1974: Άλλαξαν τον τρόπο σκέψης μας για την επιστημονική φαντασία, τα μέσα ενημέρωσης, τη φιλοσοφία, τη κατασκοπεία και τη μετανάστευση.

Ο αναρχικός των δύο κόσμων  (The Dispossessed) (Ούρσουλα Κ. Λε Γκεν - 1974) Μέσα από την αντιπαραβολή δύο αντίθετων εξωγήινων πολιτισμών (καπιταλιστικού και ελευθεριακού), το έργο εξετάζει την πολιτική ουτοπία, την ηθική της επιστήμης και το υπαρξιακό κόστος της ελευθερίας. Είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της επιστημονικής φαντασίας όλων των εποχών, που ανύψωσε το είδος σε λογοτεχνικό επίπεδο. Εδειξε ότι η ΕΦ μπορεί να είναι από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για κοινωνιολογική και πολιτική κριτική.

Ανήκει στον χώρο της ΕΦ, αλλά ξεπερνά τα όρια της, μετατρέποντας τον φανταστικό κόσμο σε εργαστήριο πολιτικών, κοινωνικών και φιλοσοφικών ιδεών. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε δύο πλανήτες: τον Ανάρρες, όπου επικρατεί μια αναρχοκομμουνιστική κοινωνία χωρίς κράτος και ιεραρχία, και τον Ουράς, που θυμίζει τον δικό μας κόσμο, με καπιταλισμό, ανισότητες και κρατική εξουσία.

Κεντρικός ήρωας είναι ο φυσικός Σεβέκ, ο οποίος επιχειρεί να γεφυρώσει τα δύο συστήματα, μεταφέροντας τη θεωρία του για τον «συγχρονιστή» - μια επαναστατική επιστημονική ανακάλυψη που μπορεί να αλλάξει την επικοινωνία και την κατανόηση στο σύμπαν. Μέσα από την πορεία του, η Λε Γκεν θέτει πολλαπλά κοινωνικά και φιλοσοφικά ερωτήματα. Δεν εφευρίσκει απλώς μια ουτοπία, αλλά δημιουργεί μια "διφορούμενη ουτοπία"( όπως αναφέρει και ο υπότιτλος). Η δομή του μυθιστορήματος είναι εξαιρετικά καινοτόμα: τα κεφάλαια εναλλάσσονται ανάμεσα στον πλανήτη Ανάρρες και στον πλανήτη Ουράς, ακολουθώντας τη ζωή του φυσικού Σεβέκ. Αυτή η αφηγηματική τεχνική επιτρέπει μια συνεχή, διαλεκτική σύγκριση των δύο κόσμων, χωρίς να προτείνει εύκολες απαντήσεις. Η γλώσσα είναι λιτή και αποτελεσματική, ανταποκρινόμενη στην αισθητική της κοινωνίας του Ανάρρες.

Θεωρείται το κορυφαίο πολιτικό και ουτοπικό μυθιστόρημα της Λε Γκεν. Αναδεικνύει την επιστημονική φαντασία ως μέσο στοχασμού για τα καίρια ζητήματα της κοινωνικής οργάνωσης. Εξετάζει βαθιά φιλοσοφικά ερωτήματα: Τι είναι η ελευθερία; Ποια είναι η σχέση του ατόμου με την κοινωνία; Πώς γεννιέται η ιδιοκτησία και η ιεραρχία; Το βιβλίο είναι μια πυκνή μελέτη για τα κοινωνικά συστήματα, την αλλοτρίωση, την ατομική δημιουργία και την αντίσταση. Επίσης, με τη διπλή αφήγηση —παράλληλη παρουσίαση των δύο πλανητών— η συγγραφέας αποφεύγει να προσφέρει εύκολες απαντήσεις, δείχνει ότι κάθε κοινωνικό σύστημα έχει αδυναμίες, και ότι η ουτοπία είναι μια συνεχής διαδικασία, όχι ένας τελικός προορισμός.

Το μυθιστόρημα έχει επηρεάσει πολιτικές συζητήσεις, ενώ συγχρόνως αποτελεί και φιλοσοφική αλληγορία για την ίδια τη φύση της επιστήμης και της δημιουργικότητας. Δεν είναι μόνο ένα αφήγημα επιστημονικής φαντασίας, αλλά και μια επίκληση για το πώς μπορεί να υπάρξει μια πιο δίκαιη κοινωνία, με επίγνωση όμως ότι κάθε ανθρώπινη οργάνωση έχει το κόστος της.

Επηρέασε αμέτρητους συγγραφείς και άνοιξε το δρόμο για το "Νέο Κύμα" (New Wave) της ΕΦ, που επικεντρώνεται περισσότερο στις κοινωνικές επιστήμες παρά σε θέματα τεχνολογίας. Οι προβληματισμοί του για την κλιματική αλλαγή, την κοινωνική ανισότητα, τον καταναλωτισμό και τη φύση της επαναστατικής δράσης είναι πιο επίκαιροι ποτέ. Συνεχίζει να είναι βασικό ανάγνωσμα τόσο στη λογοτεχνία όσο και σε ακαδημαϊκούς κύκλους πολιτικών επιστημών. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1980 από τις εκδόσεις Κάκτος.

By Lukas Frese

Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ (Χάινριχ Μπελ – 1974) Περιγράφει πώς μια αθώα γυναίκα, γίνεται θύμα του κίτρινου τύπου λόγω της φιλίας της με έναν εγκληματία. "Τα άτομα και οι δράσεις αυτής της αφήγησης είναι φανταστικά. Οποιαδήποτε ομοιότητα με τις πρακτικές της εφημερίδας Bild δεν είναι ούτε τυχαία ούτε σκόπιμη, είναι απλά αναπόφευκτη". Είναι ένα από τα καθοριστικά έργα της γερμανικής μεταπολεμικής λογοτεχνίας και μια άμεση, δυνατή πολιτική παρέμβαση. Επηρέασε βαθιά τη δημοσιογραφική κριτική και τον ρόλο των ΜΜΕ στη δημοκρατική κοινωνία. Ο όρος "Καταρίνα Μπλουμ" έγινε συνώνυμο του θύματος δημοσιογραφικής δυσφήμισης και ηθικού πανικού.

Η ιστορία αφηγείται τη ζωή της Καταρίνα Μπλουμ, μιας νέας γυναίκας που βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο ενός σκανδάλου. Αφού περνά μια νύχτα με έναν άνδρα που καταζητείται από την αστυνομία, τα κίτρινα έντυπα ξεκινούν έναν ανελέητο πόλεμο εναντίον της, παρουσιάζοντάς την ως εγκληματία και ελευθέρων ηθών, καταστρέφοντας την υπόληψή της. Η Μπλουμ, μια γυναίκα με ήσυχη και αξιοπρεπή ζωή, μετατρέπεται σε θύμα της βίας της «δημοσιογραφίας του σκανδάλου».

Ο Μπελ αναλύει πώς η επιλεκτική, παραπλανητική πληροφόρηση και οι ψευδείς εντυπώσεις μπορούν να καταστρέψουν όχι μόνο άτομα, αλλά και την ίδια τη δημοκρατική κοινωνία. Η σημασία του έργου είναι διπλή: Καταγγέλλει την ανευθυνότητα και την εμπορευματοποίηση της ενημέρωσης, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο της χειραγώγησης και προβληματίζει γύρω από το ζήτημα της ατομικής αξιοπρέπειας σε σύγκρουση με την ανεξέλεγκτη δύναμη της δημοσιότητας. Εξετάζει τη διαφθορά της εξουσίας, την αυθαίρετη άσκηση κρατικής βίας, την ηθική των ΜΜΕ και την καταστροφή της ιδιωτικής ζωής ενός ατόμου από αφανείς δυνάμεις. Είναι μια οξυδερκή κριτική στον κρατικό μηχανισμό και στον ηθικό πανικό της μεσαίας τάξης της Γερμανίας των αρχών της δεκαετίας του '70 (εποχή της Φράξιας Κόκκινου Στρατού).

Λογοτεχνικά, το βιβλίο ξεχωρίζει για τον «ψευδο-ντοκιμαντερίστικο» τρόπο αφήγησης: η ιστορία παρουσιάζεται μέσα από υποτιθέμενες καταθέσεις, αστυνομικές αναφορές και δημοσιογραφικά κείμενα. Αυτό το ύφος ενισχύει την αίσθηση αντικειμενικότητας, ενώ στην πραγματικότητα αποκαλύπτει τον μηχανισμό κατασκευής της «αλήθειας». Το μυθιστόρημα μιμείται την τόνο και τη δομή μιας δημοσιογραφικής αναφοράς ή ενός εγκληματολογικού αρχείου. Η γλώσσα είναι σκόπιμα ψυχρή, "αντικειμενική" και γεμάτη "γεγονότα", παρουσιάζοντας μια απότομη αντίθεση με τη ψυχολογική τρομοκρατία που διαπράττουν οι εφημερίδες (και τα κανάλια). Αυτή η τεχνική απομυθοποιεί τη δημοσιογραφική γλώσσα και αποκαλύπτει την υποκειμενικότητα και τη δολοπλοκία που κρύβεται πίσω από την επιφανειακή "αντικειμενικότητα".

Τα θέματα του είναι δυστυχώς επίκαιρα μέχρι σήμερα, ιδιαίτερα στην εποχή των κοινωνικών δικτύων και των "fake news". Αποτελεί μια προφητική προειδοποίηση για το πώς τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να δημιουργήσουν και να καταστρέψουν ζωές, δουλειές και προσωπικότητες, ένα ζήτημα που αγγίζει κάθε σύγχρονη χώρα. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1975 από τις εκδόσεις Θεμέλιο.

Ζήσε και Θυμήσου (Βαλεντίν Ρασπούτιν – 1974) Ένα ισχυρό και συγκινητικό έργο που εξετάζει τα βαθιά ηθικά ερωτήματα που προκύπτουν σε κρίσιμους καιρούς. Με τη λυρική του γλώσσα και το ψυχολογικό του βάθος, εδραίωσε τον συγγραφέα ως έναν από τους πιο σημαντικούς Ρώσους συγγραφείς του 20ού αιώνα και το έργο ως κλασικό της ρωσικής λογοτεχνίας

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στο τελευταίο στάδιο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στην παγωμένη Σιβηρία και αφηγείται την τραγική ιστορία του Αντρέι Γκουσκόβ, ενός νεαρού στρατιώτη και της γυναίκας του, Νάστια. Ο Αντρέι, τραυματισμένος και γεμάτος νοσταλγία, λιποτακτεί από το μέτωπο. Κρυφά επιστρέφει στο χωριό του, αλλά δεν τολμά να εμφανιστεί δημόσια. Κρύβεται σε μια απομακρυσμένη καλύβα στις όχθες του ποταμού Ανγκαρά, και μόνο η Νάστια γνωρίζει για την ύπαρξή του. Αυτή γίνεται ο μοναδικός του συνεργός, φέρνοντας του φαγητό, ρούχα και θέρμη, ζώντας ένα διπλό, εξαντλητικό ψέμα μπροστά σε ολόκληρη την κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των γονιών της. Η αγάπη της Ναστα για τον άνδρα της έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το αίσθημα του καθήκοντος και τη νομοταγή συνείδηση της κολεκτιβιστικής κοινωνίας. Κάθε της επίσκεψη στον Αντρέι είναι γεμάτη φόβο και ανυπομονησία, και κάθε της στιγμή στο χωριό γίνεται δοκιμασία υποκρισίας. Ο Αντρέι, από την πλευρά του, βαθιά πληγωμένος από το αίσθημα της ενοχής και την απώλεια της αξιοπρέπειάς του, γίνεται όλο και πιο αγχώδης, εγωκεντρικός και σχεδόν "θηριώδης", συγχωνεύοντας τον εαυτό του με το άγριο περιβάλλον της φύσης. Η τραγωδία του ζευγαριού κλιμακώνεται όταν η Νάστια μένει έγκυος. Η εγκυμοσύνη αυτή, που θα έπρεπε να είναι πηγή χαράς, γίνεται η πηγή της καταστροφής τους, καθώς είναι αδύνατον να κρυφτεί και αποτελεί μια ζωντανή απόδειξη της μυστικής επαφής της με τον "προδότη". Το τέλος είναι καταστροφικό, υπογραμμίζοντας την παντελή αδυναμία διαφυγής από το κοινωνικό και ηθικό πλαίσιο.

Είναι ένα αριστούργημα της λογοτεχνικής τάσης των «Χωρικών Συγγραφέων» (Деревенская проза). Η σημασία του υπερβαίνει την απλή αφήγηση ενός δράματος, καθώς λειτουργεί σε πολλά επίπεδα:

Σε αντίθεση με πολλά επίσημα σοβιετικά έργα που δείχνουν τον πατριωτικό ηρωισμό, ο Ρασπούτιν εστιάζει στις τραυματικές πτυχές του πολέμου. Δείχνει πώς το τραύμα δεν είναι μόνο σωματικό, αλλά και ψυχολογικό, ικανό να οδηγήσει έναν συνηθισμένο άνθρωπο σε πράξεις απελπισίας που τον αποξενώνουν από την ανθρωπιά και την κοινωνία του. Το κύριο θέμα του βιβλίου είναι το ηθικό δίλημμα. Το έργο δεν δικαιολογεί τη λιποταξία, ούτε καταδικάζει ξεκάθαρα την πίστη της γυναίκας του. Αντίθετα, εμβαθύνει στην τραγική της θέση: η αγάπη της για τον άνδρα της την ωθεί να προδώσει ό,τι έχει μάθει να σέβεται. Το βιβλίο είναι μια δυνατή μελέτη για το βάρος της συνείδησης και την καταστροφική σύγκρουση μεταξύ προσωπικών συναισθημάτων και κοινωνικών υποχρεώσεων. Η φύση της Σιβηρίας δεν είναι απλά σκηνικό. Είναι ένας ενεργός χαρακτήρας, μια αμείλικτη και ηθικά ουδέτερη δύναμη που αντανακλά τις ψυχικές καταστάσεις των ηρώων. Η καλύβα του Αντρέι γίνεται σύμβολο της απομόνωσης και της ηθικής πτώσης του, ενώ ο ποταμός Ανγκαρά συμβολίζει τη ροή του χρόνου και την αναπόφευκτη αποκάλυψη της αλήθειας.

Μέσα από την ιστορία αυτή, ο Ρασπούτιν κάνει έμμεση κριτική σε κάθε κοινωνία. Η απόλυτη καταδίκη του λιποτάκτη, χωρίς καμία προσπάθεια κατανόησης, και η απόλυτη απομόνωση στην οποία οδηγείται το ζευγάρι, δείχνουν την αδυναμία κάθε συστήματος να αντιμετωπίσει την ατομική τραγωδία και την ανθρώπινη αδυναμία.

Felix Edouard Vallotton. Black &White. 1913

Πολίτης Δεύτερης Κατηγορίας (Μπούτσι Εμετσέτα - 1974). Το ημι-αυτοβιογραφικό αυτό μυθιστόρημα ακολουθεί τη ζωή της Ατά, μιας νεαρής Νιγηριανής γυναίκας, από την παιδική της ηλικία στο Λάγος της δεκαετίας του 1940 μέχρι τη ζωή της ως μετανάστρια στο Λονδίνο της δεκαετίας του 1960.

Η Ατά ονειρεύεται από παιδί να πάει στην «Αγγλία του Βιβλίου», μια χώρα μόρφωσης και ευκαιριών. Ωστόσο, όταν πραγματικά μεταναστεύει για να ενωθεί με τον σύζυγό της, Φράνσις, η πραγματικότητα είναι σκληρή. Αντί για τον παράδεισο, βρίσκει ένα ψυχρά εχθρικό περιβάλλον, βαθιό ρατσισμό και μια πατριαρχική κοινωνία εντός της νιγηριανής διασποράς. Ο Φράνσις αποδεικνύεται απρόθυμος και βίαιος σύζυγος που υποβαθμίζει τις φιλοδοξίες της και την κάνει να νιώθει ακόμη πιο μόνη. Παρά τις απίστευτες δυσκολίες - φτώχεια, κακοποίηση, την προθυμία του συζύγου της να ξοδέψει τα λεφτά για τα δίδακτρα της σε τυχερά παιχνίδια - η Ατά δείχνει αξιοθαύμαστη ανθεκτικότητα και αποφασιστικότητα, πολεμώντας ακλόνητα για να κάνει το όνειρό της για εκπαίδευση και αυτονομία πραγματικότητα.

Είναι ένα θεμελιώδες έργο της μετα-αποικιακής λογοτεχνίας και του φεμινισμού. Η Emecheta δίνει φωνή στη διπλά μαρτυρική εμπειρία μιας μαύρης γυναίκας: η καταπίεση λόγω φύλου (από τη δική της κουλτούρα και τον σύζυγό της) και η καταπίεση λόγω φυλής (από την αγγλική λευκή κοινωνία). Το μυθιστόρημα αντικρούει ριζικά τη ρομαντικοποιημένη εικόνα της μητρόπολης που υπήρχε στις αποικίες, αποκαλύπτοντας την πικρή αλήθεια του ρατσισμού και των οικονομικών δυσκολιών. Είναι μια ιστορία επιβίωσης και αυτο-πραγμάτωσης που αγγίζει θέματα ταυτότητας, μεταναστευτικής εμπειρίας και της αναζήτησης για έναν τόπο στον κόσμο. Ενώ η γλώσσα είναι άμεση και ρεαλιστική, η καινοτομία του βιβλίου έγκειται στη φωνή και στην προοπτική. Είναι ένα από τα πρώτα και πιο ισχυρά μυθιστορήματα που αφηγούνται την εμπειρία μιας Νιγηριανής μετανάστριας στη μεταπολεμική Βρετανία από την οπτική γωνία μιας μαύρης γυναίκας. Η Emecheta σπάει τον ευρωκεντρικό λογοτεχνικό κανόνα και εισάγει μια ριζικά νέα αφηγηματική θέση, που συνδυάζει τα προβλήματα του ρατσισμού με αυτά της πατριαρχίας.

Θεμελιώδες κείμενο τόσο της λογοτεχνίας της μαύρης διασποράς όσο και του φεμινισμού. Έδωσε φωνή σε μια διπλά περιθωριοποιημένη εμπειρία (μαύρη, γυναίκα, μετανάστρια) και άνοιξε το δρόμο για μια ολόκληρη γενιά συγγραφέων από την Αφρική και τη διασπορά. Είναι ένα κύριο έργο για τη δημιουργία του χώρου της "Μετα-αποικιακής Λογοτεχνίας".

Επικεντρώνεται στα αλληλένδετα συστήματα καταπίεσης: ο ρατσισμός όχι μόνο της βρετανικής ελίτ αλλά και όλης της  κοινωνίας απέναντι στους "άλλους", και ο σεξισμός τόσο της βρετανικής όσο και της αφρικανικής κοινωνίας απέναντι στη γυναίκα. Διερευνά τη νοσταλγία, τη θέληση για εκπαίδευση, τη βία μέσα στο γάμο και την αδιάκοπη προσπάθεια μιας γυναίκας να εξασφαλίσει αυτονομία και αξία.

Η συζήτηση για τη μετανάστευση, τον ρατσισμό και την ενδο-οικογενειακή βία παραμένουν κεντρικά ζητήματα στις σύγχρονες κοινωνίες. Η απλή, αλλά βαθιά συγκινητική αφηγηματική φωνή της Εμετσέτα καθιστά το βιβλίο ένα ισχυρό και βιογραφικά εμπνευσμένο έργο μιας εμπειρίας που συνεχίζει να επαναλαμβάνεται, καθιστώντας το διαχρονικό.

By unknown

Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάϊλυ (Τζον Λε Καρέ - 1974) Μια συναρπαστική κατασκοπική περιπέτεια με κοινωνικοπολιτικά σχόλια και φιλοσοφικούς στοχασμούς για τη σκοτεινή εποχή που ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν στην κορύφωσή του. Ο συγγραφέας αναμόρφωσε το κατασκοπευτικό μυθιστόρημα, αντικαθιστώντας τη περιπετειώδη δράση με ψυχολογικό βάθος, γκρίζα ηθική και βαθιά απογοήτευση.  

Στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου, η Βρετανική Μυστική Υπηρεσία (γνωστή ως «Το Τσίρκο») βρίσκεται σε κρίση μετά από μια παταγώδη αποτυχία. Ο γηραιός, αλλά εξαιρετικά ευφυής εκπαιδευτής κατασκόπων Σμάϊλυ, «με το βλέμμα της κουκουβάγιας και τα γυαλιά από χοντρό σκελετό» και την αντιδιαμετρικά αντίθετη προσωπικότητα από του  υπερ-κατάσκοπου Τζέιμς Μποντ, μετά την αποτυχία του σε μια επιχείρηση, βρίσκεται παροπλισμένος στο γραφείο του στο Λονδίνο. Όμως όταν αντιληφθεί ότι υπάρχει ένας διπλός πράκτορας στα ανώτερα κλιμάκια της υπηρεσίας που διαρρέει απόρρητες πληροφορίες προς τη Σοβιετική Ένωση θα αναλάβει να ξετρυπώσει τον «τυφλοπόντικα». Ο Σμάϊλυ, αντί για δράση και βία, χρησιμοποιεί το μυαλό του, την εξαιρετική μνήμη του και την κατανόηση της ανθρώπινης ψυχολογίας. Η έρευνά του τον οδηγεί σε ένα δίκτυο προδοσιών, προσωπικών φιλοδοξιών και πικρών αναμνήσεων από το παρελθόν, καθώς εξετάζει τέσσερις κύριους υπόπτους, όλους πρώην συνάδελφούς του.

Το μυθιστόρημα επαναπροσδιόρισε το είδος του κατασκοπευτικού θρίλερ. Ο Λε Καρέ, έχοντας ο ίδιος εργαστεί στο MI6, απομακρύνθηκε από το γκλάμουρ και μαχητικό ύφος του Τζέιμς Μποντ και δημιούργησε έναν ρεαλιστικό, γκριζο και ηθικά διφορούμενο κόσμο. Εδώ, ο πραγματικός εχθρός δεν είναι μόνο οι Σοβιετικοί, αλλά και η γραφειοκρατία, η εσωτερική προδοσία και οι προσωπικές αδυναμίες. Ο Σμάϊλυ είναι ένας αντι-ήρωας: ήσυχος, χωρίς φυσική αίγλη, αλλά με πνευματική ανωτερότητα. Το βιβλίο είναι ένας πολύπλοκος ψυχολογικός γρίφος που εμβαθύνει στη μελαγχολία και την κουρασμένη ατμόσφαιρα της Βρετανίας μετά την αποικιοκρατική της δόξα. Είναι μια λογοτεχνική αναφορά για την πίστη, την προδοσία και το τίμημα της υπηρεσίας σε έναν κόσμο χωρίς ξεκάθαρα ηθικά όρια.

By Neuro Traveler

Η ιστορία (Έλσα Μοράντε - 1974) Ένα επικό και τραγικό μυθιστόρημα για τη ζωή μιας δασκάλας και των γιων της κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον Β'ΠΠ. στην Ιταλία. Θεωρείται ως το πιο διάσημο και αμφιλεγόμενο έργο της. Κάθε μία από τις 8 ενότητες του προλογίζεται από μια ακρίβεια μακρο-ιστορικών γεγονότων που έλαβαν χώρα στα χρόνια των περιπετειών της ηρωϊδας, συνήθως από αντικαθεστωτική οπτική. Η αφηγήτρια διακόπτει συχνά αυτή τη φανταστική αφήγηση για να σημειώσει πώς η δική της έρευνα επαληθεύει τις υποκειμενικές αναφορές των χαρακτήρων. Από αυτές τις διακοπές είναι σαφές ότι η αφηγήτρια πρέπει να είναι ένας χαρακτήρας του μυθιστορήματος, που όμως δεν αποκαλύπτεται ποτέ. Τα θεματικά του πεδία είναι ο πόλεμος, η βία, η καταστροφή, και η εμβληματική τους επιρροή στην ανθρώπινη μοίρα.

Είναι ένα βιβλίο τεράστιου λογοτεχνικού και ηθικού βάρους, με μεγάλη απήχηση στην Ιταλία. Ενσωματώνει ιστορικό χρονικό, μυθοπλασία και σχεδόν βιβλικό ύφος. Είχε τεράστια επιρροή στο ιταλικό και ευρύτερα ευρωπαϊκό μυθιστόρημα και επηρέασε τον τρόπο που η λογοτεχνία μπορεί να προσεγγίσει την Ιστορία μέσα από τις ζωές των «μικρών» ανθρώπων. Διάρκεια: Έχει αντέξει ως κλασικό κείμενο του 20ού αιώνα.

Συνάντησε σκληρή κριτική από «προοοδευτικούς παντογνώστες», οι οποίοι αμφισβήτησαν τα έντονα αντικαθεστωτικά του θέματα, αν και πιο αντικειμενικοί κριτικοί είπαν ότι «ενσαρκώνει το ιδανικό λογοτεχνικό έργο» της απογοήτευσης στα μέσα του 20ού αιώνα.

Τα σκυλιά του πολέμου (Ρόμπερτ Στόουν) Δυνατό μυθιστόρημα για την κληρονομιά του πολέμου του Βιετνάμ και την πτώση των Αμερικανικών ιδεωδών. Είναι μια σκοτεινή, δυναμική προσωπική τραγωδία με μεγάλη λογοτεχνική του αξία, αλλά πιο "αμερικανική" θεματική εστίαση.

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στα τέλη της δεκαετίας του 1970, στη σκιά του πολέμου του Βιετνάμ. Ο Τζον ένας διστακτικός και κυνικός δημοσιογράφος, αναλαμβάνει να μεταφέρει μια μεγάλη ποσότητα ηρωίνης από τη Σαϊγκόν στις Ηνωμένες Πολιτείες για λογαριασμό της γυναίκας ενός φίλου του. Η υλοποίηση αυτής της συμφωνίας γρήγορα μετατρέπεται σε έναν εφιάλτη βίας και παράνοιας. Μόλις η ηρωίνη φτάσει στην Καλιφόρνια, ο Τζον  και η ερωμένη του Μάρτζι, βρίσκονται στο στόχαστρο ανελέητων και βίαιων εγκληματιών που θέλουν τα ναρκωτικά για αυτούς.  Πρέπει να σας πούμε ότι όλα τελειώνουν άσχημα;  Ή ότι η ηρωίνη είναι το δηλητήριο που ήρθε στο σπίτι, όπως ο πόλεμος, για να μολύνει ένα ήδη ζοφερό και πριονισμένο κοινωνικό τοπίο;

Το μυθιστόρημα είναι μια αμείλικτη καταδίωξη μέσα σε μια Αμερική που φαίνεται να έχει χάσει κάθε ηθικό προσανατολισμό, όπου ο πόλεμος στο Βιετνάμ δεν είναι πια ένα απομακρυσμένο γεγονός, αλλά μια «μολυσματική» βία που έχει διαρρεύσει πίσω στην πατρίδα.

Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα για τη λογοτεχνική αντιμετώπιση του Βιετνάμ. Ο Robert Stone χρησιμοποιεί τη δομή ενός νουάρ θρίλερ για να εξερευνήσει βαθύτερα φιλοσοφικά ερωτήματα για το κακό, την απόγνωση και την πτώση του αμερικανικού ονείρου. Οι χαρακτήρες είναι καταδικασμένοι, ψάχνοντας για νόημα μέσω ναρκωτικών, σεξ και βίας σε έναν κόσμο που φαίνεται να έχει ξεμείνει από πνευματικούς πόρους. Το μυθιστόρημα είναι μια πικρή κριτική στην αμερικανική κοινωνία της εποχής, υπογραμμίζοντας πώς η τραυματική εμπειρία του πολέμου διαβρώνει τα ηθικά θεμέλια του ατόμου και της χώρας. Η γραφή του Στόουν είναι σκληρή, ρεαλιστική και γεμάτη με μια βαθιά αίσθηση μοιρολατρίας.

Ορίζοντες του κόσμου (Κώστας Αξελός) Δείχνει την ωριμότητα του συγγραφέα τόσο στη σκέψη όσο και στη γλώσσα. Ενσωματώνει την αυστηρότητα του φιλοσοφικού στοχασμού με την ευαισθησία της λογοτεχνικής γραφής, μετατρέποντας τη φιλοσοφία σε ποιητικό ταξίδι. Ο ορίζοντας, ως σύμβολο ανοιχτότητας και διαρκούς αναζήτησης, αποτελεί τον άξονα γύρω από τον οποίο οργανώνεται το κείμενο. Έτσι, ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με μια διπλή εμπειρία: τη διανοητική πρόκληση της φιλοσοφίας και τη συγκινησιακή δύναμη της λογοτεχνίας

Αποτελεί μία από τις πιο ώριμες στιγμές της σκέψης του και συγχρόνως ένα κείμενο που συνθέτει φιλοσοφία και λογοτεχνία. Εδώ, η φιλοσοφία δεν λειτουργεί απλώς ως αναλυτικό εργαλείο ή ως θεωρητικό οικοδόμημα, αλλά μεταμορφώνεται σε ποιητικό βλέμμα. Ο αναγνώστης, ολοκληρώνοντας την ανάγνωση, δεν μένει με ένα κλειστό σύστημα απαντήσεων· μένει με εικόνες, ρυθμούς, ατμόσφαιρες και έναν τρόπο θέασης του κόσμου. Αυτό ακριβώς προσδίδει στο έργο τη διττή του αξία: φιλοσοφικό στοχασμό και λογοτεχνική εμπειρία μαζί.

Κεντρικός άξονας του έργου είναι η εικόνα του ορίζοντα. Ο ορίζοντας δεν παρουσιάζεται ως σταθερό όριο, αλλά ως γραμμή που διαρκώς μετακινείται, ως ανοιχτή δυνατότητα. Πρόκειται για ένα σύμβολο που συνδυάζει το απτό και το αφηρημένο: από τη μια είναι φυσικό τοπίο (ουρανός, θάλασσα, γη), από την άλλη δηλώνει το άνοιγμα της σκέψης προς νέες προοπτικές και άγνωστες κατευθύνσεις. Αυτή η διπλή διάσταση είναι που δίνει στο έργο ποιητικό χαρακτήρα. Ο ορίζοντας είναι υπόσχεση που δεν ολοκληρώνεται ποτέ, σημείο φυγής που παραμένει πάντοτε μπροστά, καλώντας τον αναγνώστη σε διαρκή περιπλάνηση.

Σε αντίθεση με τα προηγούμενα έργα του, όπου κυριαρχούν έννοιες όπως η «πλανητική σκέψη» ή το «παιχνίδι» σε πιο αφηρημένο επίπεδο, εδώ η γλώσσα αποκτά ιδιαίτερο λυρισμό. Οι φράσεις έχουν εσωτερική μουσικότητα, με ρυθμό που παραπέμπει περισσότερο σε ποιητική σύνθεση παρά σε ακαδημαϊκή πρόζα. Ο αναγνώστης βιώνει το κείμενο όχι μόνο ως στοχασμό αλλά και ως αισθητική εμπειρία, όπου η γλώσσα δημιουργεί εικόνες και υποβάλλει συγκίνηση. Το ύφος αυτό καθιστά το βιβλίο μοναδικό: δεν πρόκειται απλώς για στοχαστικό δοκίμιο, αλλά για ποιητική αφήγηση που αναπαριστά την ανοιχτότητα του κόσμου.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του έργου είναι η θέση του «στα όρια». Το κείμενο ισορροπεί ανάμεσα σε στοχασμό και αφήγηση, σε έννοια και εικόνα, σε αυστηρότητα και λυρισμό. Ο Αξελός δεν επιδιώκει να δώσει ολοκληρωμένα θεωρητικά συστήματα, αλλά να καλλιεργήσει μια στάση αναζήτησης, μια εμπειρία διαρκούς προβληματισμού και περιπλάνησης. Έτσι, μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους: ως φιλοσοφικό έργο που ανοίγει ερωτήματα για τον κόσμο, την αλήθεια και την ύπαρξη· και ως λογοτεχνικό έργο που παρασύρει τον αναγνώστη σε μια ποιητική περιδιάβαση. Στο επίκεντρο των αναζητήσεών του εξακολουθεί να βρίσκεται το «παιγνίδι του συνόλου των συνόλων», ιδίως στη συνάρτησή του με το ερώτημα για το «τέλος της ιστορίας». Τούτο αναδιατυπώνεται απερίφραστα ως εξής: «Δεδομένου ότι όλα έχουν ήδη ειπωθεί και αντικρουσθεί, σε μια συγκεκριμένη γλώσσα, τη γλώσσα κυρίως της μεταφυσικής φιλοσοφίας και τη γλώσσα της αντιφιλοσοφίας που ανατρέπει τη μεταφυσική, υπάρχει ακόμα κάτι τι να ειπωθεί ­ και σε ποια γλώσσα;»

Αυτό που το διαφοροποιεί από άλλα φιλοσοφικά κείμενα είναι η αισθητική του αξία. Η γραφή του Αξελού δεν περιορίζεται σε περιγραφές ή σε αφηρημένες έννοιες· δημιουργεί ρυθμούς, εικόνες και συμβολισμούς που θυμίζουν ποιητικό κείμενο. Ο κόσμος παρουσιάζεται όχι ως αντικείμενο ψυχρής ανάλυσης, αλλά ως ανοιχτό τοπίο όπου η σκέψη περιπλανιέται όπως ο ταξιδιώτης στον δρόμο. Ο αναγνώστης δεν «κατακτά» γνώση με την κλασική έννοια, αλλά μετέχει σε μια εμπειρία όπου η ίδια η φιλοσοφία γίνεται αισθητικό γεγονός.

Κορτάσαρ, Λιόσα, Βόνεγκατ, Μπέρτζες, Κανταρέ αλλάζουν τη μορφή, τη γλώσσα και τις τεχνικές της λογοτεχνίας το 1963

Το κουτσό (Χούλιο Κορτάσαρ) Το Rayuela αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά μυθιστορήματα της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας και θεωρείται κορυφαίο δείγμα του λεγόμενου «Λατινοαμερικανικού Μπουμ». Ο Χούλιο Κορτάσαρ επιχειρεί εδώ να καταργήσει τις παραδοσιακές φόρμες αφήγησης και να προσφέρει στον αναγνώστη ένα έργο ανοιχτό, πειραματικό και διαδραστικό. Το ίδιο το μυθιστόρημα έχει διπλή δομή: μπορεί κανείς να το διαβάσει με τον συμβατικό τρόπο, ακολουθώντας τα κεφάλαια με τη φυσική τους σειρά, ή ακολουθώντας μια εναλλακτική αλληλουχία που προτείνει ο συγγραφέας στον «πίνακα οδηγιών» στην αρχή. Έτσι μοιάζει με παιχνίδι, σαν το παιδικό «κουτσό» (εξ ου και ο τίτλος).

Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από τον Οράσιο Ολιβέιρα, έναν Αργεντινό διανοούμενο που ζει στο Παρίσι, και τη σχέση του με τη Μάγκα, μια νεαρή Ουρουγουανή. Ο έρωτάς τους είναι γεμάτος πάθος αλλά και αστάθεια, και γίνεται αφορμή για φιλοσοφικές συζητήσεις και αναζητήσεις. Ο Κορτάσαρ δημιουργεί ένα μωσαϊκό από σκηνές καθημερινότητας, υπαρξιακούς στοχασμούς και ποιητικές εικόνες, που σπάνε κάθε αίσθηση γραμμικής αφήγησης. Στο δεύτερο μέρος, ο Ολιβέιρα επιστρέφει στο Μπουένος Άιρες, όπου η αποξένωση κορυφώνεται, ενώ η τρέλα και η αυτοκαταστροφή μοιάζουν αναπόφευκτες. Εξερευνά βαθιά φιλοσοφικά ερωτήματα: την αναζήτηση της αυθεντικότητας, τη φύση της πραγματικότητας, την αδυναμία επικοινωνίας, την αντιπαράθεση τάξης και χάους (συμβολιζόμενη στα ζεύγη "Παρίσι-Μπουένος Άιρες", "Ολίβια - Μάγκα"). Είναι τόσο μυθιστόρημα όσο και μεταμυθιστόρημα για τη δημιουργία ενός μυθιστορήματος.

 Πρόκειται για έργο-σταθμό που αμφισβήτησε τις κλασικές συμβάσεις του μυθιστορήματος και καθιέρωσε το είδος του «αντι-μυθιστορήματος». Εισήγαγε στον ισπανόφωνο κόσμο έναν μοντερνισμό επηρεασμένο από τον Τζόυς, τον Μπέκετ και τον Σαρτρ, αλλά ταυτόχρονα βαθιά ριζωμένο στη λατινοαμερικανική κουλτούρα. Η έννοια της «συμμετοχής του αναγνώστη» έγινε κεντρική, ο αναγνώστης καλείται όχι απλώς να παρακολουθήσει αλλά να «παίξει» με το κείμενο, να επιλέξει πορεία ανάγνωσης και να συν-δημιουργήσει το νόημα. Επιπλέον, υπήρξε και πολιτική χειρονομία. Ο Κορτάσαρ, ζώντας εξόριστος στο Παρίσι, σχολίαζε την κρίση ταυτότητας της λατινοαμερικανικής διανόησης, την αποξένωση στη μεγαλούπολη, αλλά και τη δυνατότητα μιας νέας, απελευθερωτικής συνείδησης. Η «Κλαμπ ντε λα Σερπέν», η παρέα διανοουμένων του μυθιστορήματος, αποτυπώνει τις ατελέσφορες αναζητήσεις μιας γενιάς που αναζητούσε νόημα στη φιλοσοφία και την τέχνη.

Σήμερα διαβάζεται όχι μόνο ως πρωτοποριακή φόρμα αλλά και ως υπαρξιακός στοχασμός για τη ζωή, την αγάπη και την αναζήτηση του «Άλλου». Η γλώσσα του, γεμάτη λογοπαίγνια, νεολογισμούς και ρυθμούς, εξακολουθεί να ασκεί γοητεία και να εμπνέει νέες γενιές συγγραφέων και αναγνωστών. Πρόκειται για έργο που δεν εξαντλείται ποτέ, ακριβώς γιατί το νόημά του είναι ανοιχτό και μεταβλητό, όπως ένα παιχνίδι που ξαναπαίζεται με κάθε ανάγνωση. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1977 από τις εκδόσεις Εξάντας.

Η πόλη και τα σκυλιά (Μάριο Βάργκας Λιόσα) Πρόκειται για το πρώτο μυθιστόρημα του μετέπειτα Νομπελίστα. Η σημασία του έγκειται στην τολμηρή κοινωνική κριτική και την πρωτοτυπία της τεχνικής, που εισήγαγε. Ήταν ένα από τα ιδρυτικά έργα του Λατινοαμερικανικού Μπουμ και καθιέρωσε τον Βάργκας Λιόσα ως κύριο λογοτεχνικό δημιουργό. Έδωσε στο λογοτεχνικό κανόνα ένα νέο μοντέλο για το πώς μπορεί να αφηγηθεί μια κορυφαία κοινωνική και πολιτική αλληγορία.

Η υπόθεση εκτυλίσσεται στη Στρατιωτική Σχολή Λεόνσιο Πράδο στη Λίμα του Περού, ένα αυταρχικό περιβάλλον όπου η βία, η σκληρότητα και οι ιεραρχίες κυριαρχούν. Καταγράφει τη ζωή μιας ομάδας εφήβων που, μέσα από τελετουργίες ταπείνωσης και εξουσίας, «εκπαιδεύονται» να γίνουν άντρες, συχνά εις βάρος της ατομικότητας και της ευαισθησίας τους. Ο συγγραφέας καταγγέλλει τις στρατιωτικές πρακτικές και εξετάζει βαθιά θέματα ψευτομαγκιάς, βίας, κουράγιου, προδοσίας, και τη διαδικασία δημιουργίας της ταυτότητας υπό καταπιεστικά συστήματα (τη στρατιωτική σχολή ως μικρόκοσμο του αυταρχικού και διεφθαρμένου περουβιανού / λατινοαμερικανικού κοινωνικού ιστού). Το έργο σκανδάλισε στη χώρα του, αντίτυπα του κάηκαν δημόσια, αλλά αναγνωρίστηκε διεθνώς ως ένα από τα ισχυρότερα ντεμπούτα της εποχής.

Είναι ένα αριστούργημα αφηγηματικής τεχνικής. Χρησιμοποιεί την τεχνική του "dialogo corrido" (διάλογοι χωρίς σημάδια οριοθέτησης που συγχωνεύονται με την αφήγηση), εναλλαγές σημείων όρασης, αναδρομικές εικόνες και έναν αφηγητή που αλλάζει προοπτική συνεχώς (αόριστη δεύτερη πτώση, τρίτο πρόσωπο). Η δομή είναι πολύπλοκη και μοντερνιστική. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα της ισπανόφωνης λογοτεχνίας και συνεχίζει να μελετάται εκτενώς. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1976 από τις εκδόσεις Οδυσσέας.

Η φωλιά της γάτας (Κουρτ Βόνεγκατ) Ο συγγραφέας δημιούργησε μια μοναδική, αποσπασματική και ειρωνική αφηγηματική προειδοποίηση. Είναι ένα από τα κύρια έργα που γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ της «υψηλής» λογοτεχνίας και της επιστημονικής φαντασίας, ανυψώνοντας την τελευταία ως σοβαρό μέσο κοινωνικής σάτιρας και φιλοσοφικού προβληματισμού.

Χρησιμοποιεί σύντομα κεφάλαια, σατιρικά στοιχεία, επιστημονική φαντασία και την εφεύρεση μιας νέας θρησκείας για να δομήσει την κριτική του στον ανθρώπινο πολιτισμό. Η γλώσσα είναι ξηρή, σαρδονική και απολύτως αναγνωρίσιμη. Ο αφηγητής ερευνά την κληρονομιά του εφευρέτη της ατομικής βόμβας και «ανακαλύπτει» μια νέα ουσία, τον «πάγο-εννιά», που έχει τη δύναμη να παγώσει ακαριαία όλο το νερό της γης. Επικρίνει πικρά την επιστήμη χωρίς ηθική, τη γελοιότητα του πολέμου, την οργανωμένη θρησκεία και την τάση της ανθρωπότητας για αυτοκαταστροφή, όλα συμπυκνωμένα στο θανατηφόρο «Ice-nine». Η αφήγηση με παρωδία, μαύρο χιούμορ και πικρή ειρωνεία οδηγεί σε μια αποκαλυπτική κατάληξη.

Αποτελεί μια καυστική σάτιρα της επιστήμης και της τυφλής πίστης στην τεχνολογική πρόοδο, αλλά και μια αλληγορία για τη θρησκεία, μέσω της επινόησης της «μποκονονιστικής» πίστης, μιας «νέας» θρησκείας γεμάτης παράδοξες αλήθειες. Ο Βόνεγκατ καταφέρνει να συνδυάσει την ελαφρότητα με τη μεταφυσική αγωνία, προσφέροντας ένα έργο που επηρεάζει ακόμη και σήμερα τη σάτιρα της δυστοπικής λογοτεχνίας.

Η προφητική του φύση για την κλιματική αλλαγή, τους πυρηνικούς κινδύνους και την παραπληροφόρηση το κάνουν πιο επίκαιρο από ποτέ. Επηρέασε γενιές συγγραφέων και διανοούμενων. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1979 από τις εκδόσεις Χατζηνικολή.

Το κουρδιστό πορτοκάλι (Άντονι Μπέρτζες) Από τα πιο προκλητικά μυθιστορήματα του 20^ου αι. Ένα κοινωνικό καθεστώς καθορίζεται μέσω της δημοκρατίας, της κοινωνικής ανοχής και της γλώσσας. Εδώ παρουσιάζονται και τα τρία, με πρώτο τη γλώσσα!

Για να υπαινιχθεί το μοχθηρό σύμπαν του 15χρονου παραβατικού Άλεξ και των δολοφονικών φίλων του, ο Burgess έχει το «Viddy» για το «κοίτα», «horrorshow» για το «καλά» — από τα ρωσικά, "vidit" & "khorosho", που σου δίνουν κάποια ιδέα για το ποιο υβρίδιο πολιτικού συστήματος έχει επικρατήσει. Οι λέξεις τον τοποθετούν σε έναν κόσμο διεφθαρμένων αξιών, βίας και απεριόριστης εφηβικής ανομίας (το ναρκωτικό του είναι «γάλα συν.»). Όταν ο Άλεξ συλλαμβάνεται από τις αρχές και υποβάλλεται σε πειραματική ψυχολογική «αναμόρφωση» για να του δημιουργήσουν ναυτία σε οποιαδήποτε παρόρμηση προς τη βία, το βιβλίο γίνεται διαλογισμός σχετικά με το εάν ένας κόσμος στον οποίο το κακό μπορεί να επιλεχθεί ελεύθερα μπορεί να εξακολουθεί να είναι προτιμότερος από έναν κόσμο στον οποίο επιβάλλεται η καλοσύνη. Η ψυχρή υπέροχη «αμαρτωλή» προσαρμογή του Στάνλεϊ Κιούμπρικ έχει απειλήσει μερικές φορές να επισκιάσει αυτό το σπουδαίο μυθιστόρημα. Μην το αφήσετε να συμβεί.

Η λογοτεχνική σημασία του έργου έγκειται στην εξερεύνηση του προβλήματος της ελευθερίας: είναι προτιμότερο να επιλέγεις το κακό ή να σου αφαιρείται η δυνατότητα επιλογής; Η χρήση μιας εφευρετικής γλώσσας το καθιστά μοναδικό, αυτή δεν είναι απλά ένα στολίδι, αλλά βασικό στοιχείο της εμπειρίας ανάγνωσης, που αναγκάζει τον αναγνώστη να μπει στον κόσμο του ναρκισσιστή, βίαιου πρωταγωνιστή και να τον απομακρυνθεί από αυτόν ταυτόχρονα. Η βία, παρουσιασμένη με μαύρο χιούμορ, προκαλεί τον αναγνώστη να στοχαστεί πάνω στη φύση της ανθρώπινης ηθικής. Αντιμετωπίζει βαθιά ηθικά και φιλοσοφικά διλήμματα: Είναι επιθυμητό να αναγκάζεσαι να κάνεις το καλό; Μπορεί η κοινωνία να θυσιάσει την ανθρώπινη ελευθερία για χάρη της ασφάλειας;

Παραμένει ένα κλασικό της δυστοπικής λογοτεχνίας και μια συνεχής πηγή ακαδημαϊκών και λαϊκών συζητήσεων.  Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1975 από τις εκδόσεις Κάκτος.

Το πρόστιμο (Ζ.Μ.Γ. Λε Κλεζιό) Το πρώτο μυθιστόρημα του μετέπειτα Νομπελίστα παρουσιάζει τον Αντάμ Πολό, έναν νεαρό που ζει στο περιθώριο μιας γαλλικής πόλης. Ο πρωταγωνιστής, αποκομμένος από την κοινωνία, παρατηρεί τους γύρω του με ειρωνική ή κυνική ματιά, ενώ βυθίζεται σε παραληρηματικούς μονολόγους και καταστάσεις αποξένωσης.

Η λογοτεχνική σημασία έγκειται στην ένταξή του στο ρεύμα του «νέου μυθιστορήματος», όπου η πλοκή παραμερίζεται για χάρη της γλώσσας και της εσωτερικότητας. Χαρακτηρίζεται από μια ποιητική, αισθητηριακή και συχνά παραληρηματική γλώσσα που αποτυπώνει την παραλλαγμένη αντίληψη του πρωταγωνιστή. Διασπά τις γραμμικές αφηγηματικές συμβάσεις, μοιάζοντας περισσότερο με ένα εκτεταμένο ποιητικό μονόλογο. Έφερε έναν νέο, πειραματικό ρυθμό στη γαλλική πεζογραφία, επηρεασμένο από τον εξωτισμό και την κριτική στον μοντερνισμό.

Εξερευνά το θέμα της αποξένωσης στην σύγχρονη αστική κοινωνία, την τρέλα, την αναζήτηση για μια πιο αυθεντική σχέση με τον φυσικό κόσμο και την αδυναμία επικοινωνίας. Αποτυπώνει την κρίση ταυτότητας της μεταπολεμικής Ευρώπης, τη μοναξιά στις πόλεις, αλλά και μια υπαρξιακή αναζήτηση που αγγίζει τα όρια της παραφροσύνης. Παρά την πειραματική μορφή, το έργο φανερώνει την κοινωνική και φιλοσοφική διάσταση που θα χαρακτηρίσει όλη τη μετέπειτα πορεία του συγγραφέα. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1978 από τις εκδόσεις Χατζηνικολή.

Ο στρατηγός της στρατιάς των νεκρών (Ισμαήλ Κανταρέ) Ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της αλβανικής λογοτεχνίας. Πίστευε μεν ότι οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και οι Αλβανοί είναι η καρδιά της ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας, αλλά τόλμησε να εξερευνήσει βαριά ιστορικά και πολιτικά θέματα υπό το καθεστώς του Ενβέρ Χότζα.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ένας Ιταλός στρατηγός, συνοδευόμενος από έναν ιερέα που είναι επίσης συνταγματάρχης του ιταλικού στρατού, στέλνεται στην Αλβανία για να εντοπίσει και να περισυλλέξει τα λείψανα των συμπατριωτών του που είχαν πεθάνει κατά τη διάρκεια του πολέμου και να τα επιστρέψει για ταφή στην Ιταλία. Καθώς οργανώνουν την έρευνα και ανασκαφές, αναρωτιούνται για το νόημα του έργου τους. Η πορεία τους μέσα στο αφιλόξενο τοπίο και τις μνήμες του πολέμου γίνεται μεταφορά για το βάρος της ιστορίας, τη ματαιότητα της βίας και τη μνήμη που στοιχειώνει τους λαούς. Ο στρατηγός μιλά στον ιερέα για τη ματαιότητα του πολέμου και το ανούσιο του εγχειρήματος. Καθώς πηγαίνουν βαθύτερα στην αλβανική ύπαιθρο, διαπιστώνουν ότι τους ακολουθεί ένας άλλος στρατηγός που αναζητά πτώματα Γερμανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως ο Ιταλός ομόλογός του, ο Γερμανός παλεύει με μια άχαρη δουλειά που αναζητά υπολείμματα και αμφισβητεί την αξία τέτοιων προσπαθειών.

Η μυσταγωγική του ατμόσφαιρα και η ποιητική του γλώσσα το καθιστούν έργο που συνδυάζει ιστορικό ρεαλισμό και μυθική διάσταση. Η λογοτεχνική σημασία του βρίσκεται στην αλληγορική του δύναμη: πίσω από την αφήγηση κρύβεται ένας στοχασμός για την ενοχή, την ταυτότητα και την τραγωδία του πολέμου. Καθιέρωσε τον Κανταρέ διεθνώς, ανοίγοντας τον δρόμο για να γίνει η φωνή της αλβανικής λογοτεχνίας στον κόσμο.. Όμως η διεθνής του επίδραση είναι μικρότερη από άλλα έργα, κυρίως λόγω γλωσσικών και πολιτικών φραγμών της εποχής. Το 1972 πρωτοκυκλοφόρησε στην Ελλάδα από ιδιωτική έκδοση.

Pierre Dubreuil. Uncertainty

Η καμπάνα από γυαλί (Σύλβια Πλαθ) Ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα που εξετάζει τη ζωή μιας γυναίκας που παλεύει με την κατάθλιψη και την αυτοκαταστροφή. Ενσαρκώνει την αποξένωση και την αίσθηση αποτυχίας που συχνά νιώθουν οι γυναίκες στη κοινωνία.

Η Πλαθ περιγράφει την ψυχολογική κατάρρευση της ηρωίδας της  Έστερ μιας νεαρής φοιτήτριας με όνειρα για καριέρα στη συγγραφή, που βρίσκεται αντιμέτωπη με τις κυρίαρχες αντιλήψεις του κοινωνικού περίγυρου, την καταπίεση του φύλου της και τελικά με την κατάθλιψη που την οδηγεί σε απόπειρα αυτοκτονίας.

Αποτυπώνει με συγκλονιστική αμεσότητα την εμπειρία της ψυχικής ασθένειας, ενώ παράλληλα αποτελεί φεμινιστικό σχόλιο πάνω στις επιλογές και τα αδιέξοδα των γυναικών. Συμβολίζει την ασφυκτική παγίδευση της ηρωίδας στον ίδιο της τον νου. Η γλώσσα είναι κοφτή, ειρωνική, γεμάτη οξύ παρατηρητικό χιούμορ, κάτι που κάνει την ανάγνωση ακόμη πιο ανατριχιαστική. Έχει τεράστια κοινωνικό-πολιτιστική σημασία ως ένα εικονικό έργο του φεμινιστικού κινήματος και μια βαθιά προσωπική αφήγηση για την ψυχική ασθένεια. Ωστόσο, από μια αυστηρά λογοτεχνική-τεχνική σκοπιά, η αφηγηματική του δομή και η γλώσσα είναι πιο παραδοσιακά ρεαλιστικές σε σύγκριση με την ριζοσπαστική πειραματικότατα άλλων φεμινιστικών και ψυχολογικών μυθιστορημάτων.

Ένα έργο που συνδέθηκε με την ίδια τη ζωή και τον τραγικό θάνατο της Πλαθ. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1985 από τις εκδόσεις Εξάντας.

Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο (Τζον Λε Καρέ) Καθιέρωσε το συγγραφέα ως κορυφαίο δυτικό εκπρόσωπο της κατασκοπευτικής λογοτεχνίας.

Σε αντίθεση με τα ρομαντικοποιημένα και μοδάτα μυθιστορήματα κατασκοπείας της εποχής, ο Λε Καρέ παρουσιάζει έναν κόσμο κυνικό, βρώμικο και γεμάτο προδοσίες. Κανείς δεν φοράει σμόκιν, οι πράκτορές του είναι μεσήλικες, απογοητευμένοι άντρες με λεκιασμένα πανωφόρια. Ένας κουρασμένος και απογοητευμένος Άγγλος κατάσκοπος ονόματι Alec αναλαμβάνει μια τρομακτική αποστολή με την ελπίδα ότι θα είναι η τελευταία του: προσποιείται ότι αυτομόλησε στην Ανατολική Γερμανία, για να διεισδύσει στο δίκτυο κατασκοπείας του εχθρού και να σπείρει ψευδείς πληροφορίες σχετικά με έναν ισχυρό αξιωματικό των μυστικών υπηρεσιών της χώρας.

Γραμμένο από προσωπική εμπειρία, με αδυσώπητη, κομψή ευκρίνεια, είναι ένα θρίλερ πρώτης τάξεως και επίσης ένα θλιβερό, συμπονετικό πορτρέτο ενός ανθρώπου που επειδή έχει ζήσει με ψέματα, σενάρια και υποθέσεις για τόσο καιρό, έχει ξεχάσει πώς να λέει την αλήθεια. Θεωρήθηκε επαναστατικό στην εποχή του, για τον ρεαλιστικό τρόπο που απαξίωνε το ρόλο των μυστικών υπηρεσιών και επειδή επαναπροσδιόρισε το είδος του κατασκοπευτικού μυθιστορήματος, εισάγοντας τον "ρεαλισμό του κατασκόπου", τη ντουλάπα με τους σκελετούς και τον αντιήρωα.

Στην ανανέωση του είδους πρωτίστως βρίσκεται και η λογοτεχνική του σημασία: αντί για ηρωικούς πράκτορες, βλέπουμε ανθρώπους κουρασμένους, παγιδευμένους σε ένα παιχνίδι πολιτικής σκοπιμότητας. Όμως ο ρεαλισμός, η ψυχολογική διεισδυτικότητα και η ηθική αμφισημία το καθιστούν κλασικό, όχι μόνο στο είδος του, αλλά και γενικότερα στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πεζογραφία. . Αυτό πολλές φορές δεν είναι αποδεκτό από όλους και η λογοτεχνική του σημασία περιορίζεται (αδίκως) μόνο στο πλαίσιο του είδους του. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1970 από τις εκδόσεις Κέδρος