Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026

Ebook - Κάθε βιβλίο είναι ένα τρένο. 1η διαδρομή: από την αρχαϊκή εποχή στο Μεσαίωνα

Το ζητούσατε και έγινε πράξη. Κυκλοφόρησε η 1η διαδρομή σε Ebook απο τις εκδόσεις https://www.bookstars.gr

Ξεκίνησα μια περιπλάνηση στο χρόνο και σε διαφορετικές ηπείρους και τόπους, που είναι αφιερωμένη σε 76 έργα – σταθμούς από την Αρχαϊκή – προφορική περίοδο και μέχρι το Μεσαίωνα, που άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στην παγκόσμια λογοτεχνία. Δεν είμαι κριτικός ούτε λογοτέχνης, αλλά απλός αναγνώστης που συγκινείται, ονειρεύεται και ταξιδεύει με ένα βιβλίο. Τελικός σταθμός δεν υπάρχει, αλλά μόνο συνεχές ταξίδι, με στάσεις, σταθμούς, εκπλήξεις και περιπλανήσεις. Αυτές είναι και οι προσδοκίες μου. Προσδοκίες που ίσως συναντιόνται με κάποιες από τις δικές σας.

Έτσι αρχίζει η εξιστόρησή των λογοτεχνικών αναγνώσεων μου:

" Οι πρώτες μου λογοτεχνικές αναζητήσεις έγιναν νωρίς, τότε που η οικογενειακή βιβλιοθήκη έμοιαζε με άγνωστη ήπειρο. Ανάμεσα σε ράφια γεμάτα Ροΐδη, Παπαδιαμάντη, Μυριβήλη, Τσβάιχ, Ρολάν, Ώστεν, Δουμά, Ουγκώ, Γκόρκι, Χεμινγουέι και τόσους άλλους, άρχισα να ψηλαφώ έναν κόσμο που δεν κατανοούσα πάντα, ούτε με γοήτευε πάντοτε. Το παιδικό μου βλέμμα αναζητούσε μάχες και ηρωισμούς· συχνά έβρισκε εσωτερικές συγκρούσεις και σιωπηλές εντάσεις. Όμως ο σπόρος είχε ήδη φυτευτεί. Αργότερα, σε βιβλιοθήκες συγγενών (ιδιαίτερα των Κωνσταντίνου και Λέλας Μπαλογιάννη και του Γιάννη και Φλωρεντίας Μακρυνικόλα) και κατόπιν στις δικές μου αγορές, το ταξίδι συνεχίστηκε πιο συνειδητά, ώσπου η ανάγνωση έγινε προσωπική υπόθεση και σταθερή συντροφιά".

Και έτσι τελειώνει:

" Παρουσιάσαμε στη πρώτη μας διαδρομή 76 λογοτεχνικούς σταθμούς έργων ανώνυμων και επώνυμων δημιουργών από τον τότε γνωστό κόσμο.  Η εξέλιξη της παγκόσμιας λογοτεχνίας από την αρχαϊκή προφορική περίοδο μέχρι το 1400 χαρακτηρίζεται από τη μετάβαση από προφορικές αφηγήσεις σε γραπτά κείμενα, με αλλαγές στη φόρμα, το περιεχόμενο και τα μοτίβα που αντανακλούν τις οικονομικές, κοινωνικές και θρησκευτικές μεταβολές.​ Η αρχική προφορική φόρμα βασιζόταν σε επαναληπτικές φόρμουλες, ρυθμό και απαγγελία για μνήμη και παρουσίαση. Με την εφεύρεση γραφής (Μεσοποταμία ~3200 π.Χ., Κίνα ~1250 π.Χ.), εμφανίστηκαν ποιητικά μέτρα όπως εξάμετρο και καταλόγοι, ενώ στο Μεσαίωνα κυριάρχησαν επικά ποιήματα και ρίμες σε λαϊκές γλώσσες. Μέχρι το 1400, η λογοτεχνία ενσωματώνει πεζά και δράματα, προετοιμάζοντας τη κυριαρχία του  μυθιστορήματος.​

Στην προφορική εποχή, κυριαρχούν μύθοι, ηρωικές πράξεις, θεοί και ηθικές διδαχές. Στην κλασική αρχαιότητα, εστιάζουν στην ανθρώπινη μοίρα και στους πολέμους, ενώ στο Μεσαίωνα εμφανίζονται μοτίβα αγάπης, αμαρτίας και ιπποτισμού δίπλα σε άλλα της υπαίθρου, της φύσης και αποκρυφισμού. Κοινά μοτίβα παραμένουν ο ηρωισμός, η εκδίκηση και η κοινωνική συνοχή.​

Από τις κοινοτικές, τελετουργικές προοπτικές της αρχαϊκής περιόδου, η λογοτεχνία γίνεται ατομική και φιλοσοφική στη κλασσική αρχαιότητα, εξερευνώντας τη ταυτότητα και το μεταφυσικό. Στο Μεσαίωνα, μετατοπίζεται σε ηθική καθοδήγηση και τη φεουδαρχική ταυτότητα, που αργότερα μετά από δεκάδες πολεμικές συγκρούσεις οδήγησε στην εθνική «ταυτότητα», διαμέσου του εμπορίου, των λαϊκών γλωσσών και της αύξησης της καλλιτεχνικής έκφρασης.

Τις επερχόμενες αλλαγές θα τις ψηλαφίσουμε στις επόμενες διαδρομές που είναι:

1400 – 1850: Αναγέννηση, Διαφωτισμός και Ρομαντισμός

1850 – 1900: Ο Ρεαλισμός

1901 – 1945: Ο Μοντερνισμός

1946 – 1969: Η ατομική εποχή 

1970 – 1991: Ο πολυπολιτισμικός μεταμοντερνισμός

1992 – σήμερα: Ο διασυνδεδεμένος υβριδικός κόσμος ".

Μπορείτε να το προμηθευτείτε online απο το https://www.bookstars.gr αναζητώντας το στα Ebooks με το τίτλο ή το όνομα του συγγραφέα.

1 σχόλιο:

Δημήτρης Βασιλείου είπε...

Αγαπητέ φίλε μου Γιάννη,
στην αρχή επιθυμώ να σε ευχαριστήσω από τα βάθη της καρδιάς μου, για τα υπέροχα ταξίδια με τα τρένα, των οποίων ήσουν ο ακούραστος και συνεπής μηχανοδηγός! Εύχομαι και ελπίζω να έχεις την δύναμη να συνεχίσεις αυτές τις "διαδρομές"!
Και εύχομαι, επίσης, να έχει καλό ταξίδι και το άρτι εκδοθέν βιβλίο!
Και μιας και ο λόγος περί τρένων, σου αφιερώνω ένα παλαιότερο ποίημά μου, με τίτλο
"ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΩΝ ΟΚΤΩ".

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΩΝ ΟΚΤΩ
στον Μάνο Ελευθερίου

Έφυγε το τρένο , Μάνο,
έφυγε στις οχτώ!
Μα εμείς αργήσαμε,
το χάσαμε το τρένο των οχτώ!

Αφού το ξέρατε, θα μου πεις,
γιατί αργήσατε; Γιατί το χάσατε;

Το ’χαμε ρίξει στην κουβέντα,
δημιουργική, σοβαρή συζήτηση, το είπαν κάποιοι.
Θα πάρουμε τρένο
ή να πάμε με τα πόδια;
Θέλουν όλοι να πάρουμε τρένο;
Κι αν πάρουμε τρένο,
θα πάρουμε αυτό των οχτώ
ή να βρούμε άλλην ώρα;

Κι ο χρόνος κυλούσε
χωρίς να μας περιμένει!

Ποιοι θα μπούνε στο τρένο
και ποιοι θα είναι οδηγοί;
Περνούσε η ώρα,
μα τα ρολόγια των οδηγών
ή ήταν σταματημένα
ή πήγαιναν πίσω, πολύ πίσω!
Άσε που κάποιοι ήταν χωρίς ρολόγια!
Τα είχαν παραδώσει,
κρυφά από μας,
σ’ αυτούς, που δεν θέλανε να πάρουμε το τρένο!

Κι ο χρόνος κυλούσε
χωρίς να μας περιμένει!

Μερικοί φώναξαν:
τρέξτε να προλάβουμε το τρένο!
Όποιος θέλει και μπορεί.
Τότε, κάποια ρολόγια δούλεψαν
και βρήκαν τον χρόνο,
αυτών των μερικών,
λειψό!
Τους σκότωσαν!

Κι ο χρόνος κυλούσε
χωρίς να μας περιμένει!

Εμείς, οι πολλοί, στεκόμασταν
ματωμένοι,
πεινασμένοι,
κουρασμένοι,
ορφανοί,
ανήμποροι ν’ αποφασίσουμε.
Kαι χάσαμε το τρένο των οχτώ!

Τώρα, χωμένοι σε τρύπες και ιδρύματα,
γι’ αυτούς που έχασαν το τρένο,
αλυσοδεμένοι
και με σειρήνες γύρω μας
κρατάμε την καρδιά μας λεύτερη,
το μυαλό μας ζωντανό
και μέσα μας, βαθιά,
τη μνήμη και την περηφάνια μας
κι αναπολούμε το μέλλον,
κοντεύοντας την ώρα του επόμενου τρένου!
Μόνο που δεν δίνουμε, πλέον,
σημασία στην ώρα, οχτώ … εννιά … δέκα …

Το τρένο, όμως, να το βρούμε,
όλοι εμείς οι πολλοί,
να βρούμε το τρένο
που να μας πάει
σε μιαν άλλη, καινούργια,
καλύτερη κι ελεύθερη ζωή!


20.06.2024, Αθήνα
Δημήτρης Βασιλείου