Επ’ ευκαιρία της 203ης επετείου της γέννησής του – 28.11.1820
ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ
Αν ήταν και
θυμόσουνα, λιγάκι έστω,
εκείνων των
σοφών το Μανιφέστο
πιο εύκολα θ’
αρμένιζες
στα νέα κύματα
του νου,
με γνώση θ’
ανηφόριζες
τις δύσκολες
πλαγιές κι ετούτου του βουνού.
Αν ήταν και
θυμόσουνα, λιγάκι έστω,
εκείνων των
σοφών το Μανιφέστο
το φάντασμα θα
σκόρπιζες,
της σκοτεινιάς
το μαύρο
και τη ζωή θα
φώτιζες
με της καρδιάς
το πάλλευκο το λάβρο.
Αν ήταν και
θυμόσουνα, λιγάκι έστω,
εκείνων των
σοφών το Μανιφέστο
τον κόσμο θα
ξεσήκωνες
σ’ ονείρων
επανάσταση,
το λάβαρο θα
ύψωνες
για των λαών την
κόκκινη ανάσταση.
Αθήνα 2-3/04/2023
*
Ο Φρίντριχ Ένγκελς (1820-1895) ήταν Γερμανός φιλόσοφος, δημοσιογράφος, κοινωνικός επιστήμονας και επιχειρηματίας που επεξεργάστηκε μαζί με τον Καρλ Μαρξ την θεωρία του επιστημονικού κομμουνισμού και του διαλεκτικού υλισμού. Συνέγραψε επίσης, μαζί με τον Μαρξ, το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και Το Κεφάλαιο. Βικιπαίδεια
Σας προτείνουμε να διαβάσετε - αν δεν το έχετε κάνει ήδη - την "Διαλεκτική της Φύσης" (γερμανικά: Dialektik der Natur) ένα ημιτελές μεν αλλά υπέροχο έργο του που εφαρμόζει τις μαρξιστικές ιδέες – ιδιαίτερα εκείνες του διαλεκτικού υλισμού – στη φύση.
Ο Ένγκελς έγραψε το μεγαλύτερο μέρος του χειρογράφου μεταξύ 1872 και 1882, το οποίο ήταν ένα μείγμα γερμανικών, γαλλικών και αγγλικών σημειώσεων σχετικά με τη σύγχρονη ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ωστόσο, δεν δημοσιεύτηκε όσο ζούσε. Σε μεταγενέστερους χρόνους, ο Έντουαρντ Μπερνστάιν παρέδωσε τα χειρόγραφα στον Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο οποίος το θεώρησε ως συνολικό έργο αντάξιο ενός ευρύτερου αναγνωστικού κοινού. Μετά από αυτό, το 1925, το Ινστιτούτο Μαρξ-Ένγκελς-Λένιν στη Μόσχα δημοσίευσε τα χειρόγραφα σε μια δίγλωσση γερμανική / ρωσική έκδοση.
Η διαλεκτική και η μελέτη της προήλθε από τον φιλόσοφο και συγγραφέα της Επιστήμης της Λογικής, G. W. F. Hegel, ο οποίος, με τη σειρά του, είχε μελετήσει τον Έλληνα φιλόσοφο Ηράκλειτο. Ο Ηράκλειτος δίδασκε ότι τα πάντα άλλαζαν διαρκώς και ότι όλα τα πράγματα αποτελούνταν από δύο αντίθετα στοιχεία που μεταβλήθηκαν το ένα στο άλλο καθώς η νύχτα μετατρέπεται σε μέρα, το φως σε σκοτάδι, η ζωή σε θάνατο κ.λπ.
Ο βιολόγος J. B. S. Haldane έγραψε έναν πρόλογο για το έργο το 1939, "Επομένως είναι συχνά δύσκολο να το παρακολουθήσει κανείς αν δεν γνωρίζει την ιστορία της επιστημονικής πρακτικής εκείνης της εποχής. Η ιδέα αυτού που σήμερα ονομάζεται διατήρηση της ενέργειας είχε αρχίσει να διαπερνούν τη φυσική, την αστρονομία, τη χημεία, τη γεωεπιστήμη και τη βιολογία, αλλά ήταν ακόμα πολύ ελλιπώς αντιληπτή και ακόμη πιο ατελώς. Λέξεις όπως «δύναμη», «κίνηση» και «vis viva» χρησιμοποιήθηκαν εκεί που θα έπρεπε να μιλάμε τώρα για ενέργεια".
Ένας «νόμος» που προτείνεται στη Διαλεκτική της Φύσης είναι ο «νόμος της μετατροπής της ποσότητας σε ποιότητα και το αντίστροφο». Πιθανώς το πιο συχνά αναφερόμενο παράδειγμα αυτού είναι η αλλαγή του νερού από υγρό σε αέριο, αυξάνοντας τη θερμοκρασία του (αν και ο Ένγκελς περιγράφει και άλλα παραδείγματα από τη χημεία). Στη σύγχρονη επιστήμη, αυτή η διαδικασία είναι γνωστή ως μετάβαση φάσης. Υπήρξε επίσης μια προσπάθεια να εφαρμοστεί αυτός ο μηχανισμός σε κοινωνικά φαινόμενα, όπου οι αυξήσεις του πληθυσμού οδηγούν σε αλλαγές στην κοινωνική δομή.
Το έργο του Ένγκελς αναπτύσσεται από τα σχόλια που είχε κάνει για την επιστήμη στο Anti-Dühring. Περιλαμβάνει το περίφημο «Ο ρόλος που έπαιξε η εργασία στη μετάβαση από τον πίθηκο στον άνθρωπο». Ο Ένγκελς υποστηρίζει ότι το χέρι και ο εγκέφαλος αναπτύχθηκαν μαζί, μια ιδέα που υποστηρίχθηκε από μεταγενέστερες ανακαλύψεις απολιθωμάτων.
'Ενα άλλο περίφημο έργο του είναι "Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους" στα γερμανικά: Der Ursprung der Familie, des Privateigenthums und des Staats. Είναι μια ανθρωπολογική πραγματεία του 1884 που βασίζεται εν μέρει σε σημειώσεις του Καρλ Μαρξ στο βιβλίο του Lewis H. Morgan Ancient Society (1877). Το βιβλίο είναι ένα πρώιμο ιστορικό υλιστικό έργο και θεωρείται ως ένα από τα πρώτα σημαντικά έργα για την ανάλυση της προέλευσης της οικογένειας όπως την γνωρίζουμε σήμερα αλλά και της ατομικής ιδιοκτήσίας και του προστάτη της του σύγχρονου κράτους. Το IV κεφάλαιο του βιβλίου είναι αφιερωμένο στο "Ελληνικό Γένος" και το V κεφάλαιο στη "Γένεση του Αθηναϊκού κράτους", όπου το διάβασμά αυτών των δυο κεφαλαίων και μόνο μπορεί να δώσει στον αναγνώστη περισσότερες πληροφορίες και γνώσεις για τους αρχαίους Έλληνες από ότι δίνει το Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα συνολικά.
