2010: Έργα θεματικής βαρύτητας συγγραφέων που διεύρυναν το γεωγραφικό και πολιτισμικό κανόνα.

Ο χάρτης και η επικράτεια (Μισέλ Ουελμπέκ – 2010) Μια σατιρική ματιά στη σύγχρονη κοινωνία και την κενότητα της ανθρωπότητας. Συνδυάζει την προσωπική αναζήτηση του ήρωα με τη μεγαλύτερη πολιτική και κοινωνική κριτική για τη Γαλλία του 21ου αιώνα.

Το βιβλίο αγγίζει την αποξένωση, την κρίση της τέχνης και τη μάχη για την ατομική αναγνώριση στην εποχή της τεχνολογίας και του καταναλωτισμού. Ο Ουελμπέκ δεν είναι φορμαλιστικά πειραματιστής, αλλά η καινοτομία του έγκειται στον ξερό, σαρκαστικό και αναλυτικό ρεαλισμό του, ο οποίος μετατρέπεται σε κοινωνική και πνευματική παραβολή. Η χρήση της εισαγωγής του συγγραφέα ως χαρακτήρα είναι μια πονηρή μετα-μυθιστορηματική τεχνική.

«Για να ξεκινήσουμε τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος πρέπει να περιμένουμε ωσότου όλα αυτά γίνουν συμπαγή, αδιαμφισβήτητα, πρέπει να περιμένουμε την εμφάνιση ενός αυθεντικού πυρήνα αναγκαιότητας. Δεν αποφασίζουμε ποτέ μόνοι μας τη συγγραφή ενός βιβλίου…» (σ. 247) - «Πάντα απεχθανόμουν αυτήν την απαίσια αλλά τόσο πειστική ιδέα που λέει ότι η στρατευμένη, γενναιόδωρη και εμφανώς ανιδιοτελής δράση αντισταθμίζει τα προσωπικά προβλήματα». (σ. 257) - «Πολύ μακροπρόθεσμα, φυσικά, όλα τα στήθη σιλικόνης καταλήγουν γελοία». (σ. 321) - «Το έγκλημα, είπε στον άντρα της, της φαινόταν μια πράξη βαθιά ανθρώπινη, συνδεδεμένη ασφαλώς με τις πιο σκοτεινές περιοχές του ανθρώπου, ωστόσο ανθρώπινη». (σ. 322)

Εξερευνά βαθιά θέματα: τη σχέση τέχνης και εμπορίου, την αποξένωση και τη μοναξιά στον υπερτεχνολογικό κόσμο, την προοπτική του θανάτου και την αδυναμία της αγάπης. Είναι κεντρικό έργο της σύγχρονης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που αναδεικνύει τον υλισμό, τη γήρανση και το θάνατο της τέχνης ως σύγχρονες νόσους του δυτικού πολιτισμού.

Ο συγγραφέας παραμένει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και συζητημένες φιγούρες στη λογοτεχνία, και αυτό το έργο θεωρείται από τα σημαντικότερα του. Η προβληματική του είναι συνεχώς επίκαιρη. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2012 από τις εκδόσεις Κέδρος

Το πράσινο αντίσκηνο (Λιουντμίλα Ουλίτσκαγια - 2010) Δεν είναι καινοτόμο στη φόρμα, αλλά εξαιρετικό στο ιστορικό-οικογενειακό λογοτεχνικό είδος.

Αφηγείται τις πορείες τριών φίλων - του Ίλια, του Μιχαήλ και του Σάσα - που γνωρίζονται στο σχολείο στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Β΄ΠΠ. Οι ζωές τους εξελίσσονται υπό το βάρος της κρατικής καταπίεσης, της λογοκρισίας και των συνεχών διώξεων εναντίον διανοουμένων και αντιφρονούντων. Καθένας ακολουθεί τον δικό του δρόμο: στη φωτογραφία, τη λογοτεχνία και τη μουσική. Το βιβλίο, μέσα από διαπλεκόμενες ιστορίες και πολλά πρόσωπα, εξερευνά την αξία της φιλίας, της τέχνης και της προσωπικής ελευθερίας.

Είναι ένα μνημείο της Σοβιετικής και Μετα-σοβιετικής εμπειρίας, συγκρίσιμο με έργα του Σολζενίτσιν ή της Αλεξίεβιτς, αλλά με έμφαση στην προσωπική, οικιακή και συναισθηματική διάσταση. Η γλώσσα είναι πλούσια, αφηγηματική, με ισχυρή γωνιά θέασης μέσα από τις γυναίκες, που κουβαλούν τη μνήμη και την τρέλα μιας εποχής.

Εμπλουτίζει τον κανόνα για τη ζωή στον 20ο αιώνα. Αγγίζει τη μεταπολεμική Σοβιετική πραγματικότητα, την καταστολή, την τρέλα ως μορφή αντίστασης και διαφυγής, τις οικογενειακές τραύματα και την επιβίωση. Είναι μια βαθιά ανθρωπιστική και συγκινητική περιπέτεια.

Το έργο αυτό, ως μια μεγάλης έκτασης οικογενειακή σάγκα, έχει την αύρα ενός κλασικού που διασώζει μια ιστορία. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη το 2019.

Οι κόρες της σελήνης (Τζόχα Αλχάρθι – 2010) Εξετάζει τη μεταμόρφωση της παραδοσιακής κοινωνίας του Ομάν, καθώς και θέματα ελευθερίας, φύλου, πατριαρχίας, δουλείας και ταυτότητας μέσα από την ιστορία τεσσάρων αδελφών.

Τρεις αδελφές που ζουν στο Ομάν, τρεις διαφορετικοί χαρακτήρες, τρεις διαφορετικές επιλογές ζωής. Η Μάγια ζει έναν κρυφό έρωτα, αλλά παντρεύεται τον άντρα που επιλέγει ο πατέρας της. Η Ασμά δέχεται αδιαμαρτύρητα ένα προξενιό για ν’ αποκτήσει παιδιά. Η Χάουλα αρνείται όλες τις προτάσεις γάμου περιμένοντας να επιστρέψει από τον Καναδά ο παιδικός έρωτας. Μέσα από την ιστορία τριών γενεών από το 1880 μέχρι σήμερα, η συγγραφέας δίνει μια συναρπαστική εικόνα για την κοινωνία του Ομάν και παρουσιάζει τις αλλαγές που έγιναν με τη μετατροπή του από κέντρο δουλεμπορίου σε πετρελαιοπαραγωγό χώρα.

Εξαιρετικά καινοτόμο ως πρωτότυπο βιβλίο από το Ομάν και την αραβική χερσόνησο. Φέρνει μια εντελώς διαφορετική, γεμάτη μύθο και ποιητικότητα φωνή στον παγκόσμιο λόγο. Η αφήγηση είναι πολυφωνική, εμπλέκοντας το προφορικό λόγο με το λογοτεχνικό. Διαφοροποιεί και διευρύνει ριζικά τον λογοτεχνικό κανόνα. Εισάγει στον παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό μια μη-δυτική πραγματικότητα και αφηγηματική παράδοση. Είναι ένα σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη λογοτεχνία της Αραβικής χερσονήσου.

Μας επιτρέπει «να δούμε από κοντά έναν πολιτισμό σε μεγάλο βαθμό άγνωστο στη Δύση - κάτι πραγματικά συναρπαστικό». (Guardian). Το μυθιστόρημα «ανταμείβει τους αναγνώστες που είναι πρόθυμοι να συναρμολογήσουν τα κομμάτια του παζλ της Alharthi σε ένα σύνολο και είναι ακόμη πιο ικανοποιητικό για την πολυπλοκότητα της ιστορίας του» (Publishers Weekly). Το έργο «υπονομεύει επιδέξια τα επαναλαμβανόμενα στερεότυπα για την αραβική γλώσσα και τους πολιτισμούς». (The Irish Times)              

Ως ένα από τα πρώτα βραβευμένα διεθνώς βιβλία από το Ομάν, έχει ήδη αφήσει το στίγμα του. Η σημασία του ως γέφυρας πολιτισμών και λογοτεχνικών παραδόσεων θα διαρκέσει αρκετά ακόμη. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από το Gutenberg το 2020.

Το όνειρο του Κέλτη (Μάριο Βάργκας Λιόσα – 2010) Είναι μυθιστορηματική αφήγηση της ζωής του Αγγλο-Ιρλανδού διπλωμάτη Roger Casement (1864–1916). Ο τίτλος είναι ίδιος με το τίτλο ενός ποιήματος που γράφτηκε από αυτόν. Αν και αναφέρεται κυρίως στο ιρλανδικό πλαίσιο, ο Casement για κάποιο διάστημα έπαιξε ρόλο στην ιστορία του Περού, βοηθώντας στην αποκάλυψη της τρομερής εκμετάλλευσης των ιθαγενών στην περιοχή του Αμαζονίου.

Αγγίζει βαθιά και σκοτεινά θέματα: την αποικιακή βαρβαρότητα, την υποκρισία της εξουσίας, τη φύση του κακού, την προδοσία και την ταυτότητα. Η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ: «[Είναι] για τη χαρτογράφηση των δομών εξουσίας και τις ραγδαίες εικόνες του για την αντίσταση, την εξέγερση και την ήττα του ατόμου»,

Εντάσσεται στο σημαντικό σώμα των έργων του συγγραφέα για την εξουσία, την ιδεολογία και τη βία στη Λατινική Αμερική και τις αποικίες. Επεκτείνει το έργο του στο πλαίσιο του αποικιοκρατικού χάους στον Κονγκό και το Αμαζόνιο. Ως έργο του Λιόσα, βασίζεται σε μια σταθερή και δυναμική ρεαλιστική τεχνική, με εναλλαγές χρόνου και τόπου, αλλά όχι ριζικά πειραματικό για τα δικά του στάνταρ. Η καινοτομία έγκειται περισσότερο στη σύνθεση ιστορικού γεγονότος και βιογραφίας.

Αν και αυτό το βιβλίο δεν θεωρείται το αριστούργημά του θα παραμείνει ως το πιο πολιτικο-ιστορικό και σκοτεινό του βιβλίο της ύστερης περιόδου του. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη το 2011.

Το τέλος του θανάτου (Λιου Σιξίν – 2010) Το συγκλονιστικό τέλος της τριλογίας του Liu Cixin είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί - παρά τον όγκο των 855 σελίδων - από όσους δεν σφραγίζουν το μυαλό τους με τα πεπερασμένα όρια που δημιουργεί η ανθρώπινη καθημερινότητα. 

Έχει θεματική βαθύτητα (κοσμολογία, πολιτισμός), αλλά και ειδική λογοτεχνική επιρροή. Σε κάθε κεφάλαιο του μπορεί κανείς να βρεί "τροφή' για τη σκέψη του και το ξάνοιγμα των οριζόντων του πέρα από τη μίζερη ρουτίνα της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας του "φαίνεσθαι". Παρακάτω σας μεταφέρω μερικές μόνο απο τις σκέψεις και ιδέες που μου άρεσαν διαβάζοντας το και οι οποίες βέβαια αναπτύσσονται από το συγγραφέα με πολύ ελκυστικό και ενδιαφέροντα τρόπο. Και όπως σημείωσα στη προηγούμενη παρουσίαση του 2ου τόμου (Σκοτεινό δάσος) αυτές είναι μόνο μια δροσοσταλίδα της πρωινής βροχής, όπως ποιητικά θα έγραφε ο συγγραφέας. Γιατί η απεικόνιση των θεωριών της σύγχρονης φυσικής περιπλέκεται με τις καθόλα τεκμηριωμένες επιστημονικές προβλέψεις, την κοινωνική και πολιτική ανάλυση της γήινης σύγχρονης πραγματικότητας, την ανάλυση των μεγάλων μυστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς, δυο "αιώνια κυριολεκτικά ερωτικά ρομάντζα" και την επιστημονική φαντασία. 

" Ακόμα και οι συντηρητικοί συμφωνούσαν ότι ο ΟΗΕ έπρεπε να αναδιαμορφωθεί και να αποκτήσει περισσότερες εξουσίες και περισσότερους πόρους. Οι ριζοσπαστικοί και οι ιδεολόγοι πίεζαν για μια Γήϊνη Ένωση και για τον μετασχηματισμό των Ηνωμένων Εθνών σε μια παγκόσμια κυβέρνηση" - " Η ζωή έφτασε σε μια εξελικτική καμπή όταν βγήκε για πρώτη φορά από τη θάλασσα στην ξηρά, μα εκείνα τα πρώτα ψάρια που βγήκαν στη ξηρά έπαψαν να είναι ψάρια. Κατά παρόμοιο τρόπο, όταν οι άνθρωποι βγήκαν πραγματικά στο διάστημα και απελευθερώθηκαν από τη Γη, έπαψαν να είναι άνθρωποι." – " Όλη η ύλη που υπήρχε κάποτε εκεί εξακολουθεί να υφίσταται, το ίδιο και η στροφορμή. Το μόνο που άλλαξε είναι η διευθέτηση της ύλης, σαν μια τράπουλα που ανακατεύτηκε. Όμως η ζωή μοιάζει με το φλος ρουαγιάλ: έτσι και ανακατέψεις τη τράπουλα, χάθηκε."  Έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις SELINI το 2020.

Κουτσά άλογα (Μικ Χέρον – 2010) Άριστο λογοτεχνικό αστυνομικό και κατασκοπευτικό μυθιστόρημα. Η επιρροή και η καινοτομία του είναι πρωτίστως στο είδος του, αν και έχει αναβαθμισμένο επίπεδο.

Ο συγγραφέας έγινε παγκόσμια γνωστός  για  τη σειρά των σατυρικών κατασκοπικών μυθιστορημάτων του Slough house τα ¨Κουτσά άλογα¨ είναι το πρώτο μυθιστόρημα της. Ένα ανόητο λάθος και στη συνέχεια τραγικοί  χειρισμοί  που προκάλεσαν πανικό με παραλίγο καταστροφικές συνέπειες  κατά τη διάρκεια μιας εκπαιδευτικής άσκησης σε πολυσύχναστο σιδηροδρομικό σταθμό του Λονδίνου ήταν ο λόγος που ο πράκτορας Ρίβερ μετατέθηκε στην Οικία Σλάου (Slough house).  Ήταν το μέρος – γνωστό και ως «Στάβλος» –  όπου πήγαιναν να υπηρετήσουν το υπόλοιπο της καριέρας τους τα «κουτσά άλογα», όπως ονομάζονταν οι αποτυχημένοι κατάσκοποι της Μ15 «που είχαν αφήσει κάποια απαράδεκτη κηλίδα στα χρονικά της Υπηρεσίας». Όταν ένας νεαρός Πακιστανός πέφτει θύμα απαγωγής από ακροδεξιούς οι οποίοι απειλούν στο διαδίκτυο ότι θα τον αποκεφαλίσουν σε σαράντα οκτώ  ώρες είναι η ευκαιρία που έψαχναν τα «κουτσά άλογα» για να αναλάβουν δράση και να ξεδιπλώσουν τα διαφορετικά ταλέντα τους. 

Μια πρωτότυπη και ευφυής κατασκοπική περιπέτεια με λεπτή ειρωνεία στην αφήγηση και απολαυστικούς διαλόγους, που συνδυάζει επιτυχημένα τα κωμικά στοιχεία των χαρακτήρων με το μυστήριο της ιστορίας. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα σε μετάφραση του Γιώργου Μπαρουξή από τις Εκδόσεις Αίολος το 2024.

Το κορίτσι που εξαφανίστηκε (Τζίλιαν Φλιν - 2010) Πολύ επιτυχημένο συζυγικό θρίλερ με ηρωίδα μια όμορφη γυναίκα που εξαφανίζεται κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες στην πέμπτη επέτειο του γάμου της. Ψυχολογικό θρίλερ που άλλαξε το είδος.

Ο σύζυγος βέβαια είναι ο πρώτος ύποπτος που σκεφτόμαστε. «Τι σκέφτεσαι, Έιμι; Αυτή είναι η ερώτηση που έκανα πιο συχνά κατά τη διάρκεια του γάμου μας, έστω κι αν την έκανα από μέσα μου και όχι στο πρόσωπο που θα μπορούσε να μου απαντήσει. Φαντάζομαι πως αυτές οι ερωτήσεις μαζεύονται σαν σύννεφα που προμηνύουν καταιγίδα πάνω από όλους τους γάμους: Τι σκέφτεσαι; Τι νιώθεις; Ποιος είσαι; Τι κάναμε ο ένας στον άλλον; Τι θα κάνουμε ο ένας στον άλλον;». Οι φίλοι της αποκαλύπτουν ότι η Έιμι φοβόταν τον Νικ και ότι του κρατούσε μυστικά. Αυτός παίρνει όρκο πως τα πράγματα δεν ήταν έτσι. Ωστόσο, η έρευνα στον υπολογιστή του δείχνει ότι ο Νικ αναζητούσε περίεργες πληροφορίες στο διαδίκτυο σχετικά με θανάτους από ασφυξία ή πνιγμό, με απομακρυσμένες δασώδεις περιοχές, ή με το πού μπορεί κανείς να προμηθευτεί αρσενικό. Παρά τα ενοχοποιητικά αυτά στοιχεία, ο Νικ επιμένει στην αθωότητά του, μολονότι υπάρχουν και κάποιες επίμονες κλήσεις στο κινητό του που περιπλέκουν τα πράγματα. Τι έχει λοιπόν συμβεί στην όμορφη σύζυγο του Νικ;

"Διαβάστε το πριν παντρευτείτε!" (Financial Times). "Η Φλιν, εξαιρετική πραγματικά συγγραφέας, χειρίζεται τους αναγνώστες της με την επιδεξιότητα και τη λεπτότητα του γητευτή. Χρησιμοποιεί τους αφηγητές της - ποιοι είναι στην πραγματικότητα;-  με εκπληκτικό τρόπο, δημιουργώντας τέτοιες αμφιβολίες, ανησυχίες, υποψίες, που είναι απολύτως σίγουρο ότι με το που θα το ολοκληρώσεις θα ξαναρχίσεις να το διαβάζεις. Αυτό είναι το καλύτερο βιβλίο της" (Observer). "Εξαιρετικό. Οι φωνές των ηρώων της είναι τόσο αυθεντικές που ο αναγνώστης γίνεται πραγματικά κοινωνός ενός δυσλειτουργικού γάμου σε όλο του το μεγαλείο." (Guardian). Κυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε ελληνική μετάφραση της Βάσιας Τζανακάρη το 2023. 

Από το "μυθιστόρημα" στο "παιχνίδι" των τεσσάρων - δυο πειραματικά έργα με διαφορά σαράντα χρόνων

Το Παιχνίδι των Τεσσάρων (1998) γράφτηκε συνειδητά ως “αντίλαλος” ή φόρος τιμής στο Μυθιστόρημα των Τεσσάρων (1958). Το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο που γράφτηκαν τα δυο πειραματικά μυθιστορήματα έχει αξιοπρόσεκτες διαφορές

Το πρώτο έργο γεννήθηκε σε μια Ελλάδα που ήθελε να επανακαθορίσει την ταυτότητά της μετά τη δεκαετία το 50, να επουλώσει τις πληγές των πολέμων, να θεμελιώσει την κοινωνική ανασυγκρότηση και να ενισχύσει το εθνικό αφήγημα. Στόχος του ήταν η επανένωση των φωνών της γενιάς του ’30 και η συνέχιση της «σοβαρής» ελληνικής παράδοσης. Η ελπίδα μαζί με την μεταπολεμική ανησυχία και η αναζήτηση νοήματος το διατρέχουν.
Το δεύτερο γράφτηκε σε μια Ελλάδα που είχε κουραστεί να αναζητά την «μοναδικότητά» της στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, της κυριαρχίας των ΜΜΕ, της κρίσης προσωπικών, συλλογικών και εθνικών ταυτοτήτων και του άκρατου καταναλωτισμού. Επιδίωξη του ήταν η αντανάκλαση μιας κατακερματισμένης κοινωνίας, η ειρωνική και σατιρική προσέγγιση της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας. Το χαρακτηρίζουν ο κορεσμός, η ειρωνεία, η πρόωρη κούραση της μεταπολίτευσης και η αναζήτηση ταυτότητας στις νέες συνθήκες.

Οι συγγραφείς του πρώτου, Μυριβήλης, Βενέζης, Καραγάτσης, Τερζάκης, ήταν όλοι τους εκπρόσωποι της γενιάς του ’30. Είχαν κοινή αισθητική παιδεία και ομοιογενή λογοτεχνική γλώσσα. Αντίθετα οι Μουρσελάς, Σκούρτης, Σουρούνης, Τατσόπουλος, που έγραψαν το δεύτερο , εκπροσωπούσαν διαφορετικά ρεύματα της μεταπολιτευτικής πεζογραφίας και είχαν διαφορετικά ύφη και ιδεολογικές αφετηρίες. Η  πολυφωνία είναι συνειδητή επιλογή τους.

Στο πρώτο, υπάρχει ενιαία πλοκή, οι τέσσερις συγγραφείς συνεχίζουν την ίδια ιστορία (μια νέα κοπέλα στην Αθήνα του ’50), με ρεαλιστική, γραμμική αφήγηση, με ψυχογραφική διάσταση. Στο δεύτερο, η δομή έχει μωσαϊκή σύνθεση, κάθε συγγραφέας προσθέτει «ψηφίδες» γύρω από ένα θέμα ή χαρακτήρα, χωρίς αυστηρή πλοκή. Το μυθιστόρημα έχει μεικτή αφήγηση με εναλλαγή ειδών (έρωτας, θρίλερ, παρωδία, κοινωνική σάτιρα).

Η μορφή και των δυο έργων, αντικατοπτρίζει τις ξεχωριστές εποχές που γράφτηκαν: Το 1958 επικρατεί η ανάγκη - έστω και ψευδεπίγραφης- ενότητας (ένα συλλογικό μυθιστόρημα ως σύμβολο συνέχειας), ενώ το 1998 κυριαρχεί η αποδόμηση και η ειρωνεία - κάθε φωνή είναι αυτόνομη. Η κεντρική ιδέα του πρώτου, είναι η νιότη και η ελπίδα για αναγέννηση, η ενεργητική δράση του ατόμου μέσα στην κοινωνία, ενώ στο δεύτερο κυριαρχούν η παρακμή και η αποξένωση, ο «Νεοέλληνας» μέσα στην παράνοια της καθημερινότητας. Το πρώτο προβάλει το μεταπολεμικό όραμα της ανασυγκρότησης και αισιοδοξίας, με σύμβολα την γυναίκα ως ελπίδα και την αστική ζωή ως σκηνή αναγέννησης. Το δεύτερο αντανακλά την μεταμοντέρνα κρίση νοήματος, την απογοήτευση και ειρωνεία της σύγχρονης πραγματικότητας. Αξιοποιεί το «παιχνίδι», ως μεταφορά για την κοινωνία, τη λογοτεχνία, και την ίδια τη γραφή. Το πρώτο, με ρομαντικό, ψυχογραφικό και λυρικό ύφος, δείχνει, ότι μέσα από τη συλλογικότητα υπάρχει κοινωνική και ατομική προοπτική.
Το δεύτερο, με σατιρικό, αυτοαναφορικό και πολυφωνικό ύφος, επιχειρεί να δείξει, ότι μέσα από τη συλλογικότητα προβάλλεται η διαφορετικότητα - κάθε φωνή είναι «παίκτης», που ακολουθεί δικούς του κανόνες.

Το “Μυθιστόρημα των Τεσσάρων” θεωρείται δείγμα συλλογικής λογοτεχνικής πρωτοβουλίας της γενιάς του ’30, εκφράζει την ενότητα της ελληνικής γραμματείας και την πίστη στον ρόλο της λογοτεχνίας ως ηθικής δύναμης. Το “Παιχνίδι των Τεσσάρων”, σχεδόν 40 χρόνια αργότερα, λειτουργεί ως παρωδία και διάλογος με το προηγούμενο έργο: δεν επιδιώκει ενότητα, αλλά σχολιάζει τη διάλυσή της. Είναι αυτοσυνείδητο, ειρωνικό, μεταμοντέρνο.  Με άλλα λόγια: Το πρώτο έργο γράφεται για να συνδέσει τους συγγραφείς, το δεύτερο γράφεται για να παίξει με αυτή τη σύνδεση.

Το πρώτο, είναι το προϊόν μιας εποχής που πιστεύει στη λογοτεχνία ως ενωτική δύναμη. Το δεύτερο, είναι το προϊόν μιας άλλης εποχής που αντιμετωπίζει τη λογοτεχνία ως “παιχνίδι ρόλων” και αντανάκλαση της πολυδιάσπασης του σύγχρονου ανθρώπου. Το ένα είναι “σοβαρό”· το άλλο “παίζει” με τη σοβαρότητα. Μαζί, αποτυπώνουν δύο άκρα της νεοελληνικής λογοτεχνίας - από τον ρεαλισμό στη μεταμοντέρνα ειρωνεία

2009: Από τη Τοκάρτσουκ και τη Μάντελ στους Μουρακάμι, Κνάουσγκορντ, Μπελλό, Σταϊνχάουερ και Καρέρ

Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών (Όλγα Τοκάρτσουκ - 2009) Είναι πιο «αστυνομικό» από τα προηγούμενα της στη φόρμα, με οικολογικές και φιλοσοφικές νύξεις, συχνά ειρωνικό.

Εξετάζει με άμεσο τρόπο τα μεγάλα ζητήματα της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση, τον αποικισμό, την πατριαρχία, τη δικαιοσύνη και τη βία. Είναι ένα έντονο πολιτικό και οικολογικό μανιφέστο. Ένα μείγμα αστυνομικής πλοκής, μυθοπλαστικού δράματος, πολιτικής αλληγορίας και φιλοσοφικού δοκιμίου. Η δομή είναι σπασμένη, με παραβολές και ονειρικές ακολουθίες. Η γλώσσα είναι ποιητική, αισθητήρια και δαιμονισμένη. Έχει μέτρια δυσκολία στο διάβασμα, πιο εύκολο στην πλοκή και με στοχαστική διάσταση.

Καθιέρωσε τη Τοκάρτσουκ ως μια από τις πιο σημαντικές φωνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Επηρέασε την ανάγνωση της σύγχρονης λογοτεχνίας της Κεντρικής / Ανατολικής Ευρώπης. Παραμένει τρομερά επίκαιρο και συζητούμενο, ιδιαίτερα στον καιρό της οικολογικής κρίσης και της ανατροπής κοινωνικών αφηγημάτων. Προτείνεται αν σας αρέσουν τα μυθιστορήματα που συνδυάζουν θρίλερ με φιλοσοφικές νύξεις. Κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2023.

Τριλογία Τόμας Κρόμγουελ (Χίλαρι Μάντελ 2009 - 2020) Αφορά τον υπουργό του Ερρίκου Η΄, Τόμας Κρόμγουελ. Επαναπροσδιόρισε το ιστορικό μυθιστόρημα. Αντί για εμβόλιμες περιγραφές, χρησιμοποιεί μια ζωντανή, άμεση, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση (συχνά σε ενεστώτα ιστορικό χρόνο). Η εστίαση είναι στην ψυχολογία, την πολιτική διαπλοκή και την καθημερινότητα, όχι στα μεγαλεπήβολα γεγονότα.

Η τριλογία άρχισε με το μυθιστόρημα “Γουλφ Χολ” που εκδόθηκε το 2009. Συνεχίστηκε το 2012 με τίτλο Bring Up the Bodies (“Γεράκια”, ο ελληνικός τίτλος) και ολοκληρώθηκε το 2020, με το τρίτο, με τίτλο “Ο καθρέφτης και το φως” 

Εμβαθύνει στη φύση της εξουσίας, της πίστης, της προδοσίας, της αμβλυωπίας της τύχης και στην κατασκευή της ιστορίας. Εξετάζει πώς επιβιώνει και λειτουργεί ένας άνθρωπος σε ένα κόσμο τοξικής αβεβαιότητας.

«Κάθε σοβαρός ιστορικός της εποχής των Τυδώρ ξέρει πόσο σημαντικός πολιτικά ήταν ο Τόμας Κρόμγουελ, αλλά λίγοι έχουν ενδιαφερθεί για το πώς ήταν ως άνθρωπος. Έχει μια πολύ κακή εικόνα, αποτέλεσμα συσσωρευμένων προκαταλήψεων που περνούσαν από γενιά σε γενιά. Οι δημοφιλείς ιστορικοί συχνά ξεκινούσαν υποθέτοντας ότι ήταν κακός άνθρωπος, οπότε διάβαζαν όλες του τις πράξεις και τα λόγια ως κακά. Ήθελα να ξεφύγω από αυτόν το φαύλο κύκλο και να πω, «Δεν ξέρω τίποτα για τον Τόμας Κρόμγουελ. Οπότε, τι μπορώ να βρω;». Ανακάλυψα έναν απίστευτα φιλόδοξο, έξυπνο, συναρπαστικό άντρα, γεμάτο ζωή κι ενδιαφέρoν για τα πάντα, σκληρό και πανούργο, αλλά με σπάνιες αναλαμπές απρόσμενης ανθρώπινης τρυφερότητας. Είναι αλήθεια ότι ήταν αδίστακτος, αλλά όχι πιο πολύ από άλλους πολιτικούς της εποχής των Τυδώρ που δεν έχουν δυσφημιστεί με αυτό τον τρόπο» - «O Χένρι είναι πολλά περισσότερα από ένας απλός μονάρχης, είναι μια φιγούρα βγαλμένη από έναν μύθο ή από τα παραμύθια. Είναι ο Μινώταυρος, είναι ο λύκος ενδεδυμένος με προβιά, είναι ο γλυκός εραστής που γίνεται τέρας όταν κλείνουν οι πόρτες, με τα τερατώδη τριχωτά χέρια του να προεξέχουν από τα μεταξωτά του μανίκια. Η εικόνα του αιχμαλωτίζει από την πρώτη στιγμή τη φαντασία μας, πέρα από το επίπεδο της πολιτικής αφήγησης. Αλλά, ακόμα και σε καθημερινό επίπεδο, η διήγηση μάς καθηλώνει, ακριβώς επειδή τα κριτήρια ήταν τόσο υψηλά. Στην αυλή του Χένρι αν έκανες ένα λάθος, πέθαινες». (Aπό συνέντευξη της συγγραφέα στη Δ.Τριβόλη – LiFO 18/11/2010)

Επανάφερε στο προσκήνιο τον Τόμας Κρόμγουελ επηρεάζοντας βαθιά τη σύγχρονη ιστορική λογοτεχνική παραγωγή. Απέδειξε ότι το ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να είναι αβανγκάρντ. Έχει ήδη εδραιωθεί ως κλασικό του 21ου αιώνα και ως το σπουδαιότερο έργο για την Αυλή του Ερρίκου Η΄. Στη χώρα μας έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πάπυρος.

1Q84 (Χαρούκι Μουρακάμι, 2009-2010) Ένα φαντασμαγορικό μείγμα που συνδυάζει μυθιστορηματικό θρίλερ, εναλλακτική ιστορία, ρομαντικό δράμα και μεταφυσική παραβολή. Ενσωματώνει αβίαστα τον φαινομενικά φυσικό κόσμο με μια παράλληλη, παραισθησιογόνα πραγματικότητα (με δύο φεγγάρια).

Ασχολείται με τη μοναξιά, την τραυματική εμπειρία, τη δύναμη της αφήγησης, τη θρησκευτική περιχαράκωση, την επιθυμία και την αναζήτηση ταυτότητας σε έναν κόσμο που έχει ξεφύγει από τα θεμέλιά του. Ήδη μια παγκόσμια λογοτεχνική διασημότητα, με το 1Q84 ο Μουρακάμι συνέθεσε σε κλίμακα επικής νουβέλας όλα τα μοτίβα του (παράλληλοι κόσμοι, μυστηριώδεις γυναίκες, μουσική, μοναχικοί ήρωες). Επιβεβαίωσε τη θέση του ως του πιο εμπορικά επιτυχημένου και αναγνωρίσιμου σύγχρονου Ιάπωνα συγγραφέα, που επηρέασε ευρύτατα τη δυτική λογοτεχνική αντίληψη για τη σύγχρονη Ιαπωνία.

Παρόλο που δεν είναι το πιο κριτικά αναγνωρισμένο έργο του, είναι ένα φαινόμενο μαζικού πολιτισμού και ένα σύμβολο της λογοτεχνίας της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.

Ο αγώνας μου (Καρλ Όβε Κνάουσγκορντ, 2009 - 2011) Μνημειώδες πείραμα έξι αυτοβιογραφικών νουβελών. Απορρίπτει τη μυθοπλασία για μια αμείλικτη, φαινομενικά αδιάκοπη και αναλυτική καταγραφή της καθημερινής ζωής, των σκέψεων και των ασήμαντων λεπτομερειών.

Με συνολικό αριθμό πάνω από 3.500 σελίδες, τα βιβλία σημείωσαν τεράστια επιτυχία και προκάλεσαν επίσης μεγάλη διαμάχη. Εν μέρει επειδή ο τίτλος είναι ο ίδιος με τον νορβηγικό τίτλο του Mein Kampf του Χίτλερ, και εν μέρει επειδή ορισμένοι έχουν υποστηρίξει ότι ο Knausgård το παρακάνει αποκαλύπτοντας την ιδιωτική ζωή των φίλων και της οικογένειάς του - συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του, της πρώην συζύγου του, του θείου του και της γιαγιάς του. Τα έξι βιβλία έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας από το 2015 έως το 2021 με τίτλους:  Ένας θάνατος στην οικογένεια, Ένας ερωτευμένος άντρας, Το νησί της εφηβείας, Χορεύοντας στο σκοτάδι, Όνειρα στη βροχή, Το τέλος.

Εξερευνά το καθημερινό μικρόκοσμο, τις σχέσεις (ειδικά με τον πατέρα), τη δημιουργία, τον θάνατο και την ίδια τη φύση της ανάμνησης. Είναι ένα τεράστιο φιλοσοφικό έργο με αφορμή προσωπικά βιώματα. Η γλώσσα εσκεμμένα είναι χωρίς λογοτεχνικά στολίδια, αλλά συγκλονιστική στη δίψα της για αλήθεια.

Προκάλεσε διεθνή λογοτεχνική σεισμική δόνηση. Ξεκίνησε μια παγκόσμια συζήτηση για τα όρια της μυθοπλασίας και της αυτοβιογραφίας, την ειλικρίνεια και την αυτοπαρουσίαση. Δημιούργησε έναν ολόκληρο υποκείμενο τύπο "Κνάουσγκορντιανού" αυτοβιογραφικού λόγου. Η επιρροή και η συζήτηση γύρω από αυτό συνεχίζονται. Έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και σημαντικά λογοτεχνικά εγχειρήματα της εποχής μας.

Οι ιχνηλάτες (Αντουάν Μπελλό – 2009) Έξυπνο και πρωτότυπο, ειδικά ως μέρος του τεράστιου κύκλου του για τη "Φάρσα". Περιπετειώδες αφήγημα με συνθετική αστυνομική και κατασκοπευτική πλοκή και εξαιρετική περιήγηση στο διεθνές γεωπολιτικό τοπίο.

Ο Σλιβ, που συναντήσαμε στους "Παραχαράκτες", νεαρός ρομαντικός πράκτορας του ΟΠΠ (Όμιλος Παραχάραξης της Πραγματικότητας), βασανίζεται από αμφιβολίες και δισταγμούς. Αρχίζει μια έρευνα: Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος ύπαρξης της οργάνωσης; Ποια είναι η ταυτότητα των μελών της καθοδήγησης της ΟΠΠ; Και τι γίνεται με τους συνάδελφους του; Έχουν τις ίδιες αμφιβολίες;

"Φόρος τιμής στο Διαφωτισμό, τον Ορθό Λόγο και την ανεκτικότητα, ενάντια στο φανατισμό, το φθόνο και τη μνησικακία". Είναι όμως πιο ειδικό και λιγότερο επιδραστικό σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο τουρίστας (Όλεν Σταϊνχάουερ – 2009) Πολύ καλό λογοτεχνικό θρίλερ κατασκοπείας, με πλούσιες ψυχολογικές διαστάσεις. Ανήκει όμως πιο ξεκάθαρα στο είδος του και η επίδρασή του στον ευρύτερο λογοτεχνικό κανόνα είναι περιορισμένη.

Ο Μάιλο ανήκει σε μια επίλεκτη ομάδα της CIA τους «τουρίστες» που ταξιδεύουν σε κάθε γωνιά της Γης για να φέρουν σε πέρας τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Η ιστορία ξεκινάει με μια αναδρομή στο παρελθόν όπου ο μελαγχολικός Μάιλο, ακολουθώντας τα ίχνη ενός διπλού κατάσκοπου, θα τραυματιστεί σοβαρά σε μια συμπλοκή στη Βενετία και θα αποσυρθεί στα γραφεία της υπηρεσίας. Έξι χρόνια αργότερα και ενώ ζει ήσυχα με τη σύζυγό του και την κόρη της, η απρόσμενη σύλληψη του διαβόητου «Τίγρη» θα επαναφέρει στο προσκήνιο ανοιχτές υποθέσεις από τα παλιά και θα τον αναγκάσει να επανέλθει στην ενεργό δράση. Μια καθηλωτική κατασκοπική περιπέτεια, με διεισδυτική ματιά στον μυστηριώδη κόσμο της κατασκοπείας όπως  τον έχουν διαμορφώσει οι γεωπολιτικές συνθήκες  του 21ου αιώνα. Η εξέλιξη της πολυπλόκαμης πλοκής θυμίζει τις ιστορίες του Ψυχρού Πολέμου των βιβλίων του Τζον Λε Καρέ, ενώ τα ηθικά και υπαρξιακά διλλήματα  των πρωταγωνιστών την ατμόσφαιρα των μυθιστορημάτων του Γκράχαμ Γκριν. «Το καλύτερο κατασκοπικό μυθιστόρημα που γράφτηκε ποτέ δεν ανήκει στον Τζον Λε Καρέ» έγραψε ο Στίβεν Κινγκ για τον Τουρίστα. Κυκλοφόρησε το 2021 από τις εκδόσεις Πόλις.

Άλλες ζωές από τη δική μου (Εμμανουέλ Καρέρ – 2009) Σπουδαίο και καινοτόμο υβρίδιο λογοτεχνίας και μαρτυρίας. Αφηγείται δύο αληθινές ιστορίες που σημάδεψαν τον συγγραφέα. Ένας στοχασμός πάνω στην απώλεια, τη συμπόνια και το πώς οι ζωές των άλλων μπορούν να φωτίσουν τη δική μας.

«Έπειτα από μερικούς μήνες διαλείμματος, η ζωή με έκανε μάρτυρα δύο γεγονότων που με τρομάζουν όσο τίποτα στον κόσμο: τον θάνατο ενός μικρού παιδιού και τον θάνατο μιας νέας γυναίκας με μικρά παιδιά και σύζυγο. Κάποιος μου είπε τότε: είσαι συγγραφέας, γιατί δεν γράφεις την ιστορία μας; Ήταν εντολή, την αποδέχτηκα. Κι έτσι βρέθηκα να αφηγούμαι τη φιλία ανάμεσα σ' έναν άντρα και μια γυναίκα, ανάπηροι και οι δύο, δικαστές και οι δύο σε υποθέσεις υπερχρέωσης στο ειρηνοδικείο της Βιέν, στην Ισέρ».

Σ' αυτό το βιβλίο γίνεται λόγος για ζωή και θάνατο, για αρρώστια, για μεγάλη φτώχια, για δικαιοσύνη και κυρίως για αγάπη. Όλα είναι αληθινά. Όπως και κάθε άλλος, ο Εμμανουέλ Καρρέρ έχει πολλές ζωές. Μια ιδιωτική, που δεν αφορά παρά τον ίδιο, και μια δημόσια που αφορά τους άλλους, μέσω του μυθιστορήματος ή του κινηματογράφου, όπου είναι σεναριογράφος και παραγωγός. Το "Άλλες ζωές απ' τη δική μου" είναι ο σύνδεσμος. Αλλά αυτός ο σύνδεσμος δεν θα αρκούσε να είναι από μόνος του ένα γεγονός. Το μυθιστόρημα του Καρέρ "μας μιλά" από το βάθος της μιζέριας του κόσμου. Τόσο μακρινό: το τσουνάμι, φυσική καταστροφή που παγκοσμιοποιήθηκε από την τηλεόραση. Τόσο κοντινό: ο καρκίνος, άλλο είδος φυσικής καταστροφής, που χτυπά μια διπλανή πόρτα. Η βοή του κόσμου που πάει άσχημα, δεν καλύπτει τη δυστυχία των φίλων που δεν πάνε καλά, αλλά της κάνει αδιάκοπη ηχώ. Θα έπρεπε να είσαι οραματιστής για να δεις και να γράψεις την αναφορά. Ο υπόκωφος βρόντος του ωκεανού φτιάχνεται από χίλια κύματα. Το "Άλλες ζωές απ' τη δική μου" είναι ένα ωκεανικό μυθιστόρημα, θορύβου και παραφοράς. Είναι ένα μυθιστόρημα που έχει τη συναισθηματική, δηλαδή τη λογοτεχνική βάση να διακηρύσσει ότι είναι αληθινό. (Από τη παρουσίαση στο οπισθόφυλλο)

2007-2008: Τέσσερα αριστουργήματα και τέσσερα «διαμαντάκια» - διαλέγετε κατά βούληση

Η σύντομη θαυμαστή ζωή του Όσκαρ Γουάο  (Τζούνο Ντίαζ - 2007) Αναδεικνύει τις ιστορίες του λαού της Δομινικανής Δημοκρατίας και της μετανάστευσης. Η ιστορία αφορά τον Όσκαρ, έναν νεαρό άνδρα που καταδιώκεται από μια οικογενειακή κατάρα, και η αφήγηση συνδυάζει την προσωπική ιστορία με την πολιτική ιστορία της χώρας του. Το έργο συνδυάζει μαγικό ρεαλισμό, χιούμορ και δραματική αναζήτηση της ταυτότητας.

«Παρουσιάζει μια εκπληκτικά διαυγή σύλληψη της σύγχρονης αμερικανικής εμπειρίας και της ακατανίκητης ικανότητας του ανθρώπου να υπομένει - και να ρισκάρει - τα πάντα στο όνομα της αγάπης» (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Επαναστατικό. Συνδυάζει την αφήγηση του μαγικού ρεαλισμού με την αμεσότητα, τη μαχητικότητα και την πολυγλωσσία (αγγλικά, ισπανικά, σλανγκ, αναφορές στην ποπ κουλτούρα) της αμερικανο-δομικανικής εμπειρίας. Η φωνή του αφηγητή είναι ζωντανή, ασυγκράτητη και επαναπροσδιορίζει πώς μπορεί να ακούγεται μια σύγχρονη αμερικανική φωνή. Εξερευνά σε βάθος θέματα ταυτότητας, μητριαρχίας, τραύματος, ρατσισμού, της καταραμένης μοίρας, του ανδρισμού και του πόθου, όλα μέσα στο πλαίσιο της πολυκύμαντης ιστορίας μιας οικογένειας.

Εξασκεί τεράστια επιρροή στο Λογοτεχνικό Κανόνα, άνοιξε το δρόμο για πολλές αφηγήσεις μεταναστών και ανθρώπων της διασποράς που ακολούθησαν. Είναι σημείο αναφοράς για τη λογοτεχνία της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.

Έχει ήδη εδραιωθεί ως σύγχρονο κλασικό. Διαβάζεται ευρέως σε πανεπιστημιακά προγράμματα και παραμένει εξαιρετικά σχετικό και επίκαιρο με τα ζητήματα που θίγει.

«Αστείο, παράξενο, διεισδυτικό και ολοζώντανο, το βιβλίο, από κωμική προσωπογραφία ενός Δομινικανού δεύτερης γενιάς, εξελίσσεται σε έναν οδυνηρό στοχασμό πάνω στη δημόσια και την ιδιωτική ιστορία και στο βάρος της οικογενειακής μοίρας. Δονούμενο από ενέργεια, σε μια πρόζα ποτισμένη στην αδρεναλίνη, επιδεικνύει μια παράτολμη, φλύαρη αφηγηματική φωνή που αισθάνεται το ίδιο άνετα όταν μιλάει για τον Τόλκιν όσο και για τον Τρουχίλο, για τα κινούμενα σχέδια και τις αρχαίες δομινικανές κατάρες, για τις σεξουαλικές περιπέτειες στα αμερικανικά πανεπιστήμια και τις επιδρομές της μυστικής αστυνομίας στο Σάντο Ντομίνγκο. Σ' ένα ιδίωμα του δρόμου, που αναμειγνύει ντοπιολαλιές του τόπου καταγωγής του συγγραφέα με τρέχοντα αγγλικά, μεταβαίνει ταχυδακτυλουργικά και με αξιοσημείωτη ευκολία από τον έναν κόσμο που ενοικούν οι ήρωές του, στον άλλον που επίσης τους διεκδικεί: από τη Δομινικανή δημοκρατία, τη στοιχειωμένη από φαντάσματα πατρίδα που δίνει μορφή στα όνειρα και τους εφιάλτες τους, και την Αμερική (δηλαδή το Νιου Τζέρσι), τη χώρα της ελευθερίας και της ελπίδας αλλά και των όχι και τόσο ευοίωνων προοπτικών, όταν πρόκειται για μετανάστες. (Κ. Σχινά, Ελευθεροτυπία, Βιβλιοθήκη, 18/4/2008)                                        

Η χορτοφάγος (Χαν Κανγκ - 2007) Αλληγορικό μυθιστόρημα για το σώμα, τη βία και την ελευθερία, που άνοιξε τον δρόμο για την κορεατική λογοτεχνία στη Δύση.

Ένα βαθύ, αλλόκοτο και βίαιο μυθιστόρημα της Νοτιοκορεάτισσας συγγραφέα που εξερευνά την απόρριψη της κοινωνίας από μια φαινομενικά συνηθισμένη γυναίκα, η οποία ξαφνικά αποφασίζει να γίνει χορτοφάγος ως αντίδραση σε εφιαλτικά όνειρα και κοινωνική καταπίεση.  

Καινοτόμο στην πολυφωνική δομή (τρία μέρη, τρεις διαφορετικοί αφηγητές -  σύζυγο, γαμπρός, αδελφή - που παρατηρούν την κεντρική ηρωίδα) και στην υπερ-αισθησιακή, σωματική και συχνά ονειρική γλώσσα. Μετατοπίζει την αφήγηση από την "τρελή" γυναίκα στην πραγματικότητα που η παθολογική κοινωνία δημιουργεί γύρω της.

Εξετάζει με αμείλικτη οξύτητα την γυναικεία αυτοδιάθεση, τη βία της πατριαρχίας, την κοινωνική συμμόρφωση, τη σύνδεση μεταξύ σώματος και πνεύματος, και την απόγνωση της επαναστατικής υποκειμενικότητας απέναντι σε άκαμπτες κοινωνικές δομές.

Η διεθνής αναγνώριση άνοιξε το δρόμο για μια νέα γενιά Ασιατών συγγραφέων στη Δύση. Επέκτεινε ριζικά το πεδίο των "αφηγήσεων ανταρσίας", τις οποίες συνδέει με το σώμα, την τρέλα και την τέχνη.

Το βιβλίο συνεχίζει να είναι κεντρικό σε συζητήσεις για τη φεμινιστική λογοτεχνία και τη ψυχική υγεία. Η επιρροή του μεγαλώνει με το χρόνο.

Πλάνητες (Ολγα Τοκάρτσουκ - 2007) Ένα από τα πιο ευρέως γνωστά διεθνώς βιβλία της. Συνδυάζει αποσπασματικές αφηγήσεις, ταξίδια, περιστασιακές ιστορίες, μεταμορφώσεις, και στοχασμούς πάνω στην κινητικότητα ως κατάσταση ζωής - όχι μόνο γεωγραφική αλλά και υπαρξιακή.

Αν θέλεις να μπεις στον κόσμο της Τοκάρτσουκ με κάτι πιο σύγχρονο και βραβευμένο είναι ιδανική αρχή. Είναι ένα μωσαϊκό από ιστορίες, θραύσματα και στοχασμούς γύρω από την κίνηση, το ταξίδι και την ανθρώπινη εμπειρία. Είναι ένα «ανοιχτό» βιβλίο, λιγότερο δεσμευτικό από πλευράς πλοκής, οπότε λειτουργεί σαν εισαγωγή στη γραφή της. Αριστούργημα αφηγηματικής δομής. Το κεντρικό μοτίβο είναι της πλανητικής κίνησης και της αναζήτησης νοήματος. Είναι ένα "συμπαντικό  μυθιστόρημα", ένας νέος τρόπος συλλογικής αφήγησης.

Αγγίζει υπαρξιακά ερωτήματα: την αναζήτηση της συνέχειας μέσα στη θνητότητα, τη σύνδεση όλων των πλασμάτων στο σύμπαν, την ιστορία ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο, τη μεταφορά και την προσκόλληση.

Τα θέματα του είναι το ταξίδι, η κίνηση, η ανθρώπινη ύπαρξη σε μετάβαση. Το ύφος του είναι αποσπασματικό και στοχαστικό. Έχει μέτρια δυσκολία, όμως χρειάζεται ευρύτητα προσέγγισης γιατί δεν έχει γραμμική πλοκή. Προτείνεται αν αρέσουν τα φιλοσοφικά ερωτήματα και τα κείμενα που μοιάζουν με ημερολόγιο ή στοχαστική περιπλάνηση.

Επιβεβαίωσε την Τοκάρτσουκ ως μια από τις πιο σημαντικές Ευρωπαίες φωνές και έδειξε τη ζωτικότητα της κεντροευρωπαϊκής λογοτεχνικής παράδοσης (μαγικού ρεαλισμού, φιλοσοφικού στοχασμού) στον 21ο αιώνα. Η τεχνική της έχει επιρροή σε πολλούς συγγραφείς. Εντάσσεται σε μια σημαντική καλλιτεχνική πορεία και διαρκεί ως ένα από τα κεντρικά της έργα. Έτος έκδοσης στα ελληνικά: 2022

Δέντρο από καπνό (Ντενίς Τζόνσον - 2007) Θεωρείται από πολλούς το αριστούργημά του, με επικό και υπαρξιακό χαρακτήρα.

Ένα εκτενές μυθιστόρημα κατασκοπείας και πολέμου με  κεντρικό ήρωα τον “Skip” Sands, πράκτορα της CIA, που δρα στις «ψυχολογικές επιχειρήσεις» κατά των Βιετκόνγκ, στη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ. Μέσα από τη ζωή του Sands και άλλων χαρακτήρων, το βιβλίο αποτυπώνει όχι μόνο τον πόλεμο αλλά και την ψυχολογία, την ηθική, την αποδόμηση συνειδήσεων και τον ανθρώπινο πόνο. Έχει τεράστια λογοτεχνική αξία και βάθος, αλλά είναι προσανατολισμένο σε μια παραδοσιακή (αν και ποιητική) αμερικανική γραμμή. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Πατάκη το 2011.

Οι παραχαράκτες (Αντουάν Μπελλό - 2007) Εξαιρετικά έξυπνο και πρωτότυπο μυθιστόρημα-παζλ για τη γραφή και τη νομιμότητα των αφηγημάτων.

Μυθιστόρημα με κεντρικό θέμα την πλαστογράφηση της ιστορίας και τη χειραγώγηση της πραγματικότητας. Ο πρωταγωνιστής - ένας νεαρός που προσλαμβάνεται στον μυστικό «ΟΠΠ» (Όμιλος Παραχάραξης της Πραγματικότητας) - ανακαλύπτει ότι σκοπός της οργάνωσης είναι να «πλάθει» ψεύτικες ιστορίες, να αλλοιώνει ιστορικά δεδομένα, έγγραφα και μνήμες, ώστε να διαμορφώνει την Ιστορία όπως τη θέλουν οι ισχυροί. "Παιγνιώδης στοχασμός πάνω στην αέναη και απεριόριστη επανερμηνεία της ιστορίας". Το βιβλίο θέτει ερωτήματα για την αλήθεια, τη μνήμη, την ταυτότητα και την εξουσία - πολύ ενδιαφέρον αν σας προβληματίζουν ιστορίες με ηθικά, φιλοσοφικά και κοινωνικά διλήμματα. Έχει μεγάλη διανοητική λεπτότητα και είναι προφητικό για την εποχή της "ψεύτικων ειδήσεων". Η επιρροή του είναι πιο ειδική και δυστυχώς δεν έχει αποκτήσει ευρεία αναγνώριση.Εκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις το 2013.

Σκοτεινό δάσος (Λιου Σιξίν - 2008) Το 2^ο μέρος της τριλογίας. Η απεικόνιση των θεωριών της σύγχρονης φυσικής περιπλέκεται με τεκμηριωμένες επιστημονικές προβλέψεις, την κοινωνική και πολιτική ανάλυση της γήινης σύγχρονης πραγματικότητας, την ανάλυση των μεγάλων μυστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς, ένα "αιώνιο κυριολεκτικά ερωτικό ρομάντζο" και την επιστημονική φαντασία.

«Ακόμα και ένα αγαθός πολιτισμός δεν μπορεί να προβλέψει αν οποιοσδήποτε άλλος πολιτισμός είναι αγαθός ή όχι. Δεν ξέρεις αν σε θεωρώ αγαθό ή κακόβουλο. Στη συνέχεια ακόμα και αν νομίζω ότι είσαι αγαθός και επίσης γνωρίζω πως εσύ θεωρείς εμένα αγαθό και πάλι δεν ξέρω τι σκέφτεσαι σχετικά με το τι σκέφτομαι σχετικά με το τι σκέφτεσαι εσύ για μένα».                                                             

Καινοτόμο στο πλαίσιο της επιστημονικής φαντασίας και παγκοσμίως. Εισάγει την "Κοσμολογία του Σκοτεινού Δάσους" ως ένα σκληρό, πρωτότυπο και φιλοσοφικά βαρύ υπόβαθρο για την επαφή με εξωγήινους. Το μεγαλειώδες εγχείρημά του βασίζεται σε καθαρά επιστημονικές και κοινωνιολογικές προεκτάσεις, με μια κινεζική οπτική που αφηγηματικά ήταν αόρατη στη Δύση.

Έφερε επανάσταση στη διεθνή ΕΦ και την κινεζική επιστημονική φαντασία στο προσκήνιο, επηρέασε συγγραφείς παγκοσμίως και επέκτεινε ριζικά το φιλοσοφικό και πολιτικό εύρος του είδους. Είναι πλέον απαραίτητο σημείο αναφοράς.

Εξερευνά τεράστια θέματα: την ανθρώπινη πολιτική και επιβίωση σε κοσμική κλίμακα, τον φόβο του Άλλου, την προόδο και την ηθική της επιστήμης, τη φύση του πολιτισμού και την αμεροληψία του Σύμπαντος.

Η τριλογία "Το Πρόβλημα των Τριών Σωμάτων" έχει ήδη αλλάξει το τοπίο της σύγχρονης ΕΦ. Το «Σκοτεινό Δάσος» συχνά αναγνωρίζεται ως το κορυφαίο βιβλίο της σειράς και θα διαρκέσει ως μονάδα μέτρησης για τη σκληρή, ιδεοδηγούμενη επιστημονική φαντασία.

Αγώνες πείνας (Σούζαν Κόλινς - 2008) Νεανικό μυθιστόρημα - που εξελίχθηκε σε πολιτικά αιχμηρή τριλογία - τοποθετημένο σε μια δυστοπική κοινωνία, όπου η εξουσία αναγκάζει νέους να αγωνιστούν μέχρι θανάτου σε τηλεοπτικούς «Αγώνες Πείνας», ως τιμωρία για μια παλιά εξέγερση. Όμως μια ηρωϊδα επαναπροσδιορίζει την ελπίδα και την αντίσταση απέναντι στην καταπίεση.

Πολιτισμικό φαινόμενο και επαναστατικό στη μαζική λογοτεχνία. Επηρέασε βαθιά το είδος και την ποπ κουλτούρα. Ωστόσο, σύμφωνα με τα κριτήριά της λογοτεχνικής καινοτομίας και της επιρροής στον ευρύτερο κανόνα χαρακτηρίζεται από έλλειψη πειραματισμού και φιλοσοφικού βάθους.

Ο λευκός τίγρης (Αραβίντ Αντίγκα - 2008) Δυνατό, μαχητικό και σατιρικό μυθιστόρημα που έδωσε μια ωμή φωνή στη σύγχρονη Ινδία. Ένα μυθιστόρημα κοινωνικής και πολιτικής πλοκής, που αφηγείται την ιστορία ενός νέου από φτωχή περιοχή  της Ινδίας.

Μέσα από τη δική του φωνή, το βιβλίο αποτυπώνει την ταξική ανισότητα, τη διαφθορά, την φτώχεια αλλά και την ακραία φιλοδοξία. Το έργο έχει έντονη κριτική στον κοινωνικό και οικονομικό καταμερισμό, την αδικία και την εποχή της παγκοσμιοποίησης - είναι η ωμή φωνή ενός «ζωντανού τίγρη» που παλεύει να ξεφύγει από τη λάσπη της φτώχειας.  Όμως η αφηγηματική του φόρμα (επιστολές) και η γλώσσα, αν και αποτελεσματικές, δεν θεωρούνται τόσο καινοτόμες. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις Modern Times

Κάθε βιβλίο είναι ένα τρένο – 3η διαδρομή

Το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα μοιάζει με εποχή όπου η Ιστορία επιταχύνει το βάδισμά της και αφήνει πίσω της σκόνη, θραύσματα, καινούριες μηχανές, γκρεμισμένες βεβαιότητες. Είναι μια περίοδος που ο κόσμος αλλάζει μορφή: αυτοκρατορίες κλονίζονται, έθνη γεννιούνται, οι πόλεις θεριεύουν, οι άνθρωποι μετακινούνται, οι ιδέες συγκρούονται σαν στρατοί. Και η λογοτεχνία, μέσα σε αυτό το τοπίο, δεν μένει αμέτοχη. Γίνεται το ευαίσθητο όργανο που καταγράφει τις δονήσεις: άλλοτε σαν καθρέφτης, άλλοτε σαν τραύμα, άλλοτε σαν κατηγορώ. Αυτή η περίοδος δημιουργεί το παγκόσμιο υπόβαθρο του σύγχρονου μυθιστορήματος. Εμβάθυνση της λογοτεχνικής δημιουργίας στην κοινωνία και στον άνθρωπο. Οι λογοτεχνικοί ήρωες καταπιάνονται με θέματα κοινωνικής κριτικής, ανθρώπινης ψυχολογίας και παγκόσμια προβλήματα.

Η τρίτη διαδρομή, περιλαμβάνει προσωπικούς λογοτεχνικούς σταθμούς στον Ρεαλισμό, στον Νατουραλισμό και στον Μοντερνισμό.

Οι δυο πρώτες κατευθύνσεις, αποτελούν συγγενικά αλλά διακριτά λογοτεχνικά ρεύματα που κυριάρχησαν στην ευρωπαϊκή πεζογραφία στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Και τα δύο συνδέονται με την άνοδο της αστικής κοινωνίας, την ανάπτυξη των επιστημών και τη διάψευση των ρομαντικών ιδεωδών. Όμως η πιο αδυσώπητη αλλαγή δεν είναι μόνο πολιτική. Η Βιομηχανική Επανάσταση μεταμορφώνει τον κόσμο όχι σαν ιδέα, αλλά σαν καθημερινότητα. Ο σιδηρόδρομος ενώνει αποστάσεις, η ατμοκίνηση και ο τηλέγραφος επιταχύνουν τον χρόνο, ενώ φωτογραφία «κλειδώνει» τη στιγμή, σαν να θέλει να φυλακίσει την πραγματικότητα. Οι πόλεις διογκώνονται, η εργασία εντατικοποιείται, η εργατική τάξη μεγαλώνει, και μαζί της η ανισότητα. Οι οικονομικές κρίσεις θυμίζουν ότι ο καπιταλισμός δεν είναι μόνο υπόσχεση ανάπτυξης αλλά και μηχανή αστάθειας.

Μέσα σε αυτόν τον κόσμο, η λογοτεχνία αλλάζει τόνο. Αφήνει πίσω της την καθαρή εξιδανίκευση και στρέφεται προς το πραγματικό, το κοινωνικό, το σκληρό. Έτσι αναδύεται ο Ρεαλισμός και, λίγο αργότερα, ο Νατουραλισμός: ρεύματα που κοιτούν κατάματα την εργασία, τη φτώχεια, την αστική υποκρισία, την ψυχική φθορά, την αλλοτρίωση. Οι ήρωες δεν είναι πλέον μυθικοί, είναι μικροαστοί που φοβούνται την πτώση, εργάτες που λιώνουν στη βιομηχανία, γυναίκες που ασφυκτιούν σε κοινωνικούς ρόλους, άνθρωποι που νιώθουν πως το σύστημα τους συνθλίβει αθόρυβα. Αλλάζει και ο τρόπος αφήγησης: η μετακίνηση, το ταξίδι, η περιπλάνηση, το αστικό τοπίο, γίνονται βασικά μοτίβα. Ο κόσμος είναι πλέον κινητικός - και η ψυχή, εξίσου ανήσυχη.

Ο Ρεαλισμός και ο Νατουραλισμός είναι στενά συγγενικά ρεύματα, με τον Νατουραλισμό, να θεωρείται συχνά εξέλιξη ή ριζοσπαστικοποίηση του Ρεαλισμού. Παρότι μοιράζονται βασικές αρχές, διαφοροποιούνται ουσιαστικά στη φιλοσοφική τους θεμελίωση και στη προσέγγισή τους για τον άνθρωπο και τη κοινωνία.

Και τα δύο ρεύματα έχουν αρκετά κοινά στοιχεία. Απορρίπτουν την εξιδανίκευση, το πάθος και τη φαντασιακή υπερβολή του Ρομαντισμού και επικεντρώνονται στην αντικειμενική παρατήρηση της κοινωνικής πραγματικότητας. Εστιάζουν στη ζωή της μεσαίας και κατώτερης τάξης, στην εργασία, στην οικογένεια, στις κοινωνικές ανισότητες. Η πόλη, η οικονομία, οι κοινωνικές δομές αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι συγγραφείς επιδιώκουν ουδετερότητα, αποστασιοποίηση και λεπτομερή περιγραφή. Η λογοτεχνία γίνεται ουσιαστικά ένας «καθρέφτης» της κοινωνίας. Τέλος αναλύονται με λεπτομερή προσοχή τα κίνητρα, οι επιθυμίες και οι αντιφάσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς. αναλύεται με προσοχή στα κίνητρα, στις επιθυμίες και στις αντιφάσεις.

Όμως οι διαφορές που τα ξεχωρίζουν είναι αρκούντως σημαντικές.  

Ενώ ο Ρεαλισμός διατηρεί τη πίστη στην ηθική επιλογή και στην ατομική ευθύνη, ο άνθρωπος μπορεί να επηρεάσει τη μοίρα του. Είναι κοινωνικό, αλλά και ηθικό ον. Για παράδειγμα, στους ρεαλιστές όπως ο Τολστόι και ο Μπαλζάκ, οι ήρωες βρίσκονται σε ηθικά διλήμματα. Παρουσιάζει έργα και έχει ήρωες από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Επιδιώκει ισορροπία και σύνθεση.

Ο Νατουραλισμός που είναι επηρεασμένος από τον θετικισμό και τις σύγχρονες τότε επιστημονικές θεωρίες, θεωρεί τον άνθρωπο προϊόν κληρονομικότητας και περιβάλλοντος με τελικό αποτέλεσμα το δραστικό περιορισμό της ελευθερίας επιλογών. Ο άνθρωπος είναι βιολογικό ον, συχνά υποταγμένο στα ένστικτα του. Στον Νατουραλισμό του Ζολά, οι χαρακτήρες λειτουργούν σχεδόν ως «πειραματικά υποκείμενα». Ο Νατουραλισμός εστιάζει στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα και συχνά σε ακραίες και σκοτεινές καταστάσεις: φτώχεια, αλκοολισμό, πορνεία, βία, εξαθλίωση. Είναι πιο ωμός, συχνά απαισιόδοξος, με έμφαση στη σκληρότητα της ζωής.

Ο Νατουραλισμός μπορεί να θεωρηθεί «επιστημονικός Ρεαλισμός». Αν ο Ρεαλισμός επιδιώκει να παρατηρήσει την κοινωνία, ο Νατουραλισμός επιχειρεί να την αναλύσει πειραματικά, αντιμετωπίζοντας τον άνθρωπο ως αποτέλεσμα και «προϊόν» αιτίων και αιτιατών. Και τα δύο ρεύματα, ωστόσο, σηματοδοτούν τη στροφή της λογοτεχνίας προς την κοινωνική και ψυχολογική αλήθεια, θεμελιώνοντας τη σύγχρονη αφηγηματική παράδοση. Στον Ρεαλισμό, οι άνδρες επιδιώκουν κοινωνική ή πνευματική ανέλιξη, ενώ οι γυναίκες συχνά συγκρούονται με ηθικούς κανόνες που τις περιορίζουν. Στον Νατουραλισμό, και τα δύο φύλα παρουσιάζονται ως προϊόντα δυνάμεων πέρα από τον έλεγχό τους. Ωστόσο, οι γυναικείοι χαρακτήρες συχνά συνδέονται με το σώμα και τη βιολογία, ενώ οι άνδρες με την κοινωνική πάλη.

Στον ελληνικό χώρο, οι επαναστατικές ζυμώσεις, όπως η Κρητική Επανάσταση (1866–1869), ενισχύουν τη θεματική της ελευθερίας και της εθνικής ταυτότητας. Παράλληλα, όμως, η Ελλάδα αρχίζει να γνωρίζει - έστω με αργούς και άνισους ρυθμούς - το πρόσωπο του εκσυγχρονισμού. Τα σιδηροδρομικά έργα, που σταδιακά απλώνονται ως νέα «νεύρα» της χώρας, μεταμορφώνουν όχι μόνο τις μετακινήσεις αλλά και την ίδια την αίσθηση του χώρου: η απόσταση μικραίνει, η πόλη αποκτά μεγαλύτερη ισχύ, και η επαρχία συνδέεται πιο άμεσα με το κέντρο. Μέσα σε αυτή τη μεταβατική πραγματικότητα, η κοινωνία αλλάζει: αναδύεται η αστική τάξη και αστικά στρώματα με νέες οικονομικές προσδοκίες, αλλά και νέες αντιθέσεις.

Στα επόμενα χρόνια, ο κόσμος γίνεται ακόμα πιο διασυνδεδεμένος: η Διώρυγα του Σουέζ ανοίγει νέους δρόμους εμπορίου και επιρροής, ενώ η βιομηχανική και κοινωνική μετάβαση παράγει μια νέα εποχή συγγραφέων που γράφουν σαν να κρατούν νυστέρι: καταγράφουν το τραύμα της νεωτερικότητας, τις αντιφάσεις, την υπόγεια βία της κοινωνίας. Στη χώρα μας, επτά χρόνια πριν το τέλος του αιώνα, ολοκληρώνεται η κατασκευή της Διώρυγας της Κορίνθου, έργο που δεν είναι μόνο τεχνικό, αλλά και βαθιά συμβολικό - σαν να επιχειρεί το ελληνικό κράτος να χαράξει έναν διάδρομο ανάμεσα στην παράδοση και στον εκσυγχρονισμό. Και μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, η λογοτεχνία δεν μένει ανεπηρέαστη: η κοινωνική μετακίνηση, η αστικοποίηση, η γλωσσική αναζήτηση που οδηγεί προς τη δημοτική (με μορφές όπως ο Γιάννης Ψυχάρης) και οι νέες πολιτισμικές εντάσεις, γεννούν έναν λόγο πιο ανήσυχο, πιο σύγχρονο, πιο στραμμένο προς την πραγματικότητα.

Συμπερασματικά οι πολυσχιδείς πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές αλλαγές και το πνευματικό κλίμα του δεύτερου μισού του ΧΙΧ αιώνα αποτέλεσαν καίρια βάση για την εξέλιξη της παγκόσμιας και της ελληνικής λογοτεχνίας, με τη δημιουργία αξέχαστων έργων που επηρέασαν την πορεία της τέχνης και διατηρούν τη σημασία τους μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά, η στροφή από τον παραδοσιακό ρεαλισμό και νατουραλισμό προς τον συμβολισμό, τον μοντερνισμό και έναν πιο εσωστρεφή, ψυχολογικό και αποκαλυπτικό καλλιτεχνικό λόγο, διαμορφώθηκε ακριβώς στα χρόνια αυτά υπό το βάρος των ιστορικών γεγονότων και ιδεολογικών αναταράξεων.

Κατά την περίοδο πριν τον Α’ΠΠ, η παγκόσμια λογοτεχνία χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή μετάβαση σε ένα νέο λογοτεχνικό ρεύμα, με σημαντικές νέες τάσεις που διαμορφώνουν το σύγχρονο αφήγημα. Η τάση του μοντερνισμού αρχίζει να διαμορφώνεται και να γίνεται κυρίαρχη μέχρι το μεσοπόλεμο. Αντιδρώντας στον ρεαλισμό και τον νατουραλισμό, οι μοντερνιστές επιδιώκουν την εξερεύνηση της υποκειμενικής συνείδησης και της εσωτερικής πραγματικότητας. Τα έργα των διάσημων μοντερνιστών (όπως του Τζέιμς Τζόυς και του Μαρσέλ Προυστ) έχουν ήδη τις ρίζες του σε αυτή την περίοδο. Η τεχνική της ροής συνείδησης και η πολυπλοκότητα στην αφήγηση βαθμιαία κερδίζουν έδαφος.

Ταυτόχρονα, ο συμβολισμός και το συμπυκνωμένο αφηγηματικό ύφος είναι ιδιαίτερα γνωστά στην ευρωπαϊκή πεζογραφία. Ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, συγγραφείς, επιδιώκουν να αποδώσουν, μέσα από συμβολικές εικόνες και υπαινιγμούς, την πολυπλοκότητα της πραγματικότητας (π.χ. ο Σταντάλ και ο Γκυ Ντε Μωπασσάν).

Επίσης, ο ρεαλισμός και νατουραλισμός, κληροδοτημένοι από τον 19ο αιώνα, παραμένουν ισχυροί, ιδιαίτερα στις κοινωνικοπολιτικές αφηγήσεις και επιδιώκουν την αναπαράσταση των κοινωνικών συγκρούσεων και ανατροπών της εποχής.

Τέλος, στην Αμερική, ξεκινά η άνθιση του καλλιτεχνικού αφηγηματικού μοντερνισμού, που θα εκφραστεί πλέρια αργότερα, ενώ η εσωστρέφεια και η ανάλυση της ψυχολογίας του ατόμου γίνονται βασικά μοτίβα. Συνοπτικά, η περίοδος είναι μεταβατική: ο ρεαλισμός συνυπάρχει με τις πρώτες εκδηλώσεις του μοντερνισμού, ενώ οι λογοτεχνικές φόρμες αναζητούν νέα εκφραστικά μονοπάτια που θα κυριαρχήσουν στον 20ό αιώνα.

Στα τρία λογοτεχνικά ταξίδια μας μέχρι τώρα, έχουμε παρουσιάσει 486 έργα, που άφησαν το στίγμα τους στην παγκόσμια λογοτεχνία και τα πρωτότυπά τους γράφτηκαν σε 33 ζωντανές και «νεκρές» γλώσσες. Από το δεύτερο ταξίδι και μετά, αρχίζει να κυριαρχεί η αγγλική γλώσσα με 141 έργα συνολικά, που γράφτηκαν από συγγραφείς της Βρετανικής αυτοκρατορίας, του ΗΒ, των ΗΠΑ και άλλω αγγλόφωνων χωρών. Ακολουθούν η γαλλική με 76, η γερμανική με 61, η ελληνική με 50, η ρωσική με 28 και η κινέζικη με 22. Έπονται η ιταλική με 14, η ισπανική με 13, η λατινική με 12, η ιαπωνική με 9 έργα. Με 7 έργα, η κάθε μία, εκπροσωπούνται η σανσκριτική, σουηδική και νορβηγική γλώσσες. Η περσική έχει 6 έργα, η τουρκική 4. Από 2 έως 3 έργα, έχουν οι γλώσσες, αραβική, δανέζικη, τσέχικη, μπενγκάλι, πορτογαλική, ρουμανική και σουμεριακή. Τέλος, με 1 έργο εκπροσωπούνται οι γλώσσες: αιγυπτιακή, αιθιοπική, αβοριγίνων, βουλγαρική, βιετναμέζικη, εβραϊκή, θιβετιανή, ισλανδική, ουγγρική, σκωτσέζικη, ταυλανδέζικη.

Από το δεύτερο διαδρομή και μετά, αρχίζουν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους και τη δημιουργικότητά τους οι γυναίκες – συγγραφείς. Συνολικά παρουσιάζονται 36 έργα (7,4% του συνόλου) 29 γυναικών συγγραφέων. Οφείλουμε όμως να αποτίσουμε φόρο τιμής σε κάποιες πρωτεργάτισσες, που αψηφώντας καταστάσεις, προκαταλήψεις και πολλές φορές απειλές, άνοιξαν το δρόμο για τις μεταγενέστερες.

Η Σεϊσόν (Sei Shōnagon, 966–1025 μ.Χ.) ήταν Γιαπωνέζα συγγραφέας, ποιήτρια και κυρία επί των τιμών στην Αυτοκρατορική Αυλή της Ιαπωνίας. Είναι παγκοσμίως γνωστή ως η δημιουργός του εμβληματικού έργου «Το Βιβλίο του Μαξιλαριού» (Makura no Sōshi). Πρόκειται για μια συλλογή από προσωπικές σκέψεις, χιουμοριστικές παρατηρήσεις, κατάλογοι με όμορφα πράγματα, ανέκδοτα και ημερολογιακές καταγραφές από τη ζωή της στην Αυλή. Αποτελεί το θεμέλιο της ιαπωνικής λογοτεχνικής παράδοσης του zuihitsu (δοκίμια που ακολουθούν την κίνηση της σκέψης). Υπήρξε σύγχρονη και μεγάλη αντίπαλος της Μουράσaki Σικίμπου. Ενώ η Σεϊσόν κατέγραφε με σπιρτάδα την επιφάνεια της ζωής, η Μουράσaki εστίαζε περισσότερο στα εσώτερα συναισθήματα.

Η Μουρασάκι Σικίμπου (τέλη του 10ου αιώνα στο Κιότο - αρχές του 11ου αιώνα) ήταν συγγραφέας και κυρία της αυτοκρατορικής αυλής στην Ιαπωνία της εποχής Χεϊάν. Είναι η συγγραφέας της «Ιστορίας του Γκέντζι», του πρώτου σημαντικού μυθιστορήματος του απωανατολικού κόσμου και αριστουργήματος της κλασικής ιαπωνικής και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το οποίο έχει μεταφραστεί στα Ελληνικά από το συγγραφέα και μεταφραστή, Νίκο Πιτσινό.

Η Φρανσουάζ ντε Γκραφινί (Francoise de Graffigny, 1695–1758) ήταν Γαλλίδα συγγραφέας και μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των γραμμάτων του 18ου αιώνα. Έγινε παγκοσμίως γνωστή για το έργο της «Επιστολές μιας Περουβιανής» (Lettres d'une Péruvienne), το οποίο δημοσιεύτηκε το 1747 και εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα best seller της εποχής του, με δεκάδες εκδόσεις και μεταφράσεις σε όλη την Ευρώπη. Θεωρείται ένα από τα πρώτα κείμενα με έντονα φεμινιστικά μηνύματα. Μέσα από τα μάτια μιας Περουβιανής πριγκίπισσας που αιχμαλωτίζεται και μεταφέρεται στη Γαλλία, η Γκραφινί σατιρίζει και κατακρίνει τις αξίες, την υποκρισία και τις κοινωνικές συμβάσεις του δυτικού κόσμου

2006: Χρονιά έκδοσης λογοτεχνικών έργων που συγκίνησαν και προβλημάτισαν

Ο δρόμος (Κόρμακ ΜακΚάρθι) Ένα σκοτεινό, μετα-αποκαλυπτικό μυθιστόρημα, εξαιρετικά συγκινητικό και στιλιστικά δυνατό, αναγνωρισμένο ως κορυφαίο της εποχής.

Αποκαλυπτικό έργο που αναδεικνύει την επιβίωση σε έναν κατεστραμμένο κόσμο. Η ιστορία παρακολουθεί έναν πατέρα και τον γιο του καθώς διασχίζουν την έρημη και αφιλόξενη χώρα τους, με ένα καρότσι, έχοντας μόνο ένα πιστόλι για άμυνα, προσπαθώντας να επιβιώσουν και να φτάσουν στη θάλασσα, αντιμετωπίζοντας την απόγνωση και την έλλειψη ζωής. Στο δραματικό τέλος του ταξιδιού τους, μια νέα ζωή θα φανεί στον ορίζοντα. Το βιβλίο είναι γεμάτο από αγωνία, αγάπη και ελπίδα, ενώ εξετάζει την ανθρώπινη επιβίωση και την έννοια του καλού και του κακού, με λιτό, ωμό ύφος, εστιάζει στη σχέση πατέρα – γιου.

Με σπαστές προτάσεις, ελάχιστο διάλογο και την απουσία παραγράφων ή εισαγωγικών δημιούργησε έναν μινιμαλιστικό, αμείλικτο και ποιητικό λόγο που αποτελεί ουσιαστικά την «φωνή» της ερημιάς. Εξερευνά την ανθρώπινη κατάσταση στο απόγειο της καταστροφής, την πατρική αγάπη ως τελευταίο ηθικό προπύργιο και την ελπίδα χωρίς θεό. Ένας ισχυρός ηθικός και φιλοσοφικός προβληματισμός.

Ενίσχυσε το λογοτεχνικό αντί-ουτοπικό είδος, απομακρυνόμενο από την επιστημονική φαντασία και προσεγγίζοντάς το ως μεταφορικό δρόμο. Επηρέασε μια ολόκληρη γενιά συγγραφέων με την οικονομία και την έντασή του.

Θα παραμείνει ως ένα από τα καθοριστικά βιβλία των αρχών του 21ου αιώνα με διεθνή αναγνώριση. Έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση του Αυγούστου Κορτώ.

Ευμενίδες (Τζόναθαν Λίττελ) Μνημειώδες μυθιστόρημα για το Ολοκαύτωμα, γραμμένο από την πλευρά ενός ναζί αξιωματικού που προκάλεσε παγκόσμιο διάλογο.

Ο δόκτωρ Μαξιμίλιαν, αφηγητής και πρωταγωνιστής είναι ένα καλλιεργημένο, δίγλωσσο, διανοούμενο τέρας που προσπαθεί να κάνει τον αναγνώστη να κατανοήσει τις αποτρόπαιες πράξεις του. Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα της φρίκης του Β’ΠΠ παρουσιάζονται οι σκέψεις του τόσο ως προς την ενοχή, όσο και προς το προαποφασισμένο των γεγονότων της ζωής του. Χρησιμοποιεί τη μυθολογία, τη μουσική και τη λογοτεχνία και έχει ως βασικό ερώτημα τι πραγματικά γνωρίζει η κοινωνία και πόσα επιθυμεί να μάθει από τις φρικαλεότητες που συμβαίνουν.

Μοναδική ανατριχιαστική καινοτομία στον τρόπο αφήγησης: η ιστορία του Ολοκαυτώματος μέσα από τις αναμνήσεις και τις δικαιολογίες ενός ναζί δολοφόνου, σε μια πελώρια σύνθεση ιστορικού ρεπορτάζ, ψυχολογικού δράματος και παραλογισμού. Ασύλληπτα βαθύ, διερευνά τη γραφειοκρατική βαρβαρότητα, τη διαφθορά της λογικής, τη σεξουαλικότητα και την ταυτότητα μέσα στην απάνθρωπη μηχανή της γενοκτονίας.

Προκάλεσε τεράστιο ηθικό και λογοτεχνικό διάλογο για τα όρια της μίμησης, την «αισθητοποίηση» της φρίκης και την ανάγκη να κατανοήσουμε το κακό από μέσα. Είναι ένα αμφιλεγόμενο αλλά αναμφίβολα σημαδιακό έργο.

Παραμένει ένα από τα πιο συζητημένα και βραβευμένα ευρωπαϊκά μυθιστορήματα της δεκαετίας του 2000. Στη χώρα μας έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Λιβάνη το 2006

Δακρυσμένος ήλιος (Τσιμαμάντα Αντίτσι) Έργο-σταθμός της σύγχρονης αφρικανικής λογοτεχνίας. Όταν η Νιγηριανή συγγραφέας Adichie μεγάλωνε, ο πόλεμος της Biafra «αιωρούνταν πάνω από τα πάντα». Το συναρπαστικό, υποβλητικό μυθιστόρημά της, απεικονίζει τους πολιτικούς και προσωπικούς αγώνες όσων βίωσαν τη σύγκρουση και εξερευνά τη βάναυση κληρονομιά της αποικιοκρατίας στην Αφρική.

Η ιστορία παρακολουθεί τρεις διαφορετικούς χαρακτήρες – τον Ούγκβου, ένα φτωχό αγόρι που εργάζεται ως υπηρέτης για έναν καθηγητή πανεπιστημίου, την Ολάνα, μια νέα μορφωμένη γυναίκα, που εγκαταλείπει την προνομιακή ζωή της στο Λάγκος για να ζήσει με τον χαρισματικό εραστή της, τον καθηγητή και τον Ρίτσαρντ, ένας ντροπαλό Άγγλο, είναι παθιασμένος με την αινιγματική δίδυμη αδελφή της Ολάνα. Με το ξέσπασμα του αγώνα για ανεξαρτησία της Μπιάφρας, οι ήρωες έρχονται αντιμέτωποι με δύσκολες αποφάσεις, απώλειες και ηθικά διλήμματα.

Το βιβλίο εξερευνά με τρομακτική σαφήνεια και συναισθηματικό βάθος, θέματα όπως η αγάπη, ο εθνικισμός,  η ταυτότητα, η ευγένεια, η προδοσία, ο  αποικιοκρατικός αντίκτυπος και οι συνέπειες του πολέμου, μέσα από προσωπικές ιστορίες που φωτίζουν τη μεγάλη ιστορική τραγωδία.

Αν και η φόρμα είναι παραδοσιακή, η καινοτομία έγκειται στην αφηγηματική προοπτική. Δίνει φωνή και ανθρώπινη διάσταση σε μια ιστορική τραγωδία μέσα από τα μάτια τριών πολύ διαφορετικών χαρακτήρων, χωρίς να υπερασπίζεται κανένα.

Είναι ένα από τα έργα που έφεραν την αφρικανική ιστορική λογοτεχνία και τη φεμινιστική προοπτική στο επίκεντρο του παγκόσμιου λογοτεχνικού διαλόγου. Έδειξε ότι η «μεγάλη ιστορία» μπορεί να διηγηθεί μέσα από προσωπικές, σχέσεις.

Έχει καθιερωθεί ως σύγχρονο κλασικό και είναι θεμελιώδες για την κατανόηση της μετα-αποικιακής Αφρικής.

Πίσω από το μεγάλο Ρωσικό τείχος (Βλαντίμιρ Σορόκιν) Μια ευρηματική και άκρως επίκαιρη σάτιρα της σύγχρονης πολιτικής ζωής στη Ρωσία, που κατακεραυνώνει τη ροπή της εξουσίας προς την απολυταρχία με ευφάνταστα – τρομερά παράξενα και εντυπωσιακά οικεία – δημιουργήματα, που τιμά τις καλύτερες στιγμές της σατυρικής κλασσικής ρωσικής μυθιστοριογραφίας.

Μόσχα 2027: Ο Αντρέι είναι ένας «οπρίτσνικ», αφοσιωμένος φρουρός του τσάρου. Στη νέα Ρωσία, υπερασπίζεται το νέο καθεστώς με κάθε είδους τρόπους.  Όλα στο όνομα του τσάρου. Μια τρομακτική άποψη της σύγχρονης Ρωσίας η οποία προβάλλεται στο μέλλον, αλλά ίσως να μην αφορά καθόλου το μέλλον. Απολαυστικό ανάγνωσμα - ψυχαγωγικό, δυναμικό, καθηλωτικό και βαθιά χιουμοριστικό.

Μια σατιρική δυστοπία που συνδυάζει μεσαιωνικές ρωσικές πρακτικές (Οπρίτσνικι) με τεχνολογικά φουτουριστικά στοιχεία, σε ένα παράδοξο μείγμα γλώσσας που πηγαίνει από το αρχαϊκό στη βωμολοχία και από εκεί στο τεχνοκρατικό. Αποκαλύπτει την ουσία ενός κράτους βασισμένου στην τυραννία, τη διαφθορά, την εθνικιστική προπαγάνδα και την απόλυτη ηθική διάβρωση, προβλέποντας με τρομακτική ακρίβεια πολλές τρέχουσες τάσεις

Ένας από τους πιο δριμείς και πρωτότυπους τρόπους κριτικής του αναδυόμενου «αυταρχικού-καπιταλιστικού» μοντέλου στη Ρωσία του Πούτιν. Επηρέασε τη λογοτεχνική αντίληψη για τη σύγχρονη Ρωσία στον Δυτικό κόσμο.

Η σχετικότητά του έχει αυξηθεί δραματικά με το πέρασμα του χρόνου. Θεωρείται προφητικό και τρομακτικά συνεπές στις προβλέψεις του βιβλίο. Έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από το Μεταίχμιο το 2012.

Το πρόβλημα των τριών σωμάτων (Liu Cixin) Άνοιξε τον δρόμο για την αναγνώριση της κινεζικής ΕΦ στον παγκόσμιο κανόνα. Έδειξε ότι το είδος μπορεί να χειριστεί ευρείς φιλοσοφικούς προβληματισμούς. Με θαυμαστό τρόπο περιπλέκονται η γήινη κοινωνία, με τις τελευταίες θεωρίες της φυσικής, η ανθρώπινη συμπεριφορά και η επιστημονική φαντασία.

1967: η Γιέ Γουέντζι γίνεται μάρτυρας του ξυλοδαρμού μέχρι θανάτου  του πατέρα της από τους Ερυθροφρουρούς κατά την διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης στην Κίνα. Το γεγονός αυτό δεν θα καθορίσει μόνο την υπόλοιπη ζωή της, αλλά και το μέλλον της ανθρωπότητας. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, η αστυνομία του Πεκίνου ζητά από τον μηχανικό νανοτεχνολογίας Γουάνγκ Μιάο να διεισδύσει σε μια μυστική σέχτα επιστημόνων ύστερα από μια σειρά ανεξήγητων αυτοκτονιών. Η έρευνα του Γουάνγκ θα τον οδηγήσει σε ένα περίεργο διαδικτυακό παιχνίδι και θα τον παρασύρει σε ένα εικονικό κόσμο που κυριαρχείται από την ανεξέλεγκτη και απρόβλεπτη αλληλεπίδραση των τριών ήλιων του. Αυτό είναι το πρόβλημα των τριών σωμάτων και είναι το κλειδί για τα πάντα: το κλειδί για τον θάνατο των επιστημόνων, το κλειδί για μια συνωμοσία που καλύπτει έτη φωτός και το κλειδί για την απειλή αφανισμού που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα.

" Ναι, η ανθρωπότητα στάθηκε τυχερή σε ολόκληρη την ιστορία της. Από την Λίθινη εποχή μέχρι τώρα δεν περάσαμε καμιά πραγματική κρίση. Σταθήκαμε πολύ τυχεροί. Άν όμως πρόκειται αποκλειστικά για τύχη, τότε κάποια μέρα αναπόφευκτα θα τελειώσει. και μπορώ να σας πω ότι τελείωσε. Να ετοιμάζεστε για τα χειρότερα" - " Ήταν αδύνατο να περιμένει μια ηθική αφύπνιση απο την ίδια την ανθρωπότητα, όπως ήταν αδύνατο και το να περιμένει πως οι άνθρωποι θα μπορούσαν να σηκωθούν απο το έδαφος τραβώντας οι ίδιο τα μαλλιά τους. Η επίτευξη της ηθικής αφύπνισης απαιτούσε μια δύναμη έξω από την ανθρώπινη φυλή".              

Εξετάζει βαθιά θέματα, όπως η ευθύνη της επιστήμης, η κρίση του πολιτισμού, η ανθρώπινη φύση υπό ακραίες προκλήσεις και η θέση της Γης στο σύμπαν. Πρωτοποριακό για τη διεθνή λογοτεχνική σκηνή, εισήγαγε την κινεζική επιστημονική φαντασία (κυρίως τη «σκληρή») σε παγκόσμιο επίπεδο. Συνδυάζει κβαντική φυσική, κοινωνική ιστορία και κοσμολογική φαντασία με κινεζική πολιτισμική προοπτική. Το πρώτο μέρος μιας τριλογίας που έχει αλλάξει το τοπίο της σύγχρονης ΕΦ. Η επιρροή και η αναγνώρισή του συνεχίζουν να μεγαλώνουν. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις SELINI από το 2017.

Το παλιοκόριτσο – (Μάριο Βάργκας Λιόσα) Μια βαθιά μελετητική αφήγηση της εξουσίας κάθε είδους (πολιτικής, ερωτικής, οικονομικής), της διαφθοράς, της πατρίδας και των αυταπατών σε μια κοινωνία που προσπαθεί να βρει το βηματισμό της σε νέες συνθήκες.

Έχει πρωταγωνιστές τον Ρικάρντο που μεγαλώνει στη Λίμα με το αιώνιο όνειρο να ζήσει στο Παρίσι και μία μυστηριώδη γυναικεία μορφή (niña mala) που επανέρχεται στη ζωή του αλλεπάλληλες φορές, κάθε φορά με διαφορετική ταυτότητα και σε διαφορετικές εποχές και πόλεις (Λίμα, Παρίσι, Λονδίνο, Μαδρίτη, Τόκιο). Ο Λιόσα στο «Παλιοκόριτσο» γίνεται πιο ανθρώπινος, εστιάζοντας σε μία παθιασμένη ερωτική ιστορία που χρησιμοποιεί ως εφαλτήριο για να διατρέξει εποχές και δεκαετίες, παρουσιάζοντας μία τοιχογραφία του Περού αλλά και της Ευρώπης από τη δεκαετία του 1950 μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα. Από τον Μάη του ’68 στο Παρίσι, στο ξέφρενο Λονδίνο των αρχών της δεκαετίας του ’70 κι από εκεί στο Τόκιο και τη Μαδρίτη της δεκαετίας του ΄80, φτάνοντας μέχρι τα 90ς. Ο κόσμος αλλάζει διαρκώς και μαζί του αλλάζουν και οι ήρωες του βιβλίου ενώ τα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα μπλέκονται με την προσωπική τους ιστορία. Και το «παλιοκόριτσο» που μεταμορφώνεται διαρκώς - πότε εμφανίζεται ως επαναστάτρια πότε ως αστή – μπορεί να ιδωθεί και ως μια αλληγορία των ίδιων των κινημάτων, των επαναστάσεων και των ζυμώσεων του ταραγμένου δεύτερου μισού του 20ου αιώνα αλλά και των συμβιβασμών, των παραχωρήσεων και του αστικού κομφορμισμού που ενίοτε στον τελικό απολογισμό κυριαρχεί.                         

Ο συγγραφέας δημιουργεί ένα πλούσιο, πολυφωνικό ιστό, όπου η ζωή του Ρικάρντο διατρέχεται από τον πρισματικό φακό του παλιοκόριτσου που τον «χρωματίζει», αναμειγνύοντας το προσωπικό με το κοινωνικό και το πολιτικό.

Το έργο επιβεβαιώνει το συγγραφέα ως έναν από τους μεγάλους διαμορφωτές του Λατινοαμερικανικού Μπουμ. Είναι ένα μάθημα για τη δομή του μυθιστορήματος και για τον τρόπο που η προσωπική ιστορία γίνεται καθρέφτης μιας ολόκληρης περιόδου. Θα παραμείνει ως ένα από τα σημαντικότερα ώριμα έργα του Βάργκας Λιόσα, με σταθερή θέση στη λατινοαμερικανική λογοτεχνία του 21ου αιώνα. Η πρώτη έκδοση στα ελληνικά έγινε το 2007 από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Έρως (Χέλμουτ Κράουσερ) Το θέμα του έρωτα εξερευνάται σε όλη του την πολυπλοκότητα – ως μανία, δημιουργική δύναμη, καταστροφή και μεταφυσική έλξη. Ο Κράουσερ συχνά το προσεγγίζει τόσο φιλοσοφικά όσο και μυθολογικά.

Ένας συγγραφέας προσκαλείται από ένα γηραιό βιομήχανο, τον Αλεξάντερ φον Μπρίκεν, να μετασχηματίσει σε μυθιστόρημα μια ιστορία που θα του διηγηθεί πριν πεθάνει, για να αποκαλύψει κάτι πολύ προσωπικό που τον βασανίζει. Η πολύχρονη εμμονή του είναι η Σόφι, ο παιδικός του ανεκπλήρωτος έρωτας από τον Β΄ΠΠ. Η διήγηση αναπτύσσεται ένα χρόνο πριν το τέλος του Β’ΠΠ έως το γκρέμισμα του Τείχους του Βερολίνου. «Ήταν κάτι περισσότερο από ένα οποιοδήποτε κορίτσι, ήταν η μοναδική πηγή υψηλής ομορφιάς. Κάτι που ήθελα να έχω, να απολαύσω, αλλά που ποτέ δεν ήθελα να βεβηλώσω κατέχοντάς το άχαρα…» εξομολογείται ο Αλεξάντερ. Ο ίδιος έχοντας μεγαλώσει με τεράστια προνόμια, ως γόνος πλουσίων που είχαν σχέσεις με το ναζιστικό καθεστώς, βλέπει τους γονείς του να αυτοκτονούν μετά την ήττα και βρίσκεται σε ένα νοσοκομείο της Ιταλίας, χωρίς μνήμη και φωνή. Ώσπου να γιατρευτεί τελειώνει ο πόλεμος και αφού κερδίζει την πατρική του περιουσία από σφετεριστές, βάζει σκοπό να βρει το κορίτσι που τον είχε σαγηνεύσει όταν κρυβόντουσαν μαζί στα αντιαεροπορικά καταφύγια στη διάρκεια του πολέμου. Την βρίσκει, όμως αυτή αρνείται να επανασυνδεθεί μαζί του και τότε αυτός για πολλά χρόνια την παρακολουθεί και την βοηθά να αντιμετωπίσει διάφορες αντιξοότητες, ακόμη και νομικές. Η Σόφι  είναι αριστερή ακτιβίστρια και καταλήγει να ληστεύει τράπεζες για τον «ιερό σκοπό». Τελικά διαφεύγει στη ΛΔΓ, όπου και εκεί την βοηθά ο Αλεξάντερ σκηνοθετώντας τον ψεύτικο θάνατό της. η ίδια όμως είναι μια δυστυχισμένη γυναίκα. Ο ίδιος τελικά βλέπει ότι η εμμονή του μόνο κακοδαιμονία έφερε και σ’ εκείνη και στον ίδιο. Ή μήπως όλα όσα διηγείται είναι αποκυήματα της φανταστικής εμμονής του που τον κατατρέχει τόσα χρόνια; Ή μια σύνθεση από αλήθειες και ψέματα; Ο αναγνώστης έχει κάθε λόγο να αμφιβάλλει .Το νόημα όμως της αφήγησης, ο εφηβικός έρωτας ως ψευδαίσθηση και εμμονή, το χρήμα ως καθολικό ισοδύναμο και αιτία μοναξιάς και αποξένωσης, η πολιτική δράση ως διέξοδος αλλά και συμφορά, η κοινωνική δυναμική ως πλαίσιο ζωής και δόκανο.

Ο συγγραφέας είναι γνωστός για τον πυκνό, εμπνευσμένο από τη μυθολογία και συχνά αισθησιακό λόγο του. Στο "Έρως", που είναι ένα από τα πιο ώριμα έργα του, δουλεύει με θεματικές και γλωσσικές στρώσεις που αναμιγνύουν το σύγχρονο με το μυθικό, το καθημερινό με το ψυχολογικό. Όντας σημαντικός και πολυγραφότατος (ποίηση, δραματουργία, μυθιστορήματα) το συνολικό έργο του ξεχωρίζει για τη μορφή και τον διαπολιτισμικό διάλογο. Σε διεθνές επίπεδο, όμως, η επιρροή του είναι αδίκως πιο περιορισμένη. Πρωτοκυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ινδικτος το 2008.

Η Αυτοκρατορία V (Βίκτωρ Πελέβιν)  Ένα από τα πιο σημαντικά έργα του συγγραφέα με μια πολιτικά κριτική ματιά στη μετασοβιετική κοινωνία.

Ένα φιλοσοφικό – σατιρικό μυθιστόρημα με στοιχεία φανταστικού. Ο ήρωας, ένας συνηθισμένος νέος, μυείται σε έναν κρυφό κόσμο όπου η εξουσία ανήκει σε μια «αυτοκρατορία» που τρέφεται όχι με χρήμα αλλά με ανθρώπινη προσοχή, φόβο και επιθυμία. Το βιβλίο λειτουργεί ως αλληγορία για την πολιτική, τον καταναλωτισμό και τη χειραγώγηση των μαζών. Οι βρικόλακες συμβολίζουν τις ελίτ που ελέγχουν την κοινωνία μέσω της γλώσσας, της διαφήμισης και της χειραγώγησης. Αποτελεί οξεία κριτική της καταναλωτικής κουλτούρας και της εξουσίας στη Ρωσία αλλά και στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο. Ίσως μετά τόσα χρόνια θα έπρεπε να εκδοθεί και στη χώρα μας.

Το μανιφέστο της ήττας (Άντζελα Δημητρακάκη) Θίγει την αποσταθεροποίηση της νεανικής ταυτότητας στην Ευρώπη του τέλους του 20ού αιώνα - μια γενιά που βιώνει το τέλος των «μεγάλων αφηγήσεων», της ουτοπίας, των αξιών, και καλείται να βρει νόημα μέσα σε έναν κόσμο με αμφισημίες. Θεωρείται «μυθιστόρημα ιδεών», με στυλ που δεν αποφεύγει την ένταση και τη σκοτεινότητα.

Η ιστορία αρχίζει «έναν από τους τελευταίους Φλεβάρηδες της δεκαετίας του ’90». Μια παρέα νεαρών Ευρωπαίων — στην πλειονότητά τους φοιτητές καλών τεχνών — καταφτάνει για διακοπές στο εξοχικό ενός διάσημου καλλιτέχνη, σε ένα νησί του Αιγαίου. Η ατμόσφαιρα στην αρχή είναι ελαφριά: σεξ, περίπατοι, αποκριάτικο πνεύμα, ανεβασμένη διάθεση. Ωστόσο, οι μέρες τους εξελίσσονται δραματικά: μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι συνέπειες είναι μοιραίες - από τους έντεκα καλεσμένους, επιζούν μόνο δύο.

Έτη αργότερα, η μία επιζήσασα (η Μαρίλη) καθώς βρίσκεται στο Λονδίνο και ακολουθεί θεραπεία με ψυχίατρο, αποφασίζει να μιλήσει και να καταγράψει τα γεγονότα.  Η αφήγησή της - μέσα από το μυθιστόρημα που γράφει, τις συνεδρίες της ψυχιάτρου αλλά και τις αναμνήσεις της - ανασυνθέτει τα πρόσωπα της παρέας, τις σχέσεις τους, τα “πειράματα” που προηγήθηκαν του δυστυχήματος, και το τι πραγματικά συνέβη στο εξοχικό. Μέσα από την αφήγηση της Μαρίλης, το βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει την αποξένωση, τον τραύμα, την καλλιτεχνική και ηθική κρίση μιας γενιάς που βλέπει την αποτυχία, την κατάρρευση των ονείρων και την ήττα όχι ως εξαίρεση αλλά ως δομική εμπειρία. Η δομή του - με τη μορφή “μυθιστόρημα μέσα στο μυθιστόρημα”, αναδρομές και ψυχολογική κατάθεση - καθιστά το έργο απαιτητικό αλλά και ρηξικέλευθο για την ελληνική πεζογραφία της εποχής

Στο πλαίσιο αυτής της αλληγορίας, ο θάνατος των εννιά αναδεικνύεται σε μανιφέστο μιας ήττας, η οποία συνδέει τη γενιά της Μαρίλης με εκείνη των γονιών της, καθώς και με τη γηραιά θεία της Μπέρτα που κάποτε απέδρασε από το εβραϊκό γκέτο της Βαρσοβίας. Τι απέγινε ωστόσο η δεύτερη επιζήσασα, η αδυσώπητη Κατερίνα, και ποιος ευθύνεται για την πεποίθηση των ηρώων ότι οι αισθήσεις τους υπερβαίνουν τους φραγμούς της φύσης και της Ιστορίας;

Αντλώντας στοιχεία από τον "Μάγο" του Τζων Φώουλς και εμπνευσμένο από την σχέση φαντασίας, λόγου και περιπέτειας που χαρακτηρίζει "Το πράσινο σύννεφο: Μια ιστορία για παιδιά από εφτά μέχρι εβδομηνταεφτά χρονών" του Α.Σ. Νηλ, το βιβλίο σκηνοθετεί ένα κωμικοτραγικό, ασεβές και συχνά μεταφυσικό μυθιστόρημα με θέμα την προσωπική και κοινωνική σχιζοφρένεια, την σχέση ιστορικού γίγνεσθαι και μαζικής κουλτούρας, την υστερική φιλοδοξία της σύγχρονης τέχνης και - κυρίως- τις πολλαπλές επιστροφές του φασισμού στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα. Συνδυάζει στοιχεία θρίλερ / μεταφυσικού / ψυχολογικού μυστηρίου: η ατμόσφαιρα μετατρέπεται σταδιακά από ελαφριά και ανέμελη σε σκοτεινή, με έντονη αίσθηση εγκλωβισμού, φόβου και αποσύνθεσης.

Η αφήγηση δεν είναι γραμμική με απλό νήμα δράσης, περιέχει αναμνήσεις, αποσπασματικές αφηγήσεις, αναδρομές - πράγμα που εντείνει το αίσθημα ασάφειας, αμφισημίας και ψυχολογικής πίεσης.  Το βιβλίο εξερευνά σχέσεις εξουσίας, τέχνης, μνήμης και συλλογικού τραύματος: οι νεαροί καλεσμένοι προσπαθούν να “ξεφύγουν” μέσα από πειραματισμούς - είτε καλλιτεχνικούς, είτε ψυχολογικούς - αλλά η απόπειρα καταλήγει σε τραγωδία.

Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά (Στινγκ Λάρσον) Είναι πολιτισμικό φαινόμενο – το 2^ο βιβλίο της τριλογίας - που άλλαξε το είδος του θρίλερ, αλλά κυρίως σε μαζικό και μη «καθαρά» λογοτεχνικό επίπεδο.

Η Λίσμπετ Σαλάντερ κατηγορείται για έναν τριπλό φόνο και γίνεται η πιο καταζητούμενη γυναίκα στη Σουηδία. Ταυτόχρονα αποκαλύπτεται ένα δίκτυο διαφθοράς, σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κρατικής συγκάλυψης. Ο Μίκαελ Μπλούμκβιστ προσπαθεί να αποδείξει την αθωότητά της. Το βιβλίο εστιάζει στην κακοποίηση εξουσίας και στην επιβίωση απέναντι σε ένα εχθρικό σύστημα. Πρωτοκυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός το 2009

Ο κηπουρός της νύχτας (Τζωρτζ Πελεκάνος) Εξαιρετικό αστικό νουάρ με κοινωνική δριμύτητα, αλλά παραμένει εντός του είδους του.

Δύο πρώην αστυνομικοί συναντιούνται ξανά μετά από χρόνια, όταν μια νέα δολοφονία ξυπνά μια παλιά ανεξιχνίαστη υπόθεση. Καθώς ερευνούν, αποκαλύπτεται ένα δίκτυο βίας, διαφθοράς και ρατσιστικού εγκλήματος. Το μυθιστόρημα ξεχωρίζει για τον ρεαλισμό του και την ηθική του ένταση γύρω από τη μνήμη, τη συνενοχή και το τίμημα της αλήθειας. Πρωτοκυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη το 2009