Στη μνήμη Ρόλφ Πόλε - "Το όνομά μου είναι Άνθρωπος"

1976 - Αθήνα. ASSOCIATED PRESS / Καθημερινή

Στις 7 Φλεβάρη του 2004 πέθανε στην Αθήνα ο Ρολφ Πόλε,δικηγόρος, ακτιβιστής και  χαρακτηρισμένος απο τη ναυαρχίδα του κίτρινου τύπυ της Γερμανίας ως ο «πιο επικίνδυνος Γερμανός τρομοκράτης» («Μπιλντ», 23/7/76). Οι ντόπιοι θιασώτες της τον ονόμασαν «πρύτανη της τρομοκρατίας», «ηγετικό στέλεχος της συμμορίας Μπάαντερ-Μάινχοφ». Ήταν μέχρι το θάνατό του στόχος προβοκατόρικων σχεδιασμών σχεδόν όλων των  μυστικών υπηρεσιών. Όλα ψέμματα, υπερβολές και προβοκατόρικες καταγγελίες. Ήταν ένας μεγάλος ανθρωπιστής, ειρηνιστής και βαθιά καλλιεργημενος πολίτης του κόσμου προσηλωμένος στις αρχές του δίκαιου, της αλληλεγγύης, του αλτρουισμού και της συντροφικότητας. Αρνήθηκε να τις προδώσει και δέχτηκε συνεχείς και σκληρές διωξεις (συκοφαντίες, απαγόρευση εργασίας, φυλάκιση στα λευκά κελιά των γερμανικών φυλακών) με αποτέλεσμα τον σοβαρό κλονισμό της υγείας του. Όμως μέχρι το τέλος παρέμεινε βράχος με θάρρος, ανθρωπιά και χιούμορ. 

Γεννήθηκε το 1942 στο Βερολίνο. Ο πατέρας του, αιχμάλωτος πολέμου έως το 1947, κατέλαβε θέση καθηγητή Πανεπιστημίου στο Ερλάγκεν. Από το 1954 ο Πόλε ζει στο Μόναχο, όπου ολοκληρώνει και τις σπουδές του στα Νομικά το 1966 και έως το 1970 δουλεύει ως ασκούμενος δικηγόρος, υπερασπιζόμενος μέλη της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Το 1969, μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του Ρούντολφ Ντούτσκε, δικάζεται για την συμμετοχή του στις διαδηλώσεις. Το 1974, μετά από τροποποίηση του κατηγορητηρίου και όντας προφυλακισμένος από το 1971, καταδικάζεται σε φυλάκιση για συμμετοχή στη RAF. Απελευθερώνεται τον Μάρτιο του 1975, αλλά συλλαμβάνεται ξανά το 1976 στην Αθήνα και η Δυτική Γερμανία ζητάει την έκδοσή του. Στην Ελλάδα αναπτύσσεται ένα πρωτοφανές κίνημα συμπαράστασης και η αντιπολίτευση σύσσωμη ζητάει την παραχώρηση πολιτικού ασύλου. Το Εφετείο Αθηνών σε μια ιστορική συνεδρίασή του απορρίπτει το γερμανικό αίτημα, αλλά εν τέλει ο Άρειος Πάγος αποφασίζει τελικά την έκδοση του Πόλε και το 1976 ξαναφυλακίζεται στο Στράουμπινγκ. Αποφυλακίζεται οριστικά το 1982, έχοντας προηγηθεί νέα δίκη το 1978 για «ληστρική εκβίαση». Η ανάμνηση του κινήματος συμπαράστασης οδηγεί τον Πόλε και πάλι στην Ελλάδα. Το 1984 παντρεύεται την δικηγόρο Κατερίνα Ιατροπούλου και εγκαθίσταται οριστικά στην Αθήνα, όπου εργάζεται ως καθηγητής γερμανικών, μεταφραστής και συγγραφέας. Αρθρογραφούσε τακτικά στο περιοδικό «Σχολιαστής» και συμμετείχε στη συντακτική του ομάδα. Απο το 1990 συνεργαζόταν με τον «Ιό» της Ελευθεροτυπίας. (Πηγή: GR-ASKI- 1506)

Tον Σεπτέμβριο του 1976, κατά την απολογία του ο Ρολφ Πόλε (1942-2004) απήγγειλε στο δικαστήριο τους στίχους ενός τραγουδιού του γερμανικού ροκ συγκροτήματος «Ton, Steine, Scherben» (1971) με τίτλο «Το όνομά μου είναι Άνθρωπος»:

Έχω πολλούς πατέρες κι έχω πολλές μητέρες και έχω πολλές αδελφές κι έχω πολλά αδέλφια

Ο πατέρας μου είναι μαύρος κι η μάνα μου κίτρινη τα αδέλφια μου είναι κόκκινα κι οι αδελφές μου ανοιχτόχρωμες.

Κι είμαι πάνω από δέκα χιλιάδων χρόνων,και το όνομά μου είναι Άνθρωπος!

Και ζω απ’ το φως και ζω απ’ την αγάπη - Και ζω απ’ τον αέρα και ζω απ’ το ψωμί

Κι έχω δυο μάτια κι όλα μπορώ να τα δω - Κι έχω δυο αυτιά κι όλα μπορώ να τα καταλάβω.

Κι έχουμε έναν εχθρό, που μας στερεί τη μέρα - Ζει απ’ τη δική μας τη δουλειά - Και ζει απ’ τη δύναμή μας

Κι έχει δυο μάτια και δεν θέλει να δει - Κι έχει δυο αφτιά, κι όμως δεν θέλει να καταλάβει.

Κι είναι πάνω από δέκα χιλιάδων χρόνων - Κι έχει πολλά ονόματα.

Και ξέρω, θα αγωνιστούμε

Και ξέρω, θα νικήσουμε

Και ξέρω, θα ζήσουμε

Και θ’ αγαπηθούμε

Κι ο πλανήτης Γη - Σ’ όλους μας θ’ ανήκει

Κι ο καθένας θα έχει αυτό που χρειάζεται

Και δεν θα πάρει πια δέκα χιλιάδες χρόνια

Γιατί έφτασε η ώρα.

Πηγή: https://liberationpolular.wordpress.com/

Οι παγκόσμιοι κίνδυνοι στην αρχή του 2026

Το Barcelona Centre for International Affairs (CIDOB) είναι ένα ερευνητικό κέντρο διεθνών υποθέσεων που, μέσω της αριστείας και της συνάφειας, επιδιώκει να αναλύσει τα παγκόσμια ζητήματα που επηρεάζουν την πολιτική, κοινωνική και διακυβερνητική δυναμική, από το διεθνές έως το τοπικό. Ως αναγνωρισμένος ανεξάρτητος φορέας που έχει γεννηθεί στην κοινωνία των πολιτών με μακρά ιστορία, το CIDOB επιδιώκει την αριστεία και την αυστηρότητα στις αναλύσεις, τις δημοσιεύσεις και τα έργα του. Στόχος του είναι να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για την κοινωνία, να διασφαλίσει την ανοιχτή πρόσβαση στη γνώση και να προωθήσει τη μελέτη των διεθνών ζητημάτων που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των πολιτών (https://www.cidob.org/en/about-cidob )

Το Eurasia Group ιδρύθηκε το 1998 σαν πρώτη αφιερωμένη εταιρεία στην κατανόηση του αντίκτυπου της πολιτικής στις αγορές. Σήμερα είναι απο τις κορυφαίες στην ανάλυση και συμβουλευτική πολιτικών κινδύνων (https://www.eurasiagroup.net/ )

Το Foreign Policy είναι ένα αμερικάνικο εκδοτικό σκέψης που ιδρύθηκε το 1970 και επικεντρώνεται στη παγκόσμια πολιτική και τα τρέχοντα γεγονότα. Παράγει περιεχόμενο καθημερινά στην ιστοσελίδα του και διμηνιαίες ανασκοπήσεις (https://foreignpolicy.com/) 

Παρακάτω στο πίνακα μπορειτε να βρείτε τους κύριους κινδύνους που ξεχωρίζουν τα τρία αυτά διαφορετιά ιδρύματα και να σκεφτείτε τα κοινά σημεία και τις διαφορές τους.

		Foreign Policy	Eurasia Group	Centre for Int’l Affairs CIDOB
Οριζόντια θέματα παγκόσμιων επιπτώσεων	Ασύδοτος παρεμβατισμός & εμπορική πολιτική	ν	ν	ν
	Αδιαφορία για το κλίμα	ν		ν
	Χάσμα προσδοκιών και πραγματικότητας Gen Z	ν		ν
	Κίνδυνοι Τεχνητής Νοημοσύνης	ν	ν	ν
	Τεχνολογική & ενεργειακή αναμέτρηση ΗΠΑ - Κίνας		ν
	Απομάκρυνση ΗΠΑ από τη Δημοκρατία		ν	ν
	Αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων	ν		ν
	Αύξηση στρατιωτικών δαπανών	ν		ν
	«Φούσκα» τεχνολογικών μετοχών			ν
	Παγίδα αποπληθωρισμού στην Κίνα		ν
	Στασιμότητα, φόβος & απαισιοδοξία στην οικονομία και την κοινωνία			ν
Γεωπολιτικά θέματα	Δόγμα Ντονρόε - Στροφή ΗΠΑ προς Δυτικό Ημισφαίριο	ν	ν
	Διενέξεις Μέσης Ανατολής	ν
	Ασταθής κατάσταση περιοχής Ασίας-Ειρηνικού	ν
	Ευρωπαϊκός στρατηγικός αποπροσανατολισμός		ν	ν
	Πιθανότητα ενίσχυσης Πούτιν από τον πόλεμο Ουκρανίας	ν
	Υβριδικός πόλεμος Ρωσίας με ΝΑΤΟ		ν
	Ιδιωτικοποίηση των ειρηνευτικών προσπαθειών		ν	ν
	Διενέξεις υδάτινων πόρων		ν

Διαβάστε αυτό για τους κίνδυνους της δεκαετίας που ήδη διανύουμε

Διαβάστε και αυτό της Ι.Βαρδαλαχάκη (απο Ναυτεμπορική)

Κάτι που είπε ο Σωκράτης και πολλοί σήμερα το ξεχάσαν - 苏格拉底说过一句如今许多人已经遗忘的话

Xie Qing. Under the Sun. 2019

"Δεν είμαι Αθηναίος, ούτε Έλληνας πολίτης, αλλά πολίτης του κόσμου"

Ο Πλάτωνας και ο Ξενοφώντας παρουσιάζουν το Σωκράτη ως άνθρωπο που δεν νοιαζόταν καθόλου για τις ταξικές διακρίσεις ή την "ορθή συμπεριφορά" και που μιλούσε το ίδιο εύκολα με τις γυναίκες, τους υπηρέτες και τους δούλους όσο και με εκείνους των ανώτερων τάξεων.

“ 我不是雅典人，也不是希腊公民，而是世界公民 ”

柏拉图和色诺芬笔下的苏格拉底是一位不拘泥于阶级差异或“礼仪规范”的人，他与妇女、仆人和奴隶交谈，与上层阶级人士交谈一样轻松自如。

Ο Πλούταρχος στο δοκίμιό του «Περὶ φυγῆς», αναφερόμενος στον Σωκράτη: «Αργείος ή Θηβαίος δεν είμαι—ούτε υπερηφανεύομαι για μία πόλη· κάθε πύργος των Ελλήνων είναι πατρίδα μου. Και ο Σωκράτης είπε καλύτερα: δεν είμαι ούτε Αθηναίος ούτε Έλληνας, αλλά “κόσμιος” (δηλαδή πολίτης του κόσμου), όπως θα μπορούσε κάποιος να πει “Ρόδιος” ή “Κορίνθιος”…»

普鲁塔克在其论文《论飞行》中，提及苏格拉底时说道: “我既非阿尔戈斯人，亦非底比斯人——我也不以任何城邦为傲；希腊的每一座塔楼都是我的故乡。苏格拉底说得更好：我既非雅典人，亦非希腊人，而是一个‘世俗之人’（即世界公民)，就像人们会说的‘罗德岛人’或‘科林斯人’……”

Διαβάστε και αυτό

Οι Ντεγκρέδες μας έλειπαν (Δ. Βασιλείου)

Αμέριμνοι ρουφάτε ναργιλέδες

κι’ όλοι τούτοι οι ντεγκρέδες

στην Ελλάδα τριγυρνάνε

εξοχότητα πουλάνε.

Των λακέδων τους παιδιά

έχουν τώρα τα κλειδιά

και τις πόρτες τούς ανοίγουν

στα παλάτια, μπας και φύγουν.

Οι μεγάλοι οι παπάδες,

που τους κάνουν τεμενάδες,

τους αγιάζουν, τους βλογάνε

όλα πρίμα για να πάνε.

Από πίσω και οι γλύφτες,

των αγνών μυαλών οι τρίφτες,

τάχα ενημέρωση σας δίνουν

στην υγειά των βασιλιάδων πίνουν.

Πόσο ακόμα θα κοιτάτε

όλοι εσείς που δεν ξεχνάτε;

Αραχτοί στους καναπέδες

κι’ ας χορεύουν οι ντεγκρέδες;

                                                                03.06.2025

Σαν σήμερα, 51 χρόνια πριν, στις 8 Δεκέμβρη του 1974, πραγματοποιήθηκε το Δημοψήφισμα για την συνέχιση ή την κατάργηση του θεσμού της βασιλείας στην Ελλάδα. Με ένα ισχυρό 69,18%, οι Έλληνες πολίτες κατάργησαν την βασιλεία στην χώρα. Κι' αυτό παρά την ουδέτερη στάση που κράτησε η Ν.Δ., με εντολή Κων. Καραμανλή, η οποία Ν.Δ. στις βουλευτικές εκλογές της 17 Νοέμβρη  του 1974, είχε πάρει 54,37% ! Βέβαια, νομίζω ότι θυμάστε, το 1988 ο Κων. Μητσοτάκης χραρακτήρισε την διεξαγωγή του Δημοψηφίσματος "unfair" ! (Δ.Βασιλείου)

Διαβάστε και μια εξέταση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος από το Γιάννη Μαυρή

Παρουσίαση βιβλίο "Η μάχη των ιδεών" του Δρ.Κ.Χαϊνά στο Lucy την Κυριακή 30/11/25 στις 11.00 π.μ

Το βιβλίο "Η Μάχη των Ιδεών" μπορείτε να το προμηθευτείτε από τα Βιβλιοπωλεία ΙΑΝΟΣ (Αθήνα, Σταδίου 24 και Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλους 7 & OnLine www.ianos.gr) δίνοντας τον τίτλο του βιβλίου Σοσιαλισμός vs Φιλελευθερισμός.

Η αναζήτηση θα σας δώσει τα τρία (3) βιβλία. "Η Μάχη των Ιδεών" είναι το ΙΙΙ το οποίο αναφέρεται σε πολιτικά και ιδεολογικά θέματα της πολιτικής αντιπαράθεσης Σοσιαλισμού και Πολιτικού Φιλελευθερισμού.

Οι τόμοι Ι και ΙΙ αφορούν όσους ενδιαφέρονται για τις επιστημονικές εργασίας α) Είναι η Οικονομία! β) Έρευνα και Καινοτομία.

Το Link για την απ'ευθείας πρόσβαση στα βιβλία είναι :

https://www.ianos.gr/catalogsearch/result/?q=Σοσιαλισμός+vs+Φιλελευθερισμός

"Ο ηγεμών" του Ν.Μακιαβέλι (1532)

Θεωρούμε σκόπιμο να κάνουμε μια μικρή παρουσίαση του βιβλίου «Ο Ηγεμών» (Il Principe) που είναι ένα από τα πιο σημαντικά και πολυσυζητημένα έργα πολιτικής φιλοσοφίας της Αναγέννησης, γραμμένο από τον Ιταλό διανοητή Νικολό Μακιαβέλι το 1513 και δημοσιευμένο μετά το θάνατό του το 1532. Το βιβλίο αποτελεί έναν πρακτικό οδηγό για την απόκτηση και τη διατήρηση της πολιτικής εξουσίας, αλλά και για την έξυπνη διαχείριση της ηγεσίας μέσα σε ρευστές και συχνά βίαιες συνθήκες.

Ο Μακιαβέλι το συνέγραψε στη φάση της πολιτικής του απομόνωσης μετά την πτώση της Δημοκρατίας της Φλωρεντίας και την επιστροφή στην εξουσία των Μεδίκων το 1512, μια περίοδο που τον ανάγκασε να αποστασιοποιηθεί από την ενεργό δράση. Σκοπός του ήταν να κερδίσει την εύνοια των νέων ηγεμόνων και να προσφέρει ένα εγχειρίδιο που αποτυπώνει την εμπειρία του και την κριτική του ματιά προς την πολιτική εξουσία.

Το έργο αποτελείται από 26 κεφάλαια που καλύπτουν θέματα όπως οι διάφορες μορφές ηγεμονιών, οι τρόποι κατάκτησης και διατήρησης της εξουσίας, η σημασία της γενναιοδωρίας αλλά και της σκληρότητας, η πολιτική ευφυΐα και η προσαρμοστικότητα, καθώς και η σχέση του ηγεμόνα με την τύχη και τις υποσχέσεις του. Ο Μακιαβέλι τονίζει ότι ο επιτυχημένος ηγεμόνας δεν πρέπει να διστάζει να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο — ακόμα και αν χρειαστεί να παραβιάσει ηθικούς κανόνες — αρκεί να διασφαλίσει την πολιτική σταθερότητα και την ισχύ του κράτους.

Ένα από τα πιο γνωστά χαρακτηριστικά του «Ηγεμόνα» είναι η απομάκρυνση από τα ιδεαλιστικά πρότυπα ηγεσίας που είχαν διατυπωθεί από αρχαίους και μεσαιωνικούς φιλοσόφους, όπως ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης. Αντίθετα, ο Μακιαβέλι παρουσιάζει τον ηγεμόνα ως έναν ρεαλιστή, στρατηγό και πολιτικό που πρέπει να γνωρίζει πότε να είναι σκληρός και πότε να δείχνει ευσπλαχνία, πώς να αντιμετωπίζει τους αντίπαλους και πώς να κερδίζει την εμπιστοσύνη των υπηκόων του.

Η γλώσσα του είναι απλή και άμεση, χωρίς υπερβολές, ώστε να κάνει σαφείς τις πολιτικές του συμβουλές ακόμα και στους μη ειδικούς. Από το 1532 έχει ασκήσει τεράστια επιρροή στην πολιτική θεωρία και πρακτική, ενίοτε εννοούμενο και ως σύμβολο πολιτικού ρεαλισμού και "μακιαβελισμού". Αποτελεί ένα οδηγό πρακτικής πολιτικής στρατηγικής, ο οποίος διερευνά τις σύνθετες δυναμικές της ηγεσίας με βάση την ιστορική εμπειρία, την παρατήρηση και το ρεαλισμό, προσφέροντας παραδείγματα από την πολιτική σκηνή της εποχής του και εφόδια για κάθε επίδοξο ηγέτη που επιθυμεί να διατηρήσει και να ενισχύσει την εξουσία του σε έναν αβέβαιο κόσμο.

Αποτελεί βασικό έργο ανάγνωσης για όσους ενδιαφέρονται για την πολιτική φιλοσοφία, τη διακυβέρνηση και την ιστορία της πολιτικής σκέψης, μέχρι και σήμερα.

Σημειώνουμε το υψηλό λογοτεχνικό και φιλοσοφικό ενδιαφέρον, καθώς αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά και πολυσυζητημένα πολιτικά κείμενα της Αναγέννησης και της παγκόσμιας πολιτικής σκέψης.

Ιστορική και πολιτική σημασία: «Εγχειρίδιο» προς τους ηγέτες, παρέχοντας συμβουλές για την κατάκτηση και διατήρηση της εξουσίας με ρεαλιστική και συχνά σκληρή προσέγγιση.

Λογοτεχνικά χαρακτηριστικά: Το ύφος είναι σύντομο, ευθύ και αξιομνημόνευτο, χαρακτηριστικό που μεγιστοποιεί την επιρροή των αποφθεγμάτων του. Το έργο είναι επίσης ποιητικό στην ένταση και τη ζωντάνια του λόγου του, που αποτυπώνει τη δυναμική τούτο πολιτικού στοχασμού.

Κοινωνικοπολιτική διάσταση: Αντικατοπτρίζει την κρίση και τις αλλαγές της εποχής του, το πέρασμα από τη μεσαιωνική τάξη σε νέες μορφές εξουσίας, και την ανάδειξη της ατομοκεντρικής πολιτικής σκέψης. Θεωρείται θεμέλιο της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης.

Αμφιλεγόμενη φύση: Η ρεαλιστική - και συχνά αμοραλιστική – θεώρηση για την πολιτική προκάλεσε και συνεχίζει να προκαλεί πολλές συζητήσεις, γεγονός που προσθέτει βάθος και κίνητρο για μελέτη, κυρίως όσον αφορά τη σχέση μεταξύ ηθικής και εξουσίας.

Εκδόσεις και επιρροή: Η πληθώρα ελληνικών και διεθνών εκδόσεων (άνω των δέκα μόνο στην Ελλάδα) μαρτυρεί το διαχρονικό ενδιαφέρον που προκαλεί το έργο, τόσο σε ακαδημαϊκό όσο και σε ευρύ κοινό.

Συνολικά, το έργο έχει λογοτεχνικά ενδιαφέρον και είναι διαχρονικά σημαντικό, όχι μόνο ως πολιτική πραγματεία, αλλά και ως κείμενο που διερευνά τις θεμελιώδεις ανθρώπινες και κοινωνικές διεργασίες της εξουσίας και της ηγεσίας. 

Οι 20 πρώτες χώρες με τα ψηλότερα εμπορικά πλεονάσματα το 2023 (δισ.δολ.)

 

Ακτινογραφία Ψηφοφόρων: Εγγύτητα, Αποκλίσεις και Δεύτερες Προτιμήσεις (της Ε. Καρτσουνίδου απο το Eteron)

Η Ευαγγελία Καρτσουνίδου είναι Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ, Ερευνήτρια σε θέματα πολιτικής αντιπροσώπευσης και παραπληροφόρησης, ΕΚΕΤΑ - ΙΠΤΗΛ

Peter Brüning. 1965

"Η πολιτική εγγύτητα, δηλαδή η αίσθηση των πολιτών ότι ένα κόμμα εκφράζει τις ιδέες και τις αξίες τους, αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής αντιπροσώπευσης και της σχέσης πολιτών–κομμάτων στις σύγχρονες δημοκρατίες. Συνδέεται άμεσα με την έννοια της ιδεολογικής σύγκλισης, στοιχείο κεντρικό για την ποιότητα της δημοκρατικής εκπροσώπησης.  Προηγούμενες μελέτες στην Ελλάδα έχουν δείξει ότι η διάσταση Αριστερά–Δεξιά εξακολουθεί να λειτουργεί ως οργανωτικό σχήμα για την κατανόηση των σχέσεων αντιπροσώπευσης, αν και δεν αρκεί από μόνη της για να ερμηνεύσει τις διακυμάνσεις στην πολιτική εγγύτητα και τα μοτίβα εκλογικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα σε περιόδους πολιτικής αστάθειας ή κρίσης (Kartsounidou & Andreadis, 2020). Παράλληλα, η παρουσία μιας «δεύτερης προτίμησης», δηλαδή ενός κόμματος με το οποίο οι πολίτες δηλώνουν ότι αισθάνονται επίσης κοντά, αποτελεί ένδειξη μιας εν δυνάμει εκλογικής μετατόπισης ή ιδεολογικής πολυμορφίας.

Η παρούσα ανάλυση αξιοποιεί τα δεδομένα της «Ακτινογραφίας των Ψηφοφόρων» (Απρίλιος 2025) της aboutpeople για το Εteron για να διερευνήσει τη δυναμική της πολιτικής εγγύτητας και τα περιθώρια απόκλισης, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πολιτική ρευστότητα και αλλαγές στις σχέσεις αντιπροσώπευσης. Συγκεκριμένα, αναλύουμε:

• την ιδεολογική ταύτιση των ψηφοφόρων σε σχέση με την κομματική τους προτίμηση,
• την αξία και σημασία του παραδοσιακού άξονα αριστερά-δεξιά, καθώς και
• την ύπαρξη μιας δεύτερης κομματικής συμπάθειας.

Μέσα από αυτές τις παραμέτρους, αποτυπώνεται η δυναμική της πολιτικής εγγύτητας και τα περιθώρια απόκλισης που συνθέτουν τη σημερινή Ελληνική εκλογική πραγματικότητα.

Ιδεολογική Ταύτιση Ψηφοφόρων

Η περίοδος μετά την κρίση χαρακτηρίστηκε από την εμφάνιση νέων κομμάτων και την αποδυνάμωση παραδοσιακών σχηματισμών, γεγονός που επηρέασε σημαντικά την πολιτική εγγύτητα και τις σχέσεις μεταξύ ψηφοφόρων και κομμάτων. Σύμφωνα με προηγούμενη ανάλυση σύγκλισης εκείνης της δεκαετίας (Καρτσουνίδου & Ανδρεάδης, 2024, Kartsounidou & Andreadis, 2020), κόμματα όπως η ΝΔ καθώς και νεότερα κόμματα όπως η Ελληνική Λύση και το ΜέΡΑ25 παρουσίαζαν υψηλό βαθμό σύγκλισης με το εκλογικό τους ακροατήριο, σε αντίθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ, όπου διαπιστώθηκε μεγαλύτερη απόσταση από τους ψηφοφόρους του. Στην παρούσα έρευνα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν την ιδεολογική ταυτότητα που τους εκφράζει περισσότερο, ανεξάρτητα από την κομματική τους προτίμηση. Εξετάζοντας τις απαντήσεις των ψηφοφόρων σε συνδυασμό με την εκλογική τους προτίμηση, αποτυπώνεται μια ενδιαφέρουσα ποικιλομορφία ως προς την ιδεολογική τους ταύτιση.

Παρατηρείται σημαντική ιδεολογική ομοιογένεια σε κόμματα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς/Αριστεράς. Για παράδειγμα, το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ παρουσιάζει σημαντική ταύτιση με τη σοσιαλδημοκρατία (61,7%). Το ΚΚΕ συγκεντρώνει την πλειονότητα των ψηφοφόρων του στον κομμουνισμό (52,6%) και στον δημοκρατικό σοσιαλισμό (17,2%). Οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με τον δημοκρατικό σοσιαλισμό (54,5%), αντανακλώντας μια παραδοσιακή αριστερή βάση. Η Νέα Αριστερά συγκεντρώνει τους ψηφοφόρους της γύρω από έναν καθαρό αριστερό-προοδευτικό προσανατολισμό, με 45,8% να ταυτίζεται με τον δημοκρατικό σοσιαλισμό και σημαντικά ποσοστά στη σοσιαλδημοκρατία (19,1%) και τον κομμουνισμό (19,1%). Από την άλλη, η Πλεύση Ελευθερίας αναδεικνύει μια ιδεολογικά ετερογενή κομματική βάση, με υψηλή ταύτιση στον δημοκρατικό σοσιαλισμό (22,7%), αλλά και αξιοσημείωτη απήχηση στην οικολογία (8,2%) και στον φιλελευθερισμό (7,9%).

Η Νέα Δημοκρατία παρουσιάζει σημαντική ιδεολογική διασπορά, συγκεντρώνοντας ψηφοφόρους που τοποθετούνται στον φιλελευθερισμό (45,7%) και τον νεοφιλελευθερισμό (18,2%), αλλά και σε σοσιαλδημοκρατία (11,4%) και συντηρητισμό (9,4%). Αυτό ίσως να σημαίνει ότι αντλεί ψήφους από διαφορετικές κοινωνικές και ιδεολογικές ομάδες, πέρα από τον παραδοσιακό δεξιό χώρο. Σε προηγούμενες έρευνες, η ΝΔ εμφάνιζε διαχρονικά (2009-2019) υψηλή σύγκλιση με το εκλογικό της ακροατήριο σε διάφορες διαστάσεις του πολιτικού ανταγωνισμού (Kartsounidou & Andreadis, 2020). Ειδικά το 2019, η σύγκλιση ενισχύθηκε στα κοινωνικά ζητήματα (GAL/TAN), με μεγάλο αριθμό υποψηφίων βουλευτών και ψηφοφόρων να τοποθετούνται στο κέντρο του άξονα (Καρτσουνίδου & Ανδρεάδης, 2024, Kartsounidou, Tsigkou & Andreadis, 2022) , τάση που φαίνεται να επιβεβαιώνεται και το 2025, ενισχύοντας τη διαπίστωση της ευρείας ιδεολογικής εμβέλειας του κόμματος. 

Κόμματα που τοποθετούνται δεξιότερα από τη ΝΔ, όπως η Ελληνική Λύση και η ΝΙΚΗ, καταγράφουν υψηλά ποσοστά σε εθνικισμό (29,7% και 16,3% αντίστοιχα) και συντηρητισμό (13,8% και 28,4%), χωρίς να προκύπτει σαφής ταύτιση με κλασικές ιδεολογικές κατηγορίες, ενισχύοντας τον αντισυστημικό χαρακτήρα τους. Η Φωνή Λογικής εμφανίζει επίσης ιδεολογική διασπορά, με υψηλή ταύτιση σε εθνικισμό (44,4%) και συντηρητισμό (21,9%), αντικατοπτρίζοντας έναν δεξιόστροφο αλλά αντισυστημικό λόγο.

Τέλος, οι αναποφάσιστοι εμφανίζουν χαμηλή ιδεολογική σταθερότητα, με προτίμηση σε σοσιαλδημοκρατία (22,6%), φιλελευθερισμό (12,8%) και σημαντικά ποσοστά σε «Άλλο» ή άρνηση απάντησης, στοιχείο που συνάδει με το προφίλ πολιτικά ευμετάβλητων ή αποστασιοποιημένων πολιτών....

Συμπεράσματα

Η αναλυτική επισκόπηση των ευρημάτων της Ακτινογραφίας των Ψηφοφόρων (Απρίλιος 2025) φανερώνει ένα σύνθετο πολιτικό και κομματικό τοπίο. Η ιδεολογική ταύτιση εξακολουθεί να παίζει ρόλο στη διαμόρφωση της εκλογικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα στα κόμματα που διατηρούν σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό — όπως το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά, που κινούνται εντός του άξονα αριστερά–δεξιά με μεγάλη συνέπεια. Η σημασία του άξονα αριστερά–δεξιά επανεξετάζεται: αν και συνολικά ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης τον αμφισβητεί (μόλις 37,3% πιστεύει ότι έχει ακόμα νόημα), η διάκριση αυτή παραμένει ζωντανή και λειτουργική για συγκεκριμένες ομάδες ψηφοφόρων — ιδίως στην αριστερά και την κεντροαριστερά.

Η δεύτερη κομματική προτίμηση λειτουργεί ως ένδειξη πολιτικής «εγγύτητας» πέρα από την ψήφο. Κόμματα όπως το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ συγκεντρώνουν σημαντικές δεύτερες συμπάθειες, κάτι που τα καθιστά κομβικούς παίκτες σε μελλοντικές ανακατατάξεις του προοδευτικού χώρου. Αντίθετα, κόμματα όπως το ΚΚΕ, η ΝΙΚΗ και η Φωνή Λογικής εμφανίζουν περιορισμένες διασυνδέσεις με άλλα κομματικά ακροατήρια, στοιχείο που φανερώνει είτε ιδεολογική αυτάρκεια είτε περιχαράκωση.

Η ανάλυση της παρούσας έρευνας επιβεβαιώνει ευρήματα προηγούμενων μελετών για την ελληνική περίπτωση (Καρτσουνίδου & Ανδρεάδης, 2024, Kartsounidou, Tsigkou & Andreadis, 2022, Kartsounidou & Andreadis, 2020), σύμφωνα με τα οποία η κατανόηση της πολιτικής εγγύτητας απαιτεί ανάλυση πέρα από τον άξονα Αριστερά–Δεξιά, ενσωματώνοντας διαστάσεις όπως η economic L/R και η GAL/TAN, που επιτρέπουν πιο ακριβή αποτύπωση της σχέσης ψηφοφόρων και κομμάτων. Η διατήρηση της ιδεολογικής συνέπειας σε ορισμένα κομματικά ακροατήρια (ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά), αλλά και η ύπαρξη αποστάσεων σε άλλα ζητήματα, δείχνει την ανάγκη ανάλυσης της πολιτικής εκπροσώπησης σε πολλαπλά επίπεδα για την κατανόηση των μοτίβων εκλογικής συμπεριφοράς και των δυνατοτήτων αναδιάταξης στο κομματικό σύστημα."

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ