα Κυριακή 

Διαβάστε και αυτό απο την Εφ Συν