2011-2012: Από τη Φερράντε στη Γκανίεβα και απο το Καμιλλέρι στον Ρομάνους

Η Ναπολιτάνικη Τετραλογία ( Έλενα Φερράντε, 2011-2014) Ανανεώνει ριζικά τη μυθιστορηματική αφήγηση φιλίας και γυναικείας υποκειμενικότητας. Η ωμή, σχεδόν νευρωτική, γραφή της και ο αυτοσχεδιασμός με τη μορφή του "ρεαλισμού χωρίς φίλτρα" αποτελούν μια σύγχρονη και πολύ επιδραστική λογοτεχνική πρωτοτυπία.

Ξεκινά από τα παιδικά χρόνια στη δεκαετία του 1950 και ακολουθεί τη ζωή δύο γυναικών για πάνω από 60 χρόνια. Τα βιβλία της τετραλογίας είναι:

Η υπέροχη φίλη μου (2011): Εισάγει τις δύο πρωταγωνίστριες που μεγαλώνουν σε ένα φτωχό και βίαιο προάστιο της Νάπολης τη δεκαετία του 1950. Η Έλενα Γκρέκο (Έλενα) είναι ευφυής, σοβαρή και επιφυλακτική. Βλέπει όμως στη φίλη της το ιδανικό της. Η Ραφαέλα Τσερούλλο (Λίλα) είναι εκρηκτική, γεμάτη χάρη και αποφασιστικότητα, ένα αυθόρμητα ταλαντούχο πνεύμα που προκαλεί θαυμασμό και φόβο. Η ιστορία ξεκινά από την ανταγωνιστική τους σύνδεση στο δημοτικό σχολείο και εξελίσσεται μέχρι την εφηβεία τους. Η Λίλα, παρά τη λαμπρή της νοημοσύνη, αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σχολείο για να δουλέψει. Η Έλενα, με την υποστήριξη της οικογένειάς της, συνεχίζει τις σπουδές της. Η Λίλα παντρεύεται σε νεαρή ηλικία τον Στέφανο, έναν πλούσιο μπακάλη, ελπίζοντας σε μια καλύτερη ζωή, αλλά γρήγορα ανακαλύπτει τη βίαιη φύση του γάμου της. Ελληνική έκδοση το 2016.

Το νέο όνομα (2012): Καλύπτει τη νεαρή ενήλικη ζωή τους, τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Η Έλενα φεύγει από τη Νάπολη για να σπουδάσει στη Πίζα, απομακρυνόμενη από τον κόσμο της. Μπαίνει σε έναν μορφωμένο και προνομιακό κόσμο, γράφει ένα μυθιστόρημα και παντρεύεται έναν ακαδημαϊκό από μια αριστοκρατική οικογένεια της Φλωρεντίας. Η Λίλα, παγιδευμένη σε έναν κακοποιητικό γάμο, ζει μια ταραγμένη ζωή στη Νάπολη. Ωστόσο, αναπτύσσει μια ξεχωριστή νοημοσύνη και επιχειρηματικότητα, πρώτα σε ένα επαγγελματικό εργαστήριο υποδημάτων και αργότερα σε ένα εργοστάσιο. Επίσης, ζει ένα παθιασμένο και καταστροφικό ειδύλλιο με τον Νίνο Σαρρατόρε, τον γιο ενός τοπικού εκβιαστή, τον οποίο και οι δύο γυναίκες λατρεύουν από παιδιά. Παράλληλα, οι δυο τους παρακολουθούν την άνοδο του γιού της Λίλα, Ρίνο, και την επέκταση της πολιτικής και εγκληματικής βίας της Νάπολης (Καμόρα). Ελληνική έκδοση το 2016.

Αυτοί που φεύγουν κι αυτοί που μένουν (2013): Εστιάζει στη δεκαετία του 1970, με τις δυο γυναίκες να αντιμετωπίζουν τη μητρότητα, την προδοσία και την ταυτότητά τους. Η Έλενα ζει στη Φλωρεντία, έχει γίνει επιτυχημένη συγγραφέας, αλλά νιώθει αποκομμένη και δυσαρεστημένη από τον γάμο και τον προνομιακό της κόσμο. Επιστρέφει συχνά στη Νάπολη, τραβηγμένη από τον χώρο της Λίλα και τον Νίνο. Η Λίλα, πλέον μονογονεϊκή μητέρα, δουλεύει σε ένα εργοστάσιο και γίνεται ενεργή στους αγώνες των εργαζομένων, έλκοντάς την πιο βαθιά στον επαναστατικό και βίαιο κόσμο της Νάπολης. Η ζωή της είναι εξαντλητική και επικίνδυνη. Η σχέση τους γίνεται πιο περίπλοκη, τριμμένη από ζήλια, σύγκριση και μια βαθιά, ασύλληπτη σύνδεση. Η Έλενα βρίσκει τον εαυτό της ελκυόμενο από τον Νίνο, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο τρίγωνο. Ελληνική έκδοση το 2017.

Η ιστορία της χαμένης κόρης (2014): Καλύπτει τα μέσα της τρίτης ηλικίας τους, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 μέχρι τα πρώτα χρόνια του 2000. Η Έλενα αποφασίζει να εγκαταλείψει τον άντρα της και να επιστρέψει μόνιμα στη Νάπολη, προσπαθώντας να ανακαλύψει τον εαυτό της δίπλα στη Λίλα. Επιδιώκει ανεξάρτητη λογοτεχνική και προσωπική ζωή. Η Λίλα, μετά από προσωπικές τραγωδίες (συμπεριλαμβανομένης της μυστηριώδους εξαφάνισης της κόρης της, Τίνα), φαίνεται να «ξεσπάει» — να απορρίπτει όλες τις σταθερές συνδέσεις και να εξαφανίζεται από τη ζωή της Έλενας, προσπαθώντας να «σβήσει» τον εαυτό της από τον κόσμο με τον πιο ριζικό τρόπο. Το βιβλίο (και η Τετραλογία) κορυφώνεται σε μια βαθιά συγκινητική και μελαγχολική ανάλυση της φιλίας, της δημιουργίας και της ταυτότητας. Η Έλενα, αφού περιγράφει ολόκληρη την ιστορία τους, κατανοεί ότι η ύπαρξή της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτή της Λίλα. Ελληνική έκδοση το 2017.

Κεντρικά Θέματα που ενώνονται με βαθιά συναισθηματική ένταση και στα τέσσερα βιβλία: Η φιλία ως δύναμη δημιουργίας και καταστροφής: Μια σχέση τόσο βαθιά που οριοθετεί την ύπαρξη και των δύο γυναικών, γεμάτη αγάπη, ζήλια, ανταγωνισμό και απόλυτη αναγνώριση - Η διπλή ταυτότητα: Η πάλη μεταξύ της προέλευσής τους (η βίαιη, φτωχή Νάπολη) και της επιλογής τους να απομακρυνθούν από αυτήν (μέσω της μόρφωσης, του γάμου, της γραφής) - Η ισχύς και τα όρια της γραφής: Η Έλενα γράφει για να καταλάβει τον εαυτό της και τη Λίλα. Η Λίλα, το πραγματικό ταλέντο, αρνείται να δημοσιεύσει ή να κατοχυρώσει τη δημιουργικότητά της, δείχνοντας μια διαφορετική μορφή δύναμης - Η πολιτική του σώματος και κοινωνικής τάξης: Η εμπειρία του γυναικείο σώματος (εργασία, σεξ, μητρότητα, βία) και η μάχη για κοινωνική ανέλιξη σε έναν πατριαρχικό και ταξικά διαιρεμένο κόσμο - Η Νάπολη ως πρωταγωνίστρια: Η πόλη, με τη λαμπρότητα και τη βία της, διαμορφώνει κάθε πτυχή της ζωής και της ψυχολογίας των ηρώων. η συγγραφέας αξιοποιώντας αυτά τα θέματα τεκμηριώνει τους τρόπους με τους οποίους ο μισογυνισμός και η βία μπορούσαν να καθορίσουν ζωές, καθώς και την ιστορία της Ιταλίας στα τέλη του 20ού αιώνα.

Το έργο έχει γίνει παγκόσμιο πολιτισμικό φαινόμενο ("Ferrante Fever"), επαναπροσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο διαβάζουμε και συζητάμε για γυναικείες ζωές, φιλίες, τάξη και δημιουργία. Επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη αφήγηση και τον φεμινιστικό λόγο. Είναι ήδη ένα καθοριστικό έργο της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, με διαρκή ακαδημαϊκό ενδιαφέρον και μια θέση στον κανόνα της σύγχρονης παγκόσμιας λογοτεχνίας.                             

One Day I Will Write About This Place (Μπινιαβάνγκα Γουαϊνάινα - 2011) Αυτοβιογραφικό / μυθιστορηματικό δοκίμιο στο οποίο αφηγείται την πορεία της ζωής του από την παιδική του ηλικία μέχρι την ωριμότητα.

Περιλαμβάνει αναμνήσεις από τη μεσαία τάξη της Κένυας και την παιδική ζωή του Binyavanga Wainaina, σε μια πολύγλωσση, πολύπλοκη κοινωνία, την εμπειρία των σπουδών του στη Νότια Αφρική και τα προβλήματα που αντιμετώπισε εκεί, τις σκέψεις του για την οικογένεια, την εκπαίδευση, τις προσωπικές του φιλοδοξίες, τη σχέση του με τη γραφή, τη ταυτότητα, το πολιτισμό και πολιτική κατάσταση στην μετα-αποικιακή Αφρική.

Το ύφος είναι ζωντανό και ποιητικό και η αφήγηση εμπεριέχει τόσο προσωπικές εμπειρίες όσο και ευρύτερες σκέψεις για την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα της Αφρικής. Αναπτύσσει μια απόλυτα πρωτότυπη, πολυαισθησιακή και ρυθμική γλώσσα. Ο Wainaina "μεταγλωττίζει" τη σκέψη και τη συνείδηση μέσω της μουσικής, των ήχων και ενός μοναδικού λυρικού ρυθμού, σπάζοντας τις συμβάσεις της γραμμικής αφήγησης. Αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της κατασκευής ταυτότητας (εθνικής, γλωσσικής, σεξουαλικής) στην Αφρική μετά τον αποικιοκρατικό 20ό αιώνα, την αναζήτηση μιας αυθεντικής φωνής και τη δύναμη της γλώσσας ως μέσου αντίστασης.

Επηρέασε μια ολόκληρη γενιά Αφρικανών συγγραφέων να απελευθερώσει τη γλώσσα από αποικιοκρατικές επιρροές. Το περίφημο δοκίμιό του "How to Write About Africa" είναι κατευθυντήρια πτυχή της σύγχρονης κριτικής της αποικιοκρατίας.

Θεωρείται ένα σύγχρονο κλασικό της αφρικανικής λογοτεχνίας και μια απαραίτητη ανάγνωση για την κατανόηση της διασποράς και των μετα-αποικιακών ταυτοτήτων.

Michaelina Wautier. The Triumph of Bacchus and Ariadne 1659

Leaving the Atocha Station (Μπεν Λέρνερ - 2011) Ορίζει την ουσία του "Μετα-Μυθιστορήματος της αυτογνωσίας" του 21ου αιώνα. Εξελίσσει μια νευρωτική, ειρωνική και φιλοσοφικά οξειδωμένη φωνή, αμφισβητώντας τη δυνατότητα της αυθεντικής εμπειρίας, της γλώσσας και της τέχνης στην ψηφιακή εποχή.

Το μυθιστόρημα παρακολουθεί για έναν χρόνο τη ζωή του Άνταμ Γκόρντον, ενός νεαρού Αμερικανού ποιητή που βρίσκεται με υποτροφία στη Μαδρίτη, λίγο πριν και κατά τη διάρκεια των τρομοκρατικών επιθέσεων του 2004.​ Υποτίθεται ότι βρίσκεται στην Ισπανία για να γράψει ένα μακροσκελές ποίημα σχετικά με τον Ισπανικό Εμφύλιο, αλλά στην πράξη περνά τον χρόνο του καπνίζοντας, κάνοντας βόλτες, διαβάζοντας και παρατηρώντας μανιωδώς τον εαυτό του και τους άλλους. Νιώθει απατεώνας ως ποιητής και ως άνθρωπος, και παλεύει με άγχος, κατάθλιψη και μια έντονη αίσθηση αποξένωσης.​ Εμπλέκεται ερωτικά με δύο Ισπανίδες, λέγοντας διαρκώς ψέματα για να κερδίσει συμπάθεια ή να αποφύγει ευθύνες, φτάνοντας μέχρι να επινοήσει οικογενειακές τραγωδίες και εμπειρίες που δεν έζησε. Αξιοποιεί επίσης τα κενά στη γλωσσική του επάρκεια για να δείχνει ότι «σκέφτεται πιο βαθιά» απ’ όσα μπορεί να εκφράσει στα ισπανικά.​

Το βιβλίο εστιάζει λιγότερο στην πλοκή και περισσότερο στην εσωτερική φωνή του Άνταμ, την αίσθηση πλαστότητας της τέχνης και της εμπειρίας, και το πώς κάποιος «παίζει» τον ρόλο του καλλιτέχνη στο εξωτερικό. Οι επιθέσεις στη Μαδρίτη λειτουργούν ως φόντο που εντείνει την αίσθηση κρίσης ταυτότητας και αποσύνδεσης από την πραγματικότητα. Ασχολείται με βαθιά θέματα: την απόσταση μεταξύ γλώσσας και πραγματικότητας, το ρόλο του καλλιτέχνη, την ανικανότητα, το ψέμα, την πολιτική και την αναζήτηση νοήματος σε έναν κόσμο γεμάτο αναπαραστάσεις.

Επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη Αμερικανική λογοτεχνία (τη λεγόμενη "auto-fiction" ή "υπερ-αυτοβιογραφία"), ανοίγοντας το δρόμο για μια νέα μορφή διανοητικής και αυτοαναφορικής προζαικής γραφής. Παραμένει ένα κύριο αναφορικό σημείο για την κατανόηση της λογοτεχνίας της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα και της γενιάς των ψηφιακών μεταναστών.                                            

S. Botticelli. 1495

Το νόμισμα του Ακράγαντα (Αντρέα Καμιλλέρι – 2011) Είναι μια αριστοτεχνική παρουσίαση ιστορίας, μύθου, εγκλήματος και φιλοσοφικής σκέψης με αφετηρία την εύρεση ενός χρυσού νομίσματος. Η γραφή ξεχειλίζει από μεσογειακή γοητεία, ήθος και άποψη. Είναι ένα έργο που διαβάζεται απνευστί, το οποίο εξακολουθεί να σε συντροφεύει πολύ μετά το τέλος του —μια πολύτιμη «μικρή Μεγάλη Ελλάδα» στην λογοτεχνική βιβλιοθήκη.

Στην ισχυρή και πλούσια πόλη του Ακράγαντα (Αγκριτζέντο) ξετυλίγεται ένα μυστικό γεγονός: κατά τη διάρκεια της άλωσης από τους Καρχηδόνιους, ένας μισθοφόρος, σώζει τη ζωή του χάρη σε ένα σάκο με χρυσά νομίσματα. Τα νομίσματα χάνονται μέσα στους αιώνες. Ένα από αυτά έρχεται στην επιφάνεια το 1908-1909, κοντά στη Μεσσήνη, μετά από σεισμό. Αντί να παραμείνει στις κρυφές συλλογές της εποχής, αρχίζει μια περιπλάνηση γεμάτη μυστήριο. Ένας αγρότης, έχοντας σώσει τη ζωή του χάρη σε ένα γιατρό της περιοχής το προσφέρει ως δώρο σε αυτόν. Ο τελευταίος, αναγνωρίζοντας το πέφτει από το άλογο από την έκπληξη και σπάει το πόδι του. Μετά την έξοδο του γιατρού από το νοσοκομείο, ο αγρότης απουσιάζει μυστηριωδώς μαζί με το μοναδικό αυτό χρυσό νόμισμα. Η αστυνομία αναλαμβάνει έρευνα για την εξαφάνιση και για πιθανό έγκλημα. Το νόμισμα γίνεται «το σώμα του εγκλήματος».

Ο συγγραφέας πλέκει γεγονότα πραγματικά και μυθοπλασία - η ανακάλυψη του Νομίσματος, το ρόλο του βασιλιά Βίκτωρος Εμμανουήλ Γ’, τις συνέπειες του σεισμού - όλα πλαισιώνουν μια κλασική αστυνομική αναζήτηση, με στοιχειώδη νομιμότητα όσο και συμβολικό βάθος. Ο Καμιλλέρι αποδεικνύει ξανά τη δεξιοτεχνία του να μετατρέπει ένα απλό αντικείμενο - ένα αρχαίο νόμισμα - σε κινητήριο μοχλό αφήγησης και αναστοχασμού. Το έργο χωρίζεται σε τρεις διακριτές ενότητες αλλά συνδέεται αριστοτεχνικά: Ιστορική βάση κι ενσάρκωση μύθου: Ο συγγραφέας ξεκινά με ιστορικές αναδρομές, η καταστροφή του Ακράγαντα το 406 π.Χ. και η αρχαιολογική συνάφεια των νομισμάτων. Αυτή η αφετηρία αποδίδει βάρος και πραγματικότητα στην ιστορία, με λεπτομέρειες όπως το σχέδιο της αετού στη μια όψη και του καβουριού / ψαριού στην άλλη πλευρά. Ξεθώριασμα και επανεμφάνιση: Τα χρόνια, οι πολιτικές αναταραχές (σεισμός Μεσσήνης, Ρώσοι σωτήρες) και το ταξίδι του νομίσματος —από τον Ακράγαντα ως το βασιλικό χαρτοφυλάκιο - καθιστούν το νόμισμα φορέα της προσωπικής και συλλογικής μνήμης. Αστυνομικό μυθιστόρημα με νόημα: Η εξαφάνιση και το έγκλημα βαραίνουν τη γραφή με κλασική ίντριγκα. Ο Καμιλλέρι χρησιμοποιεί την αστυνομική φόρμα —καταθέσεις, υποψίες, διώξεις— για να αναδείξει την ηθική του αντιπαράθεση: ποιος έχει δικαίωμα στην πολιτιστική κληρονομιά; Πώς μπορεί ένα κομμάτι ιστορίας να γίνει ιδιοκτησία;  Ύφος και χιούμορ: Το έργο - παρά το βάρος των θεμάτων - διατηρεί ελαφρότητα. Ο χαρακτήρας του γιατρού, η ειρωνεία γύρω από τις καταβολές και η παράδοση του Καμιλλέρι φωτίζουν με χιούμορ και ζεστασιά την ιστορία .
Ο Καμιλλέρι ενσωματώνει κριτική στην ισορροπία ανάμεσα στην ανθρώπινη επιθυμία ιδιοκατοχής και το συλλογικό δικαίωμα στην ιστορία. Το νόμισμα, παρ’ όλες τις προσπάθειες να κατακρατηθεί, δείχνει να αντιστέκεται - σαν να έχει δική του θέληση να επιστρέψει στη γη που το γέννησε . Η καινοτομία του είναι δομική και γλωσσική: δημιούργησε τον "Μεσογειακό νουάρ", μία μοναδική μείξη αστυνομικής λογοτεχνίας, κοινωνικής σάτιρας, φιλοσοφικού στοχασμού και γαστρονομικού λυρισμού. Η πρωτοτυπία του έγκειται στην αξιοποίηση της μυστηριώδους φόρμας ως κατόπτρου της Ιταλικής (και ειδικότερα Σικελικής) κοινωνίας.

Επανάφερε την Ιταλική αστυνομική λογοτεχνία στον παγκόσμιο χάρτη, δημιούργησε έναν από τους πιο εμβληματικούς λογοτεχνικούς ντετέκτιβ (Μονταλμπάνο) και επηρέασε τη στάση απέναντι στο είδος, μετατρέποντας το σε φορέα κοινωνικού και ηθικού σχολιασμού. Πέρα από το έγκλημα, τα βιβλία του διεισδύουν βαθιά σε θέματα όπως η διαφθορά, η μεταπολεμική Ιταλική ιστορία, η σχέση Βορρά-Νότου, η νοσταλγία, η φιλοσοφία και η αντίσταση ενάντια στη σύγχρονη αποξένωση.

Liu Liguo. The wedding of the Dalmatian and the Giraffe.

Οι κόκκινοι δρόμοι (Liang Hong - 2011) Κρίσιμο έργο κοινωνιολογικής λογοτεχνίας για τη σύγχρονη Κίνα, με βαθύτατη θεματική επικαιρότητα. Η λογοτεχνική του καινοτομία βρίσκεται στο υβρίδιο δοκιμίου – αυτοβιογραφίας - κοινωνικής έρευνας, αλλά όχι τόσο στη φόρμα της αφήγησης.

Αφηγείται την επιστροφή της συγγραφέα στην γενέτειρά της, μετά τον θάνατο του πατέρα της. Η συγγραφέας εξερευνά τις ραγδαίες αλλαγές στην κινεζική ύπαιθρο κατά την οικονομική ανάπτυξη, μέσα από συνεντεύξεις με κατοίκους του χωριού, αποκαλύπτοντας φτώχεια, μετανάστευση, διαφθορά και κοινωνικές ανισότητες. Το έργο συνδυάζει δημοσιογραφία και προσωπική μαρτυρία, κριτικάροντας το «κινεζικό όνειρο» και δείχνοντας πώς η αστικοποίηση καταστρέφει τις αγροτικές κοινότητες, βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα από τη δεκαετία του 2000.

Αναφέρεται στη κινεζική κοινωνία μετά την οικονομική ανάπτυξη και το άνοιγμα στη Δύση. Η συγγραφέας διερευνά τη σύγκρουση μεταξύ της παραδοσιακής κινεζικής ζωής και των νέων προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης, καταγράφοντας την αποξένωση και τις κοινωνικές αλλαγές με έναν κριτικό και αναλυτικό τρόπο.                                                               

Τρίτη πράξη. Από τη λάμψη του Χόλυγουντ στο όνειρο της Σκιάθου (Ρίτσαρντ Ρομάνους - 2011) Δυνατό έργο που κέρδισε αναγνώριση εκτός Ελλάδας, καθώς μπήκε στη βραχεία λίστα για το Διεθνές Βραβείο Rubery, υποδεικνύοντας πως η αφήγηση του Richard Romanus βρήκε απήχηση σε διεθνές κοινό για την ειλικρίνεια και τον ανθρωπισμό της.  

Αφηγείται μια πραγματική ιστορία (βασισμένη στη ζωή του ίδιου του συγγραφέα και της συζύγου του), όπου ένα επιτυχημένο ζευγάρι του Χόλυγουντ αποφασίζει να αλλάξει εντελώς τρόπο ζωής και να ζήσει αυτό που θεωρεί «τρίτη πράξη» της ζωής του: πωλούν το σπίτι τους στο Λος Άντζελες, παίρνουν τον σκύλο τους και με 22 κούτες με τα πράγματά τους ξεκινούν ένα ταξίδι για να βρουν τον παράδεισο και να εκπληρώσουν παραγκωνισμένα όνειρα. Η πρώτη τους στάση είναι στη Σκιάθο, όπου έρχονται αντιμέτωποι με: τη γραφειοκρατία και την ιδιότυπη αίσθηση του χρόνου στη χώρα, τις απρόβλεπτες καθημερινές καταστάσεις (π.χ. τον γείτονα με την κατσίκα που τρώει τις τριανταφυλλιές) καθώς και την αθωότητα, τη γενναιοδωρία και τη συμπεριφορά των κατοίκων του νησιού.

Η αφήγηση συνδυάζει γοητευτικό ταξίδι και εσωτερική περιπλάνηση, καθώς ξαναβρίσκουν κομμάτια του εαυτού τους που είχαν χάσει στους φρενήρεις ρυθμούς του Χόλυγουντ. Η Τρίτη πράξη δεν είναι απλώς ταξιδιωτικό ημερολόγιο ή αυτοβιογραφία· λειτουργεί και ως κοινωνική μαρτυρία και προσωπική παρατήρηση. Προσφέρει μια εξωτερική, αλλά γενναιόδωρη ματιά στην Ελλάδα και στους Έλληνες μέσα από τα μάτια ενός ξένου παρατηρητή, με χιούμορ, ευαισθησία και διορατικότητα. Αποτυπώνει ζητήματα ταυτότητας, εγκατάλειψης της παλιάς ζωής και αναζήτησης ενός νέου νοήματος, κάτι που συναντάται σε πολλές σύγχρονες αφηγηματικές μορφές όπου η μετάβαση και η αλλαγή νοήματος ζωής είναι κεντρικό θέμα.

Συνολικά λειτουργεί τόσο ως προσωπικό χρονικό ενός νέου ξεκινήματος όσο και ως ανθρώπινη καταγραφή της συνάντησης πολιτισμών και τρόπων ζωής, με λογοτεχνική αξία στην κατηγορία των ταξιδιωτικών / βιογραφικών αφηγήσεων. Κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Αιώρα

Από μακριά μοιάζουν με μύγες (Κίκε Φεράρι – 2011) Ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που ρίχνει κροσέ στο σαγόνι. Εξαιρετική και ποιητική νουβέλα με σκοτεινή θεματολογία, αλλά περιορισμένο εύρος περισσότερο στη Λατινική Αμερική και τις ισπανόφωνες χώρες.

Ο Μάτσι, ιδιοκτήτης μιας μικρής αυτοκρατορίας στην Αργεντινή, αποτελεί την ιδανική ενσάρκωση της επιτυχίας και της αλαζονείας. Όταν στο πορτμπαγκάζ του αυτοκινήτου του ανακαλύπτει ένα πτώμα, δεμένο μ' εκείνες τις χειροπέδες που χρησιμοποιεί στις ερωμένες του, τότε αρχίζει μια άλλη ιστορία.

Το τσίρκο της νύχτας (Έριν Μόργκενστερν - 2011) Ένα πολύ δημοφιλές και πρωτότυπο μυθιστόρημα με εξαιρετική ατμόσφαιρα και αισθησιακή γραφή, αλλά κυρίως στο είδος της φαντασίας.

Αναπτύσσεται γύρω από ένα μυστηριώδες τσίρκο που εμφανίζεται μόνο τη νύχτα. Δύο νέοι μάγοι αναγκάζονται να διαγωνιστούν μεταξύ τους με μαγικές δημιουργίες, χωρίς να γνωρίζουν ότι μόνο ένας μπορεί να επιβιώσει. Όταν όμως η Σίλια ανακαλύπτει ότι αντίπαλός της είναι ο Μάρκο, αρχίζουν να βλέπουν το παιχνίδι όχι σαν μια αναμέτρηση αλλά σαν μια υπέροχη συνεργασία. Δίχως να γνωρίζουν το προκαθορισμένο τέλος, ερωτεύονται. Είναι ένας βαθύς, παθιασμένος και μαγικός έρωτας που κάνει τα φώτα να τρεμοπαίζουν και τα δωμάτια να θερμαίνονται κάθε φορά που μόλις αγγίζουν τα χέρια τους. Αλλά οι δάσκαλοί τους εξακολουθούν να κινούν τα νήματα, και αυτή η απρόβλεπτη εξέλιξη τούς αναγκάζει να παρέμβουν με επικίνδυνες συνέπειες που θέτουν σε κίνδυνο τις ζωές όλων, από καλλιτέχνες μέχρι θεατές.Το έργο αναδεικνύει την αισθητική και τη μαγεία, με εντυπωσιακή περιγραφικότητα και ατμόσφαιρα.

Our Lady of the Nile (Scholastique Mukasonga - 2012) Ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα για το Γενοκτονία των Τούτσι, γραμμένο από έναν επιζώντα. Χρησιμοποιεί τη μορφή ενός μυθιστορήματος εκπαίδευσης σε ένα γυναικείο οικοτροφείο, αλλά το μετατρέπει σε μια τρομακτική και προφητική αλληγορία.

Εξετάζει τις ρίζες της γενοκτονίας μέσα από τη μικροκοινωνία ενός σχολείου, πριν από τη σύγκρουση. Αναδεικνύει θέματα εθνοτικής κατασκευής, σεξισμού, αποικιοκρατικής κληρονομιάς και της τραγικής αφέλειας του Δυτικού κόσμου.

Επέκτεινε δραματικά τον λογοτεχνικό λόγο για τη Ρουάντα, μετατρέποντας μια ιστορική τραγωδία σε μια καθολική και συγκεκριμένη ιστορία για τον ρατσισμό, τη βία και την εφηβεία. Η γραφή είναι περιεκτική και φαινομενικά απλή, δημιουργώντας μια βαθιά ειρωνική και ολέθρια ατμόσφαιρα πριν την καταστροφή. Έχει καθιερωθεί ως βασικό κείμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας μνήμης και τραύματος, με τη θέση του να ενισχύεται συνεχώς.                                                           

The mountain and the wall (Αλίσα Γκανίεβα - 2012) Πολύ σημαντικό για την κατανόηση της πραγματικότητας στην ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου, με καινοτομία στη χρήση πολυφωνίας και λαϊκών στοιχείων. Έχει θεματικό βάθος (την πρόβλεψη κοινωνικής ρήξης), αλλά περιορισμένη διεθνή επιρροή.

Είναι το πρώτο της μυθιστόρημα και απεικονίζει την επιρροή της πολιτικής μισαλλοδοξίας και της θρησκευτικής βίας στις ζωές ανθρώπων που είναι αναγκασμένοι να επιλέξουν ανάμεσα σε ελάχιστα ευνοϊκές λύσεις. Επικεντρώνεται στον Σαμίλ, έναν νεαρό τοπικό δημοσιογράφο στη Μαχατσκάλα της Ρωσίας, και τις αντιδράσεις του, ή την έλλειψή τους, στις φήμες ότι η κυβέρνηση χτίζει ένα τείχος για να αποκόψει τις μουσουλμανικές επαρχίες του Καυκάσου από την υπόλοιπη χώρα. Καθώς η αναταραχή εξαπλώνεται και η ένταση αυξάνεται, η ζωή του Σαμίλ ανατρέπεται και δεν μπορεί πλέον να αγνοεί τη βία που τον περιβάλλει. Με μια λεπτή αίσθηση για την αυξανόμενη καταστροφή, η Αλίσα Γκανίεβα αφηγείται την ιστορία της παρακμής μιας κοινωνίας που διαμελίζεται από τον θρησκευτικό και εθνικιστικό φανατισμό.

Γράφω (του Δημήτρη Βασιλείου)

                                                                                   

Γράφω, κάθε μέρα γράφω,

όπως κάθε μέρα ο ήλιος ανατέλλει ,

γράφω απλά, τόσο απλά,

όπως αναπνέει ένα μωρό,

γράφω με τρυφεράδα απαλή,

όπως της μάνας η αγάπη,

γράφω με πάθος εκρηκτικό,

όπως ο λάβρος έρωτας,

γράφω με μια φωτιά ανέσπερη,

όπως η επανάσταση,

γράφω για σένα και για μένα,

γράφω γι’ αυτούς που έφυγαν,

γράφω γι’ αυτούς που θά ’ρθουν,

γράφω για τον ατέλειωτο καημό

όλης της ιστορίας,

γράφω για την ελευθερία.

21.11.2025 - 23.07.2026 Αθήνα

2010: Έργα θεματικής βαρύτητας συγγραφέων που διεύρυναν το γεωγραφικό και πολιτισμικό κανόνα.

Ο χάρτης και η επικράτεια (Μισέλ Ουελμπέκ – 2010) Μια σατιρική ματιά στη σύγχρονη κοινωνία και την κενότητα της ανθρωπότητας. Συνδυάζει την προσωπική αναζήτηση του ήρωα με τη μεγαλύτερη πολιτική και κοινωνική κριτική για τη Γαλλία του 21ου αιώνα.

Το βιβλίο αγγίζει την αποξένωση, την κρίση της τέχνης και τη μάχη για την ατομική αναγνώριση στην εποχή της τεχνολογίας και του καταναλωτισμού. Ο Ουελμπέκ δεν είναι φορμαλιστικά πειραματιστής, αλλά η καινοτομία του έγκειται στον ξερό, σαρκαστικό και αναλυτικό ρεαλισμό του, ο οποίος μετατρέπεται σε κοινωνική και πνευματική παραβολή. Η χρήση της εισαγωγής του συγγραφέα ως χαρακτήρα είναι μια πονηρή μετα-μυθιστορηματική τεχνική.

«Για να ξεκινήσουμε τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος πρέπει να περιμένουμε ωσότου όλα αυτά γίνουν συμπαγή, αδιαμφισβήτητα, πρέπει να περιμένουμε την εμφάνιση ενός αυθεντικού πυρήνα αναγκαιότητας. Δεν αποφασίζουμε ποτέ μόνοι μας τη συγγραφή ενός βιβλίου…» (σ. 247) - «Πάντα απεχθανόμουν αυτήν την απαίσια αλλά τόσο πειστική ιδέα που λέει ότι η στρατευμένη, γενναιόδωρη και εμφανώς ανιδιοτελής δράση αντισταθμίζει τα προσωπικά προβλήματα». (σ. 257) - «Πολύ μακροπρόθεσμα, φυσικά, όλα τα στήθη σιλικόνης καταλήγουν γελοία». (σ. 321) - «Το έγκλημα, είπε στον άντρα της, της φαινόταν μια πράξη βαθιά ανθρώπινη, συνδεδεμένη ασφαλώς με τις πιο σκοτεινές περιοχές του ανθρώπου, ωστόσο ανθρώπινη». (σ. 322)

Εξερευνά βαθιά θέματα: τη σχέση τέχνης και εμπορίου, την αποξένωση και τη μοναξιά στον υπερτεχνολογικό κόσμο, την προοπτική του θανάτου και την αδυναμία της αγάπης. Είναι κεντρικό έργο της σύγχρονης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που αναδεικνύει τον υλισμό, τη γήρανση και το θάνατο της τέχνης ως σύγχρονες νόσους του δυτικού πολιτισμού.

Ο συγγραφέας παραμένει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και συζητημένες φιγούρες στη λογοτεχνία, και αυτό το έργο θεωρείται από τα σημαντικότερα του. Η προβληματική του είναι συνεχώς επίκαιρη. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2012 από τις εκδόσεις Κέδρος

Το πράσινο αντίσκηνο (Λιουντμίλα Ουλίτσκαγια - 2010) Δεν είναι καινοτόμο στη φόρμα, αλλά εξαιρετικό στο ιστορικό-οικογενειακό λογοτεχνικό είδος.

Αφηγείται τις πορείες τριών φίλων - του Ίλια, του Μιχαήλ και του Σάσα - που γνωρίζονται στο σχολείο στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Β΄ΠΠ. Οι ζωές τους εξελίσσονται υπό το βάρος της κρατικής καταπίεσης, της λογοκρισίας και των συνεχών διώξεων εναντίον διανοουμένων και αντιφρονούντων. Καθένας ακολουθεί τον δικό του δρόμο: στη φωτογραφία, τη λογοτεχνία και τη μουσική. Το βιβλίο, μέσα από διαπλεκόμενες ιστορίες και πολλά πρόσωπα, εξερευνά την αξία της φιλίας, της τέχνης και της προσωπικής ελευθερίας.

Είναι ένα μνημείο της Σοβιετικής και Μετα-σοβιετικής εμπειρίας, συγκρίσιμο με έργα του Σολζενίτσιν ή της Αλεξίεβιτς, αλλά με έμφαση στην προσωπική, οικιακή και συναισθηματική διάσταση. Η γλώσσα είναι πλούσια, αφηγηματική, με ισχυρή γωνιά θέασης μέσα από τις γυναίκες, που κουβαλούν τη μνήμη και την τρέλα μιας εποχής.

Εμπλουτίζει τον κανόνα για τη ζωή στον 20ο αιώνα. Αγγίζει τη μεταπολεμική Σοβιετική πραγματικότητα, την καταστολή, την τρέλα ως μορφή αντίστασης και διαφυγής, τις οικογενειακές τραύματα και την επιβίωση. Είναι μια βαθιά ανθρωπιστική και συγκινητική περιπέτεια.

Το έργο αυτό, ως μια μεγάλης έκτασης οικογενειακή σάγκα, έχει την αύρα ενός κλασικού που διασώζει μια ιστορία. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη το 2019.

Οι κόρες της σελήνης (Τζόχα Αλχάρθι – 2010) Εξετάζει τη μεταμόρφωση της παραδοσιακής κοινωνίας του Ομάν, καθώς και θέματα ελευθερίας, φύλου, πατριαρχίας, δουλείας και ταυτότητας μέσα από την ιστορία τεσσάρων αδελφών.

Τρεις αδελφές που ζουν στο Ομάν, τρεις διαφορετικοί χαρακτήρες, τρεις διαφορετικές επιλογές ζωής. Η Μάγια ζει έναν κρυφό έρωτα, αλλά παντρεύεται τον άντρα που επιλέγει ο πατέρας της. Η Ασμά δέχεται αδιαμαρτύρητα ένα προξενιό για ν’ αποκτήσει παιδιά. Η Χάουλα αρνείται όλες τις προτάσεις γάμου περιμένοντας να επιστρέψει από τον Καναδά ο παιδικός έρωτας. Μέσα από την ιστορία τριών γενεών από το 1880 μέχρι σήμερα, η συγγραφέας δίνει μια συναρπαστική εικόνα για την κοινωνία του Ομάν και παρουσιάζει τις αλλαγές που έγιναν με τη μετατροπή του από κέντρο δουλεμπορίου σε πετρελαιοπαραγωγό χώρα.

Εξαιρετικά καινοτόμο ως πρωτότυπο βιβλίο από το Ομάν και την αραβική χερσόνησο. Φέρνει μια εντελώς διαφορετική, γεμάτη μύθο και ποιητικότητα φωνή στον παγκόσμιο λόγο. Η αφήγηση είναι πολυφωνική, εμπλέκοντας το προφορικό λόγο με το λογοτεχνικό. Διαφοροποιεί και διευρύνει ριζικά τον λογοτεχνικό κανόνα. Εισάγει στον παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό μια μη-δυτική πραγματικότητα και αφηγηματική παράδοση. Είναι ένα σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη λογοτεχνία της Αραβικής χερσονήσου.

Μας επιτρέπει «να δούμε από κοντά έναν πολιτισμό σε μεγάλο βαθμό άγνωστο στη Δύση - κάτι πραγματικά συναρπαστικό». (Guardian). Το μυθιστόρημα «ανταμείβει τους αναγνώστες που είναι πρόθυμοι να συναρμολογήσουν τα κομμάτια του παζλ της Alharthi σε ένα σύνολο και είναι ακόμη πιο ικανοποιητικό για την πολυπλοκότητα της ιστορίας του» (Publishers Weekly). Το έργο «υπονομεύει επιδέξια τα επαναλαμβανόμενα στερεότυπα για την αραβική γλώσσα και τους πολιτισμούς». (The Irish Times)              

Ως ένα από τα πρώτα βραβευμένα διεθνώς βιβλία από το Ομάν, έχει ήδη αφήσει το στίγμα του. Η σημασία του ως γέφυρας πολιτισμών και λογοτεχνικών παραδόσεων θα διαρκέσει αρκετά ακόμη. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από το Gutenberg το 2020.

Το όνειρο του Κέλτη (Μάριο Βάργκας Λιόσα – 2010) Είναι μυθιστορηματική αφήγηση της ζωής του Αγγλο-Ιρλανδού διπλωμάτη Roger Casement (1864–1916). Ο τίτλος είναι ίδιος με το τίτλο ενός ποιήματος που γράφτηκε από αυτόν. Αν και αναφέρεται κυρίως στο ιρλανδικό πλαίσιο, ο Casement για κάποιο διάστημα έπαιξε ρόλο στην ιστορία του Περού, βοηθώντας στην αποκάλυψη της τρομερής εκμετάλλευσης των ιθαγενών στην περιοχή του Αμαζονίου.

Αγγίζει βαθιά και σκοτεινά θέματα: την αποικιακή βαρβαρότητα, την υποκρισία της εξουσίας, τη φύση του κακού, την προδοσία και την ταυτότητα. Η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ: «[Είναι] για τη χαρτογράφηση των δομών εξουσίας και τις ραγδαίες εικόνες του για την αντίσταση, την εξέγερση και την ήττα του ατόμου»,

Εντάσσεται στο σημαντικό σώμα των έργων του συγγραφέα για την εξουσία, την ιδεολογία και τη βία στη Λατινική Αμερική και τις αποικίες. Επεκτείνει το έργο του στο πλαίσιο του αποικιοκρατικού χάους στον Κονγκό και το Αμαζόνιο. Ως έργο του Λιόσα, βασίζεται σε μια σταθερή και δυναμική ρεαλιστική τεχνική, με εναλλαγές χρόνου και τόπου, αλλά όχι ριζικά πειραματικό για τα δικά του στάνταρ. Η καινοτομία έγκειται περισσότερο στη σύνθεση ιστορικού γεγονότος και βιογραφίας.

Αν και αυτό το βιβλίο δεν θεωρείται το αριστούργημά του θα παραμείνει ως το πιο πολιτικο-ιστορικό και σκοτεινό του βιβλίο της ύστερης περιόδου του. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη το 2011.

Το τέλος του θανάτου (Λιου Σιξίν – 2010) Το συγκλονιστικό τέλος της τριλογίας του Liu Cixin είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί - παρά τον όγκο των 855 σελίδων - από όσους δεν σφραγίζουν το μυαλό τους με τα πεπερασμένα όρια που δημιουργεί η ανθρώπινη καθημερινότητα. 

Έχει θεματική βαθύτητα (κοσμολογία, πολιτισμός), αλλά και ειδική λογοτεχνική επιρροή. Σε κάθε κεφάλαιο του μπορεί κανείς να βρεί "τροφή' για τη σκέψη του και το ξάνοιγμα των οριζόντων του πέρα από τη μίζερη ρουτίνα της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας του "φαίνεσθαι". Παρακάτω σας μεταφέρω μερικές μόνο απο τις σκέψεις και ιδέες που μου άρεσαν διαβάζοντας το και οι οποίες βέβαια αναπτύσσονται από το συγγραφέα με πολύ ελκυστικό και ενδιαφέροντα τρόπο. Και όπως σημείωσα στη προηγούμενη παρουσίαση του 2ου τόμου (Σκοτεινό δάσος) αυτές είναι μόνο μια δροσοσταλίδα της πρωινής βροχής, όπως ποιητικά θα έγραφε ο συγγραφέας. Γιατί η απεικόνιση των θεωριών της σύγχρονης φυσικής περιπλέκεται με τις καθόλα τεκμηριωμένες επιστημονικές προβλέψεις, την κοινωνική και πολιτική ανάλυση της γήινης σύγχρονης πραγματικότητας, την ανάλυση των μεγάλων μυστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς, δυο "αιώνια κυριολεκτικά ερωτικά ρομάντζα" και την επιστημονική φαντασία. 

" Ακόμα και οι συντηρητικοί συμφωνούσαν ότι ο ΟΗΕ έπρεπε να αναδιαμορφωθεί και να αποκτήσει περισσότερες εξουσίες και περισσότερους πόρους. Οι ριζοσπαστικοί και οι ιδεολόγοι πίεζαν για μια Γήϊνη Ένωση και για τον μετασχηματισμό των Ηνωμένων Εθνών σε μια παγκόσμια κυβέρνηση" - " Η ζωή έφτασε σε μια εξελικτική καμπή όταν βγήκε για πρώτη φορά από τη θάλασσα στην ξηρά, μα εκείνα τα πρώτα ψάρια που βγήκαν στη ξηρά έπαψαν να είναι ψάρια. Κατά παρόμοιο τρόπο, όταν οι άνθρωποι βγήκαν πραγματικά στο διάστημα και απελευθερώθηκαν από τη Γη, έπαψαν να είναι άνθρωποι." – " Όλη η ύλη που υπήρχε κάποτε εκεί εξακολουθεί να υφίσταται, το ίδιο και η στροφορμή. Το μόνο που άλλαξε είναι η διευθέτηση της ύλης, σαν μια τράπουλα που ανακατεύτηκε. Όμως η ζωή μοιάζει με το φλος ρουαγιάλ: έτσι και ανακατέψεις τη τράπουλα, χάθηκε."  Έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις SELINI το 2020.

Κουτσά άλογα (Μικ Χέρον – 2010) Άριστο λογοτεχνικό αστυνομικό και κατασκοπευτικό μυθιστόρημα. Η επιρροή και η καινοτομία του είναι πρωτίστως στο είδος του, αν και έχει αναβαθμισμένο επίπεδο.

Ο συγγραφέας έγινε παγκόσμια γνωστός  για  τη σειρά των σατυρικών κατασκοπικών μυθιστορημάτων του Slough house τα ¨Κουτσά άλογα¨ είναι το πρώτο μυθιστόρημα της. Ένα ανόητο λάθος και στη συνέχεια τραγικοί  χειρισμοί  που προκάλεσαν πανικό με παραλίγο καταστροφικές συνέπειες  κατά τη διάρκεια μιας εκπαιδευτικής άσκησης σε πολυσύχναστο σιδηροδρομικό σταθμό του Λονδίνου ήταν ο λόγος που ο πράκτορας Ρίβερ μετατέθηκε στην Οικία Σλάου (Slough house).  Ήταν το μέρος – γνωστό και ως «Στάβλος» –  όπου πήγαιναν να υπηρετήσουν το υπόλοιπο της καριέρας τους τα «κουτσά άλογα», όπως ονομάζονταν οι αποτυχημένοι κατάσκοποι της Μ15 «που είχαν αφήσει κάποια απαράδεκτη κηλίδα στα χρονικά της Υπηρεσίας». Όταν ένας νεαρός Πακιστανός πέφτει θύμα απαγωγής από ακροδεξιούς οι οποίοι απειλούν στο διαδίκτυο ότι θα τον αποκεφαλίσουν σε σαράντα οκτώ  ώρες είναι η ευκαιρία που έψαχναν τα «κουτσά άλογα» για να αναλάβουν δράση και να ξεδιπλώσουν τα διαφορετικά ταλέντα τους. 

Μια πρωτότυπη και ευφυής κατασκοπική περιπέτεια με λεπτή ειρωνεία στην αφήγηση και απολαυστικούς διαλόγους, που συνδυάζει επιτυχημένα τα κωμικά στοιχεία των χαρακτήρων με το μυστήριο της ιστορίας. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα σε μετάφραση του Γιώργου Μπαρουξή από τις Εκδόσεις Αίολος το 2024.

Το κορίτσι που εξαφανίστηκε (Τζίλιαν Φλιν - 2010) Πολύ επιτυχημένο συζυγικό θρίλερ με ηρωίδα μια όμορφη γυναίκα που εξαφανίζεται κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες στην πέμπτη επέτειο του γάμου της. Ψυχολογικό θρίλερ που άλλαξε το είδος.

Ο σύζυγος βέβαια είναι ο πρώτος ύποπτος που σκεφτόμαστε. «Τι σκέφτεσαι, Έιμι; Αυτή είναι η ερώτηση που έκανα πιο συχνά κατά τη διάρκεια του γάμου μας, έστω κι αν την έκανα από μέσα μου και όχι στο πρόσωπο που θα μπορούσε να μου απαντήσει. Φαντάζομαι πως αυτές οι ερωτήσεις μαζεύονται σαν σύννεφα που προμηνύουν καταιγίδα πάνω από όλους τους γάμους: Τι σκέφτεσαι; Τι νιώθεις; Ποιος είσαι; Τι κάναμε ο ένας στον άλλον; Τι θα κάνουμε ο ένας στον άλλον;». Οι φίλοι της αποκαλύπτουν ότι η Έιμι φοβόταν τον Νικ και ότι του κρατούσε μυστικά. Αυτός παίρνει όρκο πως τα πράγματα δεν ήταν έτσι. Ωστόσο, η έρευνα στον υπολογιστή του δείχνει ότι ο Νικ αναζητούσε περίεργες πληροφορίες στο διαδίκτυο σχετικά με θανάτους από ασφυξία ή πνιγμό, με απομακρυσμένες δασώδεις περιοχές, ή με το πού μπορεί κανείς να προμηθευτεί αρσενικό. Παρά τα ενοχοποιητικά αυτά στοιχεία, ο Νικ επιμένει στην αθωότητά του, μολονότι υπάρχουν και κάποιες επίμονες κλήσεις στο κινητό του που περιπλέκουν τα πράγματα. Τι έχει λοιπόν συμβεί στην όμορφη σύζυγο του Νικ;

"Διαβάστε το πριν παντρευτείτε!" (Financial Times). "Η Φλιν, εξαιρετική πραγματικά συγγραφέας, χειρίζεται τους αναγνώστες της με την επιδεξιότητα και τη λεπτότητα του γητευτή. Χρησιμοποιεί τους αφηγητές της - ποιοι είναι στην πραγματικότητα;-  με εκπληκτικό τρόπο, δημιουργώντας τέτοιες αμφιβολίες, ανησυχίες, υποψίες, που είναι απολύτως σίγουρο ότι με το που θα το ολοκληρώσεις θα ξαναρχίσεις να το διαβάζεις. Αυτό είναι το καλύτερο βιβλίο της" (Observer). "Εξαιρετικό. Οι φωνές των ηρώων της είναι τόσο αυθεντικές που ο αναγνώστης γίνεται πραγματικά κοινωνός ενός δυσλειτουργικού γάμου σε όλο του το μεγαλείο." (Guardian). Κυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε ελληνική μετάφραση της Βάσιας Τζανακάρη το 2023. 

Από το "μυθιστόρημα" στο "παιχνίδι" των τεσσάρων - δυο πειραματικά έργα με διαφορά σαράντα χρόνων

Το Παιχνίδι των Τεσσάρων (1998) γράφτηκε συνειδητά ως “αντίλαλος” ή φόρος τιμής στο Μυθιστόρημα των Τεσσάρων (1958). Το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο που γράφτηκαν τα δυο πειραματικά μυθιστορήματα έχει αξιοπρόσεκτες διαφορές

Το πρώτο έργο γεννήθηκε σε μια Ελλάδα που ήθελε να επανακαθορίσει την ταυτότητά της μετά τη δεκαετία το 50, να επουλώσει τις πληγές των πολέμων, να θεμελιώσει την κοινωνική ανασυγκρότηση και να ενισχύσει το εθνικό αφήγημα. Στόχος του ήταν η επανένωση των φωνών της γενιάς του ’30 και η συνέχιση της «σοβαρής» ελληνικής παράδοσης. Η ελπίδα μαζί με την μεταπολεμική ανησυχία και η αναζήτηση νοήματος το διατρέχουν.
Το δεύτερο γράφτηκε σε μια Ελλάδα που είχε κουραστεί να αναζητά την «μοναδικότητά» της στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, της κυριαρχίας των ΜΜΕ, της κρίσης προσωπικών, συλλογικών και εθνικών ταυτοτήτων και του άκρατου καταναλωτισμού. Επιδίωξη του ήταν η αντανάκλαση μιας κατακερματισμένης κοινωνίας, η ειρωνική και σατιρική προσέγγιση της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας. Το χαρακτηρίζουν ο κορεσμός, η ειρωνεία, η πρόωρη κούραση της μεταπολίτευσης και η αναζήτηση ταυτότητας στις νέες συνθήκες.

Οι συγγραφείς του πρώτου, Μυριβήλης, Βενέζης, Καραγάτσης, Τερζάκης, ήταν όλοι τους εκπρόσωποι της γενιάς του ’30. Είχαν κοινή αισθητική παιδεία και ομοιογενή λογοτεχνική γλώσσα. Αντίθετα οι Μουρσελάς, Σκούρτης, Σουρούνης, Τατσόπουλος, που έγραψαν το δεύτερο , εκπροσωπούσαν διαφορετικά ρεύματα της μεταπολιτευτικής πεζογραφίας και είχαν διαφορετικά ύφη και ιδεολογικές αφετηρίες. Η  πολυφωνία είναι συνειδητή επιλογή τους.

Στο πρώτο, υπάρχει ενιαία πλοκή, οι τέσσερις συγγραφείς συνεχίζουν την ίδια ιστορία (μια νέα κοπέλα στην Αθήνα του ’50), με ρεαλιστική, γραμμική αφήγηση, με ψυχογραφική διάσταση. Στο δεύτερο, η δομή έχει μωσαϊκή σύνθεση, κάθε συγγραφέας προσθέτει «ψηφίδες» γύρω από ένα θέμα ή χαρακτήρα, χωρίς αυστηρή πλοκή. Το μυθιστόρημα έχει μεικτή αφήγηση με εναλλαγή ειδών (έρωτας, θρίλερ, παρωδία, κοινωνική σάτιρα).

Η μορφή και των δυο έργων, αντικατοπτρίζει τις ξεχωριστές εποχές που γράφτηκαν: Το 1958 επικρατεί η ανάγκη - έστω και ψευδεπίγραφης- ενότητας (ένα συλλογικό μυθιστόρημα ως σύμβολο συνέχειας), ενώ το 1998 κυριαρχεί η αποδόμηση και η ειρωνεία - κάθε φωνή είναι αυτόνομη. Η κεντρική ιδέα του πρώτου, είναι η νιότη και η ελπίδα για αναγέννηση, η ενεργητική δράση του ατόμου μέσα στην κοινωνία, ενώ στο δεύτερο κυριαρχούν η παρακμή και η αποξένωση, ο «Νεοέλληνας» μέσα στην παράνοια της καθημερινότητας. Το πρώτο προβάλει το μεταπολεμικό όραμα της ανασυγκρότησης και αισιοδοξίας, με σύμβολα την γυναίκα ως ελπίδα και την αστική ζωή ως σκηνή αναγέννησης. Το δεύτερο αντανακλά την μεταμοντέρνα κρίση νοήματος, την απογοήτευση και ειρωνεία της σύγχρονης πραγματικότητας. Αξιοποιεί το «παιχνίδι», ως μεταφορά για την κοινωνία, τη λογοτεχνία, και την ίδια τη γραφή. Το πρώτο, με ρομαντικό, ψυχογραφικό και λυρικό ύφος, δείχνει, ότι μέσα από τη συλλογικότητα υπάρχει κοινωνική και ατομική προοπτική.
Το δεύτερο, με σατιρικό, αυτοαναφορικό και πολυφωνικό ύφος, επιχειρεί να δείξει, ότι μέσα από τη συλλογικότητα προβάλλεται η διαφορετικότητα - κάθε φωνή είναι «παίκτης», που ακολουθεί δικούς του κανόνες.

Το “Μυθιστόρημα των Τεσσάρων” θεωρείται δείγμα συλλογικής λογοτεχνικής πρωτοβουλίας της γενιάς του ’30, εκφράζει την ενότητα της ελληνικής γραμματείας και την πίστη στον ρόλο της λογοτεχνίας ως ηθικής δύναμης. Το “Παιχνίδι των Τεσσάρων”, σχεδόν 40 χρόνια αργότερα, λειτουργεί ως παρωδία και διάλογος με το προηγούμενο έργο: δεν επιδιώκει ενότητα, αλλά σχολιάζει τη διάλυσή της. Είναι αυτοσυνείδητο, ειρωνικό, μεταμοντέρνο.  Με άλλα λόγια: Το πρώτο έργο γράφεται για να συνδέσει τους συγγραφείς, το δεύτερο γράφεται για να παίξει με αυτή τη σύνδεση.

Το πρώτο, είναι το προϊόν μιας εποχής που πιστεύει στη λογοτεχνία ως ενωτική δύναμη. Το δεύτερο, είναι το προϊόν μιας άλλης εποχής που αντιμετωπίζει τη λογοτεχνία ως “παιχνίδι ρόλων” και αντανάκλαση της πολυδιάσπασης του σύγχρονου ανθρώπου. Το ένα είναι “σοβαρό”· το άλλο “παίζει” με τη σοβαρότητα. Μαζί, αποτυπώνουν δύο άκρα της νεοελληνικής λογοτεχνίας - από τον ρεαλισμό στη μεταμοντέρνα ειρωνεία

2009: Από τη Τοκάρτσουκ και τη Μάντελ στους Μουρακάμι, Κνάουσγκορντ, Μπελλό, Σταϊνχάουερ και Καρέρ

Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών (Όλγα Τοκάρτσουκ - 2009) Είναι πιο «αστυνομικό» από τα προηγούμενα της στη φόρμα, με οικολογικές και φιλοσοφικές νύξεις, συχνά ειρωνικό.

Εξετάζει με άμεσο τρόπο τα μεγάλα ζητήματα της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση, τον αποικισμό, την πατριαρχία, τη δικαιοσύνη και τη βία. Είναι ένα έντονο πολιτικό και οικολογικό μανιφέστο. Ένα μείγμα αστυνομικής πλοκής, μυθοπλαστικού δράματος, πολιτικής αλληγορίας και φιλοσοφικού δοκιμίου. Η δομή είναι σπασμένη, με παραβολές και ονειρικές ακολουθίες. Η γλώσσα είναι ποιητική, αισθητήρια και δαιμονισμένη. Έχει μέτρια δυσκολία στο διάβασμα, πιο εύκολο στην πλοκή και με στοχαστική διάσταση.

Καθιέρωσε τη Τοκάρτσουκ ως μια από τις πιο σημαντικές φωνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Επηρέασε την ανάγνωση της σύγχρονης λογοτεχνίας της Κεντρικής / Ανατολικής Ευρώπης. Παραμένει τρομερά επίκαιρο και συζητούμενο, ιδιαίτερα στον καιρό της οικολογικής κρίσης και της ανατροπής κοινωνικών αφηγημάτων. Προτείνεται αν σας αρέσουν τα μυθιστορήματα που συνδυάζουν θρίλερ με φιλοσοφικές νύξεις. Κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2023.

Τριλογία Τόμας Κρόμγουελ (Χίλαρι Μάντελ 2009 - 2020) Αφορά τον υπουργό του Ερρίκου Η΄, Τόμας Κρόμγουελ. Επαναπροσδιόρισε το ιστορικό μυθιστόρημα. Αντί για εμβόλιμες περιγραφές, χρησιμοποιεί μια ζωντανή, άμεση, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση (συχνά σε ενεστώτα ιστορικό χρόνο). Η εστίαση είναι στην ψυχολογία, την πολιτική διαπλοκή και την καθημερινότητα, όχι στα μεγαλεπήβολα γεγονότα.

Η τριλογία άρχισε με το μυθιστόρημα “Γουλφ Χολ” που εκδόθηκε το 2009. Συνεχίστηκε το 2012 με τίτλο Bring Up the Bodies (“Γεράκια”, ο ελληνικός τίτλος) και ολοκληρώθηκε το 2020, με το τρίτο, με τίτλο “Ο καθρέφτης και το φως” 

Εμβαθύνει στη φύση της εξουσίας, της πίστης, της προδοσίας, της αμβλυωπίας της τύχης και στην κατασκευή της ιστορίας. Εξετάζει πώς επιβιώνει και λειτουργεί ένας άνθρωπος σε ένα κόσμο τοξικής αβεβαιότητας.

«Κάθε σοβαρός ιστορικός της εποχής των Τυδώρ ξέρει πόσο σημαντικός πολιτικά ήταν ο Τόμας Κρόμγουελ, αλλά λίγοι έχουν ενδιαφερθεί για το πώς ήταν ως άνθρωπος. Έχει μια πολύ κακή εικόνα, αποτέλεσμα συσσωρευμένων προκαταλήψεων που περνούσαν από γενιά σε γενιά. Οι δημοφιλείς ιστορικοί συχνά ξεκινούσαν υποθέτοντας ότι ήταν κακός άνθρωπος, οπότε διάβαζαν όλες του τις πράξεις και τα λόγια ως κακά. Ήθελα να ξεφύγω από αυτόν το φαύλο κύκλο και να πω, «Δεν ξέρω τίποτα για τον Τόμας Κρόμγουελ. Οπότε, τι μπορώ να βρω;». Ανακάλυψα έναν απίστευτα φιλόδοξο, έξυπνο, συναρπαστικό άντρα, γεμάτο ζωή κι ενδιαφέρoν για τα πάντα, σκληρό και πανούργο, αλλά με σπάνιες αναλαμπές απρόσμενης ανθρώπινης τρυφερότητας. Είναι αλήθεια ότι ήταν αδίστακτος, αλλά όχι πιο πολύ από άλλους πολιτικούς της εποχής των Τυδώρ που δεν έχουν δυσφημιστεί με αυτό τον τρόπο» - «O Χένρι είναι πολλά περισσότερα από ένας απλός μονάρχης, είναι μια φιγούρα βγαλμένη από έναν μύθο ή από τα παραμύθια. Είναι ο Μινώταυρος, είναι ο λύκος ενδεδυμένος με προβιά, είναι ο γλυκός εραστής που γίνεται τέρας όταν κλείνουν οι πόρτες, με τα τερατώδη τριχωτά χέρια του να προεξέχουν από τα μεταξωτά του μανίκια. Η εικόνα του αιχμαλωτίζει από την πρώτη στιγμή τη φαντασία μας, πέρα από το επίπεδο της πολιτικής αφήγησης. Αλλά, ακόμα και σε καθημερινό επίπεδο, η διήγηση μάς καθηλώνει, ακριβώς επειδή τα κριτήρια ήταν τόσο υψηλά. Στην αυλή του Χένρι αν έκανες ένα λάθος, πέθαινες». (Aπό συνέντευξη της συγγραφέα στη Δ.Τριβόλη – LiFO 18/11/2010)

Επανάφερε στο προσκήνιο τον Τόμας Κρόμγουελ επηρεάζοντας βαθιά τη σύγχρονη ιστορική λογοτεχνική παραγωγή. Απέδειξε ότι το ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να είναι αβανγκάρντ. Έχει ήδη εδραιωθεί ως κλασικό του 21ου αιώνα και ως το σπουδαιότερο έργο για την Αυλή του Ερρίκου Η΄. Στη χώρα μας έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πάπυρος.

1Q84 (Χαρούκι Μουρακάμι, 2009-2010) Ένα φαντασμαγορικό μείγμα που συνδυάζει μυθιστορηματικό θρίλερ, εναλλακτική ιστορία, ρομαντικό δράμα και μεταφυσική παραβολή. Ενσωματώνει αβίαστα τον φαινομενικά φυσικό κόσμο με μια παράλληλη, παραισθησιογόνα πραγματικότητα (με δύο φεγγάρια).

Ασχολείται με τη μοναξιά, την τραυματική εμπειρία, τη δύναμη της αφήγησης, τη θρησκευτική περιχαράκωση, την επιθυμία και την αναζήτηση ταυτότητας σε έναν κόσμο που έχει ξεφύγει από τα θεμέλιά του. Ήδη μια παγκόσμια λογοτεχνική διασημότητα, με το 1Q84 ο Μουρακάμι συνέθεσε σε κλίμακα επικής νουβέλας όλα τα μοτίβα του (παράλληλοι κόσμοι, μυστηριώδεις γυναίκες, μουσική, μοναχικοί ήρωες). Επιβεβαίωσε τη θέση του ως του πιο εμπορικά επιτυχημένου και αναγνωρίσιμου σύγχρονου Ιάπωνα συγγραφέα, που επηρέασε ευρύτατα τη δυτική λογοτεχνική αντίληψη για τη σύγχρονη Ιαπωνία.

Παρόλο που δεν είναι το πιο κριτικά αναγνωρισμένο έργο του, είναι ένα φαινόμενο μαζικού πολιτισμού και ένα σύμβολο της λογοτεχνίας της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.

Ο αγώνας μου (Καρλ Όβε Κνάουσγκορντ, 2009 - 2011) Μνημειώδες πείραμα έξι αυτοβιογραφικών νουβελών. Απορρίπτει τη μυθοπλασία για μια αμείλικτη, φαινομενικά αδιάκοπη και αναλυτική καταγραφή της καθημερινής ζωής, των σκέψεων και των ασήμαντων λεπτομερειών.

Με συνολικό αριθμό πάνω από 3.500 σελίδες, τα βιβλία σημείωσαν τεράστια επιτυχία και προκάλεσαν επίσης μεγάλη διαμάχη. Εν μέρει επειδή ο τίτλος είναι ο ίδιος με τον νορβηγικό τίτλο του Mein Kampf του Χίτλερ, και εν μέρει επειδή ορισμένοι έχουν υποστηρίξει ότι ο Knausgård το παρακάνει αποκαλύπτοντας την ιδιωτική ζωή των φίλων και της οικογένειάς του - συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του, της πρώην συζύγου του, του θείου του και της γιαγιάς του. Τα έξι βιβλία έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας από το 2015 έως το 2021 με τίτλους:  Ένας θάνατος στην οικογένεια, Ένας ερωτευμένος άντρας, Το νησί της εφηβείας, Χορεύοντας στο σκοτάδι, Όνειρα στη βροχή, Το τέλος.

Εξερευνά το καθημερινό μικρόκοσμο, τις σχέσεις (ειδικά με τον πατέρα), τη δημιουργία, τον θάνατο και την ίδια τη φύση της ανάμνησης. Είναι ένα τεράστιο φιλοσοφικό έργο με αφορμή προσωπικά βιώματα. Η γλώσσα εσκεμμένα είναι χωρίς λογοτεχνικά στολίδια, αλλά συγκλονιστική στη δίψα της για αλήθεια.

Προκάλεσε διεθνή λογοτεχνική σεισμική δόνηση. Ξεκίνησε μια παγκόσμια συζήτηση για τα όρια της μυθοπλασίας και της αυτοβιογραφίας, την ειλικρίνεια και την αυτοπαρουσίαση. Δημιούργησε έναν ολόκληρο υποκείμενο τύπο "Κνάουσγκορντιανού" αυτοβιογραφικού λόγου. Η επιρροή και η συζήτηση γύρω από αυτό συνεχίζονται. Έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και σημαντικά λογοτεχνικά εγχειρήματα της εποχής μας.

Οι ιχνηλάτες (Αντουάν Μπελλό – 2009) Έξυπνο και πρωτότυπο, ειδικά ως μέρος του τεράστιου κύκλου του για τη "Φάρσα". Περιπετειώδες αφήγημα με συνθετική αστυνομική και κατασκοπευτική πλοκή και εξαιρετική περιήγηση στο διεθνές γεωπολιτικό τοπίο.

Ο Σλιβ, που συναντήσαμε στους "Παραχαράκτες", νεαρός ρομαντικός πράκτορας του ΟΠΠ (Όμιλος Παραχάραξης της Πραγματικότητας), βασανίζεται από αμφιβολίες και δισταγμούς. Αρχίζει μια έρευνα: Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος ύπαρξης της οργάνωσης; Ποια είναι η ταυτότητα των μελών της καθοδήγησης της ΟΠΠ; Και τι γίνεται με τους συνάδελφους του; Έχουν τις ίδιες αμφιβολίες;

"Φόρος τιμής στο Διαφωτισμό, τον Ορθό Λόγο και την ανεκτικότητα, ενάντια στο φανατισμό, το φθόνο και τη μνησικακία". Είναι όμως πιο ειδικό και λιγότερο επιδραστικό σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο τουρίστας (Όλεν Σταϊνχάουερ – 2009) Πολύ καλό λογοτεχνικό θρίλερ κατασκοπείας, με πλούσιες ψυχολογικές διαστάσεις. Ανήκει όμως πιο ξεκάθαρα στο είδος του και η επίδρασή του στον ευρύτερο λογοτεχνικό κανόνα είναι περιορισμένη.

Ο Μάιλο ανήκει σε μια επίλεκτη ομάδα της CIA τους «τουρίστες» που ταξιδεύουν σε κάθε γωνιά της Γης για να φέρουν σε πέρας τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Η ιστορία ξεκινάει με μια αναδρομή στο παρελθόν όπου ο μελαγχολικός Μάιλο, ακολουθώντας τα ίχνη ενός διπλού κατάσκοπου, θα τραυματιστεί σοβαρά σε μια συμπλοκή στη Βενετία και θα αποσυρθεί στα γραφεία της υπηρεσίας. Έξι χρόνια αργότερα και ενώ ζει ήσυχα με τη σύζυγό του και την κόρη της, η απρόσμενη σύλληψη του διαβόητου «Τίγρη» θα επαναφέρει στο προσκήνιο ανοιχτές υποθέσεις από τα παλιά και θα τον αναγκάσει να επανέλθει στην ενεργό δράση. Μια καθηλωτική κατασκοπική περιπέτεια, με διεισδυτική ματιά στον μυστηριώδη κόσμο της κατασκοπείας όπως  τον έχουν διαμορφώσει οι γεωπολιτικές συνθήκες  του 21ου αιώνα. Η εξέλιξη της πολυπλόκαμης πλοκής θυμίζει τις ιστορίες του Ψυχρού Πολέμου των βιβλίων του Τζον Λε Καρέ, ενώ τα ηθικά και υπαρξιακά διλλήματα  των πρωταγωνιστών την ατμόσφαιρα των μυθιστορημάτων του Γκράχαμ Γκριν. «Το καλύτερο κατασκοπικό μυθιστόρημα που γράφτηκε ποτέ δεν ανήκει στον Τζον Λε Καρέ» έγραψε ο Στίβεν Κινγκ για τον Τουρίστα. Κυκλοφόρησε το 2021 από τις εκδόσεις Πόλις.

Άλλες ζωές από τη δική μου (Εμμανουέλ Καρέρ – 2009) Σπουδαίο και καινοτόμο υβρίδιο λογοτεχνίας και μαρτυρίας. Αφηγείται δύο αληθινές ιστορίες που σημάδεψαν τον συγγραφέα. Ένας στοχασμός πάνω στην απώλεια, τη συμπόνια και το πώς οι ζωές των άλλων μπορούν να φωτίσουν τη δική μας.

«Έπειτα από μερικούς μήνες διαλείμματος, η ζωή με έκανε μάρτυρα δύο γεγονότων που με τρομάζουν όσο τίποτα στον κόσμο: τον θάνατο ενός μικρού παιδιού και τον θάνατο μιας νέας γυναίκας με μικρά παιδιά και σύζυγο. Κάποιος μου είπε τότε: είσαι συγγραφέας, γιατί δεν γράφεις την ιστορία μας; Ήταν εντολή, την αποδέχτηκα. Κι έτσι βρέθηκα να αφηγούμαι τη φιλία ανάμεσα σ' έναν άντρα και μια γυναίκα, ανάπηροι και οι δύο, δικαστές και οι δύο σε υποθέσεις υπερχρέωσης στο ειρηνοδικείο της Βιέν, στην Ισέρ».

Σ' αυτό το βιβλίο γίνεται λόγος για ζωή και θάνατο, για αρρώστια, για μεγάλη φτώχια, για δικαιοσύνη και κυρίως για αγάπη. Όλα είναι αληθινά. Όπως και κάθε άλλος, ο Εμμανουέλ Καρρέρ έχει πολλές ζωές. Μια ιδιωτική, που δεν αφορά παρά τον ίδιο, και μια δημόσια που αφορά τους άλλους, μέσω του μυθιστορήματος ή του κινηματογράφου, όπου είναι σεναριογράφος και παραγωγός. Το "Άλλες ζωές απ' τη δική μου" είναι ο σύνδεσμος. Αλλά αυτός ο σύνδεσμος δεν θα αρκούσε να είναι από μόνος του ένα γεγονός. Το μυθιστόρημα του Καρέρ "μας μιλά" από το βάθος της μιζέριας του κόσμου. Τόσο μακρινό: το τσουνάμι, φυσική καταστροφή που παγκοσμιοποιήθηκε από την τηλεόραση. Τόσο κοντινό: ο καρκίνος, άλλο είδος φυσικής καταστροφής, που χτυπά μια διπλανή πόρτα. Η βοή του κόσμου που πάει άσχημα, δεν καλύπτει τη δυστυχία των φίλων που δεν πάνε καλά, αλλά της κάνει αδιάκοπη ηχώ. Θα έπρεπε να είσαι οραματιστής για να δεις και να γράψεις την αναφορά. Ο υπόκωφος βρόντος του ωκεανού φτιάχνεται από χίλια κύματα. Το "Άλλες ζωές απ' τη δική μου" είναι ένα ωκεανικό μυθιστόρημα, θορύβου και παραφοράς. Είναι ένα μυθιστόρημα που έχει τη συναισθηματική, δηλαδή τη λογοτεχνική βάση να διακηρύσσει ότι είναι αληθινό. (Από τη παρουσίαση στο οπισθόφυλλο)

2007-2008: Τέσσερα αριστουργήματα και τέσσερα «διαμαντάκια» - διαλέγετε κατά βούληση

Η σύντομη θαυμαστή ζωή του Όσκαρ Γουάο  (Τζούνο Ντίαζ - 2007) Αναδεικνύει τις ιστορίες του λαού της Δομινικανής Δημοκρατίας και της μετανάστευσης. Η ιστορία αφορά τον Όσκαρ, έναν νεαρό άνδρα που καταδιώκεται από μια οικογενειακή κατάρα, και η αφήγηση συνδυάζει την προσωπική ιστορία με την πολιτική ιστορία της χώρας του. Το έργο συνδυάζει μαγικό ρεαλισμό, χιούμορ και δραματική αναζήτηση της ταυτότητας.

«Παρουσιάζει μια εκπληκτικά διαυγή σύλληψη της σύγχρονης αμερικανικής εμπειρίας και της ακατανίκητης ικανότητας του ανθρώπου να υπομένει - και να ρισκάρει - τα πάντα στο όνομα της αγάπης» (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Επαναστατικό. Συνδυάζει την αφήγηση του μαγικού ρεαλισμού με την αμεσότητα, τη μαχητικότητα και την πολυγλωσσία (αγγλικά, ισπανικά, σλανγκ, αναφορές στην ποπ κουλτούρα) της αμερικανο-δομικανικής εμπειρίας. Η φωνή του αφηγητή είναι ζωντανή, ασυγκράτητη και επαναπροσδιορίζει πώς μπορεί να ακούγεται μια σύγχρονη αμερικανική φωνή. Εξερευνά σε βάθος θέματα ταυτότητας, μητριαρχίας, τραύματος, ρατσισμού, της καταραμένης μοίρας, του ανδρισμού και του πόθου, όλα μέσα στο πλαίσιο της πολυκύμαντης ιστορίας μιας οικογένειας.

Εξασκεί τεράστια επιρροή στο Λογοτεχνικό Κανόνα, άνοιξε το δρόμο για πολλές αφηγήσεις μεταναστών και ανθρώπων της διασποράς που ακολούθησαν. Είναι σημείο αναφοράς για τη λογοτεχνία της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.

Έχει ήδη εδραιωθεί ως σύγχρονο κλασικό. Διαβάζεται ευρέως σε πανεπιστημιακά προγράμματα και παραμένει εξαιρετικά σχετικό και επίκαιρο με τα ζητήματα που θίγει.

«Αστείο, παράξενο, διεισδυτικό και ολοζώντανο, το βιβλίο, από κωμική προσωπογραφία ενός Δομινικανού δεύτερης γενιάς, εξελίσσεται σε έναν οδυνηρό στοχασμό πάνω στη δημόσια και την ιδιωτική ιστορία και στο βάρος της οικογενειακής μοίρας. Δονούμενο από ενέργεια, σε μια πρόζα ποτισμένη στην αδρεναλίνη, επιδεικνύει μια παράτολμη, φλύαρη αφηγηματική φωνή που αισθάνεται το ίδιο άνετα όταν μιλάει για τον Τόλκιν όσο και για τον Τρουχίλο, για τα κινούμενα σχέδια και τις αρχαίες δομινικανές κατάρες, για τις σεξουαλικές περιπέτειες στα αμερικανικά πανεπιστήμια και τις επιδρομές της μυστικής αστυνομίας στο Σάντο Ντομίνγκο. Σ' ένα ιδίωμα του δρόμου, που αναμειγνύει ντοπιολαλιές του τόπου καταγωγής του συγγραφέα με τρέχοντα αγγλικά, μεταβαίνει ταχυδακτυλουργικά και με αξιοσημείωτη ευκολία από τον έναν κόσμο που ενοικούν οι ήρωές του, στον άλλον που επίσης τους διεκδικεί: από τη Δομινικανή δημοκρατία, τη στοιχειωμένη από φαντάσματα πατρίδα που δίνει μορφή στα όνειρα και τους εφιάλτες τους, και την Αμερική (δηλαδή το Νιου Τζέρσι), τη χώρα της ελευθερίας και της ελπίδας αλλά και των όχι και τόσο ευοίωνων προοπτικών, όταν πρόκειται για μετανάστες. (Κ. Σχινά, Ελευθεροτυπία, Βιβλιοθήκη, 18/4/2008)                                        

Η χορτοφάγος (Χαν Κανγκ - 2007) Αλληγορικό μυθιστόρημα για το σώμα, τη βία και την ελευθερία, που άνοιξε τον δρόμο για την κορεατική λογοτεχνία στη Δύση.

Ένα βαθύ, αλλόκοτο και βίαιο μυθιστόρημα της Νοτιοκορεάτισσας συγγραφέα που εξερευνά την απόρριψη της κοινωνίας από μια φαινομενικά συνηθισμένη γυναίκα, η οποία ξαφνικά αποφασίζει να γίνει χορτοφάγος ως αντίδραση σε εφιαλτικά όνειρα και κοινωνική καταπίεση.  

Καινοτόμο στην πολυφωνική δομή (τρία μέρη, τρεις διαφορετικοί αφηγητές -  σύζυγο, γαμπρός, αδελφή - που παρατηρούν την κεντρική ηρωίδα) και στην υπερ-αισθησιακή, σωματική και συχνά ονειρική γλώσσα. Μετατοπίζει την αφήγηση από την "τρελή" γυναίκα στην πραγματικότητα που η παθολογική κοινωνία δημιουργεί γύρω της.

Εξετάζει με αμείλικτη οξύτητα την γυναικεία αυτοδιάθεση, τη βία της πατριαρχίας, την κοινωνική συμμόρφωση, τη σύνδεση μεταξύ σώματος και πνεύματος, και την απόγνωση της επαναστατικής υποκειμενικότητας απέναντι σε άκαμπτες κοινωνικές δομές.

Η διεθνής αναγνώριση άνοιξε το δρόμο για μια νέα γενιά Ασιατών συγγραφέων στη Δύση. Επέκτεινε ριζικά το πεδίο των "αφηγήσεων ανταρσίας", τις οποίες συνδέει με το σώμα, την τρέλα και την τέχνη.

Το βιβλίο συνεχίζει να είναι κεντρικό σε συζητήσεις για τη φεμινιστική λογοτεχνία και τη ψυχική υγεία. Η επιρροή του μεγαλώνει με το χρόνο.

Πλάνητες (Ολγα Τοκάρτσουκ - 2007) Ένα από τα πιο ευρέως γνωστά διεθνώς βιβλία της. Συνδυάζει αποσπασματικές αφηγήσεις, ταξίδια, περιστασιακές ιστορίες, μεταμορφώσεις, και στοχασμούς πάνω στην κινητικότητα ως κατάσταση ζωής - όχι μόνο γεωγραφική αλλά και υπαρξιακή.

Αν θέλεις να μπεις στον κόσμο της Τοκάρτσουκ με κάτι πιο σύγχρονο και βραβευμένο είναι ιδανική αρχή. Είναι ένα μωσαϊκό από ιστορίες, θραύσματα και στοχασμούς γύρω από την κίνηση, το ταξίδι και την ανθρώπινη εμπειρία. Είναι ένα «ανοιχτό» βιβλίο, λιγότερο δεσμευτικό από πλευράς πλοκής, οπότε λειτουργεί σαν εισαγωγή στη γραφή της. Αριστούργημα αφηγηματικής δομής. Το κεντρικό μοτίβο είναι της πλανητικής κίνησης και της αναζήτησης νοήματος. Είναι ένα "συμπαντικό  μυθιστόρημα", ένας νέος τρόπος συλλογικής αφήγησης.

Αγγίζει υπαρξιακά ερωτήματα: την αναζήτηση της συνέχειας μέσα στη θνητότητα, τη σύνδεση όλων των πλασμάτων στο σύμπαν, την ιστορία ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο, τη μεταφορά και την προσκόλληση.

Τα θέματα του είναι το ταξίδι, η κίνηση, η ανθρώπινη ύπαρξη σε μετάβαση. Το ύφος του είναι αποσπασματικό και στοχαστικό. Έχει μέτρια δυσκολία, όμως χρειάζεται ευρύτητα προσέγγισης γιατί δεν έχει γραμμική πλοκή. Προτείνεται αν αρέσουν τα φιλοσοφικά ερωτήματα και τα κείμενα που μοιάζουν με ημερολόγιο ή στοχαστική περιπλάνηση.

Επιβεβαίωσε την Τοκάρτσουκ ως μια από τις πιο σημαντικές Ευρωπαίες φωνές και έδειξε τη ζωτικότητα της κεντροευρωπαϊκής λογοτεχνικής παράδοσης (μαγικού ρεαλισμού, φιλοσοφικού στοχασμού) στον 21ο αιώνα. Η τεχνική της έχει επιρροή σε πολλούς συγγραφείς. Εντάσσεται σε μια σημαντική καλλιτεχνική πορεία και διαρκεί ως ένα από τα κεντρικά της έργα. Έτος έκδοσης στα ελληνικά: 2022

Δέντρο από καπνό (Ντενίς Τζόνσον - 2007) Θεωρείται από πολλούς το αριστούργημά του, με επικό και υπαρξιακό χαρακτήρα.

Ένα εκτενές μυθιστόρημα κατασκοπείας και πολέμου με  κεντρικό ήρωα τον “Skip” Sands, πράκτορα της CIA, που δρα στις «ψυχολογικές επιχειρήσεις» κατά των Βιετκόνγκ, στη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ. Μέσα από τη ζωή του Sands και άλλων χαρακτήρων, το βιβλίο αποτυπώνει όχι μόνο τον πόλεμο αλλά και την ψυχολογία, την ηθική, την αποδόμηση συνειδήσεων και τον ανθρώπινο πόνο. Έχει τεράστια λογοτεχνική αξία και βάθος, αλλά είναι προσανατολισμένο σε μια παραδοσιακή (αν και ποιητική) αμερικανική γραμμή. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Πατάκη το 2011.

Οι παραχαράκτες (Αντουάν Μπελλό - 2007) Εξαιρετικά έξυπνο και πρωτότυπο μυθιστόρημα-παζλ για τη γραφή και τη νομιμότητα των αφηγημάτων.

Μυθιστόρημα με κεντρικό θέμα την πλαστογράφηση της ιστορίας και τη χειραγώγηση της πραγματικότητας. Ο πρωταγωνιστής - ένας νεαρός που προσλαμβάνεται στον μυστικό «ΟΠΠ» (Όμιλος Παραχάραξης της Πραγματικότητας) - ανακαλύπτει ότι σκοπός της οργάνωσης είναι να «πλάθει» ψεύτικες ιστορίες, να αλλοιώνει ιστορικά δεδομένα, έγγραφα και μνήμες, ώστε να διαμορφώνει την Ιστορία όπως τη θέλουν οι ισχυροί. "Παιγνιώδης στοχασμός πάνω στην αέναη και απεριόριστη επανερμηνεία της ιστορίας". Το βιβλίο θέτει ερωτήματα για την αλήθεια, τη μνήμη, την ταυτότητα και την εξουσία - πολύ ενδιαφέρον αν σας προβληματίζουν ιστορίες με ηθικά, φιλοσοφικά και κοινωνικά διλήμματα. Έχει μεγάλη διανοητική λεπτότητα και είναι προφητικό για την εποχή της "ψεύτικων ειδήσεων". Η επιρροή του είναι πιο ειδική και δυστυχώς δεν έχει αποκτήσει ευρεία αναγνώριση.Εκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις το 2013.

Σκοτεινό δάσος (Λιου Σιξίν - 2008) Το 2^ο μέρος της τριλογίας. Η απεικόνιση των θεωριών της σύγχρονης φυσικής περιπλέκεται με τεκμηριωμένες επιστημονικές προβλέψεις, την κοινωνική και πολιτική ανάλυση της γήινης σύγχρονης πραγματικότητας, την ανάλυση των μεγάλων μυστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς, ένα "αιώνιο κυριολεκτικά ερωτικό ρομάντζο" και την επιστημονική φαντασία.

«Ακόμα και ένα αγαθός πολιτισμός δεν μπορεί να προβλέψει αν οποιοσδήποτε άλλος πολιτισμός είναι αγαθός ή όχι. Δεν ξέρεις αν σε θεωρώ αγαθό ή κακόβουλο. Στη συνέχεια ακόμα και αν νομίζω ότι είσαι αγαθός και επίσης γνωρίζω πως εσύ θεωρείς εμένα αγαθό και πάλι δεν ξέρω τι σκέφτεσαι σχετικά με το τι σκέφτομαι σχετικά με το τι σκέφτεσαι εσύ για μένα».                                                             

Καινοτόμο στο πλαίσιο της επιστημονικής φαντασίας και παγκοσμίως. Εισάγει την "Κοσμολογία του Σκοτεινού Δάσους" ως ένα σκληρό, πρωτότυπο και φιλοσοφικά βαρύ υπόβαθρο για την επαφή με εξωγήινους. Το μεγαλειώδες εγχείρημά του βασίζεται σε καθαρά επιστημονικές και κοινωνιολογικές προεκτάσεις, με μια κινεζική οπτική που αφηγηματικά ήταν αόρατη στη Δύση.

Έφερε επανάσταση στη διεθνή ΕΦ και την κινεζική επιστημονική φαντασία στο προσκήνιο, επηρέασε συγγραφείς παγκοσμίως και επέκτεινε ριζικά το φιλοσοφικό και πολιτικό εύρος του είδους. Είναι πλέον απαραίτητο σημείο αναφοράς.

Εξερευνά τεράστια θέματα: την ανθρώπινη πολιτική και επιβίωση σε κοσμική κλίμακα, τον φόβο του Άλλου, την προόδο και την ηθική της επιστήμης, τη φύση του πολιτισμού και την αμεροληψία του Σύμπαντος.

Η τριλογία "Το Πρόβλημα των Τριών Σωμάτων" έχει ήδη αλλάξει το τοπίο της σύγχρονης ΕΦ. Το «Σκοτεινό Δάσος» συχνά αναγνωρίζεται ως το κορυφαίο βιβλίο της σειράς και θα διαρκέσει ως μονάδα μέτρησης για τη σκληρή, ιδεοδηγούμενη επιστημονική φαντασία.

Αγώνες πείνας (Σούζαν Κόλινς - 2008) Νεανικό μυθιστόρημα - που εξελίχθηκε σε πολιτικά αιχμηρή τριλογία - τοποθετημένο σε μια δυστοπική κοινωνία, όπου η εξουσία αναγκάζει νέους να αγωνιστούν μέχρι θανάτου σε τηλεοπτικούς «Αγώνες Πείνας», ως τιμωρία για μια παλιά εξέγερση. Όμως μια ηρωϊδα επαναπροσδιορίζει την ελπίδα και την αντίσταση απέναντι στην καταπίεση.

Πολιτισμικό φαινόμενο και επαναστατικό στη μαζική λογοτεχνία. Επηρέασε βαθιά το είδος και την ποπ κουλτούρα. Ωστόσο, σύμφωνα με τα κριτήριά της λογοτεχνικής καινοτομίας και της επιρροής στον ευρύτερο κανόνα χαρακτηρίζεται από έλλειψη πειραματισμού και φιλοσοφικού βάθους.

Ο λευκός τίγρης (Αραβίντ Αντίγκα - 2008) Δυνατό, μαχητικό και σατιρικό μυθιστόρημα που έδωσε μια ωμή φωνή στη σύγχρονη Ινδία. Ένα μυθιστόρημα κοινωνικής και πολιτικής πλοκής, που αφηγείται την ιστορία ενός νέου από φτωχή περιοχή  της Ινδίας.

Μέσα από τη δική του φωνή, το βιβλίο αποτυπώνει την ταξική ανισότητα, τη διαφθορά, την φτώχεια αλλά και την ακραία φιλοδοξία. Το έργο έχει έντονη κριτική στον κοινωνικό και οικονομικό καταμερισμό, την αδικία και την εποχή της παγκοσμιοποίησης - είναι η ωμή φωνή ενός «ζωντανού τίγρη» που παλεύει να ξεφύγει από τη λάσπη της φτώχειας.  Όμως η αφηγηματική του φόρμα (επιστολές) και η γλώσσα, αν και αποτελεσματικές, δεν θεωρούνται τόσο καινοτόμες. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις Modern Times