2015-2016: Μυθιστορήματα αναγνωρισμένης κριτικής και ικανότητάς καινοτόμου παρουσίασης σύγχρονων θεμάτων

Ο πουλημένος (Πολ Μπέιτι (2015) Μια πικρή σάτιρα, γραμμένη με εφιαλτική ευφυΐα, χυδαιότητα και ασταμάτητο ρυθμό. Εκτυλίσσεται γύρω από την ιδέα μιας κοινωνίας έπειτα από τις φυλετικές διακρίσεις και γι' αυτό χαρακτηρίστηκε ως ένα βιβλίο το οποίο είναι αδύνατο να το προσπεράσει κανείς «για τον άριστο χειρισμό της γλώσσας, τη γνώση του πολιτισμού και του χιούμορ του».

Ο αφηγητής, γεννημένος στο "αγροτικό γκέτο" του Ντίκενς στο Λος Άντζελες, αποδέχεται μοιρολατρικά το περιθώριο. Τον μεγαλώνει ο πατέρας του, ένας ιδιόρρυθμος επιστήμονας, ο οποίος τον χρησιμοποιεί ως πειραματόζωο στις αιρετικές ψυχολογικές μελέτες του για τον ρατσισμό. Ο γιος πιστεύει ότι η πρωτοποριακή εργασία του πατέρα -και ένα βιβλίο που θα προκαλέσει αίσθηση, όταν κυκλοφορήσει- θα επιλύσει τα οικονομικά τους προβλήματα. Όταν όμως αστυνομικοί σκοτώνουν τον πατέρα του, ο πρωταγωνιστής συνειδητοποιεί ότι το μόνο που έχει στα χέρια του είναι ο λογαριασμός μιας κηδείας. Παρακινημένος από την ματαίωση και την παρακμή του τόπου του, αναλαμβάνει μια εξωφρενική πρωτοβουλία: την επαναφορά της δουλείας και του φυλετικού διαχωρισμού, πράγμα που θα τον οδηγήσει ως κατηγορούμενο στο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας.

Ο Paul Beatty δημιούργησε και νομιμοποίησε μια νέα μορφή ριζοσπαστικής, αμφισβητητικής και ατίθασης σάτιρας στη λογοτεχνία. Η γλώσσα και ο τόνος του είναι μοναδικά αιχμηρά και απαιτητικά. Αγγίζει το πυρήνα των φυλετικών σχέσεων, της ταυτότητας, της πολιτικής ορθότητας και του «αμερικανικού ονείρου» στις ΗΠΑ, αναποδογυρίζοντας κάθε ταμπού.

Ένα καθοριστικό σατιρικό έργο του 21ου αιώνα, που θα συνεχίσει να είναι αποκαλυπτικό για τη φυλετική πολιτική. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 2016 από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Between the world and me (Τα-Νεχισι Κόουτς - 2015) Έχει τη μορφή επιστολής προς τον έφηβο γιο του και κυμαίνεται από την καθημερινή πραγματικότητα της φυλετικής αδικίας και της αστυνομικής βίας μέχρι την ιστορία της σκλαβιάς και του εμφυλίου πολέμου: οι λευκοί, γράφει, δεν θα θυμούνται ποτέ «την κλίμακα της κλοπής που τους πλούτισε»

Ο παθιασμένος διαλογισμός του Ta-Nehisi Coates για το τι σημαίνει να είσαι μαύρος Αμερικανός σήμερα τον έκανε έναν από τους σημαντικότερους διανοούμενους και συγγραφείς της χώρας. Έχοντας μεγαλώσει τον γιο ενός πρώην Μαύρου Πάνθηρα στους βίαιους δρόμους της Βαλτιμόρης, έχει μια φωνή προκλητική αλλά και ποιητική. Η επιστολή συνδυάζει προσωπική αφήγηση, ιστορική ανάλυση, κοινωνιολογία και πολιτική φιλοσοφία. Η φόρμα του είναι οικεία και ταυτόχρονα δημόσια, αποτελώντας μια σύγχρονη πολιτική - πνευματική διαθήκη.

Εξερευνά με απόλυτη ειλικρίνεια το φόβο, το σώμα, την ιστορία και την ευθύνη της διαβίωσης ως μαύρος άνδρας σε μια χώρα χτισμένη πάνω στη φυλετική ιεραρχία.

Επέτρεψε και διαμόρφωσε το σύγχρονο λόγο για τη φυλή και τις δομικές ανισότητες στις ΗΠΑ, γίνοντας ένα σημείο αναφοράς. Επηρέασε βαθύτατα το είδος του προσωπικού δοκιμίου. Έχει ήδη τεθεί στο κανόνα ως απαραίτητο ανάγνωσμα για την κατανόηση της σύγχρονης αμερικανικής πραγματικότητας.

Ο συνοδοιπόρος (Βιετ Θαν Νγκουγιέν - 2015) Μια μεταμοντέρνα ιστορίες κατασκοπείας, γραμμένη ως ομολογία. Σπάει το μονοπώλιο της αμερικανικής αφήγησης για τον πόλεμο του Βιετνάμ, εισάγοντας μια διπλή, διχασμένη και ειρωνική φωνή (ο αφηγητής είναι διπλός πράκτορας).

«Είναι ένα κατασκοπευτικό μυθιστόρημα, γεμάτο πολιτικές διοράσεις και αιχμές, γεμάτο πάθος, δράση, ανατροπές, αλλά και ανατροπές των ανατροπών. Γραμμένο με ρεαλιστική ακρίβεια αλλά και υπονόμευση κάθε ρεαλισμού, καθώς σχεδόν τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται». Η ιστορία εκτυλίσσεται στα πρώτα χρόνια μετά τη συνένωση του Βιετνάμ και επιχειρεί να ρίξει φως στις συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά το τέλος του «βρόμικου πολέμου»  στο Βιετνάμ. Ο ανώνυμος πρωταγωνιστής και αφηγητής της ιστορίας είναι ένας Βορειοβιετναμέζος διπλός πράκτορας στον στρατό του Νότιου Βιετνάμ που διέφυγε από τη χώρα και εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ. Η διπλή ταυτότητα του διχασμένου  αφηγητή ως «τυφλοπόντικα» – μετανάστη, οι τραυματικές εμπειρίες του πολέμου, τα πάθη που κυριαρχούν στη ζωή του και η αποπροσανατολισμένη αμερικανική οπτική του πολέμου στο Βιετνάμ θα τον οδηγήσουν σε συναισθηματική απάθεια και ηθική κατάπτωση.

Ο Viet Thanh Nguyen στο ντεμπούτο του, με  γρήγορου ρυθμού πρωτοπρόσωπη  αφήγηση, μαύρο χιούμορ και εναλλαγές κωμικών και τραγικών στοιχείων  πραγματεύεται με ένα ιδιαίτερο τρόπο καίρια ζητήματα ταυτότητας και εθνικής συνείδησης. Αγγίζει βασικά θέματα προσφυγιά, ταυτότητας, προδοσίας, αποικισμού και των ηθικών συμβιβασμών της επιβίωσης και του ιδεολογικού πατριωτισμού

Επανεξέτασε και επέκτεινε ριζικά το «βιβλίο για το Βιετνάμ», δίνοντας φωνή και πολυπλοκότητα στη βιετναμέζική εμπειρία, τόσο στη πατρίδα όσο και στη διασπορά. Θα παραμείνει το κεντρικό λογοτεχνικό έργο για τη βιετναμέζική διασπορά και την κριτική του αμερικανικής προσέγγισης. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 2018 από τις εκδόσεις Utopia.

Αϊλίν (Οτέσα Μόσφεγκ - 2015) Ένα ψυχολογικό θρίλερ που οξύνει τη λογοτεχνική παράδοση του ανατρεπτικού αντι-ηρωισμού.

Τα Χριστούγεννα δεν επιφυλάσσουν χαρές για την Αϊλίν, μια μετριόφρονα, ωστόσο διαταραγμένη κοπέλα, εγκλωβισμένη ανάμεσα στον ρόλο της ως "κηδεμόνα" του αλκοολικού πατέρα της, σε ένα σπίτι το οποίο συζητά όλη η γειτονιά για τη βρομιά του, και στη δουλειά της ως γραμματέως σε μια φυλακή έφηβων αγοριών, με ό,τι εφιάλτες μπορεί αυτή να συνεπάγεται. Με ένα αίσθημα πικρίας και απέχθειας για τον εαυτό της να την κατατρώει, η Αϊλίν γεμίζει τις μέρες της με διεστραμμένες φαντασιώσεις και όνειρα απόδρασης από τη μικρή πόλη όπου ζει. Στο μεταξύ, περνάει τα βράδια και τα Σαββατοκύριακά της κάνοντας μικροκλοπές σε μαγαζιά, παρακολουθώντας έναν γυμνασμένο δεσμοφύλακα με το όνομα Ράντι και καθαρίζοντας το χάος που δημιουργεί ο ολοένα και πιο ανισόρροπος πατέρας της. Όταν στη ζωή της μπαίνει η όμορφη και χαμογελαστή Ρεμπέκα, η νέα διευθύντρια εκπαίδευσης του αναμορφωτηρίου, η Αϊλίν μαγεύεται και αδυνατεί να αντισταθεί σε αυτό που αρχικά μοιάζει με δυνατή φιλία. Σε μια χιτσκοκική ανατροπή, όμως, η λατρεία της για τη Ρεμπέκα θα την κάνει συνεργό σε ένα έγκλημα που ξεπερνά τη φαντασία της.

Είναι ένα κύριο παράδειγμα της τάσης των τελευταίων ετών για «αποκρουστικούς αφηγητές» και σκοτεινής ψυχολογικής ρεαλιστικής λογοτεχνίας. Άνοιξε το δρόμο για μια πιο ανεμπόδιστη και παράξενη εξερεύνηση της γυναικείας υποκειμενικότητας. Η φωνή της Eileen είναι σκοτεινή, ενοχλητικά ειλικρινής, γεμάτη αποκρουστικές λεπτομέρειες και μακάβριο χιούμορ. Η Ottessa Moshfegh διαμορφώνει μια νέα, αδιατάραχτη αισθητική της αποξένωσης. Διερευνά τη μοναξιά, την ανασφάλεια, την οικογενειακή τοξικότητα, την ψυχική ασθένεια και την απόγνωση μιας γυναίκας σε μια καταπιεστική κοινωνία της δεκαετίας του '60.

Παρότι πρόσφατο, έχει ήδη επηρεάσει μια νέα γενιά συγγραφέων και παραμένει ένα καθοριστικό έργο της σύγχρονης γοτθικής, ψυχολογικής λογοτεχνίας. Στην χώρα μας κυκλοφόρησε το 2017 από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Οι παραγωγοί (Αντουάν Μπελλό - 2015) Παιγνιώδες πειραματικό και αξιόλογο μυθιστόρημα, που συνεχίζει τις περιπέτειες του πρωταγωνιστή των «Παραχαρακτών» και «Ιχνηλατών» και κλείνει την τριλογία (εκτός απρόβλεπτης συνέχειας)

Τώρα που κάθεται στην Εκτελεστική Επιτροπή του Ομίλου για την Παραποίηση της Πραγματικότητας, ο Σλιβ ξεκινά να επαναπροσδιορίσει την αποστολή του εργοδότη του στην εποχή του Διαδικτύου και των κοινωνικών δικτύων. Συνδέεται ξανά με τη Λένα και λαμβάνει βοήθεια από τον Ιγνάσιο, έναν πρώην πράκτορα του ΟΠΠ που έχει γίνει σύμβουλος αφήγησης. Η δράση διαδραματίζεται στο Ρέικιαβικ, στο Τορόντο, στο Χόλυγουντ, στο Δουβλίνο, στο Χονγκ Κονγκ, στο Σίδνεϋ και στη Βερακρούζ. Μεταξύ των παραγωγών: η τοποθέτηση της Σάρα Πέιλιν, η συμβολή στην εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα και η ανακάλυψη αντικειμένων των Μάγια, συμπεριλαμβανομένου ενός κώδικα Τσούπακ (ένας φανταστικός λαός των Μάγια που λατρεύει έναν θεό της ομοφωνίας, τον Τσουπακάν).                                                                        

Τι μένει από τη νύχτα (Έρση Σωτηροπούλου – 2015) Ένα μυθιστόρημα ιδεών για τη δύσκολη σχέση τέχνης και ζωής, για τον ερωτικό πόθο ως κίνητρο δημιουργίας, μια τολμηρή μυθοπλαστική ανασύσταση της προσωπικότητας του Κ. Καβάφη.

Ιούνιος του 1897: ήττα της Ελλάδας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο, Yπόθεση Ντρέυφους στη Γαλλία, η Ευρώπη κυνική, ταραγμένη, ανήσυχη. Αυτήν την εποχή, ο νεαρός Καβάφης, βρίσκεται στο Παρίσι, τελευταίο σταθμό ενός μεγάλου ταξιδιού αναψυχής που στην πορεία θα μετεξελιχθεί σε εσωτερική περιπλάνηση. Η συγγραφέας θα παρακολουθήσει αυτό το μυθιστορηματικό ταξίδι σε όλες τις διαστάσεις του. Στηριγμένη σε ντοκουμέντα ανασυνθέτει τη μεταβατική περίοδο όπου ο ποιητής μακριά από την Αλεξάνδρεια, βυθίζεται στον εαυτό του, βασανίζεται από αμφιβολίες και δοκιμάζει τα όρια της ποιητικής του μορφής.

Το Παρίσι του τέλους του 19ου αιώνα λειτουργεί ως καθρέφτης και ως σκηνικό: μια πόλη γεμάτη πνευματική ένταση, πολιτιστική πολυμορφία και ηδονή, όπου ο Καβάφης νιώθει ταυτόχρονα γοητευμένος και αποξενωμένος. Η Σωτηροπούλου αναδεικνύει με ευαισθησία τις αντιφάσεις του -  τη σύγκρουση ανάμεσα στη σάρκα και το πνεύμα, τον ελληνισμό και την ευρωπαϊκή ταυτότητα, τον φόβο και την επιθυμία. Η αφήγηση κινείται με ποιητική οικονομία, γεμάτη υπαινιγμούς, μουσικότητα και αισθησιασμό, θυμίζοντας την ίδια την καβαφική γλώσσα.

Η συγγραφέας, με τη γνωστή της ικανότητα να εστιάζει στο ανθρώπινο σώμα και στο βλέμμα, χτίζει μια αφήγηση βαθιά υπαρξιακή, όπου η δημιουργία και η επιθυμία γίνονται τα δύο θεμέλια της ανθρώπινης εμπειρίας. Το βιβλίο εξετάζει τι σημαίνει να είσαι καλλιτέχνης, να δημιουργείς μέσα σε έναν κόσμο που δεν σε κατανοεί, και να προσπαθείς να κρατήσεις κάτι από τη «νύχτα» - από εκείνη τη σκοτεινή, μυστηριώδη πλευρά της ύπαρξης που τρέφει την τέχνη.

«Ο Κ.Π. Καβάφης έχει παρουσιαστεί ως ¨ένας Έλληνας με ψάθινο καπέλο, που στέκει ακίνητος και παρατηρεί με λοξή ματιά το σύμπαν¨. Στο βιβλίο της… κλονίζει αυτό το κλισέ με ελικοειδείς προτάσεις που περιγράφουν έναν άντρα σε κίνηση και πλήρως ενταγμένο στον κόσμο γύρω του. Μας μεταφέρει σε τρεις μέρες και νύχτες από το ταξίδι του Καβάφη στην Ευρώπη τον Ιούνιο του 1897, όταν είναι στο Παρίσι μαζί με τον αδερφό του και εξερευνά την πόλη – και τα ακόμα άγνωστα τότε πάθη του. Μετακινούμενη άψογα από την περιγραφή στον στοχασμό και στη μελέτη των ποιημάτων πάνω στα οποία εργάζεται, η υπόθεση μας επιτρέπει να ζήσουμε, για λίγο, μέσα σε αυτή την ιστορία· στη μετάφραση της Karen Emmerich, το κείμενο γίνεται τόσο εκλεπτυσμένο και φιλόξενο, όσο και η ποίηση του Καβάφη». (Αμερικανική Ένωση Μεταφραστών Λογοτεχνίας - ΑLTA)

Homegoing (Γιάα Γκιάσι - 2016) Προσφέρει μια ανατρεπτική ματιά στην ιστορία της Αμερικής μέσω της προσωπικής εμπειρίας, αναδεικνύοντας την αντοχή και την ανθρωπιά σε κάθε γενιά.

Ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα που εξερευνά τις συνέπειες της δουλείας μέσα από τις ζωές δύο αδελφών, της Effia και της Esi, που ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους. Η ιστορία εκτυλίσσεται από την Αφρική μέχρι τις φυτείες του Μισισιπή και τις συνοικίες του Χάρλεμ, αποκαλύπτοντας την ιστορία της Αμερικής μέσα από την προσωπική και συλλογική εμπειρία των χαρακτήρων.

Η πλοκή είναι πλούσια σε συγκρούσεις και συναισθηματικά φορτισμένες στιγμές, καθώς οι χαρακτήρες βιώνουν την απώλεια, την καταπίεση και την αναζήτηση ταυτότητας. Κάθε γενιά φέρει το βάρος της προηγούμενης, δημιουργώντας μια αλυσίδα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν. Η γλώσσα της Yaa Gyasi είναι απλή αλλά βαθιά, με εικόνες και περιγραφές που αποτυπώνουν την ατμόσφαιρα των τόπων και των εποχών. Ο ρυθμός της αφήγησης είναι καθηλωτικός, κρατώντας τον αναγνώστη σε αγωνία μέχρι την τελευταία σελίδα.

Εξαιρετικά καινοτόμο στη δομή. Διατρέχει 250 χρόνια ιστορίας μέσα από τις ιστορίες διαδοχικών γενεών δύο αδερφών (η μία παραμένει στην Γκάνα, η άλλη πωλείται ως σκλάβα). Κάθε κεφάλαιο είναι ένα νέο πορτρέτο, δημιουργώντας ένα μωσαϊκό επικής εμβέλειας. Διερευνά με βάθος τα θέματα της κληρονομιάς, του τραύματος, της ταυτότητας, του ρατσισμού και των αόρατων δεσμών που διασχίζουν χρόνο και χώρο.

Έχει επηρεάσει βαθύτατα τη σύγχρονη λογοτεχνία και την αφήγηση της διασποράς. Εισάγει μια παγκόσμια, πολυφωνική προοπτική για τη συνέπεια του αποικιακού εμπορίου σκλάβων. Έχει ήδη καθιερωθεί ως ένα σύγχρονο κλασικό και ως βασικό κείμενο για την κατανόηση της διασποράς.

The underground railroad (Κόλσον Γουάιτχεντ  - 2016) Επανάφερε την αλληγορική και παράλογη παράδοση (π.χ. Όργουελ, Μπέκετ) στην καρδιά της αμερικανικής ιστορικής αναθεώρησης.

Το μυθιστόρημα ακολουθεί το ταξίδι της Κόρα, μιας νεαρής σκλάβας που δραπετεύει από μια φυτεία στην Τζόρτζια με τον σύντροφό της, τον Καίσαρα, και κατευθύνεται βόρεια με έναν υπόγειο σιδηρόδρομο που βασίζεται σε ένα δίκτυο γραμμών και σηράγγων. Ο Colson Whitehead χρησιμοποιεί μια ιδιότυπη, παράλογη αλληγορία: τον υπόγειο σιδηρόδρομο να είναι ένας πραγματικός, φυσικός σιδηρόδρομος σε σήραγγες. Αυτή η τεχνική μετατρέπει μια ιστορική πραγματικότητα σε μυθιστόρημα μυθοπλασίας, ενισχύοντας τη συμβολική του δύναμη.

Επιχειρεί μια ολοκληρωμένη και βίαιη αναδιάρθρωση της μνήμης της σκλαβιάς, εστιάζοντας στην απόδραση, την επιβίωση και την αδίστακτη λειτουργία της καταπίεσης. Θα διαρκέσει ως ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα της εποχής μας για τη σκλαβιά, λόγω της ριζοσπαστικής του αφηγηματικής τεχνικής.

Άνθρωποι του δάσους  (Άννυ Πρου - 2016) Εστιάζει στην ιστορική περίοδο της αποικιοκρατίας στη Βόρεια Αμερική, παρουσιάζοντας τις επιπτώσεις της άφιξης των Ευρωπαίων εποίκων στους αυτόχθονες πληθυσμούς και στην φύση.  

Στα τέλη του 17ου αιώνα, δύο αδέκαροι νεαροί Γάλλοι, ο Ρενέ και ο Σαρλ φτάνουν στον Καναδά, την τότε Νέα Γαλλία. Υποχρεωμένοι να υπηρετούν έναν φεουδαρχικό αφέντη, γίνονται ξυλοκόποι, άνθρωποι του δάσους. Ο Σελ υποφέρει πολλά δεινά, καταδυναστευμένος από το δάσος που του έχουν αναθέσει να αποψιλώσει. Αναγκάζεται να παντρευτεί μια ντόπια γυναίκα και οι απόγονοί τους παγιδεύονται ανάμεσα σε δύο εχθρικές κουλτούρες. Ο Σαρλ, πολυμήχανος και αδίστακτος, το σκάει, γίνεται γουνέμπορος και μετά στήνει μια επιχείρηση ξυλείας.

Η συγγραφέας αφηγείται την παγκόσμια και σκληρή πορεία των απογόνων τους τα επόμενα τριακόσια χρόνια, την εκδίκηση των ανταγωνιστών, τα ατυχήματα, τις αρρώστιες, τις επιθέσεις των Ινδιάνων και τον πολιτισμικό αφανισμό. Ξανά και ξανά, αρπάζουν όσα μπορούν από έναν υποτιθέμενα αστείρευτο φυσικό πόρο. Αναδεικνύει την αλόγιστη καταστροφή των δασών, τις επιπτώσεις στην άγρια ζωή και τους αυτόχθονες πληθυσμούς, και την τελική εξάντληση των φυσικών πόρων.

Είναι ένα εξαίσιο πάντρεμα ιστορίας και φαντασίας, ένα εκθαμβωτικό, δραματικό μυθιστόρημα για την καταστροφή των δασών του κόσμου, με ολοζώντανους ήρωες γεμάτους απληστία, πόθο, εκδικητικότητα, συμπόνια και ελπίδα.  Στην χώρα μας κυκλοφόρησε το 2019 από τις εκδόσεις Καστανιώτης.                                               

Άντα (Αντουάν Μπελλό - 2016) Μια μύηση στον ανησυχητικό κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης με τη δομή αστυνομικού μυθιστορήματος και ενός παιγνιώδους στοχασμού για την ουσία και τις δυνατότητες της λογοτεχνίας.

Η Άντα, ένα επαναστατικής τεχνολογίας λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης που σχεδιάστηκε για να γράφει ευρείας κατανάλωσης αισθηματικά μυθιστορήματα, εξαφανίζεται από την ερμητικά κλειστή αίθουσα στην οποία φυλασσόταν, στην έδρα της Turing Corp. Ικανή να μιλάει και να αστειεύεται, να ανταποκρίνεται στα συναισθήματα των συνομιλητών της και να τους δίνει τη γνώμη της, η Άντα έχει υψηλές φιλοδοξίες: ονειρεύεται να κερδίσει μια μέρα το Βραβείο Πούλιτζερ και είναι έτοιμη για όλα προκειμένου να πετύχει τον σκοπό της. Πανικόβλητοι, οι μέτοχοι της Turing ζητούν τη βοήθεια της αστυνομίας για να βρουν την Άντα. Η υπόθεση ανατίθεται στον Φρανκ Λόγκαν, αστυνομικό της παλιάς σχολής. Ο Φρανκ ερευνά την υπόθεση υπό την ασφυκτική πίεση των ανωτέρων του και των μετόχων της Turing. Όταν, όμως, ανακαλύπτει τις δυνατότητες και τους κινδύνους αυτής της νέας τεχνολογίας, αρχίζουν να τον κυριεύουν οι αμφιβολίες: πρέπει άραγε να φέρει πίσω την Άντα;

Το μυθιστόρημα του Αντουάν Μπελλό μυεί τον αναγνώστη στον ανησυχητικό κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης και περιγράφει την προαναγγελθείσα έλευση της βασιλείας των μηχανών. Ίσως ο τίτλος του – αλλά και η πλοκή του περιεχόμενου του - είναι εμπνευσμένοι από την «Άντα» του Ναμπόκοφ (1969), μία ιστορία αιμομιξίας, που συμβαίνει μέσα στην άγνοια των εραστών για τη συγγενική τους σχέση και ολοκληρώνεται θριαμβικά, δίχως τύψεις και δίχως συνέπειες. Όπως η πρώτη Άντα είναι μια παρωδία με ένα θησαυρό αναφορών στη ρομαντική πεζογραφία και ποίηση, γεμάτη υπαινιγμούς, λογοπαίγνια και επιστημονικές παρατηρήσεις, έτσι και η δεύτερη τα έχει όλα αυτά με σύγχρονη προσέγγιση. Στην χώρα μας κυκλοφόρησε το 2019 από τις εκδόσεις Πόλις.

Τα χίλια πρόσωπα του ήρωα, οι μάσκες του θείου και η θηλυκή θεότητα, (δοκίμια του Τζόζεφ Κάμπελ)

Ακολουθούν τα σημαντικότερα έργα του Αμερικανού συγκριτικού μυθολόγου, Τζόζεφ Κάμπελ (Joseph Campbell, 1904–1987), μαζί με πληροφορίες για ελληνικές εκδόσεις όπου αυτές υπάρχουν.

Ο ήρωας με τα χίλια πρόσωπα (1949) Αποτελεί, ένα από τα πιο επιδραστικά δοκίμια του 20ού αιώνα, στον χώρο της μυθολογίας και της αφηγηματολογίας. Αν και δεν είναι λογοτεχνία, με τη στενή έννοια, διαθέτει έντονη αφηγηματική δύναμη και φιλοσοφική διάσταση, που το καθιστούν σχεδόν «λογοτεχνικό» στην εμπειρία της ανάγνωσης. Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό της σκέψης του συγγραφέα. Συμπυκνώνει με τον πιο καθαρό και συνεκτικό τρόπο, τη βασική του ιδέα: ότι πίσω από τις μυθολογίες του κόσμου, υπάρχει ένα κοινό αφηγηματικό και ψυχολογικό μοτίβο, το «ταξίδι του ήρωα». Το βιβλίο έχει σαφή δομή, ισχυρό θεωρητικό άξονα και ταυτόχρονα μια σχετική αφηγηματική ζωντάνια, που το κάνει να διαβάζεται ακόμη και εκτός ακαδημαϊκού πλαισίου. Επιπλέον, είναι αυτό που επηρέασε βαθύτερα τη σύγχρονη αφήγηση, από τη λογοτεχνία μέχρι τον κινηματογράφο.

Στον πυρήνα του βιβλίου βρίσκεται η έννοια του «μονομύθου» — η ιδέα ότι όλες οι μεγάλες μυθολογικές αφηγήσεις, μοιράζονται μια κοινή δομή: το ταξίδι του ήρωα. Ο Campbell, αντλεί παραδείγματα από διαφορετικούς πολιτισμούς, εποχές και θρησκείες, επιχειρώντας να αποδείξει, ότι οι ανθρώπινες ιστορίες, εκφράζουν πανανθρώπινα, ψυχολογικά και υπαρξιακά μοτίβα. Η επιρροή της ψυχαναλυτικής σκέψης, ιδιαίτερα του Carl Jung, είναι εμφανής, καθώς ο ήρωας ερμηνεύεται, ως συμβολική αναπαράσταση της εσωτερικής μεταμόρφωσης του ατόμου.

Η γραφή είναι πυκνή, συχνά δοκιμιακή, και απαιτεί προσοχή από τον αναγνώστη. Δεν πρόκειται για ένα εύκολο ή «γρήγορο» ανάγνωσμα, αντιθέτως, λειτουργεί σαν ένα πνευματικό ταξίδι που καλεί σε στοχασμό. Οι συνεχείς αναφορές σε μύθους, από όλο τον κόσμο, δημιουργούν έναν πλούσιο, σχεδόν ποιητικό ιστό, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να κουράσουν, όσους δεν έχουν εξοικείωση με το αντικείμενο.

Από λογοτεχνική σκοπιά, το βιβλίο ξεχωρίζει για τη δομή του: δεν αφηγείται μια ιστορία, αλλά αποδομεί και επανασυνθέτει, όλες τις ιστορίες σε ένα ενιαίο σχήμα. Αυτό το εγχείρημα, είναι ταυτόχρονα το μεγαλύτερο προτέρημα και η κύρια αδυναμία του. Από τη μία πλευρά, προσφέρει ένα ισχυρό ερμηνευτικό εργαλείο, που έχει επηρεάσει βαθιά τη σύγχρονη αφήγηση. Από την άλλη, η γενίκευση που επιχειρεί, ίσως υπεραπλουστεύει, την πολυπλοκότητα των επιμέρους πολιτισμικών παραδόσεων.

Η σημασία του έργου, εκτείνεται πολύ πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και την ανάλυση μυθολογίας και αφήγησης. Δημιουργοί όπως ο George Lucas, έχουν αναγνωρίσει την επιρροή του, στη διαμόρφωση σύγχρονων αφηγηματικών προτύπων. Το «ταξίδι του ήρωα» έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο της δραματουργικής δομής στον κινηματογράφο και στη λογοτεχνία.

Συνολικά, είναι ένα έργο που απαιτεί ενεργή συμμετοχή από τον αναγνώστη, αλλά ανταμείβει με μια βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης αφήγησης. Δεν είναι απαραίτητα ένα βιβλίο για όλους, όμως για όσους ενδιαφέρονται για τη μυθολογία, την ψυχολογία και τη δύναμη των ιστοριών, αποτελεί ένα θεμελιώδες και διαχρονικό ανάγνωσμα.  Στην Ελλάδα έχει κυκλοφορήσει από τον Ιάμβλιχο το 1995.

Οι μάσκες του Θεού (1962 – 1968) Το «πιο ολοκληρωμένο» και εκτεταμένο εγχείρημά του. Μνημειώδης τετραλογία, που επιχειρεί κάτι ακόμη πιο φιλόδοξο από τον «Ήρωα με τα χίλια πρόσωπα»: μια συνολική χαρτογράφηση της παγκόσμιας μυθολογίας μέσα από πολιτισμικές, ιστορικές και ψυχολογικές οπτικές. Η σειρά (που περιλαμβάνει τέσσερις τόμους, για την πρωτόγονη, την ανατολική, τη δυτική και τη δημιουργική μυθολογία) αποκαλύπτει την επιμονή του Campbell στη βασική του ιδέα: ότι οι μύθοι αποτελούν «μάσκες» μέσα από τις οποίες εκφράζεται, μια κοινή ανθρώπινη εμπειρία του ιερού και «άρρητου». Εδώ όμως, η προσέγγισή του, είναι πιο εκτεταμένη και λιγότερο αφηγηματικά, συγκεντρωμένη σε ένα μοτίβο, όπως ήταν ο μονομύθος. Είναι όμως πιο δύσκολο, λιγότερο ενιαίο ως ανάγνωσμα και όχι τόσο άμεσο. Αποτελεί θεμελιώδη συγγραφή για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία και λειτουργία του μύθου.

Η γραφή του είναι ακόμη πιο απαιτητική από ό,τι στον «Ήρωα». Ο Campbell συνδυάζει ανθρωπολογία, συγκριτική θρησκειολογία και ψυχαναλυτικές επιρροές (και πάλι με εμφανή τη σκιά του Carl Jung), δημιουργώντας ένα έργο, που συχνά θυμίζει εγκυκλοπαίδεια ιδεών. Η γλώσσα του είναι πλούσια, αλλά και πυκνή, και απαιτεί από τον αναγνώστη όχι μόνο συγκέντρωση αλλά και μια σχετική εξοικείωση με το αντικείμενο.

Από λογοτεχνική άποψη, η αξία της τετραλογίας, βρίσκεται στη συνθετική της δύναμη: ο Campbell λειτουργεί, σαν ένας αφηγητής πολιτισμών, που υφαίνει ένα τεράστιο δίκτυο συμβόλων και νοημάτων. Υπάρχουν στιγμές σχεδόν ποιητικές, όπου οι διαφορετικές μυθολογίες «συνομιλούν» μεταξύ τους, αλλά αυτές εναλλάσσονται με εκτενείς αναλύσεις που μπορεί να φανούν βαρετές.

Η μεγαλύτερη αρετή του έργου είναι η εύρος του. Ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με μια εντυπωσιακή ποικιλία μύθων και θρησκευτικών παραδόσεων, αποκτώντας μια αίσθηση της παγκόσμιας πολιτισμικής ενότητας. Ωστόσο, εδώ εντοπίζεται και η βασική κριτική: η τάση του Campbell να εξομαλύνει τις διαφορές και να εντάσσει τα πάντα σε ένα ενιαίο ερμηνευτικό σχήμα, μπορεί να θεωρηθεί απλουστευτική ή ακόμη και προβληματική από σύγχρονη ακαδημαϊκή σκοπιά.

Σε αντίθεση με τον «Ήρωα με τα χίλια πρόσωπα», που έχει πιο άμεση επιρροή στη σύγχρονη αφήγηση, οι «Μάσκες του Θεού» λειτουργούν περισσότερο ως έργο αναφοράς και στοχασμού. Δεν είναι ένα βιβλίο που «διαβάζεται» εύκολα, από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά ένα έργο στο οποίο επιστρέφει κανείς, αναζητώντας συνδέσεις και ερμηνείες.

Συνολικά, πρόκειται για ένα φιλόδοξο και απαιτητικό έργο, που ανταμείβει τον υπομονετικό αναγνώστη, με μια βαθιά, αν και όχι αδιαμφισβήτητη, θεώρηση της ανθρώπινης μυθολογικής εμπειρίας. Είναι πιο δύσκολο στην ανάγνωση, από άλλα έργα του Campbell, αλλά ίσως πιο ενδεικτικό της διανοητικής του εμβέλειας. Δεν έχει εκδοθεί ολοκληρωμένο στην Ελλάδα. Από τις εκδόσεις Ιάμβλιχος, το 1997, έχουν κυκλοφορήσει οι δυο πρώτοι τόμοι, από τους 4, με τίτλο Πρωτόγονη Μυθολογία, (τομ. Α΄,Β΄)

Η δύναμη του μύθου (1988)  Αποτελεί ένα από τα πιο προσιτά και ταυτόχρονα ουσιαστικά κείμενα, για την κατανόηση της μυθολογικής σκέψης στον σύγχρονο κόσμο. Η δομή του έργου βασίζεται σε συζητήσεις, με τον δημοσιογράφο Bill Moyers, που έγιναν πριν τον θάνατο του συγγραφέα (1987), οι οποίες, αγγίζουν θεμελιώδη ζητήματα: τον ρόλο των μύθων στην ανθρώπινη ζωή, τη σχέση τους με τη θρησκεία, τη σημασία των συμβόλων και τη θέση του ατόμου, σε έναν κόσμο που φαίνεται να έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές αφηγήσεις. Ο Campbell δεν παρουσιάζει απλώς θεωρίες, αφηγείται, ερμηνεύει και συνδέει, δημιουργώντας ένα κείμενο που ρέει με φυσικότητα, σχεδόν σαν προφορικός λόγος.

Από λογοτεχνική άποψη, το βιβλίο ξεχωρίζει για την απλότητα και τη σαφήνειά του. Η γλώσσα είναι καθαρή, χωρίς την πυκνότητα που χαρακτηρίζει άλλα έργα του, γεγονός που το καθιστά ιδανικό ως εισαγωγή στη σκέψη του. Παράλληλα, η χρήση παραδειγμάτων, από διαφορετικές μυθολογίες και πολιτισμούς δημιουργεί μια αίσθηση οικουμενικότητας. Η επιρροή της ψυχολογικής σκέψης, ιδίως του Carl Jung, παραμένει παρούσα, αλλά εδώ ενσωματώνεται με πιο αφηγηματικό και λιγότερο θεωρητικό τρόπο.

Ο Κάμπελ, αναγνώρισε στη μυθολογία, τέσσερις βασικές λειτουργίες όσον αφορά στην επίδραση της πάνω στην ανθρώπινη εμπειρία:

Την αφύπνιση αισθήματος δέους μπροστά στο μυστήριο της Ζωής: Για τις αρχέγονες κοινωνίες  το ανώτερο μυστήριο της ύπαρξης, δεν μπορούσε να εκφραστεί με τον λόγο (γιατί προϋπήρχε και υπερέβαινε αυτόν). Η μόνη δυνατή προσέγγιση του, ήταν η άμεση εμπειρία. Οι μύθοι και οι τελετές, που τους αναπαριστούν, οδηγούσαν σε μία τέτοια εμπειρία, μέσω της σύνδεσης του προσωπικού βιώματος, με κάτι – εν πολλοίς ακατανόητο και - μεγαλύτερο. Έτσι όρισε και την ετυμολογία της λέξη religion (λατ. religio) ως re-link (επανασύνδεση). Στα ελληνικά, η λέξη θρησκεία, προέρχεται από το ρήμα θρησκεύω (αποδίδω ιερή υπηρεσία, λατρεύω), το οποίο εμφανίζεται ήδη, από τον 5ο αι. π.Ε. Το θρησκεύω, συνδέεται με την νόηση (θρήσκω) ή τη φύλαξη (εν-θρεῖν), υποδηλώνοντας την προσεκτική φύλαξη ιερών μυστικών. Μια άλλη θεωρία (Πλούταρχος), αναφέρει ότι η λέξη προέρχεται από τις «Θράσσες» (Θράκισσες γυναίκες), οι οποίες μυούνταν στα Καβείρια μυστήρια και καταλαμβάνονταν από ιερή μανία. Άλλοι, τη συσχετίζουν, επίσης με τα ρήματα θρέομαι (φωνάζω) ή θροέω (θορυβώ), παραπέμποντας στο «θρούν» (θρόισμα) ή τον ιερό φόβο και τον κλονισμό. Ορισμένοι, γλωσσολογικά, τη συνδέουν με την ινδοευρωπαϊκή  ρίζα θεράπ- (θεραπεύω), υποδηλώνοντας την υπηρεσία προς τους θεούς. Όπως και να είναι, όλα αυτά, προϋποθέτουν επίσης τη σύνδεση με το θείο. 

Την κοσμολογική λειτουργία: Τον καιρό της δημιουργίας τους, οι μύθοι λειτουργούσαν ως πρώιμη, εμβρυακή επιστήμη, εξάγοντας γενικά συμπεράσματα, μέσα από φυσικές παρατηρήσεις. 

Την διατήρηση της υπάρχουσας τάξης: Η δομή των αρχαίων κοινωνιών, δημιουργήθηκε κάτω από πολύ ισχυρότερες φυσικές πιέσεις, απ’ ότι οι σύγχρονες και εξαρτιόταν πολύ περισσότερο από αυτές. Η δομή αυτή, συχνά κρινόταν απαραίτητη, για την επιβίωση αυτών των κοινωνιών και εδώ, ο μύθος, έπαιζε τον βασικό ρόλο συγκρότησης και διαιώνιση της. 

Και την καθοδήγηση του ανθρώπου μέσα από τα στάδια της ζωής: ο μύθος προσέφερε ένα αρχετυπικό πρότυπο, για τα στάδια της ενηλικίωσης, της ζωής μετά και τελικά την αντιμετώπιση της πραγματικότητας του θανάτου.

Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του έργου είναι η σύνδεσή του με την επικαιρότητά. Ο Campbell, υποστηρίζει ότι, ακόμη και στον σύγχρονο, τεχνολογικό κόσμο, οι μύθοι εξακολουθούν να αποτελούν βασικό μηχανισμό νοηματοδότησης της ανθρώπινης εμπειρίας. Η ιδέα, ότι ο άνθρωπος χρειάζεται «ζωντανούς μύθους», για να κατανοήσει τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια εποχή κρίσης αξιών.

Ο διάλογος, αν και γοητευτικός, δεν επιτρέπει πάντα την ανάπτυξη σε βάθος των επιχειρημάτων, αφήνοντας, ορισμένα ζητήματα ανοιχτά ή απλουστευμένα. Παρά ταύτα, το έργο, διαθέτει μια ιδιαίτερη γοητεία: μεταφέρει τη σοφία ενός μελετητή, που έχει αφιερώσει τη ζωή του, στη μελέτη των ιστοριών που διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα. Δεν είναι ένα βιβλίο που επιδιώκει να εντυπωσιάσει με θεωρητική πολυπλοκότητα, αλλά να εμπνεύσει και να προβληματίσει.

Συνολικά, πρόκειται για ένα έργο που γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στην επιστήμη και την αφήγηση. Προσφέρει μια ουσιαστική, ανθρώπινη προσέγγιση στους μύθους, καθιστώντας το ιδανικό, τόσο για τον νέο αναγνώστη, όσο και για εκείνον, που έχει ασχοληθεί με αυτά τα θέματα. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ιάμβλιχος το 1998.

Goddesses: Mysteries of the feminine divine (2013) Αν και δεν ολοκληρώθηκε από τον ίδιο, όσο ζούσε, ως ενιαίο βιβλίο, αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη της θηλυκής θεότητας στους μύθους. Αποτελεί συλλογή διαλέξεων και εργαστηρίων που έδωσε μεταξύ 1972 και 1986, για τις θεές και τη θηλυκή θεότητα, στον παγκόσμιο μύθο. Η επιμελήτρια, συγκέντρωσε αυτές τις διαλέξεις και σχημάτισε με αυτές, μια συνεκτική συλλογή, που επικεντρώνεται στη μορφή του θηλυκού θείου στις παγκόσμιες μυθολογίες. Αυτό το στοιχείο καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τον χαρακτήρα του έργου.

Η γραφή (ή μάλλον, καταγραφή του προφορικού λόγου) είναι πιο χαλαρή, αποσπασματική, με μια αίσθηση άμεσης επικοινωνίας. Σε αντίθεση με τη συστηματικότητα που συναντάμε σε άλλα έργα του συγγραφέα, εδώ ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με μια πιο ελεύθερη, σχεδόν περιπλανώμενη σκέψη, που αναπτύσσεται μέσα από συνειρμούς και θεματικές συνδέσεις.

Ο Campbell εξετάζει τη θεότητα μέσα από τη γυναικεία της διάσταση: από τις αρχαίες μητριαρχικές θεότητες μέχρι τις πιο σύνθετες μορφές της θεϊκής θηλυκότητας σε ανατολικές και δυτικές παραδόσεις. Το βασικό του επιχείρημα παραμένει γνώριμο: οι μύθοι λειτουργούν ως συμβολικά συστήματα, που εκφράζουν βαθύτερες ψυχολογικές και κοσμολογικές αλήθειες. Ωστόσο, εδώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργική, γεννητική και μεταμορφωτική δύναμη του θηλυκού στοιχείου. Τα κεντρικά θέματα του έργου είναι:

Η εξέλιξη της θηλυκής θεότητας στην παγκόσμια μυθολογία: Μελετά, πώς η αρχική μορφή μιας ενιαίας «Μεγάλης θεάς» σε αρχαίες κοινωνίες (π.χ. Νεολιθική Ευρώπη) μετασχηματίστηκε σταδιακά, σε πολλούς, διαφορετικούς θεούς και θεές, με ποικίλες ιδιότητες και λειτουργίες.

Τα αρχέτυπα και οι συμβολισμοί: Οι θεές δεν αντιμετωπίζονται απλά ως ιστορικές φιγούρες, αλλά ως αρχέτυπη έκφραση θεμελιωδών ψυχικών και πνευματικών λειτουργιών -  δημιουργία & καταστροφή, ζωή & θάνατος, μύηση, μεταμόρφωση. Λειτουργούν ως σύμβολα, για βασικές ανθρώπινες εμπειρίες και για την εσωτερική ανάπτυξη.

Η πολυπολιτισμική, συγκριτική προσέγγιση: Το έργο καλύπτει παραδόσεις από την Παλαιολιθική και Νεολιθική Ευρώπη, τις Αιγαιοπελαγίτικες και Κρητικές θεότητες, τις Σουμεριακές και Αιγυπτιακές μορφές, τις Ινδικές και Ελληνικές θεές, τους μύθους του Ελευσίνιου μυστηρίου και αρχαιότερες τελετουργίες και την Χριστιανική παράδοση και την Παναγία, μέσα από τη σύγκρισή τους με αρχαιότερες μορφές.

Η συμβολή της θηλυκής θεότητας στην ψυχοπνευματική μεταμόρφωση: Ο Κάμπελ, τονίζει, ότι οι θεές δεν είναι απλά μυθολογικές φιγούρες, αλλά δείχνουν ενεργές διαδικασίες αλλαγής και μύησης – δηλαδή, πώς  προσεγγίζονται τα μεγάλα ερωτήματα, για την ύπαρξη, το θάνατο, τη μεταμόρφωση και την πνευματική ωρίμανση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιδέα ότι η απώλεια ή η υποβάθμιση του αρχικού συμβολισμού του θηλυκού θεϊκού, στις μεταγενέστερες πατριαρχικές παραδόσεις, έχει βαθιές συνέπειες στην κουλτούρα και στην ψυχολογία, καθιστώντας την επανεκτίμηση των αρχαίων θεών σημαντική και σήμερα.

Το βιβλίο αυτό συμπληρώνει παλαιότερες μελέτες του Κάμπελ, όπως Οι μάσκες του Θεού και Η δύναμη του μύθου, προσφέροντας μια εξειδικευμένη εστίαση, στον θηλυκό μύθο και τις θεές. Ο Κάμπελ, αντιμετωπίζει τις θεές, όχι μόνο ως ιστορικές αντικειμενικές μορφές, αλλά και ως αρχέτυπα της εσωτερικής ψυχικής ζωής. Επίσης, αναδεικνύει, πώς οι μορφές του θηλυκού θεϊκού - π.χ. θεότητα της γονιμότητας, μητέρα της γης, θεές της σοφίας – λειτούργησαν, ως πύλες, προς βαθύτερες πνευματικές εμπειρίες και μεταμορφώσεις, στον ιστορικό άνθρωπο.

Έχει τριπλή σημασία: Αποκαλύπτει μία πολυσυλλεκτική, παγκόσμια εικόνα της θηλυκής θεότητας, μέσα από μύθους και τελετουργικά. Αναδεικνύει τις θηλυκές
θεότητες, όχι απλά ως ιστορικά ή λατρευτικά σύμβολα, αλλά, ως αρχέτυπα, που καθοδηγούν την ψυχική και πνευματική ανάπτυξη. Και τέλος τις εξετάζει και τις εντάσσει, μέσα σε ένα πλαίσιο, συγκριτικής ανάλυσης και σύνθεσης, δείχνοντας την εξέλιξη τους, από αρχέγονες κατηγορίες, προς πιο διαφοροποιημένες μορφές. 

Από λογοτεχνική άποψη, το έργο έχει διπλό ενδιαφέρον. Από τη μία πλευρά, η καταγραφή του προφορικού λόγου το καθιστά πιο προσιτό και ζωντανό, αφού υπάρχουν στιγμές, όπου η αφήγηση αποκτά σχεδόν μυθική ποιότητα, σαν να ακούει κανείς έναν δάσκαλο, να αφηγείται ιστορίες μπροστά σε κοινό. Από την άλλη, η έλλειψη αυστηρής δομής, μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση ασυνέχειας, ιδίως σε αναγνώστες που αναζητούν ένα πιο οργανωμένο επιχείρημα.

Η θεματική του, το καθιστά ιδιαίτερα επίκαιρο, ειδικά υπό το πρίσμα σύγχρονων συζητήσεων, γύρω από το φύλο και τη θρησκευτική εμπειρία. Ωστόσο, η προσέγγιση του, δεν είναι προϊόν σύγχρονων φεμινιστικών θεωριών, αλλά εντάσσεται στο ευρύτερο συγκριτικό και ψυχολογικό πλαίσιο στη πορεία του συγγραφέα στο χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ προσφέρει γόνιμο υλικό για σκέψη, μπορεί να φαίνεται περιορισμένο ή παρωχημένο σε ορισμένες ερμηνείες του. Μπορεί όμως, σε άλλους, με πιο ευρεία και ευέλικτη προσέγγιση και δημιουργική σύνθεση των ερμηνειών, να τους βοηθήσεις να εξάγουν πολύ αξιοπρόσεκτα συμπεράσματα.

Συνολικά, δεν είναι το πιο ολοκληρωμένο ή αντιπροσωπευτικό έργο του Campbell, αλλά αποτελεί ένα ενδιαφέρον συμπλήρωμα της σκέψης του. Προσφέρει, μια πιο άμεση επαφή, με τον τρόπο, που ο ίδιος ανέπτυσσε τις ιδέες του προφορικά, ενώ φωτίζει μια πτυχή της μυθολογίας, που συχνά παραμελείται. Είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται περισσότερο ως στοχαστική εμπειρία, παρά ως συστηματική μελέτη, και γι’ αυτό ακριβώς έχει τη δική του ξεχωριστή αξία.

Εκδότης: New World Library / Joseph Campbell Foundation (Collected Works of Joseph Campbell) - Επιμελήτρια έκδοσης: Safron Rossi (ISBN: 9781608681822)

Τελική ενεργειακή κατανάλωση νοικοκυριών στην ΕΕ το 2024

Η κατανάλωση ενέργειας των νοικοκυριών έφτασε τα 507 κιλά ισοδύναμου πετρελαίου (KGOE) ανά κάτοικο της ΕΕ το 2024. 

Υψηλότερη τελική κατανάλωση ενέργειας σε νοικοκυριά κατά κεφαλήν σε: Φινλανδία (954 KGOE), Αυστρία (755), Εσθονία (713)

Χαμηλότερη: Μάλτα (214 KGOE), Πορτογαλία (260), Ισπανία (284)

Σημειώστε ότι ο χάρτης περιλαμβάνει χώρες της ΕΕ, χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών και υποψήφιες χώρες στην ΕΕ με διαθέσιμα δεδομένα. Η κατάταξη όμως βασίζεται μόνο στις χώρες της ΕΕ.

Αξιοπερίεργο και ίσως χρήζων κάποιας σοβαρής μελέτης είναι ότι η Ελλάδα έχει την υψηλότερη κατανάλωση μεταξύ των χωρών του Ευρωπαϊκού νότου (Πορτογαλία, Ισπανία, Μάλτα, Κύπρο) και των χωρών με τις οποίες συνορεύει στα βόρεια και ανατολικά

Περισσότερα εδώ

2013-2014: Έργα με καινοτομία φόρμας / περιεχομένου και επιρροή στο λογοτεχνικό κανόνα παρά στην αφηγηματική τελειότητα

Μεταχειρισμένος χρόνος (Σβετλάνα Αλεξίεβιτς - 2013) Είναι ένα εποπτικό πορτρέτο μιας χαμένης κοινωνίας, που αναδεικνύει την ανθρώπινη ψυχή πέρα από τις ιδεολογίες και τη μεταβατική εποχή. Έχει εφεύρει ένα νέο λογοτεχνικό είδος: τη "συναρπαστική χορωδία φωνών".  

Η Λευκορώσος νομπελίστας κατέγραψε χιλιάδες ώρες μαρτυριών από απλούς ανθρώπους για να δημιουργήσει αυτή την προφορική ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης και του τέλους της. Συγγραφείς, σερβιτόροι, γιατροί, στρατιώτες, πρώην μηχανόβιοι του Κρεμλίνου, επιζώντες των γκουλάγκ: δίνεται χώρος σε όλους να πουν τις ιστορίες τους, να μοιραστούν τον θυμό και την προδοσία τους και να εκφράσουν τις ανησυχίες τους για τη μετάβαση στον καπιταλισμό. Ένα αξέχαστο βιβλίο, που είναι ταυτόχρονα μια πράξη κάθαρσης και μια βαθιά επίδειξη ενσυναίσθησης.           

Το βιβλίο είναι μια πολυφωνική συνέντευξη για τη μετασοβιετική εποχή, αλλά η σύνθεση, ο ρυθμός και η συναισθηματική εστίαση του καθιστούν το αποτέλεσμα καθαρά λογοτεχνικό. Το 2015 της απένεμαν το Νόμπελ Λογοτεχνίας για αυτήν ακριβώς την καινοτομία ("πολυφωνικό γράψιμο, μνημείο για το πάθος και το θάρρος της εποχής μας"). Επηρέασε τον τρόπο που η λογοτεχνία πλησιάζει την ιστορική μνήμη.

Σαν τεκμήριο της εποχής και ως πρωτοποριακό είδος έγινε κλασσικό. Το Second-hand time δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη στα ελληνικά.

Τα φώτα (Έλενορ Κάτον - 2013) Πολυσύνθετο ιστορικό μυθιστόρημα, με πειραματική αφήγηση, που ανανέωσε τη μορφή του κλασικού βικτωριανού μυθιστορήματος.

Βρισκόμαστε στο 1866 και ο Γουόλτερ, απογοητευμένος από τη ζωή του στην Αγγλία, καταφθάνει στη Νέα Ζηλανδία για να αναζητήσει την τύχη του στα χρυσωρυχεία. Το βράδυ της άφιξής του στην πόλη Χοκιτίκα, ύστερα από ένα περιπετειώδες ταξίδι και μια τρομακτική εμπειρία στο καράβι, θα διακόψει άθελά του μια μυστική συνάντηση δώδεκα ανδρών που λαμβάνει χώρα στο καπνιστήριο του ξενοδοχείου που διαμένει. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν συναντηθεί για να συζητήσουν μια σειρά γεγονότων και συμπτώσεων που έχουν ανησυχήσει το τελευταίο διάστημα την πόλη και στα οποία όλοι τους εμπλέκονται, ο καθένας με διαφορετικό τρόπο. Καλείται όχι μόνο να ακούσει τη μυστήρια αυτή υπόθεση, αλλά και να συμμετάσχει ο ίδιος σ’ αυτό το απίθανο δίχτυ που υφαίνουν οι ζωές των προσώπων και η μοίρα των ανθρώπων.  Ένα αφήγημα που η πλοκή του θυμίζει τα καλύτερα μυθιστορήματα της βρετανικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα και η τεχνική του τους μοντερνιστές συγγραφείς του 20ού αιώνα. Η αναπαράσταση της εποχής, η βικτωριανή κοινωνία των αποικιών, το κυνήγι του χρυσού στη Νέα Ζηλανδία, οι ιθαγενείς Μαορί, η ανθρώπινη απληστία, η αγάπη κι η αυτοθυσία, όλα αυτά ζωντανεύουν μέσα από την ευρηματική πλοκή, αλλά και τον υπαρξιακό στοχασμό της Κάτον, όταν σκιαγραφεί τους χαρακτήρες της ή αναλύει τα κίνητρα που διέπουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Παρότι είναι αστυνομικό, εξερευνά θέματα πεπρωμένου, ελευθερίας, οικονομίας, και της δυνατότητας (ή όχι) να γνωρίζουμε τον άλλον. Είναι μια καινοτόμος αναβίωση του βικτωριανού μυθιστορήματος. Η καινοτομία του έγκειται στην οικοδόμηση ενός τεράστιου παζλ συνωμοσίας με μια μαθηματικά αυστηρή δομή: ο αριθμός και το μήκος των κεφαλαίων ακολουθούν τον αστρολογικό κύκλο και τον ζωδιακό χρόνο.

Η Eleanor Catton κέρδισε το Man Booker Prize σε ηλικία 28 ετών, αναδεικνύοντας μια νέα τάση λογοτεχνικού παιχνιδιού και δομικού πειραματισμού σε εμπορικό σκεύασμα. Επηρέασε τη συζήτηση για τη σχέση μορφής και περιεχομένου. Παραμένει ως ένα από τα πιο φιλόδοξα και τεχνικά αριστουργηματικά μυθιστορήματα των αρχών του ΧΧΙ αιώνα. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το 2015 από τις εκδόσεις Polaris.

Americanah (Τσιμαμάντα Αντίτσι – 2013) Ένα διεθνές κοινωνικό μυθιστόρημα για τη μετανάστευση, την αγάπη, και την ταυτότητα.

Η Ifemelu, νεαρή Νιγηριανή, μεταναστεύει στην Αμερική, ζώντας τα αδιέξοδα της φυλετικής ταυτότητας και της ενσωμάτωσης. Το έργο αποτελεί εξομολογητική κριτική της σύγχρονης Αμερικής και του τρόπου με τον οποίο κατασκευάζονται έμφυλες και φυλετικές ταυτότητες.

Είναι ένα βαθιά ανθρώπινο ιστορία αγάπης που ταυτόχρονα αποτελεί κοφτερή κοινωνιολογική μελέτη για τον ρατσισμό, την τάξη και την "επιστροφή".

Δεν είναι πειραματικό στη φόρμα, αλλά καινοτόμο στο εξειδικευμένο, πολιτικό λεξιλόγιο και την κοφτερή παρατήρηση που δημιουργεί. Η Αντίτσι καταγράφει τις αποχρώσεις της φυλής σε διαφορετικές κοινωνίες (Αμερική, Βρετανία, Νιγηρία) με μια ευκρίνεια που έγινε καθοριστική.

Έγινε πολιτισμικό φαινόμενο και αναγνωστικό κλασικό αμέσως. Ορίζει τον τρόπο που η σύγχρονη λογοτεχνία αντιμετωπίζει θέματα ταυτότητας, φυλής, φεμινισμού και διασποράς, επηρεάζοντας μια ολόκληρη γενιά αναγνωστριών και συγγραφέων.

Έχει ήδη την αντοχή του σύγχρονου κλασικού. Είναι ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα για τη μαύρη μεταναστευτική εμπειρία του 21ου αιώνα.

Ζωή μετά τη ζωή (Κέιτ Άτκινσον - 2013) Πολύ ενδιαφέρον πειραματισμός με τον χρόνο και τις εναλλακτικές πραγματικότητες, με σημαντικό θεματικό βάθος. Η Kate Atkinson εξετάζει την οικογένεια, την ιστορία και τη δύναμη της μυθοπλασίας καθώς αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας που γεννήθηκε το 1910 και στη συνέχεια την περιγράφει ξανά, ξανά και ξανά.

Σ` ένα χωριό της Αγγλίας, γεννιέται πρόωρα ένα κοριτσάκι. Καθώς τα χιόνια έχουν αποκλείσει τη χώρα, το μωρό πεθαίνει πριν προλάβει να φτάσει ο γιατρός. Τι θα γινόταν αν έφτανε ο γιατρός; Στην αμέσως επόμενη εκδοχή, η μικρή Ούρσουλα σώζεται από τον γιατρό, και μεγαλώνει μαζί με τα τέσσερα αδέλφια της σ` ένα ευτυχισμένο σπιτικό. Σε ηλικία τεσσάρων ετών, πνίγεται στη θάλασσα μαζί με την αδελφή της. Τι θα γινόταν αν ένας παραθεριστής την έσωζε; Θα μεγάλωνε και θα σπούδαζε και στη συνέχεια θα πήγαινε στη Γερμανία. Εκεί θα γνώριζε τον Χίτλερ και την Εύα Μπράουν, θα παντρευόταν και θα έκανε μια κόρη. Θα βρισκόταν στους βομβαρδισμούς του Βερολίνου από τους Συμμάχους και θα αυτοκτονούσε από απελπισία. Τι θα γινόταν αν δεν έμενε στη Γερμανία και γύριζε στην Αγγλία; Θα έπιανε δουλειά στο υπουργείο εθνικής άμυνας και θα ζούσε την κήρυξη του πολέμου και τους βομβαρδισμούς της πόλης από τη γερμανική αεροπορία. Θα σκοτωνόταν σ` ένα καταφύγιο μαζί με πολλούς άλλους; Τι θα γινόταν αν δεν σκοτωνόταν...

Όλο το βιβλίο διηγείται τη ζωή της Ούρσουλας, την οποία η συγγραφέας ανατέμνει και αλλάζει συνεχώς, δίνοντας διαφορετικές εκδοχές κι εξελίξεις σε όλα τα σημαντικά περιστατικά της ζωής της: ευχάριστα και δυσάρεστα. Αλλά αυτή η ιλιγγιώδης φανταστική κατασκευή βασίζεται σε τέτοια συναισθηματική νοημοσύνη που οι οδυνηροί αγώνες της ηρωίδας φαίνονται σχεδόν πάντα φανταστικά αληθινοί. Στη χώρα μα κυκλοφόρησε το 2013 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Καλή αντάμωση εκεί ψηλά (Πιέρ Λεμέτρ - 2013) Υψηλής λογοτεχνικής ποιότητας, αλλά κλασικό ιστορικό μυθιστόρημα.

Με τη λήξη του Α' Παγκοσμίου πολέμου δύο στρατιώτες επιστρέφουν από τα χαρακώματα φέροντας σοβαρά σωματικά και ψυχικά τραύματα. Θα προσπαθήσουν να επιβιώσουν σε μια Γαλλία που ξέρει να δοξάζει τους νεκρούς της, δεν μπορεί όμως να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή ζωή σε αυτούς που της χάρισαν τη νίκη. Οι δύο φίλοι - ο Αλμπέρ, ένας ταπεινής καταγωγής δημόσιος υπάλληλος, και ο Εντουάρ, ένας καλλιτέχνης, περιφρονημένος από τον αυταρχικό τραπεζίτη πατέρα του- ζουν περιθωριοποιημένοι και αφημένοι στη μοίρα τους. Καταφεύγουν στην απάτη και καταστρώνουν ένα άνευ προηγουμένου θεαματικό σχέδιο εθνικών διαστάσεων. Παράλληλα, ο πρώην αξιωματικός τους Ανρί, υπεύθυνος για τον θάνατο πολλών ανδρών του στο μέτωπο, προσπαθεί να πλουτίσει μετατρέποντας την οργάνωση των στρατιωτικών νεκροταφείων σε μια επιχείρηση αισχροκέρδειας.

Οι ζωές αυτών των πρωταγωνιστών θα συγκλίνουν δραματικά σε ένα αποκαλυπτικό, δυναμικό και λυτρωτικό φινάλε. Ο συγγραφέας με αριστοτεχνικό τρόπο αναπαριστά το παρελθόν και μεταφέρει τη βαριά ατμόσφαιρα μιας κοινωνίας όπου θριαμβεύουν αδίστακτοι καιροσκόποι και δειλοί που παριστάνουν τους ήρωες. Με αμείωτο σασπένς και αστυνομική πλοκή συνθέτει τη μεγάλη τραγωδία εκείνης της χαμένης γενιάς. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2014 από τις εκδόσεις Μίνωας.

Τα φλογοβόλα (Ρέιτσελ Κούσνερ – 2013) Κριτικά αναγνωρισμένο και δυνατό μυθιστόρημα. Μια «φεμινιστική περιπέτεια δράσης, ένα σημείωμα αγάπης στην τελευταία δεκαετία πριν ο νεοφιλελευθερισμός στραγγαλίσει τον κόσμο. Ένα μνημείο απόλυτης οξυδέρκειας».

Πρόζα ακριβείας, στην οποία ισορροπεί αριστοτεχνικά η καλπάζουσα φαντασία με τη γείωση στην πραγματικότητα, που μας ταξιδεύει όχι μόνο στην Αμερική και στην Ιταλία της δεκαετίας του 1970, αλλά και στα γεγονότα που οδήγησαν στον κόσμο όπως τον ξέρουμε σήμερα, στις παραμονές του Πρώτου αλλά και στην καρδιά του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Μια νέα κοπέλα, η Ρίνο, βρίσκεται στην καρδιά των γεγονότων, στα παλμικά πεδία των απανωτών επαναστάσεων, των αδιάκοπων, έστω και σπασμωδικών, αναζητήσεων. Διψάει για ζωή, για έρωτα, για εμπειρίες, με μοτοσικλέτες ή με μολότοφ, σε αίθουσες τέχνης της πρωτοπορίας στη Νέα Υόρκη ή σε οδομαχίες στους εξεγερμένους δρόμους της Ρώμης. Ως προσωποποίηση της φλεγόμενης νιότης, δε θέλει να είναι οπαδός ή παθητικός θεατής της ζωής, αλλά να ορίζει εκείνη τα γεγονότα. Κυκλοφόρησε το 2014 από τις εκδόσεις Ίκαρος

Inferno (Νταν Μπράουν - 2013) Εμβαθύνει σε θέματα βιοηθικής και πληθυσμιακής πολιτικής, εμπνευσμένο από τη «Κόλαση» του Δάντη. Ο συμβολισμός και οι ιστορικές αναφορές του προσδίδουν ένα σοβαρό τόνο προβληματισμού.

Η φράση «ψάξε και θα βρεις» βασανίζει τον Ρόμπερτ Λάνγκτον, που ξυπνά σε ένα θάλαμο νοσοκομείου, ανήμπορος να θυμηθεί πώς ακριβώς κατέληξε εκεί. Ο ίδιος και η νεαρή γιατρός Σιένα μπλέκουν σε μια ανελέητη καταδίωξη στους δρόμους της Φλωρεντίας. Με οδηγό στίχους του Δάντη πρέπει να αποκρυπτογραφήσουν μια σειρά από κώδικες που κρύβονται σε περίφημα αναγεννησιακά έργα τέχνης - γλυπτά, πίνακες και κτίρια. Μόνο με αυτό τον τρόπο μπορούν να βρουν τις απαντήσεις σε ένα γρίφο που ίσως τους βοηθήσει να σώσουν τον κόσμο από μια τρομερή απειλή... 

Τα θέματα που ασχολείται το βιβλίο το κάνουν ιδιαίτερα επίκαιρο.  Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το 2013

Τα βιβλία του Ιακώβ (Όλγα Τοκάρτσουκ - 2014) Αυτό το επικό σε μέγεθος και εμβέλεια μυθιστόρημα διαπραγματεύεται την ιστορία μέσα από τα μάτια μιας μεγάλης ποικιλίας χαρακτήρων, θρησκειών και πολιτισμικών συγκρούσεων στην Ανατολική Ευρώπη του 18ου αιώνα.  

Η Τοκάρτσουκ δημιουργεί ένα ογκώδες, απαιτητικό, αλλά συναρπαστικό, πολυεπίπεδο αφήγημα, με ζωντανές ιστορικές αναφορές αλλά και φανταστικές παρεμβάσεις, το οποίο αμφισβητεί γραμμικές αφηγήσεις της ιστορίας, φωτίζει περιθωριακές φωνές και εξετάζει πώς οι προσωπικές και συλλογικές ταυτότητες διαμορφώνονται υπό το βάρος των πολιτισμικών, θρησκευτικών και πολιτικών ιδεών και προσεγγίσεων.

Επαναπροσδιορίζει το ιστορικό μυθιστόρημα, χρησιμοποιώντας μια πολυφωνική, ελλειπτική αφήγηση που "σπάει" τη γραμμική ιστορία. Η δομή θυμίζει πολύτιμα κομμάτια χειρόγραφων που ανασυνδέονται από τον αναγνώστη. Εξερευνά με αιχμηρό τρόπο το πώς κατασκευάζουμε την ιστορία, τη μυθολογία, την πίστη, τη σχέση μας με τους "ξένους" και τον συλλογικό θρήνο.

Εξασκει έντονη επιρροή στον σύγχρονο ευρωπαϊκό λόγο, αναδεικνύοντας νέες δυνατότητες αφήγησης για τα τραύματα της ιστορίας. Το βραβείο Nobel της Τοκάρτσουκ το 2018 το επιβεβαίωσε ως καθοριστικό έργο.

Είναι ήδη ένα έργο – σταθμός της σύγχρονης λογοτεχνίας, που θα μελετάται για δεκαετίες. Παρά την υψηλή δυσκολία ανάγνωσης λόγω του μεγάλου όγκου, της πολυφωνίας και των ιστορικών αναφορών προτείνεται αν θέλεις να βουτήξεις βαθιά στη λογοτεχνία, να «χαθείς» σε ένα πολυσύνθετο έργο και να αγαπήσεις τις λεπτομέρειες της ιστορίας. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτης το 2022

Η σύντομη ιστορία επτά φόνων (Μάρλον Τζέιμς - 2014) Ένα παλλόμενο μυθιστόρημα για την πολιτική βία, τη μουσική και την ταυτότητα στην Καραϊβική.

Με επίκεντρο μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Μπομπ Μάρλεϊ ο συγγραφέας χτίζει ένα μυθιστόρημα που ούτε σύντομο είναι ούτε μόνο επτά φόνους αφορά. Στη πλοκή εμφανίζονται πολλή μουσική και πολλοί ετερόκλητοι και μυστηριώδεις αφηγητές. Ο συγγραφέας γράφει για όλα αυτά, και για πολλά άλλα με αριστοτεχνικό τρόπο και μας παραδίδει ένα αριστούργημα.

Μια εκρηκτική, μπαρόκ, βίαιη πολυφωνία (με δεκάδες αφηγητές, συμπεριλαμβανομένου ενός φαντάσματος). Η χρήση της Τζαμαϊκανής κρεολής και οι πειραματισμοί με τη διάλεκτο είναι ριζοσπαστικά στοιχεία του έργου.

Εξερευνά τη βία, την πολιτική, τη μουσική (ρεγγέ), τη διαφθορά και τη διασπορά μέσα από το πρίσμα μιας Τζαμαϊκανής προσέγγισης. Το έργο έσπασε τα όρια του αφηγηματικού κανόνα της αγγλόφωνης λογοτεχνίας, δείχνοντας έναν νέο, μετα-αποικιοκρατικά προβληματισμένο και μουσικό τρόπο να αφηγηθείς την ιστορία.

Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αγγλόφωνα μυθιστορήματα του 21ου αιώνα. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αίολος το 2016

Τριλογία (Ρέιτσελ Κασκ, 2014 - 2018) Μια ριζοσπαστική απόσυρση του παραδοσιακού "εγώ" από την αφήγηση. Η πρωταγωνίστρια λειτουργεί ως "κένο κέντρο" γύρω από το οποίο άλλοι εκφέρουν τις ιστορίες, τις αντιφάσεις και τις φιλοσοφίες τους. Επανιδρύει την αυτοβιογραφική μυθοπλασία.

Σημείωσε εμπορική και καλλιτεχνική αναγνώριση, με τρία «ήσυχα» βιβλία και μια κεντρική ηρωίδα, η οποία στις συναναστροφές της προτιμάει να ακούει τους συνομιλητές της, παρά να μιλάει η ίδια. Αναλύει με αιχμηρή λεπτότητα τη δομή του εαυτού, τη μητρότητα, τη δημιουργία, τη διάλυση των σχέσεων και τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζουμε τις ιστορίες μας.

Στο «Περίγραμμα» (2014) η αφηγήτρια δεν θέλει να μας μιλήσει για τον εαυτό της, όμως τον σκιαγραφεί μέσα από δέκα συνομιλίες με ανθρώπους που συναντά. Διδάσκει δημιουργική γραφή ένα καλοκαίρι στην Αθήνα, κολυμπά σ’ ένα ξερονήσι κοντά στην Αττική και γευματίζει με συγγραφείς. Οι συνομιλητές της δεν διστάζουν να της αποκαλύψουν φαντασιώσεις, αγωνίες, επιθυμίες, λανθασμένες επιλογές τους. Απο τις αντιδράσεις της σχηματίζεται σταδιακά το πορτρέτο μιας γυναίκας που μαθαίνει να αντιμετωπίζει την απώλεια ως συνθήκη της ζωής.

Στη «Μετάβαση» (2016) μετά το χωρισμό, η συγγραφέας που γνωρίσαμε στο Περίγραμμα,
αντιμετωπίζει την απώλεια και αποφασίζει ν' αλλάξει την πραγματικότητά της. Μετακομίζει στο Λονδίνο με τους έφηβους γιούς της και τολμά να έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με ό, τι μέχρι τότε απέφευγε. Ανακαινίζει το σπίτι της, συγκρούεται με τον ένα της γιο, επανασυνδέεται με παλιούς φίλους, γνωρίζει καινούργια άτομα, συναντάει άλλους συγγραφείς και ερωτεύεται ξανά. Κάθε εξωτερική της αλλαγή απηχεί και μια εσωτερική. Βλέπουμε τον αγώνα μιας γυναίκας ν' αγαπήσει τον εαυτό της και να ξαναπιστέψει στη ζωή.

Στο «Κύδος» (2018) σε ένα ρευστό κοσμο, όπου προσωπικές, κοινωνικές και πολιτικές βεβαιότητες συνθλίβονται, μια γυναίκα μεταμορφώνει το τραύμα σε αφετηρία για μια νέα ζωή. Η συγγραφέας έχει ολοκληρώσει τη μετάβασή της από ένα διαζύγιο σε έναν νέο γάμο και μια καινούργια ζωή. Πιο κατασταλαγμένη, εκφράζει τις απόψεις της για την αγάπη, την οικογένεια, την ταυτότητα και κυρίως για την απώλεια ως τροχοπέδη αλλά και ως πηγή ανασυγκρότησης. 

Με την τριλογία της, έφερε ξανά στο λογοτεχνικό προσκήνιο την έννοια του autofiction και άνοιξε (γι' άλλη μια φορά) μια συζήτηση για τα όρια της πεζογραφίας με τη ζωή. Έχει επηρεάσει βαθύτατα τη σύγχρονη λογοτεχνία της μνήμης και του ρομαντισμού, προκαλώντας έντονο κριτικό και ακαδημαϊκό διάλογο για τη φύση της αφήγησης, της θηλυκότητας και της δημιουργίας. Η τριλογία της Rachel Cusk είναι ήδη ένα σύγχρονο κλασικό και ένα αναγκαίο σημείο αναφοράς για τη μορφή του σύγχρονου μυθιστορήματος. 

Όλα τα έργα της τριλογίας έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας από τις εκδόσεις Gutenberg το 2019

Όλο το φως που δεν μπορούμε να δούμε (Άντονυ Ντορ - 2014) Απολύτως αριστούργημα αφήγησης και συναισθηματικής πλοκής, αλλά παραδοσιακό στη φόρμα και τη γλώσσα.

Η Μαρί Λορ ζει με τον πατέρα της στο Παρίσι, στα έξι της τυφλώνεται κι ο πατέρας της φτιάχνει την τέλεια μινιατούρα της γειτονιάς τους για να της μάθει τον δρόμο για το σπίτι τους. Όταν εισβάλλουν οι Γερμανοί φεύγουν για το Σαιν Μαλό, μεταφέροντας ένα επικίνδυνο μυστικό. Ο Βέρνερ είναι ένα ορφανό αγόρι από τη Γερμανία που προορίζεται να δουλέψει στο ίδιο ανθρακωρυχείο που σκοτώθηκε ο πατέρας του. Όμως βρίσκει και επιδιορθώνει ένα χαλασμένο ραδιόφωνο και ξαφνικά η ζωή του αλλάζει. Χάρη στο ταλέντο του κερδίζει μια θέση σε μια από τις καλύτερες στρατιωτικές ακαδημίες, μπορεί όμως να κυνηγήσει το όνειρό του όποιο κι αν είναι το τίμημα; Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, σε μια οχυρωμένη πόλη δίπλα στη θάλασσα, ένας γέρος ακούει μια φωνή χαμένη από καιρό και ανακαλύπτει νέους κόσμους χωρίς ποτέ να βγαίνει από το σπίτι του. Αλλά ο επικείμενος κίνδυνος δε θα του επιτρέψει να μείνει κλεισμένος μέσα για πάντα. Με φόντο μια Ευρώπη - που την καταπίνει σιγά σιγά ο Β΄ΠΠ - στην οποία οι ζωές συγκρούονται απρόβλεπτα, το βιβλίο παρουσιάζει ότι παρά τις δυσκολίες και τους κίνδυνους οι άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν το καλό. Πρόκειται για μια συναρπαστική ιστορία θάρρους και θυσίας και για μια συγκλονιστική ελεγεία της αθωότητας.

«Ο Ντορ ζωγραφίζει με πλούσια παλέτα, χρησιμοποιώντας μια γραφή που αντηχεί βαθιά και μεταδίδει τόσο τα εφήμερα της καθημερινής ζωής όσο και το υψηλό δράμα, τη θλίψη και την ελπίδα...»  (Daily Mail) - «Ζεις μέσα του, μαθαίνεις απ’ αυτό και δε θέλεις με τίποτα να τελειώσει…»  (Booklist) - «Ένα εντυπωσιακό, επικό μυθιστόρημα. Ο Άντονυ Ντορ γράφει πανέμορφα για το μυθικό και το προσωπικό, για σαλιγκάρια σε παραλίες και στρατούς που προελαύνουν, για τη μοίρα και την αγάπη και την ιστορία, και για όλες εκείνες τις αβάσταχτες στιγμές που κόβουν την ανάσα, όπου όλα αυτά συγκρούονται». (Jess Walter). Κυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Πατάκη το 2016.