2006: Χρονιά έκδοσης λογοτεχνικών έργων που συγκίνησαν και προβλημάτισαν

Ο δρόμος (Κόρμακ ΜακΚάρθι) Ένα σκοτεινό, μετα-αποκαλυπτικό μυθιστόρημα, εξαιρετικά συγκινητικό και στιλιστικά δυνατό, αναγνωρισμένο ως κορυφαίο της εποχής.

Αποκαλυπτικό έργο που αναδεικνύει την επιβίωση σε έναν κατεστραμμένο κόσμο. Η ιστορία παρακολουθεί έναν πατέρα και τον γιο του καθώς διασχίζουν την έρημη και αφιλόξενη χώρα τους, με ένα καρότσι, έχοντας μόνο ένα πιστόλι για άμυνα, προσπαθώντας να επιβιώσουν και να φτάσουν στη θάλασσα, αντιμετωπίζοντας την απόγνωση και την έλλειψη ζωής. Στο δραματικό τέλος του ταξιδιού τους, μια νέα ζωή θα φανεί στον ορίζοντα. Το βιβλίο είναι γεμάτο από αγωνία, αγάπη και ελπίδα, ενώ εξετάζει την ανθρώπινη επιβίωση και την έννοια του καλού και του κακού, με λιτό, ωμό ύφος, εστιάζει στη σχέση πατέρα – γιου.

Με σπαστές προτάσεις, ελάχιστο διάλογο και την απουσία παραγράφων ή εισαγωγικών δημιούργησε έναν μινιμαλιστικό, αμείλικτο και ποιητικό λόγο που αποτελεί ουσιαστικά την «φωνή» της ερημιάς. Εξερευνά την ανθρώπινη κατάσταση στο απόγειο της καταστροφής, την πατρική αγάπη ως τελευταίο ηθικό προπύργιο και την ελπίδα χωρίς θεό. Ένας ισχυρός ηθικός και φιλοσοφικός προβληματισμός.

Ενίσχυσε το λογοτεχνικό αντί-ουτοπικό είδος, απομακρυνόμενο από την επιστημονική φαντασία και προσεγγίζοντάς το ως μεταφορικό δρόμο. Επηρέασε μια ολόκληρη γενιά συγγραφέων με την οικονομία και την έντασή του.

Θα παραμείνει ως ένα από τα καθοριστικά βιβλία των αρχών του 21ου αιώνα με διεθνή αναγνώριση. Έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση του Αυγούστου Κορτώ.

Ευμενίδες (Τζόναθαν Λίττελ) Μνημειώδες μυθιστόρημα για το Ολοκαύτωμα, γραμμένο από την πλευρά ενός ναζί αξιωματικού που προκάλεσε παγκόσμιο διάλογο.

Ο δόκτωρ Μαξιμίλιαν, αφηγητής και πρωταγωνιστής είναι ένα καλλιεργημένο, δίγλωσσο, διανοούμενο τέρας που προσπαθεί να κάνει τον αναγνώστη να κατανοήσει τις αποτρόπαιες πράξεις του. Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα της φρίκης του Β’ΠΠ παρουσιάζονται οι σκέψεις του τόσο ως προς την ενοχή, όσο και προς το προαποφασισμένο των γεγονότων της ζωής του. Χρησιμοποιεί τη μυθολογία, τη μουσική και τη λογοτεχνία και έχει ως βασικό ερώτημα τι πραγματικά γνωρίζει η κοινωνία και πόσα επιθυμεί να μάθει από τις φρικαλεότητες που συμβαίνουν.

Μοναδική ανατριχιαστική καινοτομία στον τρόπο αφήγησης: η ιστορία του Ολοκαυτώματος μέσα από τις αναμνήσεις και τις δικαιολογίες ενός ναζί δολοφόνου, σε μια πελώρια σύνθεση ιστορικού ρεπορτάζ, ψυχολογικού δράματος και παραλογισμού. Ασύλληπτα βαθύ, διερευνά τη γραφειοκρατική βαρβαρότητα, τη διαφθορά της λογικής, τη σεξουαλικότητα και την ταυτότητα μέσα στην απάνθρωπη μηχανή της γενοκτονίας.

Προκάλεσε τεράστιο ηθικό και λογοτεχνικό διάλογο για τα όρια της μίμησης, την «αισθητοποίηση» της φρίκης και την ανάγκη να κατανοήσουμε το κακό από μέσα. Είναι ένα αμφιλεγόμενο αλλά αναμφίβολα σημαδιακό έργο.

Παραμένει ένα από τα πιο συζητημένα και βραβευμένα ευρωπαϊκά μυθιστορήματα της δεκαετίας του 2000. Στη χώρα μας έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Λιβάνη το 2006

Δακρυσμένος ήλιος (Τσιμαμάντα Αντίτσι) Έργο-σταθμός της σύγχρονης αφρικανικής λογοτεχνίας. Όταν η Νιγηριανή συγγραφέας Adichie μεγάλωνε, ο πόλεμος της Biafra «αιωρούνταν πάνω από τα πάντα». Το συναρπαστικό, υποβλητικό μυθιστόρημά της, απεικονίζει τους πολιτικούς και προσωπικούς αγώνες όσων βίωσαν τη σύγκρουση και εξερευνά τη βάναυση κληρονομιά της αποικιοκρατίας στην Αφρική.

Η ιστορία παρακολουθεί τρεις διαφορετικούς χαρακτήρες – τον Ούγκβου, ένα φτωχό αγόρι που εργάζεται ως υπηρέτης για έναν καθηγητή πανεπιστημίου, την Ολάνα, μια νέα μορφωμένη γυναίκα, που εγκαταλείπει την προνομιακή ζωή της στο Λάγκος για να ζήσει με τον χαρισματικό εραστή της, τον καθηγητή και τον Ρίτσαρντ, ένας ντροπαλό Άγγλο, είναι παθιασμένος με την αινιγματική δίδυμη αδελφή της Ολάνα. Με το ξέσπασμα του αγώνα για ανεξαρτησία της Μπιάφρας, οι ήρωες έρχονται αντιμέτωποι με δύσκολες αποφάσεις, απώλειες και ηθικά διλήμματα.

Το βιβλίο εξερευνά με τρομακτική σαφήνεια και συναισθηματικό βάθος, θέματα όπως η αγάπη, ο εθνικισμός,  η ταυτότητα, η ευγένεια, η προδοσία, ο  αποικιοκρατικός αντίκτυπος και οι συνέπειες του πολέμου, μέσα από προσωπικές ιστορίες που φωτίζουν τη μεγάλη ιστορική τραγωδία.

Αν και η φόρμα είναι παραδοσιακή, η καινοτομία έγκειται στην αφηγηματική προοπτική. Δίνει φωνή και ανθρώπινη διάσταση σε μια ιστορική τραγωδία μέσα από τα μάτια τριών πολύ διαφορετικών χαρακτήρων, χωρίς να υπερασπίζεται κανένα.

Είναι ένα από τα έργα που έφεραν την αφρικανική ιστορική λογοτεχνία και τη φεμινιστική προοπτική στο επίκεντρο του παγκόσμιου λογοτεχνικού διαλόγου. Έδειξε ότι η «μεγάλη ιστορία» μπορεί να διηγηθεί μέσα από προσωπικές, σχέσεις.

Έχει καθιερωθεί ως σύγχρονο κλασικό και είναι θεμελιώδες για την κατανόηση της μετα-αποικιακής Αφρικής.

Πίσω από το μεγάλο Ρωσικό τείχος (Βλαντίμιρ Σορόκιν) Μια ευρηματική και άκρως επίκαιρη σάτιρα της σύγχρονης πολιτικής ζωής στη Ρωσία, που κατακεραυνώνει τη ροπή της εξουσίας προς την απολυταρχία με ευφάνταστα – τρομερά παράξενα και εντυπωσιακά οικεία – δημιουργήματα, που τιμά τις καλύτερες στιγμές της σατυρικής κλασσικής ρωσικής μυθιστοριογραφίας.

Μόσχα 2027: Ο Αντρέι είναι ένας «οπρίτσνικ», αφοσιωμένος φρουρός του τσάρου. Στη νέα Ρωσία, υπερασπίζεται το νέο καθεστώς με κάθε είδους τρόπους.  Όλα στο όνομα του τσάρου. Μια τρομακτική άποψη της σύγχρονης Ρωσίας η οποία προβάλλεται στο μέλλον, αλλά ίσως να μην αφορά καθόλου το μέλλον. Απολαυστικό ανάγνωσμα - ψυχαγωγικό, δυναμικό, καθηλωτικό και βαθιά χιουμοριστικό.

Μια σατιρική δυστοπία που συνδυάζει μεσαιωνικές ρωσικές πρακτικές (Οπρίτσνικι) με τεχνολογικά φουτουριστικά στοιχεία, σε ένα παράδοξο μείγμα γλώσσας που πηγαίνει από το αρχαϊκό στη βωμολοχία και από εκεί στο τεχνοκρατικό. Αποκαλύπτει την ουσία ενός κράτους βασισμένου στην τυραννία, τη διαφθορά, την εθνικιστική προπαγάνδα και την απόλυτη ηθική διάβρωση, προβλέποντας με τρομακτική ακρίβεια πολλές τρέχουσες τάσεις

Ένας από τους πιο δριμείς και πρωτότυπους τρόπους κριτικής του αναδυόμενου «αυταρχικού-καπιταλιστικού» μοντέλου στη Ρωσία του Πούτιν. Επηρέασε τη λογοτεχνική αντίληψη για τη σύγχρονη Ρωσία στον Δυτικό κόσμο.

Η σχετικότητά του έχει αυξηθεί δραματικά με το πέρασμα του χρόνου. Θεωρείται προφητικό και τρομακτικά συνεπές στις προβλέψεις του βιβλίο. Έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά από το Μεταίχμιο το 2012.

Το πρόβλημα των τριών σωμάτων (Liu Cixin) Άνοιξε τον δρόμο για την αναγνώριση της κινεζικής ΕΦ στον παγκόσμιο κανόνα. Έδειξε ότι το είδος μπορεί να χειριστεί ευρείς φιλοσοφικούς προβληματισμούς. Με θαυμαστό τρόπο περιπλέκονται η γήινη κοινωνία, με τις τελευταίες θεωρίες της φυσικής, η ανθρώπινη συμπεριφορά και η επιστημονική φαντασία.

1967: η Γιέ Γουέντζι γίνεται μάρτυρας του ξυλοδαρμού μέχρι θανάτου  του πατέρα της από τους Ερυθροφρουρούς κατά την διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης στην Κίνα. Το γεγονός αυτό δεν θα καθορίσει μόνο την υπόλοιπη ζωή της, αλλά και το μέλλον της ανθρωπότητας. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, η αστυνομία του Πεκίνου ζητά από τον μηχανικό νανοτεχνολογίας Γουάνγκ Μιάο να διεισδύσει σε μια μυστική σέχτα επιστημόνων ύστερα από μια σειρά ανεξήγητων αυτοκτονιών. Η έρευνα του Γουάνγκ θα τον οδηγήσει σε ένα περίεργο διαδικτυακό παιχνίδι και θα τον παρασύρει σε ένα εικονικό κόσμο που κυριαρχείται από την ανεξέλεγκτη και απρόβλεπτη αλληλεπίδραση των τριών ήλιων του. Αυτό είναι το πρόβλημα των τριών σωμάτων και είναι το κλειδί για τα πάντα: το κλειδί για τον θάνατο των επιστημόνων, το κλειδί για μια συνωμοσία που καλύπτει έτη φωτός και το κλειδί για την απειλή αφανισμού που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα.

" Ναι, η ανθρωπότητα στάθηκε τυχερή σε ολόκληρη την ιστορία της. Από την Λίθινη εποχή μέχρι τώρα δεν περάσαμε καμιά πραγματική κρίση. Σταθήκαμε πολύ τυχεροί. Άν όμως πρόκειται αποκλειστικά για τύχη, τότε κάποια μέρα αναπόφευκτα θα τελειώσει. και μπορώ να σας πω ότι τελείωσε. Να ετοιμάζεστε για τα χειρότερα" - " Ήταν αδύνατο να περιμένει μια ηθική αφύπνιση απο την ίδια την ανθρωπότητα, όπως ήταν αδύνατο και το να περιμένει πως οι άνθρωποι θα μπορούσαν να σηκωθούν απο το έδαφος τραβώντας οι ίδιο τα μαλλιά τους. Η επίτευξη της ηθικής αφύπνισης απαιτούσε μια δύναμη έξω από την ανθρώπινη φυλή".              

Εξετάζει βαθιά θέματα, όπως η ευθύνη της επιστήμης, η κρίση του πολιτισμού, η ανθρώπινη φύση υπό ακραίες προκλήσεις και η θέση της Γης στο σύμπαν. Πρωτοποριακό για τη διεθνή λογοτεχνική σκηνή, εισήγαγε την κινεζική επιστημονική φαντασία (κυρίως τη «σκληρή») σε παγκόσμιο επίπεδο. Συνδυάζει κβαντική φυσική, κοινωνική ιστορία και κοσμολογική φαντασία με κινεζική πολιτισμική προοπτική. Το πρώτο μέρος μιας τριλογίας που έχει αλλάξει το τοπίο της σύγχρονης ΕΦ. Η επιρροή και η αναγνώρισή του συνεχίζουν να μεγαλώνουν. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις SELINI από το 2017.

Το παλιοκόριτσο – (Μάριο Βάργκας Λιόσα) Μια βαθιά μελετητική αφήγηση της εξουσίας κάθε είδους (πολιτικής, ερωτικής, οικονομικής), της διαφθοράς, της πατρίδας και των αυταπατών σε μια κοινωνία που προσπαθεί να βρει το βηματισμό της σε νέες συνθήκες.

Έχει πρωταγωνιστές τον Ρικάρντο που μεγαλώνει στη Λίμα με το αιώνιο όνειρο να ζήσει στο Παρίσι και μία μυστηριώδη γυναικεία μορφή (niña mala) που επανέρχεται στη ζωή του αλλεπάλληλες φορές, κάθε φορά με διαφορετική ταυτότητα και σε διαφορετικές εποχές και πόλεις (Λίμα, Παρίσι, Λονδίνο, Μαδρίτη, Τόκιο). Ο Λιόσα στο «Παλιοκόριτσο» γίνεται πιο ανθρώπινος, εστιάζοντας σε μία παθιασμένη ερωτική ιστορία που χρησιμοποιεί ως εφαλτήριο για να διατρέξει εποχές και δεκαετίες, παρουσιάζοντας μία τοιχογραφία του Περού αλλά και της Ευρώπης από τη δεκαετία του 1950 μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα. Από τον Μάη του ’68 στο Παρίσι, στο ξέφρενο Λονδίνο των αρχών της δεκαετίας του ’70 κι από εκεί στο Τόκιο και τη Μαδρίτη της δεκαετίας του ΄80, φτάνοντας μέχρι τα 90ς. Ο κόσμος αλλάζει διαρκώς και μαζί του αλλάζουν και οι ήρωες του βιβλίου ενώ τα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα μπλέκονται με την προσωπική τους ιστορία. Και το «παλιοκόριτσο» που μεταμορφώνεται διαρκώς - πότε εμφανίζεται ως επαναστάτρια πότε ως αστή – μπορεί να ιδωθεί και ως μια αλληγορία των ίδιων των κινημάτων, των επαναστάσεων και των ζυμώσεων του ταραγμένου δεύτερου μισού του 20ου αιώνα αλλά και των συμβιβασμών, των παραχωρήσεων και του αστικού κομφορμισμού που ενίοτε στον τελικό απολογισμό κυριαρχεί.                         

Ο συγγραφέας δημιουργεί ένα πλούσιο, πολυφωνικό ιστό, όπου η ζωή του Ρικάρντο διατρέχεται από τον πρισματικό φακό του παλιοκόριτσου που τον «χρωματίζει», αναμειγνύοντας το προσωπικό με το κοινωνικό και το πολιτικό.

Το έργο επιβεβαιώνει το συγγραφέα ως έναν από τους μεγάλους διαμορφωτές του Λατινοαμερικανικού Μπουμ. Είναι ένα μάθημα για τη δομή του μυθιστορήματος και για τον τρόπο που η προσωπική ιστορία γίνεται καθρέφτης μιας ολόκληρης περιόδου. Θα παραμείνει ως ένα από τα σημαντικότερα ώριμα έργα του Βάργκας Λιόσα, με σταθερή θέση στη λατινοαμερικανική λογοτεχνία του 21ου αιώνα. Η πρώτη έκδοση στα ελληνικά έγινε το 2007 από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Έρως (Χέλμουτ Κράουσερ) Το θέμα του έρωτα εξερευνάται σε όλη του την πολυπλοκότητα – ως μανία, δημιουργική δύναμη, καταστροφή και μεταφυσική έλξη. Ο Κράουσερ συχνά το προσεγγίζει τόσο φιλοσοφικά όσο και μυθολογικά.

Ένας συγγραφέας προσκαλείται από ένα γηραιό βιομήχανο, τον Αλεξάντερ φον Μπρίκεν, να μετασχηματίσει σε μυθιστόρημα μια ιστορία που θα του διηγηθεί πριν πεθάνει, για να αποκαλύψει κάτι πολύ προσωπικό που τον βασανίζει. Η πολύχρονη εμμονή του είναι η Σόφι, ο παιδικός του ανεκπλήρωτος έρωτας από τον Β΄ΠΠ. Η διήγηση αναπτύσσεται ένα χρόνο πριν το τέλος του Β’ΠΠ έως το γκρέμισμα του Τείχους του Βερολίνου. «Ήταν κάτι περισσότερο από ένα οποιοδήποτε κορίτσι, ήταν η μοναδική πηγή υψηλής ομορφιάς. Κάτι που ήθελα να έχω, να απολαύσω, αλλά που ποτέ δεν ήθελα να βεβηλώσω κατέχοντάς το άχαρα…» εξομολογείται ο Αλεξάντερ. Ο ίδιος έχοντας μεγαλώσει με τεράστια προνόμια, ως γόνος πλουσίων που είχαν σχέσεις με το ναζιστικό καθεστώς, βλέπει τους γονείς του να αυτοκτονούν μετά την ήττα και βρίσκεται σε ένα νοσοκομείο της Ιταλίας, χωρίς μνήμη και φωνή. Ώσπου να γιατρευτεί τελειώνει ο πόλεμος και αφού κερδίζει την πατρική του περιουσία από σφετεριστές, βάζει σκοπό να βρει το κορίτσι που τον είχε σαγηνεύσει όταν κρυβόντουσαν μαζί στα αντιαεροπορικά καταφύγια στη διάρκεια του πολέμου. Την βρίσκει, όμως αυτή αρνείται να επανασυνδεθεί μαζί του και τότε αυτός για πολλά χρόνια την παρακολουθεί και την βοηθά να αντιμετωπίσει διάφορες αντιξοότητες, ακόμη και νομικές. Η Σόφι  είναι αριστερή ακτιβίστρια και καταλήγει να ληστεύει τράπεζες για τον «ιερό σκοπό». Τελικά διαφεύγει στη ΛΔΓ, όπου και εκεί την βοηθά ο Αλεξάντερ σκηνοθετώντας τον ψεύτικο θάνατό της. η ίδια όμως είναι μια δυστυχισμένη γυναίκα. Ο ίδιος τελικά βλέπει ότι η εμμονή του μόνο κακοδαιμονία έφερε και σ’ εκείνη και στον ίδιο. Ή μήπως όλα όσα διηγείται είναι αποκυήματα της φανταστικής εμμονής του που τον κατατρέχει τόσα χρόνια; Ή μια σύνθεση από αλήθειες και ψέματα; Ο αναγνώστης έχει κάθε λόγο να αμφιβάλλει .Το νόημα όμως της αφήγησης, ο εφηβικός έρωτας ως ψευδαίσθηση και εμμονή, το χρήμα ως καθολικό ισοδύναμο και αιτία μοναξιάς και αποξένωσης, η πολιτική δράση ως διέξοδος αλλά και συμφορά, η κοινωνική δυναμική ως πλαίσιο ζωής και δόκανο.

Ο συγγραφέας είναι γνωστός για τον πυκνό, εμπνευσμένο από τη μυθολογία και συχνά αισθησιακό λόγο του. Στο "Έρως", που είναι ένα από τα πιο ώριμα έργα του, δουλεύει με θεματικές και γλωσσικές στρώσεις που αναμιγνύουν το σύγχρονο με το μυθικό, το καθημερινό με το ψυχολογικό. Όντας σημαντικός και πολυγραφότατος (ποίηση, δραματουργία, μυθιστορήματα) το συνολικό έργο του ξεχωρίζει για τη μορφή και τον διαπολιτισμικό διάλογο. Σε διεθνές επίπεδο, όμως, η επιρροή του είναι αδίκως πιο περιορισμένη. Πρωτοκυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ινδικτος το 2008.

Η Αυτοκρατορία V (Βίκτωρ Πελέβιν)  Ένα από τα πιο σημαντικά έργα του συγγραφέα με μια πολιτικά κριτική ματιά στη μετασοβιετική κοινωνία.

Ένα φιλοσοφικό – σατιρικό μυθιστόρημα με στοιχεία φανταστικού. Ο ήρωας, ένας συνηθισμένος νέος, μυείται σε έναν κρυφό κόσμο όπου η εξουσία ανήκει σε μια «αυτοκρατορία» που τρέφεται όχι με χρήμα αλλά με ανθρώπινη προσοχή, φόβο και επιθυμία. Το βιβλίο λειτουργεί ως αλληγορία για την πολιτική, τον καταναλωτισμό και τη χειραγώγηση των μαζών. Οι βρικόλακες συμβολίζουν τις ελίτ που ελέγχουν την κοινωνία μέσω της γλώσσας, της διαφήμισης και της χειραγώγησης. Αποτελεί οξεία κριτική της καταναλωτικής κουλτούρας και της εξουσίας στη Ρωσία αλλά και στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο. Ίσως μετά τόσα χρόνια θα έπρεπε να εκδοθεί και στη χώρα μας.

Το μανιφέστο της ήττας (Άντζελα Δημητρακάκη) Θίγει την αποσταθεροποίηση της νεανικής ταυτότητας στην Ευρώπη του τέλους του 20ού αιώνα - μια γενιά που βιώνει το τέλος των «μεγάλων αφηγήσεων», της ουτοπίας, των αξιών, και καλείται να βρει νόημα μέσα σε έναν κόσμο με αμφισημίες. Θεωρείται «μυθιστόρημα ιδεών», με στυλ που δεν αποφεύγει την ένταση και τη σκοτεινότητα.

Η ιστορία αρχίζει «έναν από τους τελευταίους Φλεβάρηδες της δεκαετίας του ’90». Μια παρέα νεαρών Ευρωπαίων — στην πλειονότητά τους φοιτητές καλών τεχνών — καταφτάνει για διακοπές στο εξοχικό ενός διάσημου καλλιτέχνη, σε ένα νησί του Αιγαίου. Η ατμόσφαιρα στην αρχή είναι ελαφριά: σεξ, περίπατοι, αποκριάτικο πνεύμα, ανεβασμένη διάθεση. Ωστόσο, οι μέρες τους εξελίσσονται δραματικά: μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι συνέπειες είναι μοιραίες - από τους έντεκα καλεσμένους, επιζούν μόνο δύο.

Έτη αργότερα, η μία επιζήσασα (η Μαρίλη) καθώς βρίσκεται στο Λονδίνο και ακολουθεί θεραπεία με ψυχίατρο, αποφασίζει να μιλήσει και να καταγράψει τα γεγονότα.  Η αφήγησή της - μέσα από το μυθιστόρημα που γράφει, τις συνεδρίες της ψυχιάτρου αλλά και τις αναμνήσεις της - ανασυνθέτει τα πρόσωπα της παρέας, τις σχέσεις τους, τα “πειράματα” που προηγήθηκαν του δυστυχήματος, και το τι πραγματικά συνέβη στο εξοχικό. Μέσα από την αφήγηση της Μαρίλης, το βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει την αποξένωση, τον τραύμα, την καλλιτεχνική και ηθική κρίση μιας γενιάς που βλέπει την αποτυχία, την κατάρρευση των ονείρων και την ήττα όχι ως εξαίρεση αλλά ως δομική εμπειρία. Η δομή του - με τη μορφή “μυθιστόρημα μέσα στο μυθιστόρημα”, αναδρομές και ψυχολογική κατάθεση - καθιστά το έργο απαιτητικό αλλά και ρηξικέλευθο για την ελληνική πεζογραφία της εποχής

Στο πλαίσιο αυτής της αλληγορίας, ο θάνατος των εννιά αναδεικνύεται σε μανιφέστο μιας ήττας, η οποία συνδέει τη γενιά της Μαρίλης με εκείνη των γονιών της, καθώς και με τη γηραιά θεία της Μπέρτα που κάποτε απέδρασε από το εβραϊκό γκέτο της Βαρσοβίας. Τι απέγινε ωστόσο η δεύτερη επιζήσασα, η αδυσώπητη Κατερίνα, και ποιος ευθύνεται για την πεποίθηση των ηρώων ότι οι αισθήσεις τους υπερβαίνουν τους φραγμούς της φύσης και της Ιστορίας;

Αντλώντας στοιχεία από τον "Μάγο" του Τζων Φώουλς και εμπνευσμένο από την σχέση φαντασίας, λόγου και περιπέτειας που χαρακτηρίζει "Το πράσινο σύννεφο: Μια ιστορία για παιδιά από εφτά μέχρι εβδομηνταεφτά χρονών" του Α.Σ. Νηλ, το βιβλίο σκηνοθετεί ένα κωμικοτραγικό, ασεβές και συχνά μεταφυσικό μυθιστόρημα με θέμα την προσωπική και κοινωνική σχιζοφρένεια, την σχέση ιστορικού γίγνεσθαι και μαζικής κουλτούρας, την υστερική φιλοδοξία της σύγχρονης τέχνης και - κυρίως- τις πολλαπλές επιστροφές του φασισμού στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα. Συνδυάζει στοιχεία θρίλερ / μεταφυσικού / ψυχολογικού μυστηρίου: η ατμόσφαιρα μετατρέπεται σταδιακά από ελαφριά και ανέμελη σε σκοτεινή, με έντονη αίσθηση εγκλωβισμού, φόβου και αποσύνθεσης.

Η αφήγηση δεν είναι γραμμική με απλό νήμα δράσης, περιέχει αναμνήσεις, αποσπασματικές αφηγήσεις, αναδρομές - πράγμα που εντείνει το αίσθημα ασάφειας, αμφισημίας και ψυχολογικής πίεσης.  Το βιβλίο εξερευνά σχέσεις εξουσίας, τέχνης, μνήμης και συλλογικού τραύματος: οι νεαροί καλεσμένοι προσπαθούν να “ξεφύγουν” μέσα από πειραματισμούς - είτε καλλιτεχνικούς, είτε ψυχολογικούς - αλλά η απόπειρα καταλήγει σε τραγωδία.

Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά (Στινγκ Λάρσον) Είναι πολιτισμικό φαινόμενο – το 2^ο βιβλίο της τριλογίας - που άλλαξε το είδος του θρίλερ, αλλά κυρίως σε μαζικό και μη «καθαρά» λογοτεχνικό επίπεδο.

Η Λίσμπετ Σαλάντερ κατηγορείται για έναν τριπλό φόνο και γίνεται η πιο καταζητούμενη γυναίκα στη Σουηδία. Ταυτόχρονα αποκαλύπτεται ένα δίκτυο διαφθοράς, σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κρατικής συγκάλυψης. Ο Μίκαελ Μπλούμκβιστ προσπαθεί να αποδείξει την αθωότητά της. Το βιβλίο εστιάζει στην κακοποίηση εξουσίας και στην επιβίωση απέναντι σε ένα εχθρικό σύστημα. Πρωτοκυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός το 2009

Ο κηπουρός της νύχτας (Τζωρτζ Πελεκάνος) Εξαιρετικό αστικό νουάρ με κοινωνική δριμύτητα, αλλά παραμένει εντός του είδους του.

Δύο πρώην αστυνομικοί συναντιούνται ξανά μετά από χρόνια, όταν μια νέα δολοφονία ξυπνά μια παλιά ανεξιχνίαστη υπόθεση. Καθώς ερευνούν, αποκαλύπτεται ένα δίκτυο βίας, διαφθοράς και ρατσιστικού εγκλήματος. Το μυθιστόρημα ξεχωρίζει για τον ρεαλισμό του και την ηθική του ένταση γύρω από τη μνήμη, τη συνενοχή και το τίμημα της αλήθειας. Πρωτοκυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη το 2009

2005: Απο τον Ισιγκούρο στον Λαρσον και απο την Ντίντιον στην Κυριόλ

Μη μ' αφήσεις ποτέ (Καζούο Ισιγκούρο – 2005) Είναι το αδιαμφισβήτητο αριστούργημα του 2005 και ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία της σύγχρονης αγγλόφωνης λογοτεχνίας.

Ένα διεισδυτικό έργο για την ανθρωπιά και την τεχνολογία, με διαχρονική επιρροή . Η Κάθι, ο Τόμι και η Ρουθ είναι μαθητές σε ένα πολύ αποκλειστικό, περίεργο ιδιωτικό σχολείο. Τους φέρονται καλά από κάθε άποψη, αλλά καθώς μεγαλώνουν συνειδητοποιούν ότι υπάρχει ένα μυστικό που στοιχειώνει τη ζωή τους: οι δάσκαλοί τους τους αντιμετωπίζουν με φόβο και οίκτο και δεν ξέρουν γιατί. Μόλις μάθουν το μυστικό είναι ήδη πολύ, αργά για να σωθούν. Τοποθετημένο σε μια σκοτεινή εκδοχή εναλλακτικού σύμπαντος της Αγγλίας, είναι ένα απίθανο αριστούργημα, μια ιστορία τρόμου επιστημονικής φαντασίας που γράφτηκε ως μεγάλη τραγωδία από έναν κορυφαίο λογοτεχνικό στυλίστα. Είναι μεταμοντέρνο στη σύλληψή του, αλλά ο Ishiguro δεν παίζει παιχνίδια ούτε κυνηγά τις τάσεις: Το ανθρώπινο δράμα του Never Let Me Go, τα θέματα της θηριωδίας και της αποδοχής του, είναι διαχρονικά και, δυστυχώς, μόνιμα. Για το Vulture πρόκειται για «ξεχωριστό δείγμα γραφής ενός συγγραφέα με αψεγάδιαστο κριτήριο στην επιλογή ιδεών και την εκτέλεσή τους, που για πολλούς συγγραφείς είναι τύχη αν έχουν το ένα από τα δύο, αλλά που σε αυτό το μυθιστόρημα επιτυγχάνεται μια σπάνια σύνθεσή τους».                                                                          

Ο Ισιγκούρο χρησιμοποιεί μια αφήγηση που είναι ταυτόχρονα αφελής και βαθιά προβληματική. Η αφηγήτρια Κάθι, με την προφανώς συγκρατημένη και νοσταλγική της φωνή, αποκαλύπτει μια φρικτή πραγματικότητα "με κρυφά νεύρα". Η καινοτομία έγκειται στον τρόπο που η ανάμειξη λογοτεχνικών ειδών (ανάπτυξης συνείδησης, δυστοπίας, επιστημονικής φαντασίας) υπηρετεί έναν απολύτως ανθρώπινο και φιλοσοφικό λόγο. Η γλώσσα δεν είναι πυροτεχνήματα, αλλά ένα εργαλείο δημιουργίας μιας ψυχολογικά πιεστικής ατμόσφαιρας.

Επικεντρώνεται σε πανανθρώπινα θέματα: την αποδοχή του πεπρωμένου, τη φύση της ψυχής, την επιθυμία για αγάπη και επιβίωση, την εκμετάλλευση ορισμένων τάξεων για το "κοινό καλό" και την απώλεια της αθωότητας. Ρωτά, πιθανώς, την πιο ουσιαστική ερώτηση: Τι σημαίνει να ζεις μια ζωή με προδιαγεγραμμένο τέλος;

Επαναπροσδιόρισε τη δυστοπική λογοτεχνία, μεταφέροντας την από το πεδίο της πολιτικής στο πεδίο της βιοηθικής και της ίδιας της έννοιας της ανθρωπότητας. Έχει γίνει σημείο αναφοράς για συζητήσεις περί βιοηθικής, κλωνοποίησης και του τι μας κάνει ανθρώπους. Είναι επίσης κλασικό παράδειγμα του πώς ένα βιβλίο μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα: ως μεταφορική αλληγορία, ως τρομακτική προφητεία ή ως βαθιά μελαγχολική ιστορία για τον χρόνο και τις χαμένες ευκαιρίες.

Η φήμη και η σημασία του αυξάνονται συνεχώς. Διδάσκεται ευρέως σε πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών σε όλο τον κόσμο.

Το κορίτσι με το τατουάζ (Στιγκ Λάρσον – 2005) Επικεντρώνεται σε μια περίπλοκη οικονομική απάτη και το απαίσιο μυστικό μιας ισχυρής οικογένειας.Ο Λάρσον, κορυφαίος ειδικός διερεύνησης δεξιών εξτρεμιστών και νεοναζί, ήταν συντάκτης του περιοδικού Expo για ένα έργο που είχε δημιουργήσει για την καταπολέμηση του ρατσισμού. Άρχισε να γράφει την τριλογία μετά τη δουλειά κάθε απόγευμα το 2001.

Ξεκινά σιγά σιγά, με λεπτομέρειες για το πώς μια σουηδική εταιρεία αποσπά κρατική χρηματοδότηση για να δημιουργήσει μια ψεύτικη επιχείρηση στη Ρωσία. Το μυθιστόρημα επιταχύνει όταν μπαίνει στην πολυπλοκότητα του παρελθόντος της πλούσιας οικογένειας Βάνγκερ. Σαράντα χρόνια νωρίτερα, η Χάριετ Βάνγκερ εξαφανίστηκε από το ιδιωτικό νησί της οικογένειας. Κανείς δεν την είδε να φεύγει, δεν υπήρχε κανένα σημάδι της εξαφάνισής της και κανένα πτώμα. Ο θείος της, ωστόσο, είναι πεπεισμένος ότι ένα μέλος της οικογένειάς της τη δολοφόνησε.                                                                          

Ο συγγραφέας δεν καινοτόμησε στη γλώσσα καθαρά λογοτεχνικά, αλλά δημιούργησε ένα καινοτόμο υβρίδιο ειδών που ήταν επαναστατικό για την αστυνομική λογοτεχνία. Συνδύασε το κλασικό θρίλερ μυστηρίου με μια κοινωνική και πολιτική εποπτεία, το αισθηματικό δράμα, το ιστορικό μυθιστόρημα και, κυρίως, ένα σφοδρό φεμινιστικό μήνυμα. Ο χαρακτήρας της Λίσμπεθ Σάλαντερ είναι μια από τις πιο ριζοσπαστικές πρωταγωνίστριες στη σύγχρονη λογοτεχνία – ένα σύμβολο αντίστασης, τραύματος και εξωφρενικής ικανότητας.

Εξετάζει βαθιά σκοτεινές πλευρές της σουηδικής (και όχι μόνο) κοινωνίας: το μισογυνισμό, την ενοχή των θεατών, τα πολιτικά σκάνδαλα, την υποκρισία των ισχυρών και την εκδίκηση ως δικαιοσύνη. Παρουσιάζει τη βία με ωμό και σκληρό τρόπο, αναγκάζοντας τον αναγνώστη να αντιμετωπίσει άσχημες αλήθειες.

Το βιβλίο (και η τριλογία του) επανέγραψε τους κανόνες του σκανδιναβικού νουάρ. Δεν ήταν απλώς ένα ακόμη αστυνομικό μυθιστόρημα· ήταν μια μαρτυρία κατά της βίας κατά των γυναικών, της διαφθοράς και της νεοναζιστικής υποκültρας. Εισήγαγε τον όρο "Φεμινιστικό Θρίλερ" στην ευρεία κυκλοφορία και άνοιξε τον δρόμο για έναν ολόκληρο νέο κύκλο σκοτεινών, κοινωνικά ενημερωμένων αστυνομικών ιστοριών. Η επιρροή του στην παγκόσμια λογοτεχνία αστυνομικού μυθιστορήματος είναι άμεση και τεράστια.

Είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο που πέρασε τα όρια της λογοτεχνίας. Ξεκίνησε μια παγκόσμια μανία για το σκανδιναβικό νουάρ και έδωσε στο είδος μια νέα διεθνή ακτινοβολία και βαρύτητα. Οι χαρακτήρες του, ειδικά η Σάλαντερ, έχουν μείνει χαραγμένοι στη συλλογική συνείδηση.

Η χρονιά της μαγικής σκέψης (Τζόαν Ντίντιον) Εξαιρετική λογοτεχνία, ένα αριστούργημα του δοκιμίου πένθους. Η επιρροή του στη μη λογοτεχνία είναι τεράστια, αλλά ως δοκίμιο, εξετάζει ένα πολύ συγκεκριμένο, προσωπικό γεγονός. Η "καινοτομία" του είναι περισσότερο στο ύφος και στη δομή του δοκιμίου παρά στην ευρύτερη αφηγηματική μορφή.

Έχει σαν αφετηρία το προσωπικό βίωμα της συγγραφέως η οποία είδε την Πρωτοχρονιά του 2003 τον επί 40 χρόνια σύζυγό της, να πεθαίνει μέσα σε λίγα λεπτά. Με γενναιότητα και θάρρος καταγράφει όχι μόνο συναισθήματα και ψυχολογικές διακυμάνσεις αλλά επιχειρεί, μέσω της μνήμης, να αναβιώσει στιγμές από το κοινό τους παρελθόν και να φέρει την αγάπη στο παρόν. Το πένθος είναι αβάσταχτο όμως Η χρονιά της μαγικής σκέψης αποτελεί έναν ύμνο στην ανθρώπινη δύναμη και στη θέληση για ζωή.                                                             

Φωνή χωρίς ήχο (Σελίν Κυριόλ - 2005) Είναι ένα πολύ καλό και υποτιμημένο μυθιστόρημα με ποιητικές ποιότητες.

Κάθε απόγευμα επιστρέφει στο διαμέρισμά της μόνη, έχοντας στο μεταξύ σκανάρει ό,τι συμβαίνει γύρω της με σχεδόν ψυχαναγκαστική ακρίβεια. Δεν έχει τίποτε άλλο να περιμένει, παρά ένα τηλεφώνημα από τον άντρα που ποθεί. Εκείνος έχει μόλις ξεκινήσει μια σχέση με μια πανέμορφη και έξυπνη κοπέλα που ονομάζεται Ανζ (Άγγελος), αλλά την ίδια δεν τη νοιάζει – είναι τόσο γαντζωμένη πάνω του, που αντέχει και να τον μοιράζεται.

Το κάστρο από γυαλί (Ζανέτ Γουώλς - 2005) Καταπληκτική και συναρπαστική αυτοβιογραφία, αλλά ανήκει σε διαφορετική κατηγορία (δημοσιογραφικό / αναμνηστικό έργο). Εκνευριστική, σπαρακτική, και εμπνευσμένη. Γράφει με έναν τρόπο που ζωντανεύει τα πράγματα, οπότε είναι σαν να βλέπεις μια ταινία. Και η ιστορία είναι εμπνευσμένη και αισιόδοξη, παρά κάποιες σκοτεινές στιγμές. 

2004: Έργα των Μπολάνιο, Μίτσελ, Πελέβιν, Ροθ, Σέτσινγκ, Εκο που αναδεικνύουν την ποικιλομορφία και τη δύναμη της λογοτεχνίας

2666 (Ρομπέρτο Μπολάνιο) Ένα πολυεπίπεδο, μυθιστορηματικό έπος που θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μετα-μοντέρνα έργα της εποχής μας. Είναι το τελευταίο μυθιστόρημα συγγραφέα και εκδόθηκε μετά το θάνατό του. «Ένας λαβύρινθος που εξελίσσεται σε τρεις ηπείρους καλύπτοντας χρονικά μεγάλο μέρος του 20ου αιώνα. [...] Το βιβλίο είναι ένα σύμπαν: πλούσιο, χωρίς όρια, μη αναστρέψιμο, στέρεο και τελικά αινιγματικό».    

Η υπόθεση αναπτύσσεται στην φανταστική πόλη Santa Teresa (εμπνευσμένη από τη Ciudad Juárez, που βρισκεται στα σύνορα Μεξικού – ΗΠΑ), εξερευνώντας θέματα όπως η λογοτεχνία, ο θάνατος, η βία (ειδικά οι γυναικοκτονίες), η ιστορία και η «αόρατη» παρουσία του κακού, με κεντρικό άξονα την αναζήτηση ενός μυστηριώδους φτασμένου συγγραφέα, του φον Αρτσιμπόλντι.  Μια ομάδα τεσσάρων Ευρωπαίων ακαδημαϊκών (οι «Μπαμπάδες» της λογοτεχνίας) τον αναζητούν. Εμφανίστηκε τελευταία φορά στη Σάντα Τερέζα, όπου έχει συμβεί μια τρομακτική αλυσίδα των «φόνων γυναικών» (femininicides).

Έργο-σταθμός, που συνθέτει πέντε διαφορετικά αλλά αλληλοσυνδεόμενα μυθιστορήματα. Η γραφή του Bolaño συνδυάζει το αφηγηματικό ρεαλισμό με έναν εφιαλτικό, ποιητικό συμβολισμό. Η δομή, με τη μακρά και τρομακτική ενότητα «Το Μέρος των Εγκλημάτων», είναι μια ριζοσπαστική απόκλιση από τις συμβάσεις του μυθιστορήματος. Η αφήγηση συνδυάζει την ερωτική ιστορία, την πολεμική λογοτεχνία και την ανατριχιαστική καταγραφή των εγκλημάτων, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης και της κοινωνίας.  Είναι ένα περίπλοκο έργο που πραγματεύεται το κακό, τη βία, την ενοχή, τη λογοτεχνία, την αγωνία της δημιουργίας, τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία καταγράφει (ή αγνοεί) τη φρίκη και το ανεξήγητο με έναν τρόπο που στοιχειώνει τον αναγνώστη. 

Το έργο έχει πολλές συνδέσεις με την Ευρώπη και ειδικά τη Γερμανία. Όμως εμφανίζονται άφθονες αναφορές και για την Ελλάδα. Ο Αρτσιμπόλντι καταφεύγει τελικά σε ελληνικά νησιά (Ικαρία, Αμοργό, Σαντορίνη, Σίφνο, Σύρο, Μύκονο, Νάξο) και φτάνει μέχρι το Μεσολόγγι, όπου δεν μπορεί να μην θυμηθεί τον Μπάιρον. Ο συγγραφέας αναφέρεται επίσης στην «ελληνική πεζογραφία» και γράφει: «Ηχώ μιας ελληνικής πεζογραφίας που δεν περιέχει τίποτα περισσότερο από παιχνίδι και σφάλματα. Το παιχνίδι και το σφάλμα είναι η ώθηση των μικρότερων συγγραφέων και το πανί που τους κλείνει τα μάτια. Επίσης, είναι η υπόσχεση για τη μελλοντική τους ευτυχία».

Θεωρείται από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα της αρχής του 21ου αιώνα. Επηρέασε βαθιά τη λατινοαμερικανική και παγκόσμια λογοτεχνία, καθιερώνοντας μια νέα μορφή «ολικού μυθιστορήματος» που αγκαλιάζει την ιστορία, την πολιτική και την παράνοια της σύγχρονης κοινωνίας.

Το κύρος και η επίδρασή του μεγαλώνουν συνεχώς. Είναι ήδη ένα σύγχρονο κλασικό και απαραίτητο σημείο αναφοράς στη λογοτεχνική κριτική. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το Δεκέμβριο του 2011, από τις Εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Κρίτωνα Ηλιόπουλου.

Ο άτλας του ουρανού (Ντέιβιντ Μίτσελ) Πολυεπίπεδη αφήγηση που συνδέει αιώνες και ηπείρους και δείχνει πώς επαναλαμβάνονται μοτίβα εξουσίας και ελπίδας. Φτάνει σε μια σύνθεση των ιστοριών και μετά τα τελειώνει όλα ξεχωριστά, δίνοντας μια ολοκληρωμένη σπάνια αφηγηματική απόλαυση.

Μια πυραμιδική, εμπνευσμένη δομή έξι ένθετων αφηγήσεων που εκτυλίσσονται από το 1850 μέχρι το μακρινό μέλλον και μετά επιστρέφουν. Κάθε αφήγημα μιμείται ένα διαφορετικό λογοτεχνικό είδος (ημερολόγιο, επιστολικό μυθιστόρημα, πολιτικό θρίλερ, κ.λπ.) με δική του γλωσσική ιδιοτυπία.

Η πρώτη αφήγηση είναι για έναν Αμερικανό δικηγόρο του 19ου αιώνα, τον Άνταμ, που διασχίζει τον Ειρηνικό το 1850, συναντά Μαορί και ιεραποστόλους, έναν Άγγλο γιατρό και μερικούς απαίσιους ναύτες. Η δεύτερη είναι για έναν νεαρό Βρετανό συνθέτη το 1931, ο οποίος εξαπατά μια ετοιμοθάνατη ιδιοφυΐα και στη συνέχεια κάνει έρωτα με τη γυναίκα και την κόρη του. Ένα καλιφορνέζικο θρίλερ είναι η τρίτη ιστορία της Λουίζα Ρέι, μιας δημοσιογράφου που αποκαλύπτει ένα εταιρικό πυρηνικό σκάνδαλο και βρίσκεται σε διαρκή κίνδυνο δολοφονίας. Η τέταρτη αφορά τον ματαιόδοξο Timothy, ένα εκδότη στο Λονδίνο της δεκαετίας του 1980, παγιδευμένο σε ένα γηροκομείο. Η πέμπτη είναι η μαρτυρία πριν από την εκτέλεση ενός κλωνοποιημένου σκλάβου σε κάποια μελλοντική κατάσταση, ο οποίος έχει αποκτήσει νοημοσύνη και όραμα. Η έκτη, και κεντρική, είναι η αφηγηματική φωνή του Zachry, ενός επιζώντα μετά την πτώση του πολιτισμένου κόσμου, ο οποίος είναι πίσω στα νησιά του Ειρηνικού όπου ξεκίνησε η γραμμική αφήγηση. Το μυθιστόρημα ανοίγει με ένα πλοίο - την Προφήτισσα - και τελειώνει με ένα άλλο πλοίο που περιέχει τους επιζώντες της Civ'lise, τους Prescients.                                                            

Επικεντρώνεται στους επαναλαμβανόμενους κύκλους της καταπίεσης, της εξουσίας και της εξέγερσης, στην αλυσίδα των επιπτώσεων μέσω του χρόνου και στην πιθανότητα της επαναγέννησης και της ανθρώπινης σύνδεσης.

Είναι ένα από τα έργα που καθιέρωσαν τον David Mitchell ως πρωτοπόρο της σύγχρονης αγγλόφωνης πεζογραφίας. Επηρέασε την αντίληψη για το πώς μπορεί να λειτουργήσει ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα, λειτουργώντας τόσο ως σπαζοκεφαλιά όσο και ως συνεκτική ολότητα. Παραμένει εξαιρετικά δημοφιλές και συχνά αναφέρεται ως παράδειγμα καινοτόμου αφήγησης. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2007, από τις Ελληνικά Γράμματα.

Το ιερό βιβλίο του Λυκανθρώπου (Βίκτωρ Πελέβιν) Είναι μια ιδιαίτερη σύγχρονη λογοτεχνική υπερρεαλιστική φαντασία. Αυτό το βιβλίο ανήκει στη μεγάλη ρωσική παράδοση της κοινωνικής σάτιρας από τον Γκόγκολ μέχρι τον Μπουλγκάκοφ, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους του Guardian

Ένα από τα πιο σημαντικά έργα του συγγραφέα για τη φιλοσοφική διάσταση (βουδισμός, κενό, ψευδαίσθηση πραγματικότητας). Ηρωίδα του είναι μια αλεπού - πνεύμα που ζει αιώνες στον κόσμο των ανθρώπων. Μέσα από την ιστορία της, ο Πελέβιν μιλά για τον έρωτα, τη ματαιότητα, τη μεταμόρφωση και την πνευματική διάσταση της ύπαρξης. Έχει έντονα τα μεταφυσικά στοιχεία, με επιρροές από τον ταοϊσμό και τον βουδισμό. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια εφιαλτική, σατιρική και συχνά παραισθητική γλώσσα για να δημιουργήσει ένα είδος «εξελικτικού μυθιστορήματος» που αναμιγνύει πραγματικά πολιτικά πρόσωπα, πλασματικούς χαρακτήρες, ιστορικές αναφορές και μεταφυσικές ανησυχίες.  Τον καθιέρωσε ως τον πιο σημαντικό σύγχρονο Ρώσο σατιρικό. Προσέφερε ένα νέο, ακραίο μοντέλο για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η ρωσική μετασοβιετική πραγματικότητα μέσω φαντασίας. Αναλύει βαθιά τη ρωσική ταυτότητα, τη μετάβαση από τον κομμουνισμό στον άγριο καπιταλισμό, τη διαφθορά της εξουσίας, τη θρησκεία, τον εθνικισμό και την ανθρώπινη φύση σε έναν κόσμο χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς.

Παραμένει μια καίρια καινοτόμα αναφορά στη σύγχρονη ρωσική λογοτεχνία, με μια θέση στον κανόνα που ενισχύεται από τη συνέχιση της πολιτικής και κοινωνικής ανισορροπίας που αποτυπώνει.

Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής (Φίλιπ Ροθ) Μόνο ένας σπουδαίος συγγραφέας θα μπορούσε να τη χειριστεί με αξιοθαύμαστες ισορροπίες εντάσσοντας τη «μικρή» του ιστορία σε μια δυστοπική, εφιαλτική συνθήκη.

Ας τη θυμίσουμε, για όσους δεν το έχουν διαβάσει: «Tι θα γινόταν αν στις εκλογές του 1940 κέρδιζε, αντί για τον Δημοκρατικό Pούζβελτ, ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος, εθνικός "ήρωας των αιθέρων", αλλά και αντισημίτης και προσωπικός φίλος του Xίτλερ, Tσαρλς Λίντμπεργκ; Ποιο θα ήταν το πρόσωπο μιας Aμερικής που υπογράφει σύμφωνο φιλίας με τον Xίτλερ και την Iαπωνία; Kαι ποιο θα ήταν το μέλλον των εκατομμυρίων Aμερικανοεβραίων στις ΗΠΑ αν τον πρώτο λόγο είχε ο αντισημιτισμός;» Τι θα έκανε ο πρόεδρος Τσαρλς Λίντμπεργκ, ο οποίος κάποτε αποκαλούσε τον Χίτλερ «μεγάλο άνθρωπο»; Παρανοϊκό αλλά εύλογο, το μυθιστόρημα εναλλακτικού κόσμου του Ροθ είναι πιο επίκαιρο παρά ποτέ στη σύγχρονη εποχή.

Αν και η γλώσσα είναι παραδοσιακή, η καινοτομία έγκειται στην ιστορική διαστροφή. Ο Ροθ χτίζει μια εναλλακτική ιστορία των ΗΠΑ με τρομακτικό ρεαλισμό και με την οπτική ενός παιδιού της εβραϊκής εργατικής τάξης.

Μετέφερε το είδος του «εναλλακτικού μέλλοντος» από την περιοχή της λογοτεχνίας επιστημονικής φαντασίας στο επίκεντρο του πολιτικού – κοινωνικού μυθιστορήματος. Επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία αντιμετωπίζει τα τραύματα του παρελθόντος μέσω υποθετικών σεναρίων. Εξετάζει βαθιά τον αντισημιτισμό, τον φασισμό, την πολιτική του φόβου, την ευθραυστότητα της δημοκρατίας και την ταυτότητα της αμερικανικής εβραϊκής κοινότητας. Είναι ένα ισχυρό πολιτικό και ιστορικό παραμύθι.

Το βιβλίο έχει αποκτήσει νέες προοπτικές με την άνοδο των λαϊκιστών και των ακροδεξιών κυβερνήσεων σε πολλά κράτη του κόσμου. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της ύστερης περιόδου του Ροθ. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις Πόλις

Το σμήνος (Φρανκ Σέτσινγκ) Οικολογικό θρίλερ - έπος, που συνδυάζει επιστήμη, πολιτική και φιλοσοφία, με τεράστια διεθνή επιρροή. Η λογοτεχνική του αξία έγκειται στην φιλοσοφική διερεύνηση και στη μυθιστορηματική προειδοποίηση προς την ανθρωπότητα.  

Τσουνάμι καταστρέφει τις πόλεις της βόρειας Ευρώπης, φονικές μέδουσες ερημώνουν τις παραλίες της Αυστραλίας, μολυσμένα καβούρια - φορείς μιας ανίατης ασθένειας - κατακλύζουν το σύστημα ύδρευσης της Νέας Υόρκης αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό, εκατομμύρια τερατώδη σκουλήκια αποσταθεροποιούν τον βυθό στις ακτές της Νορβηγίας, φάλαινες επιτίθενται σε πλοία και τα βυθίζουν. Η ανθρωπότητα δέχεται μία συντονισμένη κ μαζική επίθεση. Η βασική διαχωριστική γραμμή μεταξύ ανθρώπων και ζώων έχει χαθεί. Τα ζώα έχουν αποκτήσει ξαφνικά συνείδηση του εαυτού τους και στρέφονται εναντίον του ανθρώπινου είδους με σκοπό την εξόντωσή του. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Μήπως υπάρχει κάποιος σκοτεινός νους που οργανώνει και συντονίζει τον εφιάλτη; Οι επιστήμονες αναγκάζονται να παραδεχτούν, ότι ο άνθρωπος γνωρίζει τελικά για τον πλανήτη Γη πολύ λιγότερα πράγματα, από όσα γνωρίζει για το Διάστημα. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Στέφανου Τζανετάτου.

Η Γραμμή της Ομορφιάς (Αλαν Χόλινγκχερστ) Διακριτικό και εξαιρετικά γραμμένο μυθιστόρημα, με μεγάλη θεματική αξία (ταξική διαστρωμάτωση, κοινωνική υποκρισία). Η επιρροή του είναι σημαντική, αλλά η καινοτομία της φόρμας του είναι λιγότερο σημαντική.

Καταγράφει με τρυφερότητα και λυρισμό την ερωτική ενηλικίωση του ήρωά του, του Νικ, ο οποίος από το καλοκαίρι του 1983 που μετακομίζει στο Νότινγκ Χιλ, αναζητεί εμμονικά την ομορφιά σε κάθε της έκφανση. Στον αντίποδα μιας δύσκολης εποχής (λίγο πριν από την επανεκλογή της Θάτσερ) και με τον κοινωνικό του περίγυρο να αποθεώνει την αξία του χρήματος και της δόξας, ο Νικ θα αντιτάξει τον πόθο, το ερωτικό σκίρτημα και την κλασική ομορφιά ενός ελληνικού αγάλματος, μεταφερμένη στον μαύρο εραστή του. Η τελική έκβαση βρίσκει τον Νικ σε οριακή κατάσταση και έτοιμο να αποδεχτεί την ήττα του.       

Οδός Ευρυδίκης (Σόφκα Ζινόφιεφ) Περιγράφει την εμπειρία της συγγραφέα κατά την πρώτη της χρονιά ως «Αθηναίας», δηλαδή τη μετάβασή της από ξένης επισκέπτριας σε κάποια που προσπαθεί να ενταχθεί στην καθημερινότητα και τον ρυθμό της σύγχρονης Αθήνας.

Η αφήγησή της ζωντανεύει μια πόλη χαοτική, με ελλείψεις (δύσκολα ταξί, θόρυβο, βιαστικοί ή απρόσεκτοι άνθρωποι), αλλά και στιγμές γνήσιας ζεστασιάς - “παράξενα” ήθη, αλλά και αυθεντικά, φιλικά πρόσωπα. Το βιβλίο δεν είναι απλώς ταξιδιωτικό - είναι μια μαρτυρία προσαρμογής, πολιτισμικής ενσωμάτωσης, και ανακάλυψης μιας πόλης και μιας κουλτούρας από τα μάτια κάποιου που ήταν ξένος. Η διαδικασία από “ξένη” σε “ντόπια” είναι γεμάτη σύγχυση, γέλιο, προβληματισμούς - αλλά και γνήσια αγάπη για την Ελλάδα και τους ανθρώπους της.

Η συγγραφέας, με υπόβαθρο στην κοινωνική ανθρωπολογία, δεν γράφει απλώς ως τουρίστρια - βλέπει, συγκρίνει, αναλύει - αλλά με ευαισθησία και κατανόηση. Αυτή η προσέγγιση σε συνδυασμό με τη βιωματική εμπειρία δίνουν στο βιβλίο βάθος και ρεαλισμό. Ταυτόχρονα, η αφήγηση είναι “ελαφριά” και χιουμοριστική - δεν κουράζει, δεν είναι “βαρύ” δοκίμιο, γίνεται προσιτή και ανθρώπινη. Είναι σαφές ότι η συγγραφέας αγαπά την Ελλάδα και τους ανθρώπους της - αυτό το συναίσθημα φαίνεται στο πώς περιγράφει τις αντιφάσεις, τις δυσκολίες αλλά και τα “καλά” της ζωής στην Αθήνα.

Αν σε ενδιαφέρει η καθημερινότητα στην Αθήνα ως “νέος κάτοικος”. Το βιβλίο δίνει μια πολύ ζωντανή εικόνα των μικρών και μεγάλων στιγμών που συνθέτουν την εμπειρία του να ζεις εκεί. Αν θέλεις να δεις την Ελλάδα μέσα από τα μάτια ενός “ξένου” που προσπαθεί να ενταχθεί - μπορεί να βοηθήσει να νιώσεις την ελληνική πραγματικότητα πιο “πραγματικά”, με τις δυσκολίες και τις ομορφιές της. Αν ενδιαφέρεσαι για πολιτισμική συνύπαρξη, μεταναστευτικές εμπειρίες, ένταξη - το βιβλίο, με ανθρωπολογική ματιά, εξετάζει πώς προσαρμόζεσαι, πώς αλλάζεις, πώς σχηματίζεις μια νέα ταυτότητα.

Θεωρείται μια από τις πλέον ταξιδιωτικές - και ταυτόχρονα πολιτισμικές - “οδηγίες επιβίωσης” για όποιον θέλει να καταλάβει τι σημαίνει να ζεις στην Αθήνα ως “νέος κάτοικος με διαφορετική νοοτροπία”. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Διόπτρα

Η Ιστορία της Ομορφιάς (Ουμπέρτο Έκο) Είναι δοκίμιο, όχι μυθιστόρημα. Σημαντικό από θεωρητική άποψη, αλλά δεν μπορεί να αξιολογηθεί με τα κριτήρια μυθιστορήματος.

Εξετάζει την έννοια της ομορφιάς σε διάφορες εποχές και πολιτισμούς. Μέσω μιας σειράς παραδειγμάτων από την τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη φιλοσοφία, το έργο αναλύει πώς η αντίληψη της ομορφιάς έχει αλλάξει μέσα στους αιώνες και πώς συνδέεται με τις κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές αντιλήψεις κάθε εποχής. Είναι μια πολιτιστική μελέτη που διερευνά τη σύνθετη και μεταβαλλόμενη φύση της ανθρώπινης αισθητικής. Αναδεικνύει την εντυπωσιακή συγγραφική ικανότητα του Eco να συνδυάζει τη λογοτεχνία με τη φιλοσοφία, την ιστορία και τη θεωρία της γνώσης. Εντάχθηκε στο κατάλογο μας γιατί σχετίζεται άμεσα με το πως περιγράφουν (και υμνούν) διαφορετικοί συγγραφείς στο χρόνο την «ομορφιά»

2003: Από την Αντίτσι στη Σωτηροπούλου και από τον Τζόουνς στους Χοσεϊνί και Νταν Μπράουν

Ο γνωστός κόσμος (Έντουαρντ Π. Τζόουνς) Έχει ανακηρυχθεί ως ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα για τη δουλεία και την αμερικανική ιστορία. Είναι η φιλόδοξη – και τελικά επιτυχημένη – απόπειρα οριοθέτησης και καταγραφής ενός «κόσμου» στα όρια της αποσύνθεσής του. Σπουδαίο βιβλίο για την οριακή περίοδο της κατάργησης της δουλείας των μαύρων, για τα όρια της ελευθερίας και τη διαμόρφωση της αμερικανικής κοινωνίας καθώς παγιώνει στις αντιδράσεις της, φαινόμενα μίσους και ρατσισμού, που την  ακολουθούν μέχρι και σήμερα.       

Ο Χένρι, μαύρος αγρότης, τσαγκάρης και πρώην σκλάβος, απολαμβάνει την προστασία του πιο ισχυρού άνδρα της Βιρτζίνια, του Γουίλιαμ Ρόμπινς, ενός ασυνήθιστου μέντορα. Πλάι του, όχι μόνο μυείται στη λογοτεχνία, αλλά κατορθώνει να γίνει ιδιοκτήτης της φυτείας όπου εργάζεται και να αποκτήσει τους δικούς του σκλάβους. Όταν όμως πεθαίνει, η χήρα του υποκύπτει στο πένθος της και η φυτεία αρχίζει να διαλύεται: οι σκλάβοι δραπετεύουν, οι φίλοι αλληλοπροδίδονται. Πέρα από τον μικρόκοσμο του ήρωα τα πάντα αναποδογυρίζονται επίσης: ελεύθεροι μαύροι παγιδεύονται και οδηγούνται στη σκλαβιά, ένας άνεμος εξέγερσης πνέει δημιουργώντας και ενθουσιασμό και ανασφάλεια, φήμες για εξεγέρσεις των μαύρων στρέφουν τις λευκές οικογένειες ενάντια σε πιστούς και αγαπητούς υπηρέτες, η καχυποψία επικρατεί παντού. (Απόσπασμα από το κείμενο στο οπισθόφυλλο της έκδοσης)

Δεν ακολουθεί μια γραμμική αφήγηση. Χτίζει τον «γνωστό κόσμο» μιας φανταστικής κομητείας στη Βιρτζίνια μέσα από ένα πολύκλαδο δίκτυο ιστοριών, μεταπηδώντας στο χρόνο και μεταξύ δεκάδων χαρακτήρων (δούλων, αφεντικών, καταστηματαρχών, σερίφηδων κ.α). Η γλώσσα είναι λυρική αλλά ακριβής, δημιουργώντας έναν ιδιόμορφο, επίκαιρο και ταυτόχρονα αιώνιο τόνο.

Εξερευνά τη δύναμη, την ελευθερία, την ιδιοκτησία, τη διαφθορά και την ταυτότητα. Δείχνει πώς το σύστημα της δουλείας διαβρώνει την ανθρωπιά όλων (και των καταπιεσμένων και των καταπιεστών), ακόμα και όταν αυτοί οι ρόλοι γίνονται ρευστοί.

Ανατρεπτικό και πρωτοποριακό στο θέμα του: οι μαύροι ιδιοκτήτες δούλων στην Αμερική πριν τον Εμφύλιο. Επέκτεινε δραματικά τα όρια και τις προοπτικές της λογοτεχνίας για τη δουλεία, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα, τις αντιφάσεις και την ενοχή σε όλη την κοινωνική πυραμίδα. Επηρέασε βαθύτατα το πώς γράφεται ιστορική μυθοπλασία για το τραύμα.

Αναγνωρίζεται ευρέως ως ένα από τα σημαντικότερα αμερικανικά μυθιστορήματα των τελευταίων δεκαετιών. Μελετάται σε πανεπιστημιακά μαθήματα και η σημασία του μόνο μεγαλώνει με τα χρόνια.

Μενεξεδένιος ιβίσκος (Τσιμαμάντα Αντίτσι) Ένα λογοτεχνικά σημαντικό βιβλίο, λόγω του ρόλου του ως ορόσημο και της επίδρασής του στη σύγχρονη λογοτεχνία. Ενώ η αφήγηση είναι κλασική (εφηβικός αφηγητής, γραμμική πλοκή), η καινοτομία βρίσκεται στη φρέσκια, ισχυρή φωνή της ηρωϊδας και στον τρόπο που η Adichie αντιπαραθέτει την προσωπική, οικογενειακή βία με την πολιτική αναταραχή στη Νιγηρία της δεκαετίας του '90.

Η γλώσσα είναι πλούσια, αισθητηριακή και γεμάτη συμβολισμούς (όπως ο ιβίσκος του τίτλου). Εξετάζει το αυταρχισμό σε δυο επίπεδα: στον πατριάρχη πατέρα εντός της οικογένειας και στο στρατιωτικό καθεστώς εκτός αυτής. Τα θέματα που εξετάζει είναι της ελευθερίας, σιωπής, πίστης, επανάστασης και της δυσκολίας αναζήτησης της αυτοπραγμάτωσης υπό καταπίεση.

Το έργο ανέδειξε μια από τις σημαντικότερες φωνές του 21ου αιώνα. Επαναπροσδιόρισε τη σύγχρονη αφρικανική αφήγηση της διασποράς, μετακινώντας την από ένα μονολιθικό αφήγημα προς μία πιο διακριτική, πολύπλευρη και εσωτερική εξερεύνηση της νιγηριανής κοινωνίας, του φεμινισμού, της θρησκείας και της μετα-αποικιακής κληρονομιάς.

Το έργο έχει γίνει κλασικό και είναι βασικό σε μαθήματα της λογοτεχνίας της διασποράς και των μετα-αποικιακών σπουδών. Η επιρροή της Adichie, που ξεκίνησε με αυτό το βιβλίο, είναι τεράστια, καθιστώντας το ένα θεμελιώδες κείμενο της νέας χιλιετίας.

Χαρταετοί πάνω απ' την πόλη (Καλέντ Χοσεϊνί) Το «The Kite Runner» είναι ένα ισχυρό, συναισθηματικά δυνατό και πολιτισμικά σημαντικό μυθιστόρημα του Khaled Hosseini , που έφερε την προσοχή του κόσμου στο Αφγανιστάν. Ωστόσο, από λογοτεχνική άποψη, η φόρμα και η γλώσσα του είναι παραδοσιακές και προσπελάσιμες. Η μεγάλη του επιρροή είναι περισσότερο πολιτισμική και κοινωνική (ανθρωπιστικά ζητήματα, μετανάστες, διασπορά). Η διάρκειά του είναι ασυνήθιστη για ένα μπεστ σέλερ, αλλά δεν θεωρείται ανατρεπτικό στον ισχύοντα κανόνα.

By Neuro Traveler

Κώδικας Da Vinci (Νταν Μπράουν) Έργο με πολυεπίπεδη πλοκή που συνδυάζει μυστήριο, ιστορία και τέχνη. Ένα φαινόμενο μαζικής πολιτισμικής επίδρασης που άλλαξε τον εκδοτικό κόσμο και δημιούργησε ένα ολόκληρο υποείδος.

Ο συμβολισμός και οι ιστορικές αναφορές στα έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι προσφέρουν βάθος και διεγείρουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη.  Έχει προκαλέσει διαλόγους σχετικά με θρησκευτικά και ιστορικά θέματα, γεγονός που τον καθιστά σημαντικό πολιτισμικά. Ωστόσο, δεν μπορεί να αξιολογηθεί για τη λογοτεχνική του ποιότητα. Η γλώσσα, ο χαρακτηρισμός και το ύφος του είναι λειτουργικά και συχνά επικριτικά. Η καινοτομία του έγκειται μόνο στην αλγοριθμική του πλοκή, αλλά δεν βρίσκεται σε κανένα από τα κριτήρια βάθους, γλώσσας ή επίσημης επίδρασης στον λογοτεχνικό κανόνα. Η επιρροή του είναι στον χώρο του εμπορίου και του marketing.

Δαμάζοντας το κτήνος  (Έρση Σωτηροπούλου) Περιγράφει ένα κόσμο όχι μόνο από τη πολιτική ή οικογενειακή σκοπιά αλλά και αστική. Η πόλη -  κυρίως η Αθήνα - παρουσιάζεται ως εσωτερικό τοπίο, με μνήμες, διαψεύσεις, στόχους και απογοητεύσεις, όπου οι ήρωες ψάχνουν να δαμάσουν τους εσωτερικούς τους «δαίμονες».

Κεντρικός ήρωας είναι ο Άρης Παυλόπουλος - πενηντάρης, πρώην «επαναστάτης», τώρα επιτυχημένος σύμβουλος υπουργού, οικογενειάρχης αλλά και ποιητής με καταπιεσμένα πάθη. Ζει μια φαινομενικά άνετη ζωή, όμως μέσα του συγκρούονται η πολιτική του πορεία, οι οικογενειακές του σχέσεις, η σεξουαλική του ορμή και η λογοτεχνική του φιλοδοξία. Η ζωή του τίθεται σε δοκιμασία όταν: από τη μια πλευρά συμμετέχει σε μια ποιητική εκδήλωση προς τιμήν του, και από την άλλη ξαναζωντανεύουν «σκοτεινές» πλευρές του - εμμονές, ερωτικές προδοσίες, καταπιεσμένα συναισθήματα. Παράλληλα, ένα ταξίδι στην Ισπανία - φόρος τιμής στον συμβολισμό της ταυρομαχίας - λειτουργεί ως καταλύτης: οι εσωτερικές συγκρούσεις εντείνονται, ενώ ένα εξωτερικό στοιχείο (ένας νεαρός που τον καταδιώκει) προσθέτει στοιχεία θρίλερ και ανασφάλειας.

Μεταξύ των κεντρικών θεμάτων και συμβολισμών διακρίνονται: Το “κτήνος” ως εσωτερική φύση - Ο τίτλος δεν παραπέμπει σε εξωτερικό κίνδυνο αλλά στον ανθρώπινο, τα πάθη, τις εμμονές, την αμφιθυμία, την υποκριτική «κανονικότητα». Τη διάψευση των στόχων και προσδοκιών - Ο ήρωας πασχίζει να ισορροπήσει ανάμεσα στο παρόν, το παρελθόν και τις φιλοδοξίες ποιητή και πολίτη. Η αφήγηση αναδεικνύει την απογοήτευση της μεταπολιτευτικής ελληνικής ελίτ, την αποξένωση και την ηθική φθορά. Τις σχέσεις, τη προδοσία, τις οικογενειακές συγκρούσεις - Η προσωπική ζωή του Άρη (σχέση με τη σύζυγο, ερωμένη, γιο) αντανακλά κοινωνικές αντιθέσεις, ταξικές και πολιτισμικές διαφοροποιήσεις, αποδεικνύοντας ότι το «κτήνος» δεν βρίσκεται μόνο μέσα στο άτομο, αλλά και στην ίδια την κοινωνία. Τη τέχνη ως αντίσταση και φυγή - Η ποιητική φωνή του ήρωα (η φιλοδοξία του να γίνει φτασμένος ποιητής) λειτουργεί και ως αντίπαλο δέος στο προσωπικό του χάος. Το βιβλίο θέτει το ερώτημα: μπορούν οι λέξεις και η ποίηση να «δαμάσουν» το κτήνος μέσα μας;

Η γραφή της συγγραφέα είναι περισσότερο ρεαλιστική από προηγούμενα έργα της. Η αφήγηση είναι πολυπρόσωπη, με ποικιλία χαρακτήρων - σύζυγοι, ερωμένες, παιδιά, περιθωριακοί - και καταφέρνει να αποδώσει τις αντιφάσεις της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Πολλοί κριτικοί τονίζουν πως το μυθιστόρημα διαβάζεται γρήγορα - σχεδόν «ρουφάει» τον αναγνώστη, χωρίς να τον αφήνει να σταματήσει εύκολα.

Σε μια κριτική της, η «Καθημερινή» που το πρωτοπαρουσίασε σημείωσε ότι τα πολλαπλά νήματα - πολιτικό, κοινωνικό, οικογενειακό, καλλιτεχνικό - δημιουργούν μια «πολυπρόσωπη, πολυεπίπεδη σύνθεση». Ωστόσο, θεωρήθηκε ότι στο τέλος το έργο «παραπατά» λίγο: η εξέλιξη αλλάζει κατεύθυνση απότομα, χωρίς σαφή προετοιμασία.  Από την άλλη, πολλοί αναγνώστες και θεωρητικοί της λογοτεχνίας θεωρούν το βιβλίο ως καθοριστικό δείγμα της γραφής της Σωτηροπούλου - υπογραμμίζουν την ικανότητά της να συνδυάζει ρεαλισμό, ψυχολογική ανάλυση και κοινωνική κριτική. Έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Κέδρος»)

2002: Κορυφαία έργα των Μουρακάμι, Ευγενίδη, Ντονγκάλα, Παμούκ, Μάρκες και Εκο

Ο Κάφκα στην ακτή (Χαρούκι Μουρακάμι)  Συνδυάζει το μαγικό ρεαλισμό με την ψυχολογική ένταση και τα φιλοσοφικά ερωτήματα. Είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας, που επέκτεινε την επιρροή του Murakami και καθιέρωσε το λεγόμενο "μαγικό ρεαλισμό" της Ιαπωνίας σε ένα ακόμη ευρύτερο ακροατήριο.

Αφηγείται παράλληλα δύο ιστορίες: Η πρώτη αφορά έναν 15χρονο έφηβο, τον Κάφκα, ο οποίος φεύγει από το σπίτι του. Ο λόγος είναι μια σκοτεινή προφητεία που σχετίζεται με τον πατέρα του, αλλά και η επιθυμία του να βρει - ότι μπορεί - από την μητέρα και αδερφή του, που εξαφανίστηκαν. Η δεύτερη αφορά έναν γέροντα, τον Νακάτα,  έναν άνθρωπο που μετά από ένα ατύχημα στην παιδική του ηλικία έχασε τη δυνατότητα να σκέφτεται «κανονικά» και ζει μια απλή αλλά αλλόκοτη ζωή. Καθώς οι δρόμοι τους συναντιούνται, ξεδιπλώνεται μια ιστορία που συνδυάζει ρεαλισμό και μεταφυσικά / μαγικά στοιχεία: γάτες που μιλούν, ψάρια που πέφτουν από τον ουρανό, πνεύματα, όνειρα και αρχαίες προφητείες - όλα μπλεγμένα σε ένα μυστηριώδες νήμα.

Το βιβλίο κινείται ανάμεσα σε πραγματικότητα και όνειρο — συχνά θολό, σουρεαλιστικό — και τα ζητήματα που επικεντρώνεται είναι η ταυτότητα, η αναζήτηση της αλήθειας, η οικογενειακή καταπίεση, το βάρος της μνήμης, η μοίρα, ο μύθος του Οιδίποδα, η φύση της συνείδησης, η διπλή φύση της πραγματικότητας (το ορατό και το αόρατο), η μουσική ως μέσο διερεύνησης, η αγάπη (μητρική, αδελφική), αλλά και πιο σκοτεινά και υπαρξιακά μονοπάτια.

Ο Murakami εδώ κορυφώνει το μοναδικό του υβριδικό ύφος, συνδυάζοντας ρεαλιστική αφήγηση με ονειρικά, συμβολικά και συχνά παράλογα στοιχεία. Δημιουργεί έναν μυθιστορηματικό κόσμο όπου συγχέονται οι χρόνοι, η συνείδηση και η ύλη. Η δομή, με τις δύο εναλλασσόμενες ιστορίες που τελικά συγκλίνουν, δημιουργεί έναν ιδιαίτερο ρυθμό και αίσθηση μυστηρίου.

Επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη αφήγηση φαντασίας και έδειξε πώς η ψυχολογική και φιλοσοφική διερεύνηση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα από μια συναρπαστική, σχεδόν μυθιστορηματική αφήγηση. Έχει ήδη καθιερωθεί ως κλασικό σύγχρονης λογοτεχνίας, με συνεχόμενες νέες αναλύσεις και ερμηνείες. Η πολυσημία και η πολυεπίπεδη δομή του το κάνουν ένα βιβλίο που διαβάζεται διαρκώς από νέους αναγνώστες. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το 2015 από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Middlesex – (Τζέφρεϊ Ευγενίδης) Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο μυθιστορήματος ή και  μελέτης, γιατί συγκεντρώνει όλα εκείνα τα στοιχεία που οφείλει να έχει ένας πραγματικά σπουδαίος συγγραφέας. Τολμηρή θεματολογία, μεγαλόπνοη ιστορία, επαναδιαπραγμάτευση και επέκταση θεμελιωδών εννοιών (ατομική ελευθερία, αγάπη, πατρίδα, οικογένεια), στέρεη δομή, συμπαγές ύφος και γλώσσα προσεκτικά δουλεμένη.

Πρωταγωνιστεί ένας άνθρωπος ανάμεσα στα δύο φύλα (middlesex). Η Καλλιόπη Στεφανίδου, παιδί δύο Μικρασιατών μεταναστών, περνά τα πρώτα χρόνια της ζωής της ως κόρη της οικογένειάς, ώσπου στην εφηβεία ανακαλύπτει – σε ένα ιατρείο στο Μανχάταν - ότι για βιολογικούς λόγους (μετάλλαξη στο πέμπτο χρωμόσωμα) είναι ένα αγόρι παγιδευμένο σε σώμα κοριτσιού. Ύστερα ακολουθούν πολλές ρήξεις και περιπέτειες σε οικογενειακό, κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο. Οι διαφορές και αντιθέσεις μεταξύ αρσενικού και θηλυκού, Ελλήνων και αγγλοσαξόνων, έγχρωμων και λευκών, νέου και παλαιού, προκαταλήψεων και επιστήμης, μοιραίου και ελεύθερης βούλησης, συνιστούν τα κεντρικά θέματα του έργου, που θέτει το ερώτημα: πρόκειται για έστω σύνθετη μυθιστορία ή για την απεικόνιση μιας μετάλλαξης της δομής του DNA;

Εξετάζει την Αμερικανική ονειροπόληση μέσα από την οπτική των μεταναστών, τη γενετική, την κατασκευή του φύλου και της σεξουαλικότητας, την τύχη και την επιλογή, και πάνω απ' όλα, την αναζήτηση του εαυτού σε έναν κόσμο αυστηρών κατηγοριοποιήσεων. Είναι μοντέρνο αριστούργημα αφήγησης, που συνδυάζει την οικογενειακή σάγκα με την ανάπτυξη μιας διασεξουαλικής ταυτότητας. Η φωνή της Καλλιόπης του νεότερου μέλους μιας ελληνικής οικογένειας, είναι ευφυής, ειλικρινής και σπάνια αφηγηματικά δεξιοτεχνική. Το βιβλίο είναι ταυτόχρονα ιστορικό, κοινωνικό και προσωπικό μυθιστόρημα.

Το "Middlesex" έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διεύρυνση του αμερικανικού λογοτεχνικού κανόνα, φέρνοντας στο προσκήνιο θέματα διαφορετικότητας φύλου και σεξουαλικότητας με τρόπο που τα ενσωμάτωσε σε μια μεγάλη, πολυπολιτισμική αμερικανική ιστορία. Επηρέασε μια ολόκληρη γενιά συγγραφέων. Έχει καθιερωθεί ως ένα από τα σημαντικότερα αμερικανικά μυθιστορήματα των αρχών του 21ου αιώνα, με συνεχή ακαδημαϊκή και κριτική προσοχή. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Libro το 2003.

Χιόνι (Ορχάν Παμούκ – 2002) Τοποθετημένο στη μικρή, απομονωμένη πόλη Καρς στη βορειοανατολική Τουρκία, το μυθιστόρημα εξερευνά το περίπλοκο πολιτικό και πολιτιστικό τοπίο της Τουρκίας, ιδιαίτερα την ένταση μεταξύ κοσμικότητας και πολιτικού Ισλάμ.

Είναι ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει στοιχεία πολιτικού θρίλερ, φιλοσοφικού λόγου και ψυχολογικού δράματος. Το μυθιστόρημα επικεντρώνεται γύρω από έναν Τούρκο ποιητή, ο οποίος επιστρέφει στο Καρς από την εξορία και εμπλέκεται στις κλιμακούμενες πολιτικές εντάσεις της πόλης. Η πλοκή του μυθιστορήματος περιστρέφεται γύρω από τις προσπάθειες του να κατανοήσει και να επιλύσει την κρίση που προκαλείται από ένα κύμα αυτοκτονιών μεταξύ νεαρών γυναικών, οι οποίες συνδέονται με την πολιτική αστάθεια της περιοχής και την άνοδο του ισλαμικού φονταμενταλισμού. Ταυτόχρονα, το προσωπικό ταξίδι του ξετυλίγεται καθώς παλεύει με τους εσωτερικούς του δαίμονες και τις αντικρουόμενες επιθυμίες του. πραγματεύεται φιλοσοφικά ζητήματα που σχετίζονται με την προσωπική ελευθερία, τη μοίρα και τη φύση της αλήθειας. Στην αναζήτησή του για απαντήσεις, καταπιάνεται με ερωτήσεις σχετικά με τη φύση της ζωής και του θανάτου, την αναζήτηση νοήματος και το προσωπικό κόστος της ελευθερίας, της ιδεολογικής δέσμευσης και της απομόνωσης.

Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τον μυθιστορηματικό φορμαλισμό για να δημιουργήσει μια πολυεπίπεδη αλληγορία. Η μικρή πόλη, αποκομμένη από το χιόνι, γίνεται ένας μικρόκοσμος όπου συγκρούονται πολιτισμοί, ιδεολογίες (Δύση vs Ανατολή, κοσμικό vs θρησκευτικό) και τέχνη. Η αφήγηση είναι αυτοαναφορική, με τον συγγραφέα να εισέρχεται στην ιστορία, αναδεικνύοντας τη διαδικασία δημιουργίας και καινοτομίας.

Είναι ένα κεντρικό έργο για την κατανόηση της σύγχρονης Τουρκίας και της κρίσης ταυτότητας μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Ο Pamuk, χρησιμοποιεί το έργο για να συζητήσει την αναγκαιότητα και τη σημασία της ιστορίας, της πολιτικής και της τέχνης σε μια κοινωνία σε μετάβαση. Είναι μια πυκνή μελέτη για το φανατισμό, την πολιτική βία, τη ρομαντική αγάπη, τον ρόλο του καλλιτέχνη, την τάση μεταξύ παραδοσιακών και σύγχρονων αξιών, και την αδυναμία να βρει κανείς μια "αυθεντική" ταυτότητα.

Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα του Pamuk και μια βασική πηγή για την κατανόηση των αντιθέσεων στη σύγχρονη Τουρκία. Εκδότης: Ωκεανίδα. 2007

Ζω για να τη διηγούμαι (Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες – 2002) Πρόκειται για την αυτοβιογραφία του, αλλά η λογοτεχνική του σημασία είναι τεράστια.

Ο Márquez στο «Living to tell the tale», εφαρμόζει τα στοιχεία του μαγικού ρεαλισμού και την αφηγηματική του μαγεία στην ίδια του τη ζωή. Δεν είναι μια συμβατική αυτοβιογραφία, αλλά μια λογοτεχνική αναδημιουργία της παιδικής και νεανικής του ηλικίας, όπου η μνήμη και η μυθοπλασία συγχέονται σκόπιμα. Η γλώσσα παραμένει ποιητική και γεμάτη εικόνες.

Εξερευνά τη γένεση μιας λογοτεχνικής φωνής, τη σχέση μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας, την πολιτική και κοινωνική ιστορία της Κολομβίας, και τη δύναμη της οικογένειας και της πατρίδας.

Προσφέρει τον κλειδί για την κατανόηση του ονείρου και της μυθοπλασίας που τροφοδότησαν τα σπουδαία έργα του. Είναι μια μοναδική πύλη για τον κόσμο του συγγραφέα που άλλαξε τη μορφή του μυθιστορήματος του 20ού αιώνα.

Στο κείμενό του, ο Μάρκες απαριθμεί είκοσι τέσσερα λογοτεχνικά βιβλία που ξεχωρίζει. Παρουσιάζουμε το κατάλογο: Οιδίπους τύραννος του Σοφοκλή - Χίλιες και μία νύχτες - Το σπίτι με τα εφτά αετώματα του Ν. Χόθορν - Μόμπι Ντικ του Χ.Μέλβιλ - Η καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά της Χ. Μπ. Στόου - Η μεταμόρφωση του Φ.Κάφκα - Οδυσσέας του Τζ.Τζόις - Το μαγικό βουνό του Τ.Μαν - Η κυρία Νταλογουέι & Ορλάντο της Β. Γουλφ - Η βουή και η μανία & Καθώς ψυχορραγώ & Άγρια φοινικόδεντρα του Ουίλιαμ Φόκνερ - Το σιδηρούν προσωπείο του Αλέξανδρου Δουμά - Καπνοτόπια του Έ. Κάλντγουελ - Γιοί και εραστές του Ντ. Χ. Λόρενς - Τα διηγήματα της Κ.Μάνσφιλντ - Το Άλεφ του Χ.Λ. Μπόρχες - Portrait of Jennie, του Ρ. Νέιθαν - Manhattan Transfer του Τζ.Ντος Πάσος - Άνθρωποι και ποντίκια & Τα σταφύλια της οργής του Τζον Στάινμπεκ - Αντίστιξη του Ά.  Χάξλεϊ - Ο γέρος και η θάλασσα του Έ. Χέμινγουεϊ

Ως αυτοβιογραφία ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του ΧΧ αιώνα, θα είναι αναγκαία ως ντοκουμέντο για τη μελέτη του έργου του και γενικότερα της Λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας. Στα ελληνικά, το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2003, από τις εκδόσεις Λιβάνη σε μετάφραση της Κ.  Σωτηριάδου - Μπαράχας.

Johnny Mad Dog (Εμμανουέλ Ντονγκάλα - 2002) Πολύ σημαντικό και δυνατό πολιτικό μυθιστόρημα με αντικείμενο τους ανήλικους στρατιώτες και τον εμφύλιο πόλεμο σε απροσδιόριστη χώρα (ο συγγραφέας είναι από το Κονγκό). Η σημασία του είναι πιο κοινωνικό-πολιτική και ιστορική, με έμφαση στον ανθρωπισμό και την καταδίκη της βίας. Λογοτεχνικά, είναι πιο παραδοσιακό σε μορφή και γλώσσα, γεγονός που δεν του αφαιρεί την αξία, αλλά το τοποθετεί σε διαφορετική κατηγορία από τα υπόλοιπα. Έχει κυκλοφορήσει στη χώρα μας το 2008 από τις εκδόσεις Κέδρος σε μετάφραση Α.Τσακάλη.

Περί Λογοτεχνίας (Ουμπέρτο Έκο - 2002) Είναι μετα-λογοτεχνική συλλογή δοκιμίων και διαλέξεων θεωρίας και κριτικής. Παρότι ετερόκλητα ως προς την αφορμή τους, τα κείμενα συνδέονται γύρω από έναν κοινό άξονα: τη φύση της λογοτεχνίας, τη λειτουργία της, τις σχέσεις της με την πραγματικότητα και τον αναγνώστη, και τα μυστήρια της δημιουργικής γραφής.

Είναι ένα εξαιρετικό και σημαντικό έργο που αποκαλύπτει τη σκέψη ενός από τους μεγαλύτερους διανοούμενους του 20ού αιώνα.  Πρακτικά, το βιβλίο λειτουργεί ως μια πνευματική περιήγηση στις ιδέες του Έκο για την τέχνη της αφήγησης, τη σημασία των κλασικών έργων και τις θεωρητικές βάσεις της λογοτεχνικής ερμηνείας.

Ο Έκο εξετάζει τους πολλαπλούς ορισμούς της λογοτεχνίας, ως παιχνίδι με τη γλώσσα, ως μηχανισμός παραγωγής νοήματος, ως θεσμός που διαμορφώνει πολιτισμικά ταυτότητες, ως μορφή γνώσης που ξεπερνά την πληροφορία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ερμηνεία των λογοτεχνικών κειμένων, στο πώς επιτρέπουν πολλές προσεγγίσεις, χωρίς να χάνουν την αισθητική τους συνοχή. Διερευνά επίσης πώς διαμορφώνεται ο λογοτεχνικός κανόνας, ποιοι συγγραφείς παραμένουν «κλασικοί», γιατί η Δυτική λογοτεχνία επιλέγει ορισμένα έργα ως θεμέλια. Διατηρεί κριτική απόσταση από κάθε απόλυτο ορισμό, υποστηρίζοντας ότι ο κανόνας είναι ένα δυναμικό φαινόμενο που αλλάζει δυναμικά με τον χρόνο. Αναλύει επιπλέον τον τρόπο με τον οποίο οι αφηγήσεις κατασκευάζουν «εναλλακτικούς κόσμους». Εξετάζει την πειστικότητα της μυθοπλασίας, τη σχέση πραγματικών και φανταστικών γεγονότων, τη δημιουργία εσωτερικής συνοχής σε φανταστικά σύμπαντα (π.χ. αναφορές στον Τόλκιν, τον Ντόιλ κ.ά.). Η λογοτεχνία, κατά τον Έκο, παράγει «κόσμους» που λειτουργούν παράλληλα με την πραγματικότητα. Επίσης μελετά τη λογοτεχνία ως σύστημα σημείων. Εμβαθύνει στη σχέση γλώσσας και νοήματος, στη συνεργασία συγγραφέα – αναγνώστη, στην ιδέα του «εμπειρικού» και «υπονοούμενου» αναγνώστη, στη διαδικασία ερμηνείας και τα όριά της. Ο Έκο απορρίπτει τόσο τον απόλυτο σχετικισμό («όλα επιτρέπονται») όσο και τον δογματισμό («υπάρχει μία αληθινή ερμηνεία»). Μερικά δοκίμια αναφέρονται στη δική του συγγραφική εμπειρία. Ο Έκο εξηγεί την κατασκευή μύθων και χαρακτήρων, τη σχέση του συγγραφέα με τις πηγές του, τη μεθοδολογία συγγραφής των δικών του μυθιστορημάτων, την αναγκαιότητα της εσωτερικής λογικής σε κάθε αφήγηση. Προσφέρει έτσι ένα «παρασκήνιο» για το πώς δημιουργεί ο ίδιος λογοτεχνικούς κόσμους. Θεωρεί τη λογοτεχνία ως εργαστήριο σκέψης. Υποστηρίζει ότι τα λογοτεχνικά κείμενα μας μαθαίνουν να σκεφτόμαστε κριτικά, είναι για τον αναγνώστη προσωπικές ασκήσεις ενσυναίσθησης, διατηρούν μνήμες που διαφορετικά θα χάνονταν, λειτουργούν ως πεδίο πολιτισμικής διαπραγμάτευσης. Δίνει ιδιαίτερο βάρος στο πώς τα κείμενα μας «εκπαιδεύουν» να κατανοούμε την πολυπλοκότητα του κόσμου.

Το βιβλίο ισορροπεί ανάμεσα στην ακαδημαϊκή ανάλυση, στο δοκιμιακό ύφος και στη πνευματώδη, ειρωνική γραφή του Έκο. Παρά την θεωρητικό του πλαίσιο, παραμένει ιδιαίτερα αναγνώσιμο χάρη στα παραδείγματα, τις αναφορές, την αφήγηση και το χιούμορ. Αν ενδιαφέρεστε για τη λογοτεχνική θεωρία ή θέλετε να κατανοήσετε βαθύτερα τη σχέση ανάμεσα στην ανάγνωση, την ερμηνεία και την αφήγηση σας το προτείνω ανεπιφύλακτα. Εκδόθηκε στη χώρα μας από τα Ελληνικά Γράμματα το 2002.