Η μεγάλη αυταπάτη των δομών και ο «λογιστικός σοσιαλισμός» (του Π.Κουμουνδούρου)

Ο Χοσέ Πέπε Μουχίκα, ένας άνθρωπος που πέρασε πάνω από μια δεκαετία στον πάτο ενός πηγαδιού ως αντάρτης Τουπαμάρος και αργότερα κάθισε στην προεδρική καρέκλα της Ουρουγουάης, αποφάσισε στα υστερόγραφα της ζωής του να διαπράξει την εσχάτη των αριστερών προδοσιών, να πει την αλήθεια. Κατά τη γνώμη μου, το καλύτερο πολιτικό κείμενο που έχει γραφτεί από την είσοδο αυτού του αιώνα. Όταν το διάβασα με κτύπησε ηλεκτρικό ρεύμα.

Η αλήθεια του είναι τόσο κοφτερή που τσακίζει κόκαλα. «Η γενιά μου έκανε ένα αφελές λάθος», ομολογεί. Ποιο ήταν αυτό το λάθος; Πίστεψαν, λέει, πως η κοινωνική αλλαγή είναι απλώς ζήτημα αμφισβήτησης των τρόπων παραγωγής και διανομής. Πίστεψαν, δηλαδή, πως η επανάσταση είναι μια άσκηση εφαρμοσμένης λογιστικής.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η θεμελιώδης, η τραγική αυταπάτη του κλασικού οικονομικού ντετερμινισμού (Όλα όσα συμβαίνουν, συμβαίνουν επειδή κάποια συγκεκριμένη αιτία τα προκάλεσε και δεν θα μπορούσαν να γίνουν διαφορετικά).

Η παραδοσιακή Αριστερά, γαλουχημένη με μια σχεδόν θρησκευτική αφοσίωση στον μηχανιστικό μαρξισμό, υπέθεσε πως αν εθνικοποιήσεις τις τράπεζες, αν κρατικοποιήσεις τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αν πάρεις τα τρακτέρ από τους γαιοκτήμονες και τα δώσεις στα αγροτικά συνδικάτα, ο «νέος άνθρωπος» θα ξεπηδήσει αυτόματα μέσα από τις στάχτες του παλιού κόσμου. Υπέθεσαν πως ο σοσιαλισμός είναι ένα κτίριο που συναρμολογείτε με προκατασκευασμένα πάνελ. Βάζεις τη βάση (την οικονομία), υψώνεις τους τοίχους (τους θεσμούς) και η οροφή (ο πολιτισμός) θα μπει μόνη της από τη δύναμη της βαρύτητας.

Αμ δε! Πρόκειται για μια παιδαριώδη θεώρηση της ανθρωπολογίας. Η Αριστερά λειτούργησε σαν ένας κακός εργολάβος, λέει ο Μουχίκα, που υπολόγισε με ακρίβεια τα κυβικά του τσιμέντου, τους τόνους του σιδήρου και τους αριθμούς των εργατών, αλλά ξέχασε να υπολογίσει το μόνο πράγμα που κρατάει την οικοδομή όρθια. Τη νοοτροπία των οικοδόμων. Κι όταν φτιάχνεις ένα σύστημα υπολογίζοντας μόνο τους αριθμούς και καθόλου τις επιθυμίες, το σύστημα αυτό δεν είναι σοσιαλισμός είναι απλώς ένας κρατικός καπιταλισμός με δωρεάν συσσίτιο, φτηνό ψωμί και ακριβή λογοκρισία.

Η ιστορική εμπειρία της Σοβιετικής Ένωσης είναι το πιο αμείλικτο πειστήριο αυτής της αποτυχίας. Τι συνέβη εκεί; Ένα επαναστατικό κίνημα έκανε μια τέλεια, εντυπωσιακή στροφή 360 μοιρών για να βρεθεί ακριβώς στο ίδιο σημείο από όπου ξεκίνησε αλλά σε μια πολύ χειρότερη, πιο έκφυλη εκδοχή. Άλλαξαν οι ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής, αλλά δεν άλλαξε η σχέση του ανθρώπου με την εξουσία, με το χρήμα, με τον διπλανό του. Ο γραφειοκράτης του κόμματος αντικατέστησε τον τσαρικό αριστοκράτη, αλλά ο ψυχικός μηχανισμός της υποταγής, της ατομικής ιδιοτέλειας και της αδηφαγίας παρέμεινε αλώβητος. Γιατί; Διότι ο «Σοβιετικός άνθρωπος» εκπαιδεύτηκε να αλλάξει αφέντη, αλλά ποτέ δεν εκπαιδεύτηκε να πάψει να θέλει να γίνει αφεντικό.

Ο καπιταλισμός, βλέπετε, δεν είναι ένα απλό οικονομικό σύστημα. Δεν είναι οι τράπεζες, τα χρηματιστήρια, ούτε οι πολυεθνικές εταιρείες. Αυτά είναι απλώς τα εξωτερικά του συμπτώματα, τα εργαλεία με τα οποία διεξάγει τις επιχειρήσεις του. Ο καπιταλισμός, στην πραγματικότητα, είναι βιοθεωρία. Είναι κουλτούρα. Είναι μια θεσμοθετημένη, παγκοσμιοποιημένη ψυχοπαθολογία της απληστίας. Είναι ο τρόπο που αγαπάς, που μισείς, που συγκρίνεσαι με τον γείτονα, που μετράς την ίδια σου την υπαρξιακή αξία.

Ο Μουχίκα το θέτει με μια εκπληκτική απλότητα. Βρισκόμαστε σε έναν διαρκή πόλεμο ανάμεσα σε μια κουλτούρα αλληλεγγύης και μια κουλτούρα εγωισμού. Και σε αυτόν τον πόλεμο, ο καπιταλισμός νικάει κατά κράτος, όχι επειδή διαθέτει ισχυρότερους στρατούς ή πυρηνικές βόμβες, αλλά επειδή κατάφερε να καταλάβει το ασυνείδητο του ανθρώπου. Η ατομική βόμβα μπορεί να ισοπεδώσει μια πόλη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, αλλά η καταναλωτική κουλτούρα ισοπεδώνει τις ανθρώπινες συνειδήσεις σε καθημερινή, εικοσιτετράωρη βάση, χωρίς να ακουστεί ούτε ένας πυροβολισμός.

Πώς το πετυχαίνει αυτό; Κατασκευάζοντας συστηματικά δυστυχισμένους ανθρώπους. Ο καπιταλισμός χρειάζεται την ανθρώπινη δυστυχία όπως η μηχανή εσωτερικής καύσης χρειάζεται τη βενζίνη. Ένας άνθρωπος που είναι πλήρης, που νιώθει εσωτερική γαλήνη, που απολαμβάνει τη φιλία, τον έρωτα, τη συζήτηση, την τέχνη και τη φύση, είναι ένας άχρηστος πολίτης για το καπιταλιστικό σύστημα. Δεν καταναλώνει. Δεν αγοράζει. Δεν ελέγχεται

Για να δουλέψει η μηχανή της άπειρης συσσώρευσης, πρέπει να δημιουργηθεί ένα μόνιμο, ανικανοποίητο υπαρξιακό κενό. Πρέπει να πειστείς ότι είσαι ατελής, ότι σου λείπει κάτι, ότι είσαι κατώτερος αν δεν αποκτήσεις το επόμενο μοντέλο κινητού τηλεφώνου, το επόμενο πανάκριβο αυτοκίνητο, το επόμενο επώνυμο ρούχο. Αγοράζεις το καινούργιο αυτοκίνητο όχι για να μετακινηθείς από το σημείο Α στο σημείο Β, αλλά για να δηλώσεις στους απέναντι ότι «έφτασες», ότι ξεχώρισες από την μάζα, ότι είσαι επιτυχημένος. Δουλεύεις δεκατέσσερις ώρες την ημέρα, πουλώντας τον μόνο πραγματικό σου πλούτο, τον χρόνο της ίδιας σου της ζωής, για να μαζέψεις λαμαρίνες και πλαστικά μπιμπελό, τα οποία θα τα χαρεί ο επόμενος αγοραστής του σπιτιού σου όταν εσύ θα έχεις πεθάνει πρόωρα από έμφραγμα ή από κατάθλιψη.

Ο καταναλωτισμός δεν είναι μια απλή εμπορική συνήθεια· είναι η θρησκεία της εποχής μας. Είναι μια ηθική της σπατάλης, ένας εξαναγκασμός σε διαρκή αγορά αγαθών που δεν χρειαζόμαστε, με χρήματα που δεν έχουμε, για να εντυπωσιάσουμε ανθρώπους που δεν συμπαθούμε. Κι αυτή η ηθική είναι πολύ πιο ισχυρή από κάθε πολιτικό πρόγραμμα, διότι έχει μετατραπεί σε δεύτερη φύση μας.

«Δεν μπορείς να χτίσεις ένα σοσιαλιστικό κτίριο με οικοδόμους που είναι καπιταλιστές», προειδοποιεί ο Μουχίκα.

Κι εδώ αγγίζει την πιο πονεμένη πληγή της προοδευτικής σκέψης. Τι είναι ο «καπιταλιστής οικοδόμος»; Είναι ο άνθρωπος που, αν και ανήκει στην εργατική τάξη, αν και υφίσταται την εκμετάλλευση, έχει εσωτερικεύσει πλήρως τις αξίες του θύτη του.

Ο χειρότερος φυλακισμένος δεν είναι αυτός που προσπαθεί να αποδράσει, αλλά αυτός που ερωτεύεται τα κάγκελά του και ονειρεύεται να γίνει ο ίδιος δεσμοφύλακας. Ο σύγχρονος προλετάριος, στην συντριπτική του πλειοψηφία, δεν θέλει να καταργήσει τις εκμεταλλευτικές δομές της κοινωνίας· θέλει απλώς να αλλάξει θέση στη σκάλα της εκμετάλλευσης. Δεν μισεί τον πλούσιο επειδή το σύστημα είναι άδικο, τον μισεί επειδή δεν είναι ο ίδιος στη θέση του.

Αν πάρεις αυτόν τον άνθρωπο και τον τοποθετήσεις σε μια «επαναστατική» δομή, το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο. Θα κλέψει το τσιμέντο, θα κλέψει τον οπλισμό, θα καταχραστεί την εξουσία που του δόθηκε. Όχι επειδή γεννήθηκε «κακός» ή «διεφθαρμένος», αυτές είναι μεταφυσικές ανοησίες, αλλά επειδή έτσι έχει διαμορφωθεί η συνείδησή του από την κυρίαρχη κουλτούρα. Έχει μάθει ότι η επιβίωση και η καταξίωση περνούν αποκλειστικά μέσα από την ατομική επικράτηση σε βάρος του άλλου.

Αυτή η τραγωδία του εσωτερικευμένου αστισμού δεν προσπέρασε ούτε τους ίδιους τους αριστερούς ηγέτες. Δείτε τι συνέβη ιστορικά, οι περισσότεροι αριστεροί ηγέτες, μόλις βρέθηκαν στα διαδρόμους της εξουσίας, υπέκυψαν στην ίδια ακριβώς κουλτούρα που υποτίθεται ότι πολεμούσαν. Άλλαξαν τον τρόπο ζωής τους, μετακόμισαν σε βίλες, φόρεσαν κουστούμια χιλιάδων ευρώ, περιτοιχίστηκαν από στρατούς συμβούλων και φρουρών και άρχισαν να συμπεριφέρονται με την ίδια αλαζονεία που επιδείκνυαν οι δεξιοί προκάτοχοί τους.

Όταν ο τρόπος της ζωής σου δεν συνάδει με το μήνυμα του αγώνα σου, το μήνυμα πεθαίνει. Γίνεται μια κενή περιεχομένου ρητορική, μια πολιτική αερολογία που προκαλεί την αηδία και την περιφρόνηση του κόσμου. Ο αριστερός ηγέτης που ζει σαν καπιταλιστής επιβεβαιώνει στην πράξη αυτό που το σύστημα προσπαθεί να μας πείσει από το πρωί ως το βράδυ, ότι δεν υπάρχει καμία εναλλακτική λύση, ότι όλοι είμαστε πουλημένοι, ότι η ιδεολογία είναι απλώς ένα προσωπικό όχημα για την κατάληψη μιας καρέκλας.

Απέναντι σε αυτή τη γενικευμένη σήψη, ο Πέπε Μουχίκα δεν προτείνει κάποιο νέο, περίπλοκο κομματικό πρόγραμμα, ούτε κάποιο βαρύγδουπο οικονομικό μανιφέστο. Προτείνει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο, πολύ πιο ριζοσπαστικό. Τη στωικότητα.

«Είπαν ότι ήμουν φτωχός πρόεδρος, αλλά δεν κατάλαβαν τίποτα! Δεν είμαι φτωχός. Φτωχός είναι αυτός που έχει μεγάλη ανάγκη», λέει. Και με αυτή τη φράση, επιστρέφει στις ρίζες της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας, στο αιώνιο «ουκ εν τω πολλώ το ευ».

Η ελευθερία του ανθρώπου δεν μετριέται από το πόσα πράγματα κατέχει, αλλά από το πόσα πράγματα μπορεί να αποποιηθεί χωρίς να χάσει την αξιοπρέπειά του. Ο άνθρωπος που χρειάζεται λίγα είναι αήττητος. Δεν εκβιάζεται από το αφεντικό, δεν υποδουλώνεται στα δάνεια των τραπεζών, δεν πουλάει τη συνείδησή του για μια προαγωγή, δεν πανικοβάλλεται από τις διακυμάνσεις του χρηματιστηρίου.

Η στωικότητα, η λιτότητα, η αίσθηση των ορίων δεν είναι ηθικιστικές αρετές για καλογέρους ή αναχωρητές της έρημου. Στον 21ο αιώνα, η εγκράτεια μετατρέπεται σε όπλο μαζικής καταστροφής απέναντι στον καπιταλισμό.

Σκεφτείτε το για ένα λεπτό, ο καπιταλισμός δεν φοβάται αυτούς που διαδηλώνουν στους δρόμους ζητώντας αυξήσεις μισθών για να αγοράσουν περισσότερα καταναλωτικά αγαθά. Αυτοί οι άνθρωποι, όσο οργισμένοι κι αν είναι, παίζουν ακόμα μέσα στο δικό του γήπεδο, αποδέχονται τους δικούς του κανόνες παιχνιδιού. Θέλουν περισσότερα χρήματα για να τροφοδοτήσουν την ίδια μηχανή.

Ο καπιταλισμός τρέμει αυτόν που ορθώνει το ανάστημά του και λέει: «Δεν θέλω άλλα. Μου φτάνουν αυτά που έχω. Αρνούμαι να πουλήσω τη ζωή μου για να αγοράσω τα σκουπίδια σας». Αν αύριο το πρωί οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο σταματούσαν να αγοράζουν άχρηστα πράγματα, αν περιόριζαν την κατανάλωσή τους στα απολύτως απαραίτητα, το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα θα κατέρρεε μέσα σε σαράντα οκτώ ώρες.

Επιπλέον, αυτή η πολιτισμική στροφή δεν είναι πλέον απλώς μια ιδεολογική προτίμηση, αλλά όρος για την υπαρξιακή επιβίωση του πλανήτη. Ζούμε σε υπερτροφικές κοινωνίες που πνίγονται από την ποσότητα των σκουπιδιών που παράγουν. Μολύνουμε τους ωκεανούς, καταστρέφουμε τα δάση, εξαντλούμε τους πόρους της γης, μόνο και μόνο για να συντηρήσουμε την ψεύτικη ανάγκη της άπειρης συσσώρευσης. Αλλά η άπειρη ανάπτυξη μέσα σε έναν πεπερασμένο πλανήτη είναι η ορισμός της παράνοιας, είναι η λογική του καρκινικού κυττάρου. Αν δεν μάθουμε σύντομα να ζούμε με νηφαλιότητα, ο πολιτισμός μας απλώς δεν θα επιβιώσει.

Το κείμενο του Μουχίκα κλείνει με μια ηχηρή σφαλιάρα στη «γεροντική Αριστερά» ,σε αυτή την Αριστερά που ζει υπερβολικά από τη νοσταλγία, που παραμένει αγκυλωμένη σε εικόνες του 1917 ή του 1968, που δυσκολεύεται να καταλάβει γιατί απέτυχε και φοβάται να φανταστεί νέους δρόμους προς τα εμπρός.

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, κι αν επαναλαμβάνεται, το κάνει μόνο ως φάρσα. Αυτό που ήταν η Αριστερά στο παρελθόν έχει τελειώσει, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Δεν πρόκειται να αναστήσουμε τις παλιές συνταγές, διότι οι συνταγές εκείνες δοκιμάστηκαν στο εργαστήριο της ιστορίας και παρήγαγαν εκρηκτικές αποτυχίες.

Η νέα Αριστερά, αν θέλει να έχει λόγο ύπαρξης στον 21ο αιώνα, οφείλει να είναι πιο επαναστατική από ποτέ, αλλά με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Οφείλει να μετατοπίσει το πεδίο της μάχης από το αμιγώς οικονομικό στο πολιτισμικό, στο υπαρξιακό, στο καθημερινό.

Πρέπει να επαναπροσδιορίσει την έννοια της «καλής ζωής»: Τι σημαίνει ευτυχία; Σημαίνει να έχεις δύο αυτοκίνητα και να ζεις με αντικαταθλιπτικά, ή σημαίνει να έχεις ελεύθερο χρόνο, καθαρό αέρα, ανθρώπινες σχέσεις με βάθος και μια κοινότητα που σε στηρίζει;

Πρέπει να προτείνει την αυτοδιαχείριση της καθημερινότητας: Να μάθουμε να είμαστε αφεντικά του εαυτού μας, να οργανώνουμε τη δουλειά μας, τη γειτονιά μας, τα κοινά μας σχέδια χωρίς την ανάγκη γραφειοκρατικών πατρόνων ή κεφαλαιοκρατικών αφεντικών.

Πρέπει να ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα και τον πειραματισμό: Να ξεφύγουμε από τα έτοιμα δόγματα, να δοκιμάσουμε νέες μορφές κοινωνικής οργάνωσης, νέες μορφές παραγωγής, νέους τρόπους συμβίωσης.

Ο αγώνας, λοιπόν, είναι ένα πολιτιστικό έπος. Δεν πρόκειται απλώς για την κατάληψη ενός κυβερνητικού κτηρίου ή την ψήφιση μιας σειράς νόμων. Πρόκειται για την οικοδόμηση μιας νέας ηθικής, μιας νέας συλλογικής μυθολογίας, ενός νέου φαντασιακού.

Αν δεν αλλάξει η κουλτούρα στις καθημερινές, συνηθισμένες σχέσεις των απλών ανθρώπων, αν δεν αντικατασταθεί η λατρεία του ατομικού κέρδους από την απόλαυση της συλλογικής δημιουργίας, κάθε πολιτική αλλαγή θα είναι μια τρύπα στο νερό. Θα αλλάζουμε διαχειριστές στο ίδιο απάνθρωπο λογιστήριο και θα αναρωτιόμαστε γιατί τα πράγματα γίνονται συνεχώς χειρότερα. Η επανάσταση ή θα είναι αλλαγή τρόπου ύπαρξης, ή δεν θα είναι απολύτως τίποτα.

Πηγή: https://www.facebook.com/koumoundpan

Διαβάστε και αυτό εδώ

Το παράδοξο του Φέρμι: «Μα πού βρίσκονται όλοι;» (Δ.Νικολόπουλος)

Το καλοκαίρι του 1950, στο Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος, ο Ενρίκο Φέρμι γευμάτιζε με τους φυσικούς Έντουαρντ Τέλερ, Εμίλ Κονοπίνσκι και Χέρμπερτ Γιορκ. Η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από τους «ιπτάμενους δίσκους», τα διαστρικά ταξίδια και την πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινων πολιτισμών. Κάποια στιγμή ο Φέρμι φέρεται να ρώτησε αιφνιδιαστικά: «Μα πού βρίσκονται όλοι;» Από αυτή τη σύντομη ερώτηση γεννήθηκε ένα από τα βαθύτερα προβλήματα της σύγχρονης αστροβιολογίας: το παράδοξο του Φέρμι.

ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ; Ο Γαλαξίας μας περιέχει εκατοντάδες δισεκατομμύρια άστρα και υπάρχει εδώ και περισσότερο από δέκα δισεκατομμύρια χρόνια. Γνωρίζουμε πλέον ότι οι πλανήτες αποτελούν συνηθισμένα προϊόντα του σχηματισμού των άστρων. Πολλά πλανητικά συστήματα είναι δισεκατομμύρια χρόνια αρχαιότερα από το Ηλιακό Σύστημα.

Ακόμη και αν η τεχνολογική νοημοσύνη εμφανιζόταν μόνο σε ένα μικρό ποσοστό κατοικήσιμων κόσμων, θα υπήρχε αρκετός χρόνος ώστε ορισμένοι πολιτισμοί να προηγούνται από εμάς κατά εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια χρόνια. Ένας πολιτισμός τόσο αρχαιότερος θα μπορούσε να έχει αναπτύξει διαστρικά σκάφη, αυτόνομα ρομπότ, τεράστια ενεργειακά έργα ή ισχυρά συστήματα επικοινωνίας.

Κι όμως, μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί ούτε ένα εξωγήινο τεχνολογικό σήμα, αντικείμενο ή έργο αστρομηχανικής. Οι αναλύσεις δισεκατομμυρίων υποψήφιων ραδιοσημάτων δεν έχουν αποδώσει καμία αναμφισβήτητη τεχνοϋπογραφή εξωγήινης προέλευσης.

Εδώ βρίσκεται η φαινομενική αντίφαση: η απεραντοσύνη και η ηλικία του Γαλαξία φαίνονται να ευνοούν την ύπαρξη πολλών πολιτισμών, αλλά οι παρατηρήσεις μας αποκαλύπτουν μια «Μεγάλη Σιωπή».

Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΟΥ ΝΤΡΕΪΚ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ: Η γνωστή εξίσωση του Ντρέικ επιχειρεί να οργανώσει το πρόβλημα: N = R × fp × ne × fl × fi × fc × L

Το N αντιπροσωπεύει τον αριθμό των πολιτισμών του Γαλαξία με τους οποίους θα μπορούσαμε σήμερα να επικοινωνήσουμε. Οι υπόλοιποι παράγοντες περιγράφουν τον ρυθμό δημιουργίας κατάλληλων άστρων, το ποσοστό τους που διαθέτει πλανήτες, τον αριθμό κατοικήσιμων κόσμων, την πιθανότητα εμφάνισης ζωής, νοημοσύνης και τεχνολογίας, καθώς και τη διάρκεια ζωής ενός ανιχνεύσιμου πολιτισμού.

Η εξίσωση δεν αποτελεί μηχανή πρόβλεψης. Λειτουργεί ως κατάλογος της άγνοιάς μας. Η αστρονομία έχει αρχίσει να περιορίζει τους πρώτους παράγοντες, αλλά παραμένουν ουσιαστικά άγνωστες η πιθανότητα γένεσης της ζωής, η πιθανότητα εξέλιξης νοημοσύνης και κυρίως η διάρκεια ζωής ενός τεχνολογικού πολιτισμού.

Οι Anders Sandberg, Eric Drexler και Toby Ord έδειξαν ότι, όταν αυτές οι τεράστιες αβεβαιότητες αντιμετωπιστούν σωστά αντί να αντικατασταθούν από αυθαίρετες «μέσες τιμές», προκύπτει σημαντική πιθανότητα η ανθρωπότητα να είναι ο μοναδικός τεχνολογικός πολιτισμός ακόμη και σε εξαιρετικά μεγάλη κοσμική περιοχή. Το αποτέλεσμα δεν αποδεικνύει ότι είμαστε μόνοι. Δείχνει ότι η προσδοκία ενός Γαλαξία γεμάτου πολιτισμούς μπορεί να στηρίζεται σε υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές.

Ο ΓΑΛΑΞΙΑΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΧΕΙ ΕΠΟΙΚΙΣΤΕΙ; Το ισχυρότερο επιχείρημα πίσω από το παράδοξο αφορά τον χρόνο. Η διάμετρος του Γαλαξία είναι περίπου 100.000 έτη φωτός. Ένα διαστρικό σκάφος δεν χρειάζεται να πλησιάζει την ταχύτητα του φωτός. Αν ένας πολιτισμός ταξίδευε από άστρο σε άστρο και κάθε νέα εγκατάσταση κατασκεύαζε έπειτα από αιώνες ή χιλιετίες καινούργια σκάφη, θα δημιουργούνταν ένα αργό κύμα επέκτασης.

Σύγχρονα μοντέλα που λαμβάνουν υπόψη ακόμη και την κίνηση των ίδιων των άστρων δείχνουν ότι, υπό ορισμένες εύλογες προϋποθέσεις, ένα τέτοιο κύμα θα μπορούσε να διασχίσει τον Γαλαξία σε λιγότερο από περίπου 300 εκατομμύρια χρόνια. Πρόκειται για μεγάλο χρονικό διάστημα σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα, αλλά για ένα μικρό μόνο κλάσμα της ηλικίας του Γαλαξία. Τα ίδια μοντέλα δείχνουν, ωστόσο, ότι η εξάπλωση μπορεί να είναι ανομοιόμορφη και να αφήνει ολόκληρες περιοχές, ακόμη και το Ηλιακό Σύστημα, ανεποίκιστες για πολύ μεγάλα διαστήματα.

ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ:

1. Η ζωή μπορεί να είναι εξαιρετικά σπάνια

Οι κατάλληλοι πλανήτες ενδέχεται να είναι πολλοί, αλλά η μετάβαση από την άψυχη χημεία σε ένα αυτοαναπαραγόμενο βιολογικό σύστημα ίσως αποτελεί ένα απίθανο γεγονός. Διαθέτουμε μόνο ένα γνωστό παράδειγμα ζωής, τη Γη, επομένως δεν μπορούμε ακόμη να υπολογίσουμε την πιθανότητα της αβιογένεσης.

2. Η απλή ζωή μπορεί να είναι κοινή, αλλά η σύνθετη και νοήμων ζωή σπάνια

Στη Γη η ζωή εμφανίστηκε σχετικά νωρίς, όμως χρειάστηκαν δισεκατομμύρια χρόνια για την εμφάνιση σύνθετων κυττάρων, πολυκύτταρων οργανισμών και τεχνολογικής νοημοσύνης. Τα μικρόβια μπορεί να είναι συνηθισμένα στο Σύμπαν, ενώ η μετάβαση σε πολιτισμούς ικανούς να κατασκευάζουν τηλεσκόπια ή διαστημόπλοια μπορεί να αποτελεί σπανιότατη εξελικτική διαδρομή.

3. Το Μεγάλο Φίλτρο

Η υπόθεση του Μεγάλου Φίλτρου υποστηρίζει ότι κάπου στην ακολουθία από την άψυχη ύλη μέχρι έναν μακρόβιο διαστρικό πολιτισμό υπάρχει ένα εξαιρετικά δύσκολο εμπόδιο:

Χημεία → ζωή → σύνθετα κύτταρα → πολυκύτταροι οργανισμοί → νοημοσύνη → τεχνολογία → μακροχρόνια επιβίωση → διαστρική εξάπλωση.

Αν το φίλτρο βρίσκεται πίσω μας, τότε ίσως έχουμε ήδη περάσει το απίθανο στάδιο και αποτελούμε μια σπάνια κοσμική εξαίρεση. Αν βρίσκεται μπροστά μας, οι τεχνολογικοί πολιτισμοί μπορεί να αυτοκαταστρέφονται ή να καταρρέουν πριν αποκτήσουν μακροχρόνια παρουσία στον Γαλαξία. Πυρηνικός πόλεμος, οικολογική κατάρρευση, ανεξέλεγκτες τεχνολογίες και άλλοι υπαρξιακοί κίνδυνοι αποτελούν πιθανές μορφές ενός τέτοιου φίλτρου, χωρίς όμως να διαθέτουμε αποδείξεις ότι κάποια από αυτές λειτουργεί αναπόφευκτα.

4. Οι πολιτισμοί μπορεί να μη συμπίπτουν χρονικά

Ένας τεχνολογικός πολιτισμός μπορεί να εκπέμπει ανιχνεύσιμα σήματα μόνο για λίγους αιώνες ή χιλιετίες. Σε έναν Γαλαξία ηλικίας δισεκατομμυρίων ετών, δύο πολιτισμοί μπορούν να υπάρξουν στην ίδια περιοχή αλλά σε εντελώς διαφορετικές εποχές. Η Γη εκπέμπει ραδιοκύματα για λίγο περισσότερο από έναν αιώνα, ένα σχεδόν μηδενικό χρονικό διάστημα σε κοσμική κλίμακα.

5. Ίσως ψάχνουμε με λάθος τρόπο

Οι εξωγήινοι δεν είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν ισχυρούς ραδιοπομπούς, να εκπέμπουν συνεχώς ή να στρέφουν τα σήματά τους προς τη Γη. Μπορεί να χρησιμοποιούν στενές δέσμες, οπτικά λέιζερ, νετρίνα ή μεθόδους επικοινωνίας που δεν έχουμε ακόμη αναπτύξει. Ένας ώριμος πολιτισμός θα μπορούσε επίσης να γίνει ενεργειακά αποδοτικότερος και λιγότερο ορατός αντί να μετατραπεί σε μια κραυγαλέα γαλαξιακή αυτοκρατορία.

Η έκταση της αναζήτησής μας παραμένει εξαιρετικά μικρή. Μια ποσοτική μελέτη παρομοίασε το τμήμα του «κοσμικού αχυρώνα» που έχει εξετάσει το SETI με την αναζήτηση ενός μικρού κολυμβητηρίου σε σύγκριση με όλους τους ωκεανούς της Γης. Η απουσία ανίχνευσης δεν επιτρέπει ακόμη γενικό συμπέρασμα για ολόκληρο τον Γαλαξία.

6. Η εξάπλωση μπορεί να μην αποτελεί καθολικό στόχο

Η ιδέα ότι κάθε προηγμένος πολιτισμός θα επιδιώξει απεριόριστη επέκταση προβάλλει πάνω στους εξωγήινους ανθρώπινες ιστορικές συμπεριφορές. Ένας πολιτισμός μπορεί να στραφεί προς την εσωτερική ανάπτυξη, την εικονική πραγματικότητα, την τοπική βιωσιμότητα ή μορφές ύπαρξης που απαιτούν ελάχιστη ενέργεια. Ενδέχεται επίσης η διαστρική εγκατάσταση να παραμένει υπερβολικά δύσκολη, δαπανηρή ή ανεπιθύμητη ακόμη και για ανώτερη τεχνολογία.

7. Οι θεαματικές υποθέσεις

Η «υπόθεση του ζωολογικού κήπου» προτείνει ότι οι εξωγήινοι μας παρατηρούν χωρίς να παρεμβαίνουν. Η ιδέα του «σκοτεινού δάσους» υποστηρίζει ότι όλοι σιωπούν επειδή φοβούνται εχθρικούς πολιτισμούς. Άλλες προτάσεις μιλούν για προσομοίωση του Σύμπαντος ή για εσκεμμένη απόκρυψη.

Αυτές οι εκδοχές είναι ενδιαφέρουσες στη φιλοσοφία και στην επιστημονική φαντασία, αλλά έχουν μικρή επιστημονική ισχύ. Προϋποθέτουν σχεδόν καθολική συμπεριφορά από κοινωνίες για τις οποίες δεν γνωρίζουμε τίποτε και δύσκολα προσφέρουν ελέγξιμες προβλέψεις.

ΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΕΙ; Οι αστρονόμοι αναζητούν πλέον όχι μόνο μηνύματα αλλά και τεχνοϋπογραφές: ατμοσφαιρικούς ρύπους, τεχνητό φωτισμό, ασυνήθιστα σχήματα διελεύσεων, ισχυρούς παλμούς λέιζερ και υπέρυθρη θερμότητα από τεράστιες ενεργειακές κατασκευές.

Μελέτη περίπου 100.000 γαλαξιών με δεδομένα του διαστημικού τηλεσκοπίου WISE δεν βρήκε καμία περίπτωση όπου ένας πολιτισμός φαίνεται να μετατρέπει περισσότερο από το 85 τοις εκατό του συνολικού αστρικού φωτός ενός γαλαξία σε υπέρυθρη θερμότητα. Αυτό περιορίζει την παρουσία ακραίων πολιτισμών τύπου III στην κλίμακα Καρντάσεφ, αλλά δεν αποκλείει μικρότερους, τοπικούς ή ενεργειακά αποδοτικούς πολιτισμούς.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΟΞΟΥ: Το παράδοξο του Φέρμι δεν αποδεικνύει ότι οι εξωγήινοι υπάρχουν ούτε ότι απουσιάζουν. Δεν αποτελεί επιχείρημα υπέρ των ΑΤΙΑ και δεν νομιμοποιεί ιστορίες περί κρυφών επισκέψεων. Είναι μια ένταση ανάμεσα σε ορισμένες εύλογες προσδοκίες και στη μέχρι σήμερα έλλειψη επιβεβαιωμένων παρατηρήσεων.

Η πιθανότερη λύση ίσως δεν είναι μία εντυπωσιακή απάντηση, αλλά ένας συνδυασμός παραγόντων: η ζωή μπορεί να εμφανίζεται σπάνια, η νοημοσύνη ακόμη σπανιότερα, οι τεχνολογικοί πολιτισμοί να έχουν περιορισμένη διάρκεια και οι δικές μας αναζητήσεις να καλύπτουν μόνο ένα απειροελάχιστο τμήμα του χώρου, του χρόνου και των πιθανών τεχνολογιών.

Ο ουρανός παραμένει σιωπηλός. Η σιωπή αυτή δεν μας πληροφορεί ακόμη αν είμαστε μόνοι. Μας υπενθυμίζει πόσο λίγα γνωρίζουμε για τη γένεση της ζωής, την εξέλιξη της νοημοσύνης και την ικανότητα ενός τεχνολογικού πολιτισμού να επιβιώσει από τις ίδιες του τις δυνάμεις.

ΠΗΓΕΣ

Jones, E.M. (1985), “Where Is Everybody? An Account of Fermi’s Question”, Los Alamos National Laboratory Report LA-10311-MS.

Hart, M.H. (1975), “An Explanation for the Absence of Extraterrestrials on Earth”, Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society, 16, pp. 128–135.

Sandberg, A., Drexler, E. and Ord, T. (2018), “Dissolving the Fermi Paradox”, arXiv:1806.02404.

Wright, J.T., Kanodia, S. and Lubar, E.G. (2018), “How Much SETI Has Been Done? Finding Needles in the n-Dimensional Cosmic Haystack”, The Astronomical Journal, 156, 260.

Carroll-Nellenback, J., Frank, A., Wright, J. and Scharf, C. (2019), “The Fermi Paradox and the Aurora Effect: Exo-civilization Settlement, Expansion and Steady States”, The Astronomical Journal, 158, 117.

Griffith, R.L. et al. (2015), “The Ĝ Infrared Search for Extraterrestrial Civilizations with Large Energy Supplies. III. The Reddest Extended Sources in WISE”, The Astrophysical Journal Supplement Series, 217, 25.

NASA Technosignatures Workshop Participants (2018), “NASA and the Search for Technosignatures”, Workshop Report, Houston.

Προέλευση δημοσιεύματος: https://www.facebook.com/dem.nikol1

Οικονομικο-Πολιτικοί Προβληματισμοί: Για όσους/ες είχαν “αγαπήσει να μισούν” το δημόσιο Πανεπιστήμιο...

Όταν τα δεδομένα χαλούν το αφήγημα της απαξίωσης και η «αριστεία» πρέπει επιτέλους να μετριέται με το ίδιο μέτρο για όλους.

Για αρκετά χρόνια στην Ελλάδα αναπτύχθηκε μια ιδιότυπη πολιτική και σαφούς προσανατολισμού και σκόπευσης, δημοσιολογική μόδα. Ήταν περίπου ένδειξη “εκσυγχρονισμού” το να απαξιώνεις και να κατακεραυνώνεις το δημόσιο Πανεπιστήμιο. Να μιλάς για τα ελληνικά ΑΕΙ σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τις παθογένειές τους. Για καταλήψεις, «αιώνιους» φοιτητές, γραφειοκρατία, συντεχνίες, εσωστρέφεια, χαμηλές επιδόσεις. Να παρουσιάζεις ένα ολόκληρο πανεπιστημιακό σύστημα περίπου ως αποτυχημένο κατάλοιπο μιας άλλης εποχής, το οποίο αδυνατεί να παρακολουθήσει τον διεθνή ανταγωνισμό.

Και ήταν πολλοί/ες, από αξιόλογους ανθρώπους, που θα έλεγε κανείς, “αγάπησαν” να μισούν το δημόσιο Πανεπιστήμιο.

Πάνω σε αυτό το υπόβαθρο οικοδομήθηκε, σταδιακά αλλά σταθερά, ένα πολιτικό συμπέρασμα: αφού το δημόσιο Πανεπιστήμιο δεν μπορεί, ας έρθει ο ιδιωτικός ανταγωνιστής να μας δείξει πώς γίνεται.

Τη λογική αυτή την είχαμε αμφισβητήσει πολύ πριν φτάσουμε στη σημερινή συζήτηση. Ήδη γράφαμε ότι η πραγματική πρόκληση δεν ήταν η κατασκευή νέων «εχθρών» μέσα στα ΑΕΙ αλλά η χρηματοδότηση, η αξιολόγηση και ο ουσιαστικός εκσυγχρονισμός τους (Κώστας Χλωμούδης, «Για την “απελευθέρωση” των ΑΕΙ στην Ελλάδα», 22.12.2023, Μεταρρύθμιση).

Και σήμερα πλέον γνωρίζουμε ότι φτιάχνοντας δείκτες αξιολόγησης και συγκροτώντας βάσεις δεδομένων έχουμε την πολυτέλεια να αμφισβητούμε ευθέως τους μύθους. Οι μετρήσιμοι δείκτες ενίοτε καταρρίπτουν τα άκριτα και αυθαίρετα αφηγήματα.

Σύμφωνα με το Education at a Glance 2025, η δημόσια δαπάνη στην Ελλάδα αντιστοιχεί σε μόλις 4.497 δολάρια ανά φοιτητή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης (PPP), όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 15.102 δολάρια. Δηλαδή λιγότερο από το ένα τρίτο.

Μάλιστα, ο ΟΟΣΑ παρατηρεί ότι, σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες, στην Ελλάδα η δημόσια δαπάνη ανά φοιτητή είναι χαμηλότερη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση —όπου περιλαμβάνεται και η έρευνα και ανάπτυξη— από ό,τι στις χαμηλότερες βαθμίδες! Η συνολική επένδυση στην εκπαίδευση αντιστοιχεί στο 3,9% του ΑΕΠ έναντι 4,7% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ (ΟΟΣΑ, Education at a Glance 2025: Greece, 9.9.2025).

Αυτό είναι ίσως και η μεγαλύτερη ευθύνη και ανάγκη αυτοκριτικής, για όσους επί χρόνια αναζητούσαν το πρόβλημα αποκλειστικά στο εσωτερικό των Πανεπιστημίων και ιδιαιτέρως στους πανεπιστημιακούς-ερευνητές: Τι θα μπορούσαν να κάνουν αυτά τα ιδρύματα εάν χρηματοδοτούνταν, έστω πλησιέστερα, στα επίπεδα των χωρών με τις οποίες απαιτούμε να τα συγκρίνουμε;

Διαβάστε περισσότερα στο:

Οικονομικο-Πολιτικοί Προβληματισμοί: Για όσους/ες είχαν “αγαπήσει να μισούν” το δημόσιο...:   

Ο εγωιστής καπιταλιστής. Οι ρίζες της ασθένειας της αφθονίας - Oliver James

"Η πλέον σοβαρή παρενέργεια της ηγεμονίας του «ατομιστικού καπιταλισμού» (Θατσερισμού / Μπλερισμού) είναι η δραματική αύξηση των περιστατικών διανοητικής διαταραχής, τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες, σε σχέση με τη δεκαετία του 1970. Οπως διαπιστώνεται στο βιβλίο μου «The Selfish Capitalist – Origins of Affluenza» (Ο εγωιστής καπιταλιστής – Οι ρίζες της ασθένειας της αφθονίας), αλλά και από έρευνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σε αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Αυστραλίας, οι διανοητικές ασθένειες έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία 20 χρόνια. Αυτή η αύξηση δεν μπορεί να οφείλεται στη διεύρυνση του τι ορίζεται ως ψυχική ασθένεια, καθώς η κουλτούρα της ψυχοθεραπευτικής περιαυτολογίας είχε ήδη εδραιωθεί στο τέλος της δεκαετίας του 1970...

Δεν χρειάζεται να υπενθυμίσουμε στους αναγνώστες ότι ο εγωιστικός καπιταλισμός κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και συρρικνώνει την αστική τάξη. Μηχανισμοί αναδιανομής δεν υφίστανται στις αγγλοσαξονικές χώρες. Απόδειξη είναι ότι ο μέσος μισθός ενός αγγλόφωνου υπαλλήλου σε σημερινές τιμές παρέμεινε ο ίδιος -και στην περίπτωση των ΗΠΑ μειώθηκε- σε σχέση με τη δεκαετία του 1970. Μειώνοντας στο μισό τους φόρους που πλήρωναν οι πλούσιοι, η Μάργκαρετ Θάτσερ μετέφερε το φορτίο της χρηματοδότησης του κρατικού προϋπολογισμού στους μισθωτούς. Ενώ λοιπόν -από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μέχρι την εκλογή της- οι πλούσιοι γίνονταν φτωχότεροι στη Βρετανία, από τότε που ανέλαβε την πρωθυπουργία η τάση αυτή αντιστράφηκε....

Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στον συνδυασμό ανισότητας και ηγεμονίας του σχετικιστικού υλισμού της αφθονίας. Ο τελευταίος όρος αναφέρεται στην τάση των ανθρώπων να εναποθέτουν μεγάλη αξία στο χρήμα, στα υλικά αγαθά, στο φαίνεσθαι και στη δόξα, ενώ ήδη έχουν στην κατοχή τους αρκετά χρήματα ώστε να καλύψουν τις βασικές ψυχολογικές τους ανάγκες. Ο υλισμός της επιβίωσης, από την άλλη πλευρά, είναι απολύτως υγιές συναίσθημα. Εάν κάποιος αγχώνεται για το πώς θα αποκτήσει εισοδήματα ικανά για την αγορά κατοικίας ή φαρμάκων, δεν διολισθαίνει σε ψυχολογικές διαταραχές....

Ο εγωιστικός καπιταλισμός, όμως, ενθαρρύνει τον σχετικιστικό υλισμό: τη δημιουργία δηλαδή ανεδαφικών προσδοκιών και την ελπίδα πως αυτές θα ικανοποιηθούν. Ο λόγος που γίνεται αυτό είναι ότι ο εγωιστικός καπιταλισμός βασίζεται στην αύξηση της κατανάλωσης για την αποκόμιση κερδών. Το επιχείρημά μου είναι εν ολίγοις ότι οι άνθρωποι που χειραγωγούνται πλήρως από τις επιθυμίες τους και την απληστία, αποτελούν ιδανικά θύματα για την τελειομανία και την παθολογική ανταγωνιστικότητα.

Με την καλλιέργεια υπερφίαλων προσδοκιών, η κοινωνία της επιχειρηματικής φαντασίωσης δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι ο καθένας μας μπορεί μια μέρα να γίνει ένας νέος Μπιλ Γκέιτς, μολονότι η κοινωνική κινητικότητα μειώνεται συνεχώς. ..

Οταν κάποιος αποτύχει να εκπληρώσει τα φρούδα όνειρά του, αντί να κατηγορήσει το σύστημα, κατηγορεί τον ίδιο του τον εαυτό, επειδή υποτίθεται δεν ήταν αρκετά ικανός. Θλιμμένος και αγχωμένος για το ενδεχόμενο της αποτυχίας, ο σύγχρονος άνθρωπος δουλεύει όλο και περισσότερο. Τελικώς, καταρρέει υπό το βάρος των ανεκπλήρωτων επιθυμιών, αφήνοντας τους μετανάστες να κάνουν τις δουλειές εκείνες που η κοινωνία τού έμαθε ότι είναι υποτιμητικές"

Ολόκληρο το άρθρο της "Καθημερινής" εδώ

Κεν Λόουτς: “Πως εξολόθρευσαν το Τζέρεμι Κόρμπιν”

Πηγή: News 247

Ερωτ: Σε έναν νέο κόσμο που έτσι κι αλλιώς τα ορυχεία θα έκλειναν, οι εναλλακτικές πολιτικές εκεί ποιες είναι;                                   

Είχαμε έναν ηγέτη στην αριστερά, όταν το κεντροαριστερό κόμμα μετακινήθηκε προς τα αριστερά, τον Τζέρεμι Κόρμπιν, τον οποίον τον κατέστρεψε το κατεστημένο. Στις προτάσεις του είχαμε την απομάκρυνση των επιχειρήσεων από την υγεία, την παιδεία, τις μετακινήσεις, το ηλεκτρικό, το νερό, τα ταχυδρομεία. Οπότε όλα αυτά θα ανήκαν στον λαό τώρα. Ένα μεγάλο όχι στο big business. Και εξολοθρεύθηκε.

Joel Ryan / Invision / AP

Μια από τις βασικές προτάσεις της ηγεσίας του ήταν επενδύσουμε σε αυτές τις περιοχές των ορυχείων ώστε να παράγεται ό,τι είναι αναγκαίο για μια πράσινη οικονομία. Κι ένα πλάνο για μια δημόσια τράπεζα από φορολογία, που θα χρηματοδοτούσε ό,τι είναι αναγκαίο για μια περιβαλλοντολογικά αναγκαία οικονομία, με ταυτόχρονη επένδυση σε αυτές τις περιοχές.

Και φτάσαμε πολύ κοντά σε αυτό. Μερικές χιλιάδες ψήφοι στις εκλογές του 2017 θα μας είχαν κερδίσει αυτή την κατεύθυνση. Κι ήταν τότε που η άρχουσα τάξη αποφάσισε πως, δε θα το ανεχτούμε αυτό. Και τον καθάρισαν. Τελείως. Ο άνθρωπος που κόντεψε να γίνει πρωθυπουργός πριν 4-5 χρόνια δεν του επιτρέπεται να βρίσκεται στην τηλεόραση, δεν αναφέρεται ποτέ από τον Τύπο. Πρακτικά δεν υπάρχει. Και για μερικές χιλιάδες ψήφους δεν έγινε πρωθυπουργός.

Αλλά ήταν… σχεδόν το καταφέραμε. Αυτή είναι η πάλη: να πεις, κοίτα, είναι μες στις δυνάμεις μας. Αυτή είναι κι η δουλειά των ακτιβιστών, αλλά ο ακτιβισμός ποτέ δεν μεταδίδεται από τα μέσα. Αλλά συμβαίνει σε ένα grassroots επίπεδο. Όπως κι η πάλη ενάντια στην κλιματική καταστροφή, που είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

Υπάρχουν μισό εκατομμύριο άνθρωποι στη χώρα που ασχολούνται με καμπάνιες και κινήματα και οργανώσεις. Ο δεξιός μηχανισμός δεν τα αναφέρει ποτέ. Το BBC δεν τα αναφέρει. Αλλά παίζουν το παιχνίδι μιας εναλλακτικής πραγματικότητας. Και είναι το ίδιο και στην Ελλάδα και παντού. Υπάρχει αντίπαλο δέος, απλά ποτέ δεν μιλάνε για αυτό. Αυτή είναι η πάλη που έχουμε μπροστά μας.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ιδέες και ¨στρατηγοί¨ που άλλαξαν το ποδόσφαιρο - Του Γιάννη Γεωργάκη

Φωτο: www.ethnos.gr/books

Πηγή: www.ethnos.gr

" Μία ιστορική προσέγγιση της εξέλιξης του ποδοσφαίρου μέσα από τη σκέψη των προπονητών, καταθέτει ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιάννης Γεωργάκης με το βιβλίο του «Ιδέες και “στρατηγοί” που άλλαξαν το ποδόσφαιρο», το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «ατέχνως». Ο Γιάννης Γεωργάκης, συμπυκνώνει στο μοναδικό αυτό – για κάθε ποδοσφαιρόφιλο - βιβλίο, την πολυετή εμπειρία και γνώση με ένα πλούσιο βιβλιογραφικό υλικό. Και παραδίδει ένα «ευαγγέλιο» της εξέλιξης της φιλοσοφίας, της στρατηγικής και της τακτικής του ποδοσφαίρου εδώ και έναν αιώνα....

Το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο όπως πρώτος το οραματίστηκε ο Ολλανδός Ρίνους Μίχελς, δεν είναι όπως άλλοτε μάχη χαρακωμάτων, αλλά παράσταση με δυνατές συγκινήσεις. Όπως γράφει ο Γ.Γεωργάκης, όταν οι Ιταλοί έβλεπαν στο γήπεδο στρατούς και χαρακώματα, ο Αρίγκο Σάκι αντιλαμβανόταν το παιχνίδι με το πνεύμα του θεατή, που πήγαινε στη «Σκάλα» του Μιλάνου να απολαύσει την Αϊντα του Βέρντι. Κατά τον Σάκι η ομάδα διέπεται από τους κανόνες της ορχήστρας, με τον μαέστρο να βάζει τον χαρακτήρα και τους ποδοσφαιριστές να τον ακολουθούν παίζοντας τα όργανα σύμφωνα με την παρτιτούρα.

Η διαφορά της μουσικής ορχήστρας από την ποδοσφαιρική, έγκειται στο γεγονός ότι στο ποδόσφαιρο υπάρχει αντίπαλος ο οποίος εκτός των άλλων επιδιώκει να επιβάλει τη δική του αρμονία. Για τον ποδοσφαιριστή ο αγώνας εκτός από παιχνίδι με τον αντίπαλο, είναι παιχνίδι με τους συμπαίκτες του, παιχνίδι με τον εαυτό του. Σε κλάσματα του δευτερολέπτου καλείται να πάρει τη σωστή απόφαση. Χωρίς ανάπτυξη των πνευματικών και σωματικών ικανοτήτων, η υψηλή επίδοση είναι πλέον αδύνατη...

Το βιβλίο του Γιάννη Γεωργάκη είναι μία βίβλος των ποδοσφαιρικών ιδεών και συστημάτων, μία βίβλος της εξέλιξης του αθλήματος. Κάθε φίλαθλος που θα το διαβάσει, θα αρχίσει να βλέπει, να «διαβάζει» και να ευχαριστιέται με άλλο μάτι, κάθε ποδοσφαιρικό αγώνα."

Ολόκληρο το άρθρο του 'Εθνους" εδώ

Η κρίση της δικτατορίας των συνταγματαρχών το 1973 και το Κίνημα του Ναυτικού

"Φέτος συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από το 1973, ένα έτος που αποδείχθηκε κομβικό για τη σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας. Κατά τη διάρκειά του εκδηλώθηκε μια σειρά γεγονότων που έθεσαν σε κρίση τη δικτατορία των συνταγματαρχών, η οποία έκλεινε έξι χρόνια στην εξουσία μετά την πραξικοπηματική επιβολή της την 21η Απριλίου 1967. Ήταν μια κρίση από την οποία το στρατιωτικό καθεστώς δεν θα κατάφερνε να εξέλθει, καταλήγοντας στην κατάρρευσή του τον Ιούλιο του 1974.

Βασικός, αλλά όχι και μοναδικός, παράγοντας που οδήγησε σε αυτή την κρίση ήταν η αυξανόμενη κοινωνική δυσφορία, της οποίας κορυφαία εκδήλωση ήταν η εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Ήδη από τα πρώτα χρόνια της δικτατορίας σημειώνονταν εκδηλώσεις κοινωνικής δυσαρέσκειας απέναντι στο καθεστώς. Μία από αυτές ήταν η κηδεία του ηγέτη του προδικτατορικού κόμματος της Ένωσης Κέντρου Γεωργίου Παπανδρέου, τον Νοέμβριο του 1968, που κατέληξε σε διαδήλωση κατά του καθεστώτος. Η κοινωνική δυσαρέσκεια συνοδευόταν από την αύξηση του ρεύματος του αντιαμερικανισμού, καθώς όλο και περισσότεροι θεωρούσαν πως πίσω από τη μακροχρόνια παραμονή της Χούντας βρίσκονταν οι ΗΠΑ. Το 1973 η κοινωνική δυσφορία εντάθηκε, όπως έδειξαν και οι φοιτητικές κινητοποιήσεις, με αυτό που ονομάστηκε «μικρό Πολυτεχνείο» τον Ιανουάριο και με την κατάληψη της Νομικής τον Μάρτιο... 

...Η αυξανόμενη κοινωνική δυσφορία ήταν από τα βασικά κίνητρα που ώθησαν μια ομάδα ανώτερων αξιωματικών να κινηθούν κατά της δικτατορίας. Έχοντας αντιληφθεί μια σταδιακή διόγκωση του αντιαμερικανισμού στην ελληνική κοινωνία τουλάχιστον από το 1971, οι συνωμότες φοβήθηκαν πως αν η δικτατορία παρέμενε στην εξουσία, αυτό θα οδηγούσε στην ενίσχυση της Αριστεράς. Μια τέτοια εξέλιξη τη θεωρούσαν καταστροφική, αφού σε περίπτωση που η Αριστερά ανέτρεπε τη δικτατορία, αυτό θα είχε αρνητικές συνέπειες για τη γεωπολιτική θέση της χώρας εντός του δυτικού στρατοπέδου και εντέλει για το είδος του καθεστώτος που θα είχε η μεταδικτατορική Ελλάδα.

Η ανάληψη καθηκόντων κυβερνήτη στα αντιτορπιλικά, τα πιο ισχυρά πλοία του στόλου, από αξιωματικούς της ηγετικής ομάδας, το καλοκαίρι του 1972 λειτούργησε καθοριστικά για τις προθέσεις τους. Από το φθινόπωρο ξεκίνησαν τη συστηματική οργάνωση του σχεδίου τους, το οποίο μέχρι την άνοιξη είχε ολοκληρωθεί. Στο μεσοδιάστημα, οι μυημένοι αξιωματικοί πλησίασαν τους 100, θέτοντας σχεδόν το σύνολο των πλοίων υπό τον έλεγχο της συνωμοσίας. Ως ημερομηνία εκδήλωσης ορίστηκε το βράδυ της 22ης προς την 23η Μαΐου 1973. Η δικτατορία ωστόσο πρόλαβε και εξάρθρωσε τη συνωμοσία. Την προσπάθεια της Χούντας να υποβαθμίσει το γεγονός ανέτρεψε η φυγή του αντιτορπιλικού «Βέλος» στην Ιταλία, το οποίο αποχώρησε από τη συμμαχική άσκηση που διεξαγόταν στα ανοιχτά της Σαρδηνίας. Ο κυβερνήτης του, αντιπλοίαρχος Νίκος Παππάς ήταν από τα ηγετικά στελέχη της συνωμοσίας. Όταν πληροφορήθηκε τη διενέργεια συλλήψεων αξιωματικών του Ναυτικού από τη Χούντα, αναζήτησε πολιτικό άσυλο στην Ιταλία, όπου αποκάλυψε το πραγματικό μέγεθος της αντίδρασης στο καθεστώς"...

Του Κ. Στράτου, μεταδιδακτορικού ερευνητή στο ΕΚΠΑ από το www.avgi.gr - Το άρθρο εδώ

Δείτε επίσης

Ποιό είναι το "Βέλος"; (Από τη μηχανή του χρόνου)

Ακούστε επισης

Και διαβάστε μυθιστορηματική περιγραφή χαρακτήρων

Για τα μυστικά των "έξυπνων" μετρητών ηλεκτρικής κατανάλωσης

Απόσπασμα από πολύ κατατοπιστικό άρθρο που τεκμηριώνει γιατί είναι αντικοινωνική και φιλομονοπωλιακή η πολιτική της ΕΕ για τη τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Διαβάστε το, ο χρόνος που πέρασε από τη δημοσίευσή του το επιβεβαίωσε περισσότερο και το επιβεβαιώνει καθημερινά. Θα καταλάβετε ακόμη γιατί ενισχύεται απο την ΕΕ η αλλάγή των παλιών μετρητών με ψηφιακούς και "ποιούς έξυπνους εξυπηρετεί η χρήση τους".

Απαιτείται αλλάγή της τιμολογιακής ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ για να αλλάξει η κατάσταση προς όφελος των καταναλωτών και της κοινωνίας συνολικά. Και για αυτό χρειάζεται να ψηφίσουμε στις ερχόμενες εκλογές για το Ευρωκοινοβούλιο.

"...Η σύγκλιση τιμών χονδρικής και λιανικής γίνεται και με άλλα μέσα. Το 2014, η ισπανική κυβέρνηση δημιούργησε ένα ρυθμιζόμενο από τις αρχές πρόγραμμα που βαφτίστηκε «προαιρετική τιμή για τον μικρό καταναλωτή». Ο συνδρομητής βλέπει τις τιμές της κιλοβατώρας να επανυπολογίζονται καθημερινά, στη βάση τριών τύπων χρονοθυρίδας, ανταποκρινόμενων σε τρεις διαφορετικές τιμές: για περιόδους χαμηλής ζήτησης, ενδιάμεσες περιόδους και περιόδους αιχμής. Κάθε ημέρα της εβδομάδας, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος αλλάζει έξι φορές! Από την πλευρά τους, οι ιδιώτες πάροχοι αναπτύσσουν κυμαινόμενα τιμολόγια, συχνά σε τιμές χαμηλότερες από εκείνες των συμβολαίων με σταθερές τιμές. Στο Βέλγιο, από την κρίση του 2021 και έπειτα, η μέθοδος της σταθερής τιμής απλώς έχει εξαφανιστεί. Όταν υπογράφει το συμβόλαιό του, ο καταναλωτής δεν γνωρίζει παρά την τιμή που θα ισχύει τον επόμενο μήνα. Στη Γαλλία, οι ρυθμιζόμενες από τις αρχές τιμές πώλησης (TRV) που προτείνει η κρατικά ελεγχόμενη εταιρεία παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος Électricité de France (EDF) μεταβάλλονται μόνο δύο φορές τον χρόνο, τον Φεβρουάριο και τον Αύγουστο. Προκειμένου να τις ανταγωνιστούν, οι ιδιώτες πάροχοι αναγκάστηκαν να διατηρήσουν προγράμματα με παρόμοια χαρακτηριστικά. Αυτό όμως μάλλον θα αλλάξει: στις 13 Ιουλίου 2022, η οικονομική εφημερίδα «La Tribune» αποκάλυπτε ότι η υπουργός Ενεργειακής Μετάβασης Ανιές Πανιέ-Ρυνασέ απαιτούσε από τους παρόχους να αναθεωρήσουν τις τιμολογιακές προτάσεις τους. Στόχος: υψηλότερες χρεώσεις σε περιόδους αιχμής.

Έτσι, κατανοούμε καλύτερα τη μανία των Βρυξελλών και των εθνικών δημόσιων αρχών να αντικαταστήσουν τους παλιούς μηχανικούς μετρητές με ψηφιακές συσκευές που χαρακτηρίζονται «επικοινωνούσες» ή «έξυπνες». Ο «έξυπνος» χαρακτήρας τους στην πραγματικότητα επιτρέπει την εναλλαγή, πολλές φορές μέσα στην ημέρα, από μια περίοδο αιχμής σε μια περίοδο χαμηλής ή μεσαίας ζήτησης, ή ακόμα και την εφαρμογή, σε πραγματικό χρόνο, των χρηματιστηριακών τιμών στην κατανάλωση του πελάτη. Επιπλέον, οι πάροχοι σκοπεύουν να περιορίσουν τους απλήρωτους λογαριασμούς χάρη σε μια λειτουργία των νέων μετρητών ρεύματος που ελάχιστα έχει κοινοποιηθεί από τα μέσα ενημέρωσης: επιτρέπουν την εξ αποστάσεως διακοπή της παροχής. Αυτό το επιπλέον χαρακτηριστικό διευκολύνει τη θέσπιση της προπληρωμής. Αντί να εξοφλεί το ρεύμα που έχει ήδη καταναλωθεί, ο καταναλωτής πληρώνει προκαταβολικά: εάν ο λογαριασμός του πάψει να πιστώνεται, σταματά η τροφοδοσία"...

Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Δείτε και τι γίνεται κατά τη προεργασία για τη διαμόρφωση του "πράσινου τιμολόγιου" στην Ελλάδα. Απόσπασμα άρθρου της ¨Ναυτεμπορικής¨  

"Κατά τις ίδιες πηγές, η αρχική εισήγηση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων έκανε λόγο για διατήρηση των παραμέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια της υποχρεωτικής ισχύος του τιμολογίου (12 μήνες), το ΥΠΕΝ αντιπρότεινε τη δυνατότητα αλλαγής των παραμέτρων σε τριμηνιαία βάση και οι προμηθευτές ζήτησαν να αλλάζουν οι παράμετροι κάθε μήνα".

https://www.naftemporiki.gr/finance/economy/1536355/pazaria-me-to-prasino-timologio-reymatos/

 

Προς αρνητικό ρεκόρ τα εργατικά ατυχήματα το 2023

"Πρόκειται για «έκρηξη δυστυχημάτων» στο χώρο εργασίας το μέγεθος της οποίας γίνεται κατανοητό εάν τα στοιχεία συγκριθούν με το 2022 το οποίο χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά κακή χρονιά για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία»....

Σε ολόκληρο το 2022 καταγράφηκαν 104 νεκροί εργαζόμενοι και 142 σοβαρά τραυματίες. Τα στοιχεία δείχνουν την μεγάλη επιδείνωση της κατάστασης γύρω από τα εργατικά δυστυχήματα.

Η καταγραφή έχει γίνει από την Ομοσπονδία συλλόγων εργαζομένων σε τεχνικές επιχειρήσεις (ΟΣΕΤΕΕ), η οποία από κοινού με την ΕΜΔΥΔΑΣ εκκινούν κοινή δράση για το μείζον αυτό θέμα....

Workers returning home by Conrad Felixmüller 1921

Κατά τις Ομοσπονδίες η περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, μέσω των συμβάσεων μηδενικών ωρών, η εντατικοποίηση μέσω της 13ωρης ημερησίως εργασίας και η αποδυνάμωση των συνδικάτων μέσω νέων μορφών διώξεων κατά την άσκηση του δικαιώματος της απεργίας και άλλες πολλές αρνητικές διατάξεις που νομοθετήθηκαν πρόσφατα, δημιουργούν ακόμα πιο εφιαλτικές προοπτικές για τις συνθήκες εργασίας στη χώρα μας.

Η αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών όπως είναι η Επιθεώρηση Εργασίας επιτείνουν το πρόβλημα, καθώς οι εργοδότες αποφεύγουν να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα που θα προστάτευαν αποτελεσματικά τους εργαζόμενους..."

Μεταξύ των άμεσων μέτρων που προτείνουν οι ομοσπονδίες είναι :

•  Πολιτική προτεραιοποίηση των ζητημάτων υγείας και ασφάλειας στην εργασία.
• Στελέχωση και ορθή λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών. 
•  Αποκατάσταση του κοινωνικού ελέγχου.
•  Αποκατάσταση του εργατικού δικαίου.
•  Ενιαίο, έγκαιρο και σύγχρονο σύστημα καταγραφής εργατικών ατυχημάτων.
• Υπογραφή συλλογικών συμβάσεων σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.

Πηγή: Οικονομικός Ταχυδρόμος

Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Διαβάστε και αυτό: Διπλάσια η αύξηση εργατικών ατυχήμάτων στην Ελλάδα συγκριτικά με την ΕΕ

Περιήγηση στη Νότια Εύβοια με το φακό του Horizon Levante

Ένα οδοιπορικό στη Νότια Εύβοια απο το Horizon-Levante αφιερωμένο στο Κώστα Μάζη απο το Γιαννίτσι.

Κάρυστος από ψηλά

" Το "υποσχέθηκα στον Κώστα"........Το λιγότερο που μπορούσα να κάνω. Να πω δηλαδή δύο λόγια για τον τόπο του. Την Εύβοια. Τη Νότιο Εύβοια. Ο Κώστας "έφυγε" από κοντά μας το καλοκαίρι που μας πέρασε. Η αξιοπρέπεια, το ήθος, η σεμνότητα, το πείσμα της καταγωγής του, αλλά και τόσα άλλα έκαναν τον Κώστα  Μάζη ξεχωριστό άνθρωπο.....Τον "συνοδεύσαμε" στο Γιαννίτσι. Ορεινό χωριό με αγνάντι στο Αιγαίο. Έτσι λοιπόν Το Horizon-Levante  θα σας μιλήσει περισσότερο με εικόνες και λιγότερο με λόγια για τον τόπο του Κώστα...."

Δέλφη

"Ίσως θα ΄ταν καλό να σταθούμε σε "περάσματα" που κρύβουν περισσότερη ομορφιά. Τα δρακόσπιτα ας πούμε, το ρέμα του Δημοσάρη,  την κορυφή της Όχης και της Δίρφυς, τα ελατοδάση στο Μαυροβούνι και τη Σέτα, το πλατανοδάσος στη Στενή, το Ρωμαϊκό νταμάρι πάνω από την Κάρυστο, τις βοτσαλιές στο Γιαννίτσι και στους  Καλιανούς, τα στέκια στον Κάραβο και την Αμάρυνθο..."

Δρακόσπιτα Οχης

Ηλιοβασίλεμα στη Παρθενόπη

Περισσότερες φωτο & πληροφορίες εδώ