2007-2008: Αριστουργήματα και αξιομνημόνευτα λογοτεχνικά έργα

Η σύντομη θαυμαστή ζωή του Όσκαρ Γουάο  (Τζούνο Ντίαζ - 2007) Αναδεικνύει τις ιστορίες του λαού της Δομινικανής Δημοκρατίας και της μετανάστευσης. Η ιστορία αφορά τον Όσκαρ, έναν νεαρό άνδρα που καταδιώκεται από μια οικογενειακή κατάρα, και η αφήγηση συνδυάζει την προσωπική ιστορία με την πολιτική ιστορία της χώρας του. Το έργο συνδυάζει μαγικό ρεαλισμό, χιούμορ και δραματική αναζήτηση της ταυτότητας.

«Παρουσιάζει μια εκπληκτικά διαυγή σύλληψη της σύγχρονης αμερικανικής εμπειρίας και της ακατανίκητης ικανότητας του ανθρώπου να υπομένει - και να ρισκάρει - τα πάντα στο όνομα της αγάπης» (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Επαναστατικό. Συνδυάζει την αφήγηση του μαγικού ρεαλισμού με την αμεσότητα, τη μαχητικότητα και την πολυγλωσσία (αγγλικά, ισπανικά, σλανγκ, αναφορές στην ποπ κουλτούρα) της αμερικανο-δομικανικής εμπειρίας. Η φωνή του αφηγητή είναι ζωντανή, ασυγκράτητη και επαναπροσδιορίζει πώς μπορεί να ακούγεται μια σύγχρονη αμερικανική φωνή. Εξερευνά σε βάθος θέματα ταυτότητας, μητριαρχίας, τραύματος, ρατσισμού, της καταραμένης μοίρας, του ανδρισμού και του πόθου, όλα μέσα στο πλαίσιο της πολυκύμαντης ιστορίας μιας οικογένειας.

Εξασκεί τεράστια επιρροή στο Λογοτεχνικό Κανόνα, άνοιξε το δρόμο για πολλές αφηγήσεις μεταναστών και ανθρώπων της διασποράς που ακολούθησαν. Είναι σημείο αναφοράς για τη λογοτεχνία της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.

Έχει ήδη εδραιωθεί ως σύγχρονο κλασικό. Διαβάζεται ευρέως σε πανεπιστημιακά προγράμματα και παραμένει εξαιρετικά σχετικό και επίκαιρο με τα ζητήματα που θίγει.

«Αστείο, παράξενο, διεισδυτικό και ολοζώντανο, το βιβλίο, από κωμική προσωπογραφία ενός Δομινικανού δεύτερης γενιάς, εξελίσσεται σε έναν οδυνηρό στοχασμό πάνω στη δημόσια και την ιδιωτική ιστορία και στο βάρος της οικογενειακής μοίρας. Δονούμενο από ενέργεια, σε μια πρόζα ποτισμένη στην αδρεναλίνη, επιδεικνύει μια παράτολμη, φλύαρη αφηγηματική φωνή που αισθάνεται το ίδιο άνετα όταν μιλάει για τον Τόλκιν όσο και για τον Τρουχίλο, για τα κινούμενα σχέδια και τις αρχαίες δομινικανές κατάρες, για τις σεξουαλικές περιπέτειες στα αμερικανικά πανεπιστήμια και τις επιδρομές της μυστικής αστυνομίας στο Σάντο Ντομίνγκο. Σ' ένα ιδίωμα του δρόμου, που αναμειγνύει ντοπιολαλιές του τόπου καταγωγής του συγγραφέα με τρέχοντα αγγλικά, μεταβαίνει ταχυδακτυλουργικά και με αξιοσημείωτη ευκολία από τον έναν κόσμο που ενοικούν οι ήρωές του, στον άλλον που επίσης τους διεκδικεί: από τη Δομινικανή δημοκρατία, τη στοιχειωμένη από φαντάσματα πατρίδα που δίνει μορφή στα όνειρα και τους εφιάλτες τους, και την Αμερική (δηλαδή το Νιου Τζέρσι), τη χώρα της ελευθερίας και της ελπίδας αλλά και των όχι και τόσο ευοίωνων προοπτικών, όταν πρόκειται για μετανάστες. (Κ. Σχινά, Ελευθεροτυπία, Βιβλιοθήκη, 18/4/2008)                                        

Η χορτοφάγος (Χαν Κανγκ - 2007) Αλληγορικό μυθιστόρημα για το σώμα, τη βία και την ελευθερία, που άνοιξε τον δρόμο για την κορεατική λογοτεχνία στη Δύση.

Ένα βαθύ, αλλόκοτο και βίαιο μυθιστόρημα της Νοτιοκορεάτισσας συγγραφέα που εξερευνά την απόρριψη της κοινωνίας από μια φαινομενικά συνηθισμένη γυναίκα, η οποία ξαφνικά αποφασίζει να γίνει χορτοφάγος ως αντίδραση σε εφιαλτικά όνειρα και κοινωνική καταπίεση.  

Καινοτόμο στην πολυφωνική δομή (τρία μέρη, τρεις διαφορετικοί αφηγητές -  σύζυγο, γαμπρός, αδελφή - που παρατηρούν την κεντρική ηρωίδα) και στην υπερ-αισθησιακή, σωματική και συχνά ονειρική γλώσσα. Μετατοπίζει την αφήγηση από την "τρελή" γυναίκα στην πραγματικότητα που η παθολογική κοινωνία δημιουργεί γύρω της.

Εξετάζει με αμείλικτη οξύτητα την γυναικεία αυτοδιάθεση, τη βία της πατριαρχίας, την κοινωνική συμμόρφωση, τη σύνδεση μεταξύ σώματος και πνεύματος, και την απόγνωση της επαναστατικής υποκειμενικότητας απέναντι σε άκαμπτες κοινωνικές δομές.

Η διεθνής αναγνώριση άνοιξε το δρόμο για μια νέα γενιά Ασιατών συγγραφέων στη Δύση. Επέκτεινε ριζικά το πεδίο των "αφηγήσεων ανταρσίας", τις οποίες συνδέει με το σώμα, την τρέλα και την τέχνη.

Το βιβλίο συνεχίζει να είναι κεντρικό σε συζητήσεις για τη φεμινιστική λογοτεχνία και τη ψυχική υγεία. Η επιρροή του μεγαλώνει με το χρόνο.

Πλάνητες (Ολγα Τοκάρτσουκ - 2007) Ένα από τα πιο ευρέως γνωστά διεθνώς βιβλία της. Συνδυάζει αποσπασματικές αφηγήσεις, ταξίδια, περιστασιακές ιστορίες, μεταμορφώσεις, και στοχασμούς πάνω στην κινητικότητα ως κατάσταση ζωής - όχι μόνο γεωγραφική αλλά και υπαρξιακή.

Αν θέλεις να μπεις στον κόσμο της Τοκάρτσουκ με κάτι πιο σύγχρονο και βραβευμένο είναι ιδανική αρχή. Είναι ένα μωσαϊκό από ιστορίες, θραύσματα και στοχασμούς γύρω από την κίνηση, το ταξίδι και την ανθρώπινη εμπειρία. Είναι ένα «ανοιχτό» βιβλίο, λιγότερο δεσμευτικό από πλευράς πλοκής, οπότε λειτουργεί σαν εισαγωγή στη γραφή της. Αριστούργημα αφηγηματικής δομής. Το κεντρικό μοτίβο είναι της πλανητικής κίνησης και της αναζήτησης νοήματος. Είναι ένα "συμπαντικό  μυθιστόρημα", ένας νέος τρόπος συλλογικής αφήγησης.

Αγγίζει υπαρξιακά ερωτήματα: την αναζήτηση της συνέχειας μέσα στη θνητότητα, τη σύνδεση όλων των πλασμάτων στο σύμπαν, την ιστορία ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο, τη μεταφορά και την προσκόλληση.

Τα θέματα του είναι το ταξίδι, η κίνηση, η ανθρώπινη ύπαρξη σε μετάβαση. Το ύφος του είναι αποσπασματικό και στοχαστικό. Έχει μέτρια δυσκολία, όμως χρειάζεται ευρύτητα προσέγγισης γιατί δεν έχει γραμμική πλοκή. Προτείνεται αν αρέσουν τα φιλοσοφικά ερωτήματα και τα κείμενα που μοιάζουν με ημερολόγιο ή στοχαστική περιπλάνηση.

Επιβεβαίωσε την Τοκάρτσουκ ως μια από τις πιο σημαντικές Ευρωπαίες φωνές και έδειξε τη ζωτικότητα της κεντροευρωπαϊκής λογοτεχνικής παράδοσης (μαγικού ρεαλισμού, φιλοσοφικού στοχασμού) στον 21ο αιώνα. Η τεχνική της έχει επιρροή σε πολλούς συγγραφείς. Εντάσσεται σε μια σημαντική καλλιτεχνική πορεία και διαρκεί ως ένα από τα κεντρικά της έργα. Έτος έκδοσης στα ελληνικά: 2022

Δέντρο από καπνό (Ντενίς Τζόνσον - 2007) Θεωρείται από πολλούς το αριστούργημά του, με επικό και υπαρξιακό χαρακτήρα.

Ένα εκτενές μυθιστόρημα κατασκοπείας και πολέμου με  κεντρικό ήρωα τον “Skip” Sands, πράκτορα της CIA, που δρα στις «ψυχολογικές επιχειρήσεις» κατά των Βιετκόνγκ, στη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ. Μέσα από τη ζωή του Sands και άλλων χαρακτήρων, το βιβλίο αποτυπώνει όχι μόνο τον πόλεμο αλλά και την ψυχολογία, την ηθική, την αποδόμηση συνειδήσεων και τον ανθρώπινο πόνο. Έχει τεράστια λογοτεχνική αξία και βάθος, αλλά είναι προσανατολισμένο σε μια παραδοσιακή (αν και ποιητική) αμερικανική γραμμή. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Πατάκη το 2011.

Οι παραχαράκτες (Αντουάν Μπελλό - 2007) Εξαιρετικά έξυπνο και πρωτότυπο μυθιστόρημα-παζλ για τη γραφή και τη νομιμότητα των αφηγημάτων.

Μυθιστόρημα με κεντρικό θέμα την πλαστογράφηση της ιστορίας και τη χειραγώγηση της πραγματικότητας. Ο πρωταγωνιστής - ένας νεαρός που προσλαμβάνεται στον μυστικό «ΟΠΠ» (Όμιλος Παραχάραξης της Πραγματικότητας) - ανακαλύπτει ότι σκοπός της οργάνωσης είναι να «πλάθει» ψεύτικες ιστορίες, να αλλοιώνει ιστορικά δεδομένα, έγγραφα και μνήμες, ώστε να διαμορφώνει την Ιστορία όπως τη θέλουν οι ισχυροί. "Παιγνιώδης στοχασμός πάνω στην αέναη και απεριόριστη επανερμηνεία της ιστορίας". Το βιβλίο θέτει ερωτήματα για την αλήθεια, τη μνήμη, την ταυτότητα και την εξουσία - πολύ ενδιαφέρον αν σας προβληματίζουν ιστορίες με ηθικά, φιλοσοφικά και κοινωνικά διλήμματα. Έχει μεγάλη διανοητική λεπτότητα και είναι προφητικό για την εποχή της "ψεύτικων ειδήσεων". Η επιρροή του είναι πιο ειδική και δυστυχώς δεν έχει αποκτήσει ευρεία αναγνώριση.Εκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις το 2013.

Σκοτεινό δάσος (Λιου Σιξίν - 2008) Το 2^ο μέρος της τριλογίας. Η απεικόνιση των θεωριών της σύγχρονης φυσικής περιπλέκεται με τεκμηριωμένες επιστημονικές προβλέψεις, την κοινωνική και πολιτική ανάλυση της γήινης σύγχρονης πραγματικότητας, την ανάλυση των μεγάλων μυστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς, ένα "αιώνιο κυριολεκτικά ερωτικό ρομάντζο" και την επιστημονική φαντασία.

«Ακόμα και ένα αγαθός πολιτισμός δεν μπορεί να προβλέψει αν οποιοσδήποτε άλλος πολιτισμός είναι αγαθός ή όχι. Δεν ξέρεις αν σε θεωρώ αγαθό ή κακόβουλο. Στη συνέχεια ακόμα και αν νομίζω ότι είσαι αγαθός και επίσης γνωρίζω πως εσύ θεωρείς εμένα αγαθό και πάλι δεν ξέρω τι σκέφτεσαι σχετικά με το τι σκέφτομαι σχετικά με το τι σκέφτεσαι εσύ για μένα».                                                             

Καινοτόμο στο πλαίσιο της επιστημονικής φαντασίας και παγκοσμίως. Εισάγει την "Κοσμολογία του Σκοτεινού Δάσους" ως ένα σκληρό, πρωτότυπο και φιλοσοφικά βαρύ υπόβαθρο για την επαφή με εξωγήινους. Το μεγαλειώδες εγχείρημά του βασίζεται σε καθαρά επιστημονικές και κοινωνιολογικές προεκτάσεις, με μια κινεζική οπτική που αφηγηματικά ήταν αόρατη στη Δύση.

Έφερε επανάσταση στη διεθνή ΕΦ και την κινεζική επιστημονική φαντασία στο προσκήνιο, επηρέασε συγγραφείς παγκοσμίως και επέκτεινε ριζικά το φιλοσοφικό και πολιτικό εύρος του είδους. Είναι πλέον απαραίτητο σημείο αναφοράς.

Εξερευνά τεράστια θέματα: την ανθρώπινη πολιτική και επιβίωση σε κοσμική κλίμακα, τον φόβο του Άλλου, την προόδο και την ηθική της επιστήμης, τη φύση του πολιτισμού και την αμεροληψία του Σύμπαντος.

Η τριλογία "Το Πρόβλημα των Τριών Σωμάτων" έχει ήδη αλλάξει το τοπίο της σύγχρονης ΕΦ. Το «Σκοτεινό Δάσος» συχνά αναγνωρίζεται ως το κορυφαίο βιβλίο της σειράς και θα διαρκέσει ως μονάδα μέτρησης για τη σκληρή, ιδεοδηγούμενη επιστημονική φαντασία.

Αγώνες πείνας (Σούζαν Κόλινς - 2008) Νεανικό μυθιστόρημα - που εξελίχθηκε σε πολιτικά αιχμηρή τριλογία - τοποθετημένο σε μια δυστοπική κοινωνία, όπου η εξουσία αναγκάζει νέους να αγωνιστούν μέχρι θανάτου σε τηλεοπτικούς «Αγώνες Πείνας», ως τιμωρία για μια παλιά εξέγερση. Όμως μια ηρωϊδα επαναπροσδιορίζει την ελπίδα και την αντίσταση απέναντι στην καταπίεση.

Πολιτισμικό φαινόμενο και επαναστατικό στη μαζική λογοτεχνία. Επηρέασε βαθιά το είδος και την ποπ κουλτούρα. Ωστόσο, σύμφωνα με τα κριτήριά της λογοτεχνικής καινοτομίας και της επιρροής στον ευρύτερο κανόνα χαρακτηρίζεται από έλλειψη πειραματισμού και φιλοσοφικού βάθους.

Ο λευκός τίγρης (Αραβίντ Αντίγκα - 2008) Δυνατό, μαχητικό και σατιρικό μυθιστόρημα που έδωσε μια ωμή φωνή στη σύγχρονη Ινδία. Ένα μυθιστόρημα κοινωνικής και πολιτικής πλοκής, που αφηγείται την ιστορία ενός νέου από φτωχή περιοχή  της Ινδίας.

Μέσα από τη δική του φωνή, το βιβλίο αποτυπώνει την ταξική ανισότητα, τη διαφθορά, την φτώχεια αλλά και την ακραία φιλοδοξία. Το έργο έχει έντονη κριτική στον κοινωνικό και οικονομικό καταμερισμό, την αδικία και την εποχή της παγκοσμιοποίησης - είναι η ωμή φωνή ενός «ζωντανού τίγρη» που παλεύει να ξεφύγει από τη λάσπη της φτώχειας.  Όμως η αφηγηματική του φόρμα (επιστολές) και η γλώσσα, αν και αποτελεσματικές, δεν θεωρούνται τόσο καινοτόμες. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις Modern Times

2004: Έργα που αναδεικνύουν την ποικιλομορφία και τη δύναμη της λογοτεχνίας

2666 (Ρομπέρτο Μπολάνιο) Ένα πολυεπίπεδο, μυθιστορηματικό έπος που θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μετα-μοντέρνα έργα της εποχής μας. Είναι το τελευταίο μυθιστόρημα συγγραφέα και εκδόθηκε μετά το θάνατό του. «Ένας λαβύρινθος που εξελίσσεται σε τρεις ηπείρους καλύπτοντας χρονικά μεγάλο μέρος του 20ου αιώνα. [...] Το βιβλίο είναι ένα σύμπαν: πλούσιο, χωρίς όρια, μη αναστρέψιμο, στέρεο και τελικά αινιγματικό».    

Η υπόθεση αναπτύσσεται στην φανταστική πόλη Santa Teresa (εμπνευσμένη από τη Ciudad Juárez, που βρισκεται στα σύνορα Μεξικού – ΗΠΑ), εξερευνώντας θέματα όπως η λογοτεχνία, ο θάνατος, η βία (ειδικά οι γυναικοκτονίες), η ιστορία και η «αόρατη» παρουσία του κακού, με κεντρικό άξονα την αναζήτηση ενός μυστηριώδους φτασμένου συγγραφέα, του φον Αρτσιμπόλντι.  Μια ομάδα τεσσάρων Ευρωπαίων ακαδημαϊκών (οι «Μπαμπάδες» της λογοτεχνίας) τον αναζητούν. Εμφανίστηκε τελευταία φορά στη Σάντα Τερέζα, όπου έχει συμβεί μια τρομακτική αλυσίδα των «φόνων γυναικών» (femininicides).

Έργο-σταθμός, που συνθέτει πέντε διαφορετικά αλλά αλληλοσυνδεόμενα μυθιστορήματα. Η γραφή του Bolaño συνδυάζει το αφηγηματικό ρεαλισμό με έναν εφιαλτικό, ποιητικό συμβολισμό. Η δομή, με τη μακρά και τρομακτική ενότητα «Το Μέρος των Εγκλημάτων», είναι μια ριζοσπαστική απόκλιση από τις συμβάσεις του μυθιστορήματος. Η αφήγηση συνδυάζει την ερωτική ιστορία, την πολεμική λογοτεχνία και την ανατριχιαστική καταγραφή των εγκλημάτων, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης και της κοινωνίας.  Είναι ένα περίπλοκο έργο που πραγματεύεται το κακό, τη βία, την ενοχή, τη λογοτεχνία, την αγωνία της δημιουργίας, τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία καταγράφει (ή αγνοεί) τη φρίκη και το ανεξήγητο με έναν τρόπο που στοιχειώνει τον αναγνώστη. 

Το έργο έχει πολλές συνδέσεις με την Ευρώπη και ειδικά τη Γερμανία. Όμως εμφανίζονται άφθονες αναφορές και για την Ελλάδα. Ο Αρτσιμπόλντι καταφεύγει τελικά σε ελληνικά νησιά (Ικαρία, Αμοργό, Σαντορίνη, Σίφνο, Σύρο, Μύκονο, Νάξο) και φτάνει μέχρι το Μεσολόγγι, όπου δεν μπορεί να μην θυμηθεί τον Μπάιρον. Ο συγγραφέας αναφέρεται επίσης στην «ελληνική πεζογραφία» και γράφει: «Ηχώ μιας ελληνικής πεζογραφίας που δεν περιέχει τίποτα περισσότερο από παιχνίδι και σφάλματα. Το παιχνίδι και το σφάλμα είναι η ώθηση των μικρότερων συγγραφέων και το πανί που τους κλείνει τα μάτια. Επίσης, είναι η υπόσχεση για τη μελλοντική τους ευτυχία».

Θεωρείται από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα της αρχής του 21ου αιώνα. Επηρέασε βαθιά τη λατινοαμερικανική και παγκόσμια λογοτεχνία, καθιερώνοντας μια νέα μορφή «ολικού μυθιστορήματος» που αγκαλιάζει την ιστορία, την πολιτική και την παράνοια της σύγχρονης κοινωνίας.

Το κύρος και η επίδρασή του μεγαλώνουν συνεχώς. Είναι ήδη ένα σύγχρονο κλασικό και απαραίτητο σημείο αναφοράς στη λογοτεχνική κριτική. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το Δεκέμβριο του 2011, από τις Εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Κρίτωνα Ηλιόπουλου.

Ο άτλας του ουρανού (Ντέιβιντ Μίτσελ) Πολυεπίπεδη αφήγηση που συνδέει αιώνες και ηπείρους και δείχνει πώς επαναλαμβάνονται μοτίβα εξουσίας και ελπίδας. Φτάνει σε μια σύνθεση των ιστοριών και μετά τα τελειώνει όλα ξεχωριστά, δίνοντας μια ολοκληρωμένη σπάνια αφηγηματική απόλαυση.

Μια πυραμιδική, εμπνευσμένη δομή έξι ένθετων αφηγήσεων που εκτυλίσσονται από το 1850 μέχρι το μακρινό μέλλον και μετά επιστρέφουν. Κάθε αφήγημα μιμείται ένα διαφορετικό λογοτεχνικό είδος (ημερολόγιο, επιστολικό μυθιστόρημα, πολιτικό θρίλερ, κ.λπ.) με δική του γλωσσική ιδιοτυπία.

Η πρώτη αφήγηση είναι για έναν Αμερικανό δικηγόρο του 19ου αιώνα, τον Άνταμ, που διασχίζει τον Ειρηνικό το 1850, συναντά Μαορί και ιεραποστόλους, έναν Άγγλο γιατρό και μερικούς απαίσιους ναύτες. Η δεύτερη είναι για έναν νεαρό Βρετανό συνθέτη το 1931, ο οποίος εξαπατά μια ετοιμοθάνατη ιδιοφυΐα και στη συνέχεια κάνει έρωτα με τη γυναίκα και την κόρη του. Ένα καλιφορνέζικο θρίλερ είναι η τρίτη ιστορία της Λουίζα Ρέι, μιας δημοσιογράφου που αποκαλύπτει ένα εταιρικό πυρηνικό σκάνδαλο και βρίσκεται σε διαρκή κίνδυνο δολοφονίας. Η τέταρτη αφορά τον ματαιόδοξο Timothy, ένα εκδότη στο Λονδίνο της δεκαετίας του 1980, παγιδευμένο σε ένα γηροκομείο. Η πέμπτη είναι η μαρτυρία πριν από την εκτέλεση ενός κλωνοποιημένου σκλάβου σε κάποια μελλοντική κατάσταση, ο οποίος έχει αποκτήσει νοημοσύνη και όραμα. Η έκτη, και κεντρική, είναι η αφηγηματική φωνή του Zachry, ενός επιζώντα μετά την πτώση του πολιτισμένου κόσμου, ο οποίος είναι πίσω στα νησιά του Ειρηνικού όπου ξεκίνησε η γραμμική αφήγηση. Το μυθιστόρημα ανοίγει με ένα πλοίο - την Προφήτισσα - και τελειώνει με ένα άλλο πλοίο που περιέχει τους επιζώντες της Civ'lise, τους Prescients.                                                            

Επικεντρώνεται στους επαναλαμβανόμενους κύκλους της καταπίεσης, της εξουσίας και της εξέγερσης, στην αλυσίδα των επιπτώσεων μέσω του χρόνου και στην πιθανότητα της επαναγέννησης και της ανθρώπινης σύνδεσης.

Είναι ένα από τα έργα που καθιέρωσαν τον David Mitchell ως πρωτοπόρο της σύγχρονης αγγλόφωνης πεζογραφίας. Επηρέασε την αντίληψη για το πώς μπορεί να λειτουργήσει ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα, λειτουργώντας τόσο ως σπαζοκεφαλιά όσο και ως συνεκτική ολότητα. Παραμένει εξαιρετικά δημοφιλές και συχνά αναφέρεται ως παράδειγμα καινοτόμου αφήγησης. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2007, από τις Ελληνικά Γράμματα.

Το ιερό βιβλίο του Λυκανθρώπου (Βίκτωρ Πελέβιν) Είναι μια ιδιαίτερη σύγχρονη λογοτεχνική υπερρεαλιστική φαντασία. Αυτό το βιβλίο ανήκει στη μεγάλη ρωσική παράδοση της κοινωνικής σάτιρας από τον Γκόγκολ μέχρι τον Μπουλγκάκοφ, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους του Guardian

Ένα από τα πιο σημαντικά έργα του συγγραφέα για τη φιλοσοφική διάσταση (βουδισμός, κενό, ψευδαίσθηση πραγματικότητας). Ηρωίδα του είναι μια αλεπού - πνεύμα που ζει αιώνες στον κόσμο των ανθρώπων. Μέσα από την ιστορία της, ο Πελέβιν μιλά για τον έρωτα, τη ματαιότητα, τη μεταμόρφωση και την πνευματική διάσταση της ύπαρξης. Έχει έντονα τα μεταφυσικά στοιχεία, με επιρροές από τον ταοϊσμό και τον βουδισμό. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια εφιαλτική, σατιρική και συχνά παραισθητική γλώσσα για να δημιουργήσει ένα είδος «εξελικτικού μυθιστορήματος» που αναμιγνύει πραγματικά πολιτικά πρόσωπα, πλασματικούς χαρακτήρες, ιστορικές αναφορές και μεταφυσικές ανησυχίες.  Τον καθιέρωσε ως τον πιο σημαντικό σύγχρονο Ρώσο σατιρικό. Προσέφερε ένα νέο, ακραίο μοντέλο για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η ρωσική μετασοβιετική πραγματικότητα μέσω φαντασίας. Αναλύει βαθιά τη ρωσική ταυτότητα, τη μετάβαση από τον κομμουνισμό στον άγριο καπιταλισμό, τη διαφθορά της εξουσίας, τη θρησκεία, τον εθνικισμό και την ανθρώπινη φύση σε έναν κόσμο χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς.

Παραμένει μια καίρια καινοτόμα αναφορά στη σύγχρονη ρωσική λογοτεχνία, με μια θέση στον κανόνα που ενισχύεται από τη συνέχιση της πολιτικής και κοινωνικής ανισορροπίας που αποτυπώνει.

Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής (Φίλιπ Ροθ) Μόνο ένας σπουδαίος συγγραφέας θα μπορούσε να τη χειριστεί με αξιοθαύμαστες ισορροπίες εντάσσοντας τη «μικρή» του ιστορία σε μια δυστοπική, εφιαλτική συνθήκη.

Ας τη θυμίσουμε, για όσους δεν το έχουν διαβάσει: «Tι θα γινόταν αν στις εκλογές του 1940 κέρδιζε, αντί για τον Δημοκρατικό Pούζβελτ, ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος, εθνικός "ήρωας των αιθέρων", αλλά και αντισημίτης και προσωπικός φίλος του Xίτλερ, Tσαρλς Λίντμπεργκ; Ποιο θα ήταν το πρόσωπο μιας Aμερικής που υπογράφει σύμφωνο φιλίας με τον Xίτλερ και την Iαπωνία; Kαι ποιο θα ήταν το μέλλον των εκατομμυρίων Aμερικανοεβραίων στις ΗΠΑ αν τον πρώτο λόγο είχε ο αντισημιτισμός;» Τι θα έκανε ο πρόεδρος Τσαρλς Λίντμπεργκ, ο οποίος κάποτε αποκαλούσε τον Χίτλερ «μεγάλο άνθρωπο»; Παρανοϊκό αλλά εύλογο, το μυθιστόρημα εναλλακτικού κόσμου του Ροθ είναι πιο επίκαιρο παρά ποτέ στη σύγχρονη εποχή.

Αν και η γλώσσα είναι παραδοσιακή, η καινοτομία έγκειται στην ιστορική διαστροφή. Ο Ροθ χτίζει μια εναλλακτική ιστορία των ΗΠΑ με τρομακτικό ρεαλισμό και με την οπτική ενός παιδιού της εβραϊκής εργατικής τάξης.

Μετέφερε το είδος του «εναλλακτικού μέλλοντος» από την περιοχή της λογοτεχνίας επιστημονικής φαντασίας στο επίκεντρο του πολιτικού – κοινωνικού μυθιστορήματος. Επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία αντιμετωπίζει τα τραύματα του παρελθόντος μέσω υποθετικών σεναρίων. Εξετάζει βαθιά τον αντισημιτισμό, τον φασισμό, την πολιτική του φόβου, την ευθραυστότητα της δημοκρατίας και την ταυτότητα της αμερικανικής εβραϊκής κοινότητας. Είναι ένα ισχυρό πολιτικό και ιστορικό παραμύθι.

Το βιβλίο έχει αποκτήσει νέες προοπτικές με την άνοδο των λαϊκιστών και των ακροδεξιών κυβερνήσεων σε πολλά κράτη του κόσμου. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της ύστερης περιόδου του Ροθ. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις Πόλις

Το σμήνος (Φρανκ Σέτσινγκ) Οικολογικό θρίλερ - έπος, που συνδυάζει επιστήμη, πολιτική και φιλοσοφία, με τεράστια διεθνή επιρροή. Η λογοτεχνική του αξία έγκειται στην φιλοσοφική διερεύνηση και στη μυθιστορηματική προειδοποίηση προς την ανθρωπότητα.  

Τσουνάμι καταστρέφει τις πόλεις της βόρειας Ευρώπης, φονικές μέδουσες ερημώνουν τις παραλίες της Αυστραλίας, μολυσμένα καβούρια - φορείς μιας ανίατης ασθένειας - κατακλύζουν το σύστημα ύδρευσης της Νέας Υόρκης αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό, εκατομμύρια τερατώδη σκουλήκια αποσταθεροποιούν τον βυθό στις ακτές της Νορβηγίας, φάλαινες επιτίθενται σε πλοία και τα βυθίζουν. Η ανθρωπότητα δέχεται μία συντονισμένη κ μαζική επίθεση. Η βασική διαχωριστική γραμμή μεταξύ ανθρώπων και ζώων έχει χαθεί. Τα ζώα έχουν αποκτήσει ξαφνικά συνείδηση του εαυτού τους και στρέφονται εναντίον του ανθρώπινου είδους με σκοπό την εξόντωσή του. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Μήπως υπάρχει κάποιος σκοτεινός νους που οργανώνει και συντονίζει τον εφιάλτη; Οι επιστήμονες αναγκάζονται να παραδεχτούν, ότι ο άνθρωπος γνωρίζει τελικά για τον πλανήτη Γη πολύ λιγότερα πράγματα, από όσα γνωρίζει για το Διάστημα. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Στέφανου Τζανετάτου.

Η Γραμμή της Ομορφιάς (Αλαν Χόλινγκχερστ) Διακριτικό και εξαιρετικά γραμμένο μυθιστόρημα, με μεγάλη θεματική αξία (ταξική διαστρωμάτωση, κοινωνική υποκρισία). Η επιρροή του είναι σημαντική, αλλά η καινοτομία της φόρμας του είναι λιγότερο σημαντική.

Καταγράφει με τρυφερότητα και λυρισμό την ερωτική ενηλικίωση του ήρωά του, του Νικ, ο οποίος από το καλοκαίρι του 1983 που μετακομίζει στο Νότινγκ Χιλ, αναζητεί εμμονικά την ομορφιά σε κάθε της έκφανση. Στον αντίποδα μιας δύσκολης εποχής (λίγο πριν από την επανεκλογή της Θάτσερ) και με τον κοινωνικό του περίγυρο να αποθεώνει την αξία του χρήματος και της δόξας, ο Νικ θα αντιτάξει τον πόθο, το ερωτικό σκίρτημα και την κλασική ομορφιά ενός ελληνικού αγάλματος, μεταφερμένη στον μαύρο εραστή του. Η τελική έκβαση βρίσκει τον Νικ σε οριακή κατάσταση και έτοιμο να αποδεχτεί την ήττα του.       

Οδός Ευρυδίκης (Σόφκα Ζινόφιεφ) Περιγράφει την εμπειρία της συγγραφέα κατά την πρώτη της χρονιά ως «Αθηναίας», δηλαδή τη μετάβασή της από ξένης επισκέπτριας σε κάποια που προσπαθεί να ενταχθεί στην καθημερινότητα και τον ρυθμό της σύγχρονης Αθήνας.

Η αφήγησή της ζωντανεύει μια πόλη χαοτική, με ελλείψεις (δύσκολα ταξί, θόρυβο, βιαστικοί ή απρόσεκτοι άνθρωποι), αλλά και στιγμές γνήσιας ζεστασιάς - “παράξενα” ήθη, αλλά και αυθεντικά, φιλικά πρόσωπα. Το βιβλίο δεν είναι απλώς ταξιδιωτικό - είναι μια μαρτυρία προσαρμογής, πολιτισμικής ενσωμάτωσης, και ανακάλυψης μιας πόλης και μιας κουλτούρας από τα μάτια κάποιου που ήταν ξένος. Η διαδικασία από “ξένη” σε “ντόπια” είναι γεμάτη σύγχυση, γέλιο, προβληματισμούς - αλλά και γνήσια αγάπη για την Ελλάδα και τους ανθρώπους της.

Η συγγραφέας, με υπόβαθρο στην κοινωνική ανθρωπολογία, δεν γράφει απλώς ως τουρίστρια - βλέπει, συγκρίνει, αναλύει - αλλά με ευαισθησία και κατανόηση. Αυτή η προσέγγιση σε συνδυασμό με τη βιωματική εμπειρία δίνουν στο βιβλίο βάθος και ρεαλισμό. Ταυτόχρονα, η αφήγηση είναι “ελαφριά” και χιουμοριστική - δεν κουράζει, δεν είναι “βαρύ” δοκίμιο, γίνεται προσιτή και ανθρώπινη. Είναι σαφές ότι η συγγραφέας αγαπά την Ελλάδα και τους ανθρώπους της - αυτό το συναίσθημα φαίνεται στο πώς περιγράφει τις αντιφάσεις, τις δυσκολίες αλλά και τα “καλά” της ζωής στην Αθήνα.

Αν σε ενδιαφέρει η καθημερινότητα στην Αθήνα ως “νέος κάτοικος”. Το βιβλίο δίνει μια πολύ ζωντανή εικόνα των μικρών και μεγάλων στιγμών που συνθέτουν την εμπειρία του να ζεις εκεί. Αν θέλεις να δεις την Ελλάδα μέσα από τα μάτια ενός “ξένου” που προσπαθεί να ενταχθεί - μπορεί να βοηθήσει να νιώσεις την ελληνική πραγματικότητα πιο “πραγματικά”, με τις δυσκολίες και τις ομορφιές της. Αν ενδιαφέρεσαι για πολιτισμική συνύπαρξη, μεταναστευτικές εμπειρίες, ένταξη - το βιβλίο, με ανθρωπολογική ματιά, εξετάζει πώς προσαρμόζεσαι, πώς αλλάζεις, πώς σχηματίζεις μια νέα ταυτότητα.

Θεωρείται μια από τις πλέον ταξιδιωτικές - και ταυτόχρονα πολιτισμικές - “οδηγίες επιβίωσης” για όποιον θέλει να καταλάβει τι σημαίνει να ζεις στην Αθήνα ως “νέος κάτοικος με διαφορετική νοοτροπία”. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Διόπτρα

Η Ιστορία της Ομορφιάς (Ουμπέρτο Έκο) Είναι δοκίμιο, όχι μυθιστόρημα. Σημαντικό από θεωρητική άποψη, αλλά δεν μπορεί να αξιολογηθεί με τα κριτήρια μυθιστορήματος.

Εξετάζει την έννοια της ομορφιάς σε διάφορες εποχές και πολιτισμούς. Μέσω μιας σειράς παραδειγμάτων από την τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη φιλοσοφία, το έργο αναλύει πώς η αντίληψη της ομορφιάς έχει αλλάξει μέσα στους αιώνες και πώς συνδέεται με τις κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές αντιλήψεις κάθε εποχής. Είναι μια πολιτιστική μελέτη που διερευνά τη σύνθετη και μεταβαλλόμενη φύση της ανθρώπινης αισθητικής. Αναδεικνύει την εντυπωσιακή συγγραφική ικανότητα του Eco να συνδυάζει τη λογοτεχνία με τη φιλοσοφία, την ιστορία και τη θεωρία της γνώσης. Εντάχθηκε στο κατάλογο μας γιατί σχετίζεται άμεσα με το πως περιγράφουν (και υμνούν) διαφορετικοί συγγραφείς στο χρόνο την «ομορφιά»

Εκκρεμότητα (του Α.Δασκαλόπουλου)

 

Νίκησες και νικήθηκες
Φτιασιδώθηκες, ξεγυμνώθηκες
σαν τα κλαδιά των δένδρων, που
ξεγυμνώνει το χειμερινό ξεροβόρι.
Υπέταξες εχθρούς, υποτάχθηκες
σε φίλους.
Δημιούργησες πραγματικότητες που
δεν θα λησμονηθούν
Κι όπως γράφει κι ο ποιητής:
"Μια άλλη φορά θα ξαναγίνει " 

Αβρόρα (του Δ.Βασιλείου)

 

Κάθεται αναπαυτικά στον καναπέ του,

μπλαζέ, ουίσκι κι’ εξυπνάδες. Απόλυτη πλήξη.

Περιμένει, λέει,  μιαν Αβρόρα να βροντήξει.

Κι’ έξω εκεί, ο κόσμος που πονάει,

έναν ξεσηκωμό, μιαν επανάσταση ζητάει.

 

Με τους ανθρώπους γίνε ένα,

στις φλέβες των καημών τους βάλε αίμα.

 03.02.2025  

Αβρόρα  (Αυγή στα ρώσικα) - πολεμικό πλοίο, καταδρομικό, του ρώσικου στόλου της Βαλτικής, το πλήρωμα του οποίου τη νύχτα της 25ης του Οκτώβρη (με το νέο ημερολόγιο – 7ης Νοέμβρη) του 1917, έριξε ένα κανονιοβολισμό, δίνοντας το σήμα για την επιδρομή στα Χειμερινά Ανάκτορα του Πέτρογκραντ, μετέπειτα Λένινγκραντ, σήμερα Αγία Πετρούπολη, σηματοδοτώντας την έναρξη της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Το τέλος των αθώων ματιών (του Δ.Βασιλείου)

Έργο του Βλαδίμηρου Μαγαικόφσκι

Ελευθερία του μυαλού και της καρδιάς.

Γεια σου Οκτώβρη!

 

 

Τελειώνει ο Οκτώβρης, νεκρώνει το Καλοκαίρι.

Αρχίζει  ο Απρίλης, έρχεται η Άνοιξη .

 

Τελειώνουν τα χρόνια των αθώων ματιών

κι’ έρχονται οι χαρές και οι καημοί της ζωής,

ώσπου φτάνει το τέλος.

Όμορφο ή άσχημο,

καλό ή κακό,

δίκαιο ή άδικο,

το τέλος της ζωής έρχεται,

πάντοτε  έρχεται.

 

Ευτυχείς όσοι ερωτεύθηκαν.

 

Ο έρωτας δεν τελειώνει ποτέ,

όπως κι’ η ποίηση που τον υμνεί,

αυτόν, τον έρωτα,

και την επανάσταση,

που αέναα κι’ αγέρωχα

περπατάει με τα όνειρά μας

στο μέλλον του ανθρώπου.

 

04.11.2026                                         

«ΠΑΡΑΔΟΘΕΙΤΕ! – Παγιδευμένοι από την Ουτοπία στην Δυστοπία» - Κυκλοφορεί το νέο βιβλίο του Κώστα Χαϊνά

"Υπάρχουν στιγμές που μια ιστορία ζει για χρόνια μόνο μέσα σου, στις σημειώσεις, στις ξενυχτισμένες σελίδες, στις σκέψεις που δεν σε αφήνουν να κοιμηθείς. Και ύστερα έρχεται η μέρα που την κρατάς στα χέρια σου τυπωμένη και καταλαβαίνεις ότι δεν σου ανήκει πια μόνο εσένα.

Με μεγάλη χαρά και συγκίνηση σας ανακοινώνω ότι το πρώτο μου μυθιστόρημα, «ΠΑΡΑΔΟΘΕΙΤΕ! – Παγιδευμένοι από την Ουτοπία στην Δυστοπία», κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΕΠΚΕΝΤΡΟ.

Είναι ένα βιβλίο που γράφτηκε με πολλή αγάπη, αλλά και με αγωνία για τον κόσμο που ζούμε και τον κόσμο που ίσως μας περιμένει. Ένα ταξίδι από τα όνειρα για το «τέλειο» στην πραγματικότητα που κάποτε αποδεικνύεται πολύ διαφορετική.

Θα ήταν τιμή μου να το διαβάσετε, να το συζητήσουμε και να μου πείτε τη γνώμη σας. Και αν σας αγγίξει, μοιραστείτε το με όσους αγαπάτε.

Σας ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου γιατί αισθάνομαι καθημερινά ότι δεν είμαι μόνος μου σ' αυτό το ταξίδι" (Κ.Χαϊνάς)

Εδώ μπορείτε να το παραγγείλετε και σε όλα τα μεγάλα βιβλιοπωλεία.

https://www.epikentro.gr/paradotheite/

Ασωπός: 19 χρόνια μετά, πως διατέθηκαν τα κονδύλια απορρύπανης, τί έργα έγιναν και πως προστατεύεται η δημόσια υγεία;

Με πρωτοβουλία της Θ.Ακριώτου, βουλευτή Εύβοιας, πέντε βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ  κατέθεσαν στις 30 Οκτώβρη προς τους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών, Υγείας και Ανάπτυξης την παρακάτω Ερώτηση και αίτηση κατάθεσης εγγράφων:

Δεκαεννέα χρόνια μετά την ανάδειξη της ρύπανσης με εξασθενές χρώμιο, ο Ασωπός παραμένει δοκιμασία περιβαλλοντικής προστασίας και δημόσιας λογοδοσίας. Η επιβάρυνση της λεκάνης Οινοφύτων–Σχηματαρίου και της ευρύτερης περιοχής έως τον Ωρωπό και το Χαλκούτσι αφορά επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, κατοίκους, παραγωγικές δραστηριότητες και τον Ευβοϊκό Κόλπο. Το ζητούμενο δεν είναι άλλες εξαγγελίες, αλλά μετρήσιμη αποκατάσταση και τεκμηριωμένη προστασία της υγείας.

Η διαπίστωση της ρύπανσης το 2007 και οι παρεμβάσεις που ακολούθησαν οδήγησαν σε διαδοχικούς σχεδιασμούς. Κατά την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ προωθήθηκε, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, η Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) Ασωπού, σχεδιαζόμενου ύψους περίπου 251 εκατ. ευρώ, της οποίας η έγκριση ανακοινώθηκε τον Ιανουάριο του 2019. Παράλληλα, η Περιφέρεια Αττικής επί διοίκησης Ρένας Δούρου ενέκρινε το 2017 συνεργασία με το ΕΚΠΑ, προϋπολογισμού 332.444 ευρώ, για την επιστημονική διερεύνηση της ποιότητας των υδάτων. Χρειάζεται πλέον απολογισμός όχι μόνο των δεσμεύσεων, αλλά των συμβάσεων, των δαπανών, των παραδοτέων και του πραγματικού περιβαλλοντικού αποτελέσματος. Η σημασία του σχεδιασμού αυτού δεν εξαντλείται στο ύψος των εξαγγελθέντων πόρων. Χρειάζεται να διακριθούν οι πράξεις που χρηματοδοτήθηκαν πραγματικά από εκείνες που παρέμειναν σε επίπεδο προγραμματισμού, καθώς και οι υποδομές οργάνωσης της βιομηχανικής δραστηριότητας από τα έργα αποκατάστασης των ήδη ρυπασμένων υδάτων και εδαφών. Εξίσου αναγκαία είναι η δημοσιοποίηση των επιστημονικών παραδοτέων και η αποσαφήνιση του τρόπου με τον οποίο αξιοποιήθηκαν από τις αρμόδιες αρχές.

Στις 14 Απριλίου 2026, σύμφωνα με το σχετικό δελτίο Τύπου του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) της 20ής Απριλίου, πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες και μετρήσεις στην ευρύτερη περιοχή Οινοφύτων, Σχηματαρίου, Ωρωπού και Χαλκουτσίου. Το ΠΑΚΟΕ περιέγραψε μικτή εικόνα για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης και ευρήματα περιβαλλοντικής επιβάρυνσης σε επιφανειακά ύδατα και στην ατμόσφαιρα. Πρόκειται για ευρήματα του φορέα που χρειάζονται αξιολόγηση και, όπου ενδείκνυται, ανεξάρτητη επαλήθευση από τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες· δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ήδη επιβεβαιωμένες κρατικές μετρήσεις.

Ειδικότερα, πρέπει να γνωστοποιηθεί αν οι αρμόδιες αρχές παρέλαβαν τα πλήρη πρωτογενή δεδομένα του ΠΑΚΟΕ, ποιες θέσεις δειγματοληψίας και ποιες παραμέτρους έλεγξαν, αν πραγματοποίησαν αντιπαραβολή με επίσημες χρονοσειρές και αν έδωσαν δημόσια τεκμηριωμένη απάντηση. Η συστηματική παρακολούθηση οφείλει να καλύπτει επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, σημεία υδροληψίας και πιθανές διαδρομές μεταφοράς ρύπων προς την παράκτια ζώνη. Παράλληλα, απαιτείται σαφής εικόνα για την τύχη του Παρατηρητηρίου που είχε παρουσιαστεί το 2016 και για την υλοποίηση του νεότερου έργου Παρατηρητηρίου Υγείας–Περιβάλλοντος. Οι δειγματοληψίες που ανακοίνωσε το ΠΑΚΟΕ τον Απρίλιο του 2026 καθιστούν αναγκαία την αξιολόγηση των ευρημάτων από τις αρμόδιες αρχές και τη διενέργεια επαληθευτικών, συγκρίσιμων μετρήσεων. Αντίστοιχα, απαιτείται σαφής εικόνα για την τύχη του Παρατηρητηρίου Υγείας και Περιβάλλοντος που είχε παρουσιαστεί το 2016 και για το νεότερο χρηματοδοτούμενο έργο παρακολούθησης. Η περιβαλλοντική επιβάρυνση δεν επιτρέπει αυθαίρετες αιτιώδεις συσχετίσεις με νοσήματα, επιβάλλει όμως επιστημονική επιδημιολογική διερεύνηση και πρόληψη. Συμπληρωματικά, το ΠΑΚΟΕ, με το δελτίο Τύπου 1171 της 13ης Οκτωβρίου 2026, αναφέρει εργαστηριακό εύρημα που περιγράφει ως «ανίχνευση χολέρας» σε νερά του Ασωπού. Επειδή η ανίχνευση βακτηρίου ή σχετικού δείκτη δεν τεκμηριώνει από μόνη της παρουσία τοξινογόνου στελέχους ούτε περιστατικά χολέρας στον πληθυσμό, απαιτούνται η δημοσιοποίηση της πλήρους εργαστηριακής μεθοδολογίας, η ταυτοποίηση του ευρήματος και ανεξάρτητες επαληθευτικές αναλύσεις από τις αρμόδιες αρχές.

Επειδή η προστασία της δημόσιας υγείας προϋποθέτει τη δημοσιοποίηση αξιόπιστων μετρήσεων του πόσιμου νερού, την αξιολόγηση πιθανών οδών έκθεσης και τη συστηματική επιδημιολογική και προληπτική παρακολούθηση, χωρίς να προεξοφλούνται επιστημονικά μη τεκμηριωμένες συσχετίσεις μεταξύ ρύπανσης και συγκεκριμένων νοσημάτων,

Επειδή οι εργασίες καθαρισμού της κοίτης και αντιπλημμυρικής προστασίας, όπως αυτές που ανακοινώθηκαν το 2025 με προϋπολογισμό 400.000 ευρώ, δεν συνιστούν χημική απορρύπανση ούτε μπορούν να υποκαταστήσουν την ουσιαστική περιβαλλοντική αποκατάσταση του Ασωπού,

Επειδή το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία επηρεάζει τον μελλοντικό σχεδιασμό στην περιοχή Οινοφύτων – Σχηματαρίου, η οργάνωση ή ενδεχόμενη ανάπτυξη βιομηχανικών δραστηριοτήτων οφείλει να συνδέεται με την προστασία του υδροφορέα, την αξιολόγηση της σωρευτικής επιβάρυνσης και την πραγματική απορρύπανση,

Επειδή στην ευρύτερη περιοχή υφίστανται ή σχεδιάζονται και δραστηριότητες διαχείρισης βιομηχανικών αποβλήτων, οι πιθανές σωρευτικές επιπτώσεις τους πρέπει να συνεκτιμώνται με τις ήδη καταγεγραμμένες περιβαλλοντικές πιέσεις, χωρίς η αναφορά αυτή να υποκαθιστά τον ειδικό έλεγχο των επιμέρους εγκαταστάσεων,

Επειδή η λεκάνη του Ασωπού εκτείνεται σε περισσότερες διοικητικές ενότητες και οι χρηματοδοτήσεις, οι εγκρίσεις και οι εξαγγελίες δεν αποδεικνύουν από μόνες τους περιβαλλοντική αποκατάσταση, απαιτείται ενιαίος, διαφανής και ελέγξιμος απολογισμός των έργων και των αποτελεσμάτων τους,

Επειδή επί σχεδόν δύο δεκαετίες οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής του Ασωπού ζουν με τη διαρκή ανησυχία για την ποιότητα του νερού, την ασφάλεια των αγροτικών προϊόντων, την υγεία των οικογενειών τους και το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά τους, ενώ η Πολιτεία οφείλει επιτέλους να αντικαταστήσει την αβεβαιότητα με αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, ουσιαστική απορρύπανση και συγκεκριμένες εγγυήσεις προστασίας της δημόσιας υγείας.

Ερωτώνται οι κ.κ. Υπουργοί:

1. Ποια έργα πραγματικής απορρύπανσης επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, ιζημάτων και εδαφών έχουν ολοκληρωθεί από το 2007; Ποια μετρήσιμη βελτίωση τεκμηριώνεται και με ποια επίσημα δεδομένα;

2. Ποια είναι η πορεία κάθε πράξης της ΟΧΕ Ασωπού των περίπου 251 εκατ. ευρώ; Ποια ποσά αφορούσαν εξασφαλισμένους δημόσιους πόρους ή ιδιωτική συμμετοχή και πόσα έχουν ενταχθεί, συμβασιοποιηθεί, εκταμιευθεί και δαπανηθεί;

3. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης Οινοφύτων και ιδίως η Μονάδα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων; Πότε προβλέπεται η λειτουργία της και ποιοι έλεγχοι θα πιστοποιούν την αποτελεσματικότητά της;

4. Ποια είναι η πρόοδος των έργων καθαρισμού υδατορεμάτων ύψους 400.000 ευρώ και πώς διαχωρίζονται από τις παρεμβάσεις χημικής απορρύπανσης;

5. Ποια είναι η τελευταία επίσημη χημική και οικολογική αξιολόγηση των υδάτων και ποιες οι διαχρονικές μετρήσεις για εξασθενές και ολικό χρώμιο, βαρέα μέταλλα και άλλους κρίσιμους ρύπους; Έχουν παραληφθεί και αξιολογηθεί από τις δημόσιες αρχές οι πλήρεις εκθέσεις και τα πρωτογενή στοιχεία των δειγματοληψιών του ΠΑΚΟΕ του 2025 και του Απριλίου 2026; Πραγματοποιήθηκαν επαληθευτικές μετρήσεις στις ίδιες ή συγκρίσιμες θέσεις και δημοσιοποιήθηκαν τα αποτελέσματά τους;

6. Πόσοι περιβαλλοντικοί έλεγχοι διενεργήθηκαν από το 2020, ποιες παραβάσεις και κυρώσεις προέκυψαν και πώς παρακολουθείται η συμμόρφωση των δραστηριοτήτων;

7. Ολοκληρώθηκε η συνεργασία Περιφέρειας Αττικής–ΕΚΠΑ του 2017; Ποια παραδοτέα παρήχθησαν και ποιες εισηγήσεις εφαρμόστηκαν;

8. Ποια είναι η κατάσταση λειτουργίας του Παρατηρητηρίου που είχε παρουσιαστεί το 2016 και ποια η πρόοδος του νεότερου έργου Παρατηρητηρίου Υγείας–Περιβάλλοντος; Ποια δεδομένα, εκθέσεις, δημόσιες αναρτήσεις και προτάσεις βελτίωσης της ποιότητας ζωής των κατοίκων έχει παράγει κάθε μηχανισμός από την έναρξή του, με ποιες ημερομηνίες και ποιες ενέργειες ακολούθησαν;

9. Ποιες υπερβάσεις ή άλλες αποκλίσεις διαπιστώθηκαν στην ποιότητα νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στους Δήμους Τανάγρας και Ωρωπού κατά την τελευταία πενταετία και ποια μέτρα λήφθηκαν;

10. Ποιο ήταν το ακριβές αντικείμενο και ποια τα ευρήματα της επιδημιολογικής μελέτης του 2017 στην περιοχή; Ποια μέτρα λήφθηκαν κατόπιν αυτής, ποια μετρήσιμα αποτελέσματα προέκυψαν και πώς ενημερώθηκαν οι κάτοικοι Οινοφύτων, Τανάγρας και Σχηματαρίου; Ποιες περαιτέρω δράσεις προληπτικής παρακολούθησης προγραμματίζονται;

11. Ποιος είναι ο διαπεριφερειακός και διυπουργικός μηχανισμός συντονισμού, με ποια δημόσια λογοδοσία, προϋπολογισμό και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης;

12. Πώς διασφαλίζεται, κατά την εφαρμογή του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία στην περιοχή Οινοφύτων–Σχηματαρίου, ότι η οργανωμένη χωροθέτηση δεν θα υποκαταστήσει την απορρύπανση και ότι θα λαμβάνονται υπόψη η σωρευτική επιβάρυνση και οι αναγκαίες υποδομές;

13. Διαθέτουν οι αρμόδιες αρχές επικαιροποιημένο μητρώο βιομηχανικών εγκαταστάσεων και καταγεγραμμένων πηγών ρύπανσης της λεκάνης του Ασωπού; Ποιες μετρήσεις εκπομπών και απορρίψεων τηρούνται ανά εγκατάσταση, εξάμηνο και έτος από το 2015, ποια διορθωτικά μέτρα επιβλήθηκαν, ποια αποτελέσματα διαπιστώθηκαν και ποιες σχετικές πράξεις έχουν αναρτηθεί στη «Διαύγεια»;

14. Έλαβαν οι αρμόδιες υπηρεσίες το πλήρες δελτίο Τύπου 1171/13.10.2026 του ΠΑΚΟΕ και τα πρωτογενή εργαστηριακά δεδομένα για το αναφερόμενο εύρημα σε νερά του Ασωπού; Ποιο ακριβώς μικροβιολογικό εύρημα διαπιστώθηκε, με ποια μέθοδο, ελέγχθηκε η τοξινογόνος ιδιότητά του, έγιναν επαναληπτικές δειγματοληψίες και ποια εκτίμηση κινδύνου ή μέτρα ενημέρωσης κρίθηκαν αναγκαία;

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Αιτούμεθα να κατατεθούν, κατά το μέρος που τηρούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, σε ηλεκτρονική μορφή και με τυχόν νόμιμες αποκρύψεις προσωπικών δεδομένων:

1. Ο κατάλογος πράξεων της ΟΧΕ Ασωπού, οι αποφάσεις ένταξης και τροποποίησης, οι προϋπολογισμοί, οι συμβάσεις, οι πιστοποιημένες δαπάνες και οι διαθέσιμες εκθέσεις προόδου ανά έργο.

2. Οι ισχύουσες εγκρίσεις και περιβαλλοντικοί όροι του Επιχειρηματικού Πάρκου Εξυγίανσης και της Μονάδας Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων, μαζί με τις υφιστάμενες συμβάσεις και εκθέσεις προόδου.

3. Οι διαθέσιμες εκθέσεις παρακολούθησης της ποιότητας επιφανειακών και υπόγειων υδάτων και πόσιμου νερού της τελευταίας πενταετίας, καθώς και η υπηρεσιακή αλληλογραφία, τα πορίσματα αξιολόγησης και οι εκθέσεις επαληθευτικών ελέγχων για τα ευρήματα του ΠΑΚΟΕ, εφόσον υφίστανται.

4. Οι συγκεντρωτικοί πίνακες περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων από το 2020, οι σχετικές εκθέσεις διαπίστωσης παραβάσεων και οι αποφάσεις επιβολής κυρώσεων, στον βαθμό που είναι κοινοποιήσιμες.

5. Η προγραμματική σύμβαση Περιφέρειας Αττικής–ΕΚΠΑ του 2017 και τα υφιστάμενα τελικά παραδοτέα της, καθώς και οι αποφάσεις, συμβάσεις, παραδοτέα και απολογισμοί λειτουργίας των δύο πρωτοβουλιών Παρατηρητηρίου. Περιλαμβανομένων των δημοσιοποιημένων στοιχείων, των εισηγήσεων και των τεκμηρίων ενημέρωσης των κατοίκων.

6. Οι υφιστάμενες στρατηγικές ή ειδικές περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και διοικητικές πράξεις που εξετάζουν ειδικά τις σωρευτικές επιπτώσεις της βιομηχανικής χωροθέτησης στην περιοχή Οινοφύτων–Σχηματαρίου.

7. Το υφιστάμενο μητρώο βιομηχανικών εγκαταστάσεων της περιοχής και οι διαθέσιμοι ανά εγκατάσταση πίνακες μετρήσεων εκπομπών ή απορρίψεων από το 2015, κατά έτος και εξάμηνο όπου τηρούνται, μαζί με αποφάσεις διορθωτικών μέτρων, αποτελέσματα επανελέγχων και στοιχεία ανάρτησης των σχετικών πράξεων στη «Διαύγεια».

8. Η αναφερόμενη επιδημιολογική μελέτη του 2017, εφόσον τηρείται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, τα σχετικά υπηρεσιακά πορίσματα, οι αποφάσεις λήψης μέτρων και τα διαθέσιμα στοιχεία δημοσιοποίησης και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους.

9. Το πλήρες δελτίο Τύπου 1171/13.10.2026 του ΠΑΚΟΕ, εφόσον έχει παραληφθεί υπηρεσιακά, οι σχετικές εργαστηριακές εκθέσεις και τα πρωτογενή δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στις αρχές, καθώς και οι τυχόν εκθέσεις επαληθευτικών δειγματοληψιών, μικροβιολογικής ταυτοποίησης και εκτίμησης υγειονομικού κινδύνου.