Φωτιές της Ποίησης (Δημήτρη Βασιλείου)

Πανάρχαιο έθιμο, άρρηκτα συνδεδεμένο με το αέναο, ζωοποιό και καθαρτήριο πυρ!!!  

Προμηθέας ... Ηράκλειτος ... Βάρναλης ...Γκάτσος ...

Πριν ένα εξάμηνο, στις αρχές Δεκέμβρη του 2025, σε ένα ποίημά μου με τίτλο "Στον Ηράκλειτο", υπάρχουν οι στίχοι:

" ...  η φωτιά

τα πάντα γέννησε

και συνεχίζει να γεννάει,

πως τίποτα δεν σταματάει

και των αντίθετων ο πόλεμος

τον κόσμο προχωράει... "

Σήμερα, με την ευκαιρία των φωτιών 5 επτάστιχα ποιήματά μου για τις φωτιές της Ποίησης (Δ. Βασιλείου)

ΑΓΓΑΡΟΝ ΠΥΡ 

 

Είναι η Ποίηση φωτιά

κι’ οι Ποιητές, σαν φρυκτωροί,

το άγγαρον το πυρ, μεσ’ στους αιώνες,

με τρόπο μυστικό και φοβερό φυλάνε,

το μέλλον του Ανθρώπου κοινωνάνε.

 

Ν’ ακούτε, ν’ ακούτε τους Ποιητές ,

μεσ’ στις φωτιές τους βαπτιστείτε.

ΦΩΤΙΕΣ

Ακούστε άνθρωποι αγνοί

κι εσείς σοφοί του κόσμου,

ακούστε έναν Ποιητή,

που με το μέλλον συζητά

το παρελθόν κατέχει.

 

Φωτιές ανάψτε, φωτιές παντού,

με φως το σκότος να μπολιάσουμε!

ΜΥΣΤΕΣ

Μύστες του σύμπαντος, μετά την πρώτη αμαρτία,

ιεροφάντες ενός έρωτα ιερού και μυστικού,

πέρα απ’ τα σύνορα του νου, ιερουργούν.

Μιαν αρμονία του φωτός και της καρδιάς,

μιαν επανάσταση ζωής αναζητούν!

 

Κουρδίζουνε χορδές συμπαντικές,

οι Μύστες, που ζούνε μέσα στις φωτιές.

Τ’ ΑΛΩΝΙ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Απ' το αείζωο του σύμπαντος το πυρ

φωτιές πολλές γεννιούνται,

λαμπυρίζουν κι ύστερα σβήνουν.

Ψάξε και  βρες τ’ αλώνι του φωτός

κι όχι να ζεις μ' αναλαμπές.

 

Δύσκολος ο δρόμος για τον ήλιο.

Τον Ίκαρο να μην ξεχνάς!

ΦΩΣ

 

Πάρτε μαζί σας

ό,τι πιο φωτεινό έχετε.

Πάρτε τα όνειρά σας,

τους έρωτές σας, τις καρδιές σας.

Θα χρειαστούμε φως, πολύ φως,

 

                                               για τις φρυκτωρίες της ζωής μας.

                                                       Ως το τέλος του σκότους!

2005: Απο τον Ισιγκούρο στον Λαρσον και απο την Ντίντιον στην Κυριόλ

Μη μ' αφήσεις ποτέ (Καζούο Ισιγκούρο – 2005) Είναι το αδιαμφισβήτητο αριστούργημα του 2005 και ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία της σύγχρονης αγγλόφωνης λογοτεχνίας.

Ένα διεισδυτικό έργο για την ανθρωπιά και την τεχνολογία, με διαχρονική επιρροή . Η Κάθι, ο Τόμι και η Ρουθ είναι μαθητές σε ένα πολύ αποκλειστικό, περίεργο ιδιωτικό σχολείο. Τους φέρονται καλά από κάθε άποψη, αλλά καθώς μεγαλώνουν συνειδητοποιούν ότι υπάρχει ένα μυστικό που στοιχειώνει τη ζωή τους: οι δάσκαλοί τους τους αντιμετωπίζουν με φόβο και οίκτο και δεν ξέρουν γιατί. Μόλις μάθουν το μυστικό είναι ήδη πολύ, αργά για να σωθούν. Τοποθετημένο σε μια σκοτεινή εκδοχή εναλλακτικού σύμπαντος της Αγγλίας, είναι ένα απίθανο αριστούργημα, μια ιστορία τρόμου επιστημονικής φαντασίας που γράφτηκε ως μεγάλη τραγωδία από έναν κορυφαίο λογοτεχνικό στυλίστα. Είναι μεταμοντέρνο στη σύλληψή του, αλλά ο Ishiguro δεν παίζει παιχνίδια ούτε κυνηγά τις τάσεις: Το ανθρώπινο δράμα του Never Let Me Go, τα θέματα της θηριωδίας και της αποδοχής του, είναι διαχρονικά και, δυστυχώς, μόνιμα. Για το Vulture πρόκειται για «ξεχωριστό δείγμα γραφής ενός συγγραφέα με αψεγάδιαστο κριτήριο στην επιλογή ιδεών και την εκτέλεσή τους, που για πολλούς συγγραφείς είναι τύχη αν έχουν το ένα από τα δύο, αλλά που σε αυτό το μυθιστόρημα επιτυγχάνεται μια σπάνια σύνθεσή τους».                                                                          

Ο Ισιγκούρο χρησιμοποιεί μια αφήγηση που είναι ταυτόχρονα αφελής και βαθιά προβληματική. Η αφηγήτρια Κάθι, με την προφανώς συγκρατημένη και νοσταλγική της φωνή, αποκαλύπτει μια φρικτή πραγματικότητα "με κρυφά νεύρα". Η καινοτομία έγκειται στον τρόπο που η ανάμειξη λογοτεχνικών ειδών (ανάπτυξης συνείδησης, δυστοπίας, επιστημονικής φαντασίας) υπηρετεί έναν απολύτως ανθρώπινο και φιλοσοφικό λόγο. Η γλώσσα δεν είναι πυροτεχνήματα, αλλά ένα εργαλείο δημιουργίας μιας ψυχολογικά πιεστικής ατμόσφαιρας.

Επικεντρώνεται σε πανανθρώπινα θέματα: την αποδοχή του πεπρωμένου, τη φύση της ψυχής, την επιθυμία για αγάπη και επιβίωση, την εκμετάλλευση ορισμένων τάξεων για το "κοινό καλό" και την απώλεια της αθωότητας. Ρωτά, πιθανώς, την πιο ουσιαστική ερώτηση: Τι σημαίνει να ζεις μια ζωή με προδιαγεγραμμένο τέλος;

Επαναπροσδιόρισε τη δυστοπική λογοτεχνία, μεταφέροντας την από το πεδίο της πολιτικής στο πεδίο της βιοηθικής και της ίδιας της έννοιας της ανθρωπότητας. Έχει γίνει σημείο αναφοράς για συζητήσεις περί βιοηθικής, κλωνοποίησης και του τι μας κάνει ανθρώπους. Είναι επίσης κλασικό παράδειγμα του πώς ένα βιβλίο μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα: ως μεταφορική αλληγορία, ως τρομακτική προφητεία ή ως βαθιά μελαγχολική ιστορία για τον χρόνο και τις χαμένες ευκαιρίες.

Η φήμη και η σημασία του αυξάνονται συνεχώς. Διδάσκεται ευρέως σε πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών σε όλο τον κόσμο.

Το κορίτσι με το τατουάζ (Στιγκ Λάρσον – 2005) Επικεντρώνεται σε μια περίπλοκη οικονομική απάτη και το απαίσιο μυστικό μιας ισχυρής οικογένειας.Ο Λάρσον, κορυφαίος ειδικός διερεύνησης δεξιών εξτρεμιστών και νεοναζί, ήταν συντάκτης του περιοδικού Expo για ένα έργο που είχε δημιουργήσει για την καταπολέμηση του ρατσισμού. Άρχισε να γράφει την τριλογία μετά τη δουλειά κάθε απόγευμα το 2001.

Ξεκινά σιγά σιγά, με λεπτομέρειες για το πώς μια σουηδική εταιρεία αποσπά κρατική χρηματοδότηση για να δημιουργήσει μια ψεύτικη επιχείρηση στη Ρωσία. Το μυθιστόρημα επιταχύνει όταν μπαίνει στην πολυπλοκότητα του παρελθόντος της πλούσιας οικογένειας Βάνγκερ. Σαράντα χρόνια νωρίτερα, η Χάριετ Βάνγκερ εξαφανίστηκε από το ιδιωτικό νησί της οικογένειας. Κανείς δεν την είδε να φεύγει, δεν υπήρχε κανένα σημάδι της εξαφάνισής της και κανένα πτώμα. Ο θείος της, ωστόσο, είναι πεπεισμένος ότι ένα μέλος της οικογένειάς της τη δολοφόνησε.                                                                          

Ο συγγραφέας δεν καινοτόμησε στη γλώσσα καθαρά λογοτεχνικά, αλλά δημιούργησε ένα καινοτόμο υβρίδιο ειδών που ήταν επαναστατικό για την αστυνομική λογοτεχνία. Συνδύασε το κλασικό θρίλερ μυστηρίου με μια κοινωνική και πολιτική εποπτεία, το αισθηματικό δράμα, το ιστορικό μυθιστόρημα και, κυρίως, ένα σφοδρό φεμινιστικό μήνυμα. Ο χαρακτήρας της Λίσμπεθ Σάλαντερ είναι μια από τις πιο ριζοσπαστικές πρωταγωνίστριες στη σύγχρονη λογοτεχνία – ένα σύμβολο αντίστασης, τραύματος και εξωφρενικής ικανότητας.

Εξετάζει βαθιά σκοτεινές πλευρές της σουηδικής (και όχι μόνο) κοινωνίας: το μισογυνισμό, την ενοχή των θεατών, τα πολιτικά σκάνδαλα, την υποκρισία των ισχυρών και την εκδίκηση ως δικαιοσύνη. Παρουσιάζει τη βία με ωμό και σκληρό τρόπο, αναγκάζοντας τον αναγνώστη να αντιμετωπίσει άσχημες αλήθειες.

Το βιβλίο (και η τριλογία του) επανέγραψε τους κανόνες του σκανδιναβικού νουάρ. Δεν ήταν απλώς ένα ακόμη αστυνομικό μυθιστόρημα· ήταν μια μαρτυρία κατά της βίας κατά των γυναικών, της διαφθοράς και της νεοναζιστικής υποκültρας. Εισήγαγε τον όρο "Φεμινιστικό Θρίλερ" στην ευρεία κυκλοφορία και άνοιξε τον δρόμο για έναν ολόκληρο νέο κύκλο σκοτεινών, κοινωνικά ενημερωμένων αστυνομικών ιστοριών. Η επιρροή του στην παγκόσμια λογοτεχνία αστυνομικού μυθιστορήματος είναι άμεση και τεράστια.

Είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο που πέρασε τα όρια της λογοτεχνίας. Ξεκίνησε μια παγκόσμια μανία για το σκανδιναβικό νουάρ και έδωσε στο είδος μια νέα διεθνή ακτινοβολία και βαρύτητα. Οι χαρακτήρες του, ειδικά η Σάλαντερ, έχουν μείνει χαραγμένοι στη συλλογική συνείδηση.

Η χρονιά της μαγικής σκέψης (Τζόαν Ντίντιον) Εξαιρετική λογοτεχνία, ένα αριστούργημα του δοκιμίου πένθους. Η επιρροή του στη μη λογοτεχνία είναι τεράστια, αλλά ως δοκίμιο, εξετάζει ένα πολύ συγκεκριμένο, προσωπικό γεγονός. Η "καινοτομία" του είναι περισσότερο στο ύφος και στη δομή του δοκιμίου παρά στην ευρύτερη αφηγηματική μορφή.

Έχει σαν αφετηρία το προσωπικό βίωμα της συγγραφέως η οποία είδε την Πρωτοχρονιά του 2003 τον επί 40 χρόνια σύζυγό της, να πεθαίνει μέσα σε λίγα λεπτά. Με γενναιότητα και θάρρος καταγράφει όχι μόνο συναισθήματα και ψυχολογικές διακυμάνσεις αλλά επιχειρεί, μέσω της μνήμης, να αναβιώσει στιγμές από το κοινό τους παρελθόν και να φέρει την αγάπη στο παρόν. Το πένθος είναι αβάσταχτο όμως Η χρονιά της μαγικής σκέψης αποτελεί έναν ύμνο στην ανθρώπινη δύναμη και στη θέληση για ζωή.                                                             

Φωνή χωρίς ήχο (Σελίν Κυριόλ - 2005) Είναι ένα πολύ καλό και υποτιμημένο μυθιστόρημα με ποιητικές ποιότητες.

Κάθε απόγευμα επιστρέφει στο διαμέρισμά της μόνη, έχοντας στο μεταξύ σκανάρει ό,τι συμβαίνει γύρω της με σχεδόν ψυχαναγκαστική ακρίβεια. Δεν έχει τίποτε άλλο να περιμένει, παρά ένα τηλεφώνημα από τον άντρα που ποθεί. Εκείνος έχει μόλις ξεκινήσει μια σχέση με μια πανέμορφη και έξυπνη κοπέλα που ονομάζεται Ανζ (Άγγελος), αλλά την ίδια δεν τη νοιάζει – είναι τόσο γαντζωμένη πάνω του, που αντέχει και να τον μοιράζεται.

Το κάστρο από γυαλί (Ζανέτ Γουώλς - 2005) Καταπληκτική και συναρπαστική αυτοβιογραφία, αλλά ανήκει σε διαφορετική κατηγορία (δημοσιογραφικό / αναμνηστικό έργο). Εκνευριστική, σπαρακτική, και εμπνευσμένη. Γράφει με έναν τρόπο που ζωντανεύει τα πράγματα, οπότε είναι σαν να βλέπεις μια ταινία. Και η ιστορία είναι εμπνευσμένη και αισιόδοξη, παρά κάποιες σκοτεινές στιγμές. 

Η Μαθηματική απάντηση στα Δημοσκοπικά «μαγειρέματα» (Δρ Μάνος Δανέζης)

Μια από τις πιο γνωστές, αλλά και αποτελεσματικές, μεθόδους επηρεασμού της κοινής γνώμης, είναι η παρουσίαση δημοσκοπικών αποτελεσμάτων και αυτό ασχέτως της εγκυρότητάς τους.

Ο αγώνας προβολής προσώπων, κομμάτων ή παρατάξεων, στηρίζεται στην ανάλυση βαθύτερων κοινωνιολογικών φαινομένων τα οποία θέλουν τους αναποφάσιστους πολίτες-καταναλωτές να συντάσσονται, σε ένα μεγάλο βαθμό, με τους πιθανότερους τελικούς νικητές.

Η τάση αυτή θεωρείται λογική, από κάποιους, εφόσον, όπως όλοι γνωρίζουμε, κάποιοι πολίτες δεν επιλέγουν στις εκλογές με βάση ιδεολογικά η γενικότερα κριτήρια, αλλά λαμβάνοντας υπόψη το προσωπικό τους συμφέρον το οποίο τους επιβάλλει να συνταχθούν στο πλευρό του πιθανότερου νικητή, ο οποίος θα έχει την δυνατότητα να εξυπηρετήσει τις όποιες τυπικές ή άτυπες επιδιώξεις τους.

Άμεσο αποτέλεσμα αυτής της τάσης είναι, σε πολλές περιπτώσεις, το «μαγείρεμα» των δημοσκοπικών αποτελεσμάτων, υπέρ προσώπων ή σχηματισμών, έτσι ώστε, η έννοια δημοσκόπηση, στην συνείδηση πολλών πολιτών να αποτελεί συνώνυμο της έννοιας «εξαπάτηση».

Βασικές Αρχές

Προκειμένου να ξαναβρούν οι πολίτες την εμπιστοσύνη τους σ’ αυτό που λέγεται Μαθηματική Επιστήμη και κατ’ επέκταση στην έννοια της Μαθηματικά ορθής Δημοσκόπησης, θα προσπαθήσουμε, με απλά λόγια, να περιγράψουμε μερικά βασικά κριτήρια που θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους οι αναγνώστες τέτοιων δημοσκοπικών ερευνών, προκειμένου να κρίνουν την ορθότητά τους.

Το πρόβλημα του συνεπούς δείγματος

Αρχικό και τεράστιο πρόβλημα μιας Δημοσκόπησης είναι η συγκρότηση ενός «συνεπούς» λεγομένου δείγματος ερωτώμενων πολιτών. Αυτό σημαίνει ότι το δείγμα των επιλεγέντων πολιτών που θα συμμετάσχουν στην δημοσκόπηση, θα πρέπει να περιγράφει επακριβώς, ποσοστιαία βέβαια, την δομή της κοινωνίας της δημοσκοπούμενης περιοχής (διάφορες ηλικίες, φύλο, διάφορα μορφωτικά επίπεδα, διάφορα επαγγέλματα, διάφορα οικονομικά επίπεδα, τοπικές διαφοροποιήσεις κλπ). Μια τέτοια πλήρης κατανομή του δείγματος δεν είναι εφικτή για δύο λόγους:.

α) Λόγω ανυπαρξίας αντίστοιχων αναλυτικών στοιχείων από την Στατιστική Υπηρεσία και

β) Λόγω του τεράστιου αριθμού των πολιτών που θα έπρεπε να δημοσκοπηθούν, γεγονός που αυξάνει κατά πολύ το κόστος της έρευνας και ελαχιστοποιεί τα περιθώρια κέρδους των εταιριών.

Τα σφάλματα που δημιουργούνται λόγω των προηγούμενων προβλημάτων είναι τεράστια και ποτέ δεν αναφέρονται σε καμία δημοσκόπηση.

Για παράδειγμα αναφέρουμε ότι ένα ανεκτό μέγεθος δείγματος για την Α’ Εκλογική Περιφέρεια Πειραιά είναι 1300 ερωτώμενοι.

Το δείγμα αυτό βέβαια είναι ανεκτό αν οι ερωτώμενοι πουν την αλήθεια. Στην αντίθετη περίπτωση το σφάλμα πολλαπλασιάζεται. Για να εξασφαλίσουμε, στο μέτρο του δυνατού, την αλήθεια των απαντήσεων των ερωτούμενων καταφεύγουμε σε μεθόδους απόκρυψης της ταυτότητάς τους. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιούμε την μέθοδο του ανώνυμου ερωτηματολογίου, και ακόμα καλύτερα, την μέθοδο της κάλπης, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ανωνυμία των δημοσκοπούμενων πολιτών.

Αυτό σημαίνει ότι «τα αποτελέσματα των τηλεφωνικών δημοσκοπήσεων δεν αντέχουν σε καμιά σοβαρή επιστημονική αξιολόγηση, λόγω των τεραστίων σφαλμάτων που εμπεριέχουν, και ως εκ τούτου οι λόγοι διενέργειας τους θα πρέπει να αναζητηθούν μόνο στα πεδία κάποιων σκοπιμοτήτων».

Βέβαια ένα είναι αληθές ότι δείγματα 1000 και 2000 ερωτώμενων, σε πανελλαδικό επίπεδο, μόνο γέλια μπορούν να προκαλούν στους Μαθηματικούς κύκλους ως προς την ορθότητα του τελικού αποτελέσματός εφ’ όσον δεν υπάρχει καμιά δυνατότητα να τα σταθμίσουμε, έστω και ικανοποιητικά..

Στην συνέχεια της δημοσκόπησης βέβαια υπεισέρχεται και μια σειρά άλλων σφαλμάτων λόγω των μεθόδων μαθηματικής επεξεργασίας.

Τα σφάλματα αυτά είναι ασυγκρίτως μικρότερα από τα προηγούμενα, που οφείλονται στην κακή κατανομή του δείγματος, και τα μόνα τα οποία σε κάποιες περιπτώσεις δίδονται στη δημοσιότητα και αυτό επειδή. είναι αρκετά μικρά και έτσι δεν αποκαλύπτουν με την «πρώτη ματιά» το εσφαλμένο του τελικού αποτελέσματος.

Στην πραγματικότητα μια «έντιμη», σε μαθηματικό επίπεδο, δημοσκόπηση, πρέπει να αναφέρει στην ταυτότητά της το άθροισμα των προηγούμενων σφαλμάτων, πράγμα που ποτέ δεν γίνεται.

Το τι σημαίνει όμως σφάλμα ενός δημοσκοπικού αποτελέσματος μπορούμε να το κατανοήσουμε από το επόμενο παράδειγμα. Έστω ότι έχουμε δύο παρατάξεις με δημοσκοπούμενα ποσοστά 31% και 39% με πιθανό τελικό σφάλμα μέτρησης 9%. Αυτό σημαίνει, ακόμα και αν όλα τα στοιχεία της έρευνας είναι ορθά, ότι τα πιθανά ποσοστά δύναμης της πρώτης παράταξης, σύμφωνα με την δημοσκόπηση, βρίσκονται μεταξύ 22% και 40% και του δεύτερου μεταξύ 30% και 48%. Όπως βλέπουμε, λαμβάνοντας υπόψη μας τα δημιουργούμενα σφάλματα, σαν αποτέλεσμα μιας επιστημονικά ορθής δημοσκόπησης, έχουμε μια περιοχή ποσοστών μέσα στην οποία κυμαίνεται η δύναμη των παρατάξεων και όχι απόλυτα ποσοστά.

Με απόλυτα ποσοστά ο δεύτερος συνδυασμός με 39% μπορεί να πανηγυρίζει ότι προηγείται του πρώτου. Με αναγραφή όμως των ποσοστών σφάλματος κανένας δεν μπορεί να αναγνωρίσει από την δημοσκόπηση πιο κόμμα προηγείται του άλλου, εφόσον η μαθηματική ανάλυση δίνει την δυνατότητα η πρώτη παράταξη, τελικά, να φέρει την ημέρα των εκλογών ποσοστά πολύ μεγαλύτερα της δεύτερης. Ένα τέτοιο φαινόμενο παρατηρήσαμε στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές.

Τα κουτοπόνηρα μαγειρέματα

Στο σημείο όμως αυτό, μερικοί προβαίνουν σε ένα συνηθισμένο κουτοπόνηρο «μαγείρεμα» των μαθηματικών αποτελεσμάτων.

Σκέφτονται λοιπόν κάποιοι οι οποίοι θέλουν π.χ. να πουλήσουν «εκδούλευση» στη δεύτερη παράταξη: «αφού τα μαθηματικά δίνουν την ίδια πιθανότητα ο πρώτος συνδυασμός να πάρει ποσοστά μεταξύ 22% και 40% δεν είναι και τόσο κακό αντί της μέσης τιμής 31% να δώσω την ελάχιστη 22% αφού είναι το ίδιο πιθανή. Και αντίθετα, με την ίδια σκέψη, δεν είναι και έγκλημα να δώσω στους φίλους μου ποσοστά 48% αντί 39% .

Με τον τρόπο αυτό η διαφορά των 8 ποσοστιαίων μονάδων που χωρίζουν το πρώτο από το δεύτερο σχηματισμό γίνονται πλαστά 26.

Θα πει βέβαια κανείς γιατί να γίνει το «μαγείρεμα» αφού έτσι κι αλλιώς ο δεύτερος σχηματισμός προηγείται του πρώτου: Ο λόγος είναι απλός και αφορά τους αναποφάσιστούς.

Όπως ήδη αναφέραμε, οι πολιτικοί διαφημιστές πιστεύουν ότι, οι αναποφάσιστοι πολίτες-καταναλωτές, συντάσσονται τελικά, για λόγους συμφέροντος, σε ένα μεγάλο μέρος τους με τον πιθανότερο τελικό νικητή. Για το λόγο αυτό οι διαφημιστές προσπαθούν να επιβάλουν έναν πλαστό αέρα νίκης και εκλογικού θριάμβου μέσω του «μαγειρέματος» των δημοσκοπικών αποτελεσμάτων.

Ένα δεύτερο ερώτημα: «Το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα δεν θα αποκαλύψει την απάτη;»

Και στο σημείο αυτό υπάρχει η επιστημονικοφανής απάντηση προκειμένου να καλυφθεί το «μαγείρεμα». Λέγουν οι εμπλεκόμενοι: «Μια δημοσκόπηση δεν αποτελεί παρά την ένδειξη μιας συγκεκριμένης τάσης της κοινωνίας την στιγμή της δειγματοληψίας».

Αυτό είναι σωστό, όμως δεν συμπληρώνουν ότι δέκα ημέρες πριν την εκλογική αναμέτρηση μια πραγματική διαφορά 30 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ δύο συνδυασμών δεν είναι δυνατόν να γίνει 10 αν δεν συμβούν δραματικά κοινωνικά γεγονότα στην περιοχή της εκλογικής αναμέτρησης. Αυτό συμβαίνει διότι είναι γνωστό ότι οι μεταβολές των τάσεων μιας δεδομένης κοινωνίας, εκτός των άλλων, είναι αποτέλεσμα μιας σειράς μακροσκοπικών κοινωνικών φαινομένων τα οποία έχουν σχέση με μια συνεχή, αλλά πολύ αργή, αλλαγή της κοινωνικής συνείδησης της δημοσκοπούμενης κοινωνίας.

Το ερώτημα είναι βέβαια απλό. Ο διαφημιζόμενος κώδικας δεοντολογίας των εταιριών δημοσκόπησης επιβάλλει ή όχι την αναγραφή του συνολικού σφάλματος των μετρήσεων; Αν όχι, γιατί; Αν ναι γιατί δεν εγκαλούνται αυτοί που ασελγούν στον «σώμα» των Μαθηματικών, αλλά και της ενημέρωσης της κοινωνίας των πολιτών; Επιτέλους ας επιτρέψουν στα Μαθηματικά να επιβιώσουν αξιοπρεπώς έξω από παιχνίδια σκοπιμότητας και εξουσίας.

Αν όλοι κόπτονται για να μάθουν πριν τις εκλογές τις τάσεις του εκλογικού σώματος γιατί δεν ζητούν την επιστημονική κάλυψη των αντίστοιχων Πανεπιστημιακών Τμημάτων τα οποία, λόγω πλουραλιστικής σύνθεσης, θα δώσουν την πλέον τεκμηριωμένη επιστημονική απάντηση στα όποια ερωτήματα;.

Ομοίως, μετά από διακομματική συμφωνία, θα μπορούσε να ζητηθεί η συνδρομή της Εθνικής Στατιστικής υπηρεσίας η οποία διαθέτει όλη την αναγκαία επιστημονική και υλικοτεχνική υποδομή.

Η Επιστήμη είναι το τελευταίο καταφύγιο του πολιτισμού μας, ας μην την κάνουμε και αυτή ένα ευτελές όργανο των όποιων κοινωνικών, πολιτικών ή οικονομικών σκοπιμοτήτων μας  

Δρ Μάνος Δανέζης, Αστροφυσικός, Μέλος του Σώματος Ομότιμων Καθηγητών ΕΚΠΑ

Πηγή: Σελίδα του συγγραφέα στο facebookc

2004: Έργα των Μπολάνιο, Μίτσελ, Πελέβιν, Ροθ, Σέτσινγκ, Εκο που αναδεικνύουν την ποικιλομορφία και τη δύναμη της λογοτεχνίας

2666 (Ρομπέρτο Μπολάνιο) Ένα πολυεπίπεδο, μυθιστορηματικό έπος που θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μετα-μοντέρνα έργα της εποχής μας. Είναι το τελευταίο μυθιστόρημα συγγραφέα και εκδόθηκε μετά το θάνατό του. «Ένας λαβύρινθος που εξελίσσεται σε τρεις ηπείρους καλύπτοντας χρονικά μεγάλο μέρος του 20ου αιώνα. [...] Το βιβλίο είναι ένα σύμπαν: πλούσιο, χωρίς όρια, μη αναστρέψιμο, στέρεο και τελικά αινιγματικό».    

Η υπόθεση αναπτύσσεται στην φανταστική πόλη Santa Teresa (εμπνευσμένη από τη Ciudad Juárez, που βρισκεται στα σύνορα Μεξικού – ΗΠΑ), εξερευνώντας θέματα όπως η λογοτεχνία, ο θάνατος, η βία (ειδικά οι γυναικοκτονίες), η ιστορία και η «αόρατη» παρουσία του κακού, με κεντρικό άξονα την αναζήτηση ενός μυστηριώδους φτασμένου συγγραφέα, του φον Αρτσιμπόλντι.  Μια ομάδα τεσσάρων Ευρωπαίων ακαδημαϊκών (οι «Μπαμπάδες» της λογοτεχνίας) τον αναζητούν. Εμφανίστηκε τελευταία φορά στη Σάντα Τερέζα, όπου έχει συμβεί μια τρομακτική αλυσίδα των «φόνων γυναικών» (femininicides).

Έργο-σταθμός, που συνθέτει πέντε διαφορετικά αλλά αλληλοσυνδεόμενα μυθιστορήματα. Η γραφή του Bolaño συνδυάζει το αφηγηματικό ρεαλισμό με έναν εφιαλτικό, ποιητικό συμβολισμό. Η δομή, με τη μακρά και τρομακτική ενότητα «Το Μέρος των Εγκλημάτων», είναι μια ριζοσπαστική απόκλιση από τις συμβάσεις του μυθιστορήματος. Η αφήγηση συνδυάζει την ερωτική ιστορία, την πολεμική λογοτεχνία και την ανατριχιαστική καταγραφή των εγκλημάτων, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης και της κοινωνίας.  Είναι ένα περίπλοκο έργο που πραγματεύεται το κακό, τη βία, την ενοχή, τη λογοτεχνία, την αγωνία της δημιουργίας, τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία καταγράφει (ή αγνοεί) τη φρίκη και το ανεξήγητο με έναν τρόπο που στοιχειώνει τον αναγνώστη. 

Το έργο έχει πολλές συνδέσεις με την Ευρώπη και ειδικά τη Γερμανία. Όμως εμφανίζονται άφθονες αναφορές και για την Ελλάδα. Ο Αρτσιμπόλντι καταφεύγει τελικά σε ελληνικά νησιά (Ικαρία, Αμοργό, Σαντορίνη, Σίφνο, Σύρο, Μύκονο, Νάξο) και φτάνει μέχρι το Μεσολόγγι, όπου δεν μπορεί να μην θυμηθεί τον Μπάιρον. Ο συγγραφέας αναφέρεται επίσης στην «ελληνική πεζογραφία» και γράφει: «Ηχώ μιας ελληνικής πεζογραφίας που δεν περιέχει τίποτα περισσότερο από παιχνίδι και σφάλματα. Το παιχνίδι και το σφάλμα είναι η ώθηση των μικρότερων συγγραφέων και το πανί που τους κλείνει τα μάτια. Επίσης, είναι η υπόσχεση για τη μελλοντική τους ευτυχία».

Θεωρείται από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα της αρχής του 21ου αιώνα. Επηρέασε βαθιά τη λατινοαμερικανική και παγκόσμια λογοτεχνία, καθιερώνοντας μια νέα μορφή «ολικού μυθιστορήματος» που αγκαλιάζει την ιστορία, την πολιτική και την παράνοια της σύγχρονης κοινωνίας.

Το κύρος και η επίδρασή του μεγαλώνουν συνεχώς. Είναι ήδη ένα σύγχρονο κλασικό και απαραίτητο σημείο αναφοράς στη λογοτεχνική κριτική. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το Δεκέμβριο του 2011, από τις Εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Κρίτωνα Ηλιόπουλου.

Ο άτλας του ουρανού (Ντέιβιντ Μίτσελ) Πολυεπίπεδη αφήγηση που συνδέει αιώνες και ηπείρους και δείχνει πώς επαναλαμβάνονται μοτίβα εξουσίας και ελπίδας. Φτάνει σε μια σύνθεση των ιστοριών και μετά τα τελειώνει όλα ξεχωριστά, δίνοντας μια ολοκληρωμένη σπάνια αφηγηματική απόλαυση.

Μια πυραμιδική, εμπνευσμένη δομή έξι ένθετων αφηγήσεων που εκτυλίσσονται από το 1850 μέχρι το μακρινό μέλλον και μετά επιστρέφουν. Κάθε αφήγημα μιμείται ένα διαφορετικό λογοτεχνικό είδος (ημερολόγιο, επιστολικό μυθιστόρημα, πολιτικό θρίλερ, κ.λπ.) με δική του γλωσσική ιδιοτυπία.

Η πρώτη αφήγηση είναι για έναν Αμερικανό δικηγόρο του 19ου αιώνα, τον Άνταμ, που διασχίζει τον Ειρηνικό το 1850, συναντά Μαορί και ιεραποστόλους, έναν Άγγλο γιατρό και μερικούς απαίσιους ναύτες. Η δεύτερη είναι για έναν νεαρό Βρετανό συνθέτη το 1931, ο οποίος εξαπατά μια ετοιμοθάνατη ιδιοφυΐα και στη συνέχεια κάνει έρωτα με τη γυναίκα και την κόρη του. Ένα καλιφορνέζικο θρίλερ είναι η τρίτη ιστορία της Λουίζα Ρέι, μιας δημοσιογράφου που αποκαλύπτει ένα εταιρικό πυρηνικό σκάνδαλο και βρίσκεται σε διαρκή κίνδυνο δολοφονίας. Η τέταρτη αφορά τον ματαιόδοξο Timothy, ένα εκδότη στο Λονδίνο της δεκαετίας του 1980, παγιδευμένο σε ένα γηροκομείο. Η πέμπτη είναι η μαρτυρία πριν από την εκτέλεση ενός κλωνοποιημένου σκλάβου σε κάποια μελλοντική κατάσταση, ο οποίος έχει αποκτήσει νοημοσύνη και όραμα. Η έκτη, και κεντρική, είναι η αφηγηματική φωνή του Zachry, ενός επιζώντα μετά την πτώση του πολιτισμένου κόσμου, ο οποίος είναι πίσω στα νησιά του Ειρηνικού όπου ξεκίνησε η γραμμική αφήγηση. Το μυθιστόρημα ανοίγει με ένα πλοίο - την Προφήτισσα - και τελειώνει με ένα άλλο πλοίο που περιέχει τους επιζώντες της Civ'lise, τους Prescients.                                                            

Επικεντρώνεται στους επαναλαμβανόμενους κύκλους της καταπίεσης, της εξουσίας και της εξέγερσης, στην αλυσίδα των επιπτώσεων μέσω του χρόνου και στην πιθανότητα της επαναγέννησης και της ανθρώπινης σύνδεσης.

Είναι ένα από τα έργα που καθιέρωσαν τον David Mitchell ως πρωτοπόρο της σύγχρονης αγγλόφωνης πεζογραφίας. Επηρέασε την αντίληψη για το πώς μπορεί να λειτουργήσει ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα, λειτουργώντας τόσο ως σπαζοκεφαλιά όσο και ως συνεκτική ολότητα. Παραμένει εξαιρετικά δημοφιλές και συχνά αναφέρεται ως παράδειγμα καινοτόμου αφήγησης. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2007, από τις Ελληνικά Γράμματα.

Το ιερό βιβλίο του Λυκανθρώπου (Βίκτωρ Πελέβιν) Είναι μια ιδιαίτερη σύγχρονη λογοτεχνική υπερρεαλιστική φαντασία. Αυτό το βιβλίο ανήκει στη μεγάλη ρωσική παράδοση της κοινωνικής σάτιρας από τον Γκόγκολ μέχρι τον Μπουλγκάκοφ, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους του Guardian

Ένα από τα πιο σημαντικά έργα του συγγραφέα για τη φιλοσοφική διάσταση (βουδισμός, κενό, ψευδαίσθηση πραγματικότητας). Ηρωίδα του είναι μια αλεπού - πνεύμα που ζει αιώνες στον κόσμο των ανθρώπων. Μέσα από την ιστορία της, ο Πελέβιν μιλά για τον έρωτα, τη ματαιότητα, τη μεταμόρφωση και την πνευματική διάσταση της ύπαρξης. Έχει έντονα τα μεταφυσικά στοιχεία, με επιρροές από τον ταοϊσμό και τον βουδισμό. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια εφιαλτική, σατιρική και συχνά παραισθητική γλώσσα για να δημιουργήσει ένα είδος «εξελικτικού μυθιστορήματος» που αναμιγνύει πραγματικά πολιτικά πρόσωπα, πλασματικούς χαρακτήρες, ιστορικές αναφορές και μεταφυσικές ανησυχίες.  Τον καθιέρωσε ως τον πιο σημαντικό σύγχρονο Ρώσο σατιρικό. Προσέφερε ένα νέο, ακραίο μοντέλο για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η ρωσική μετασοβιετική πραγματικότητα μέσω φαντασίας. Αναλύει βαθιά τη ρωσική ταυτότητα, τη μετάβαση από τον κομμουνισμό στον άγριο καπιταλισμό, τη διαφθορά της εξουσίας, τη θρησκεία, τον εθνικισμό και την ανθρώπινη φύση σε έναν κόσμο χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς.

Παραμένει μια καίρια καινοτόμα αναφορά στη σύγχρονη ρωσική λογοτεχνία, με μια θέση στον κανόνα που ενισχύεται από τη συνέχιση της πολιτικής και κοινωνικής ανισορροπίας που αποτυπώνει.

Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής (Φίλιπ Ροθ) Μόνο ένας σπουδαίος συγγραφέας θα μπορούσε να τη χειριστεί με αξιοθαύμαστες ισορροπίες εντάσσοντας τη «μικρή» του ιστορία σε μια δυστοπική, εφιαλτική συνθήκη.

Ας τη θυμίσουμε, για όσους δεν το έχουν διαβάσει: «Tι θα γινόταν αν στις εκλογές του 1940 κέρδιζε, αντί για τον Δημοκρατικό Pούζβελτ, ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος, εθνικός "ήρωας των αιθέρων", αλλά και αντισημίτης και προσωπικός φίλος του Xίτλερ, Tσαρλς Λίντμπεργκ; Ποιο θα ήταν το πρόσωπο μιας Aμερικής που υπογράφει σύμφωνο φιλίας με τον Xίτλερ και την Iαπωνία; Kαι ποιο θα ήταν το μέλλον των εκατομμυρίων Aμερικανοεβραίων στις ΗΠΑ αν τον πρώτο λόγο είχε ο αντισημιτισμός;» Τι θα έκανε ο πρόεδρος Τσαρλς Λίντμπεργκ, ο οποίος κάποτε αποκαλούσε τον Χίτλερ «μεγάλο άνθρωπο»; Παρανοϊκό αλλά εύλογο, το μυθιστόρημα εναλλακτικού κόσμου του Ροθ είναι πιο επίκαιρο παρά ποτέ στη σύγχρονη εποχή.

Αν και η γλώσσα είναι παραδοσιακή, η καινοτομία έγκειται στην ιστορική διαστροφή. Ο Ροθ χτίζει μια εναλλακτική ιστορία των ΗΠΑ με τρομακτικό ρεαλισμό και με την οπτική ενός παιδιού της εβραϊκής εργατικής τάξης.

Μετέφερε το είδος του «εναλλακτικού μέλλοντος» από την περιοχή της λογοτεχνίας επιστημονικής φαντασίας στο επίκεντρο του πολιτικού – κοινωνικού μυθιστορήματος. Επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία αντιμετωπίζει τα τραύματα του παρελθόντος μέσω υποθετικών σεναρίων. Εξετάζει βαθιά τον αντισημιτισμό, τον φασισμό, την πολιτική του φόβου, την ευθραυστότητα της δημοκρατίας και την ταυτότητα της αμερικανικής εβραϊκής κοινότητας. Είναι ένα ισχυρό πολιτικό και ιστορικό παραμύθι.

Το βιβλίο έχει αποκτήσει νέες προοπτικές με την άνοδο των λαϊκιστών και των ακροδεξιών κυβερνήσεων σε πολλά κράτη του κόσμου. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της ύστερης περιόδου του Ροθ. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις Πόλις

Το σμήνος (Φρανκ Σέτσινγκ) Οικολογικό θρίλερ - έπος, που συνδυάζει επιστήμη, πολιτική και φιλοσοφία, με τεράστια διεθνή επιρροή. Η λογοτεχνική του αξία έγκειται στην φιλοσοφική διερεύνηση και στη μυθιστορηματική προειδοποίηση προς την ανθρωπότητα.  

Τσουνάμι καταστρέφει τις πόλεις της βόρειας Ευρώπης, φονικές μέδουσες ερημώνουν τις παραλίες της Αυστραλίας, μολυσμένα καβούρια - φορείς μιας ανίατης ασθένειας - κατακλύζουν το σύστημα ύδρευσης της Νέας Υόρκης αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό, εκατομμύρια τερατώδη σκουλήκια αποσταθεροποιούν τον βυθό στις ακτές της Νορβηγίας, φάλαινες επιτίθενται σε πλοία και τα βυθίζουν. Η ανθρωπότητα δέχεται μία συντονισμένη κ μαζική επίθεση. Η βασική διαχωριστική γραμμή μεταξύ ανθρώπων και ζώων έχει χαθεί. Τα ζώα έχουν αποκτήσει ξαφνικά συνείδηση του εαυτού τους και στρέφονται εναντίον του ανθρώπινου είδους με σκοπό την εξόντωσή του. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Μήπως υπάρχει κάποιος σκοτεινός νους που οργανώνει και συντονίζει τον εφιάλτη; Οι επιστήμονες αναγκάζονται να παραδεχτούν, ότι ο άνθρωπος γνωρίζει τελικά για τον πλανήτη Γη πολύ λιγότερα πράγματα, από όσα γνωρίζει για το Διάστημα. Κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Στέφανου Τζανετάτου.

Η Γραμμή της Ομορφιάς (Αλαν Χόλινγκχερστ) Διακριτικό και εξαιρετικά γραμμένο μυθιστόρημα, με μεγάλη θεματική αξία (ταξική διαστρωμάτωση, κοινωνική υποκρισία). Η επιρροή του είναι σημαντική, αλλά η καινοτομία της φόρμας του είναι λιγότερο σημαντική.

Καταγράφει με τρυφερότητα και λυρισμό την ερωτική ενηλικίωση του ήρωά του, του Νικ, ο οποίος από το καλοκαίρι του 1983 που μετακομίζει στο Νότινγκ Χιλ, αναζητεί εμμονικά την ομορφιά σε κάθε της έκφανση. Στον αντίποδα μιας δύσκολης εποχής (λίγο πριν από την επανεκλογή της Θάτσερ) και με τον κοινωνικό του περίγυρο να αποθεώνει την αξία του χρήματος και της δόξας, ο Νικ θα αντιτάξει τον πόθο, το ερωτικό σκίρτημα και την κλασική ομορφιά ενός ελληνικού αγάλματος, μεταφερμένη στον μαύρο εραστή του. Η τελική έκβαση βρίσκει τον Νικ σε οριακή κατάσταση και έτοιμο να αποδεχτεί την ήττα του.       

Οδός Ευρυδίκης (Σόφκα Ζινόφιεφ) Περιγράφει την εμπειρία της συγγραφέα κατά την πρώτη της χρονιά ως «Αθηναίας», δηλαδή τη μετάβασή της από ξένης επισκέπτριας σε κάποια που προσπαθεί να ενταχθεί στην καθημερινότητα και τον ρυθμό της σύγχρονης Αθήνας.

Η αφήγησή της ζωντανεύει μια πόλη χαοτική, με ελλείψεις (δύσκολα ταξί, θόρυβο, βιαστικοί ή απρόσεκτοι άνθρωποι), αλλά και στιγμές γνήσιας ζεστασιάς - “παράξενα” ήθη, αλλά και αυθεντικά, φιλικά πρόσωπα. Το βιβλίο δεν είναι απλώς ταξιδιωτικό - είναι μια μαρτυρία προσαρμογής, πολιτισμικής ενσωμάτωσης, και ανακάλυψης μιας πόλης και μιας κουλτούρας από τα μάτια κάποιου που ήταν ξένος. Η διαδικασία από “ξένη” σε “ντόπια” είναι γεμάτη σύγχυση, γέλιο, προβληματισμούς - αλλά και γνήσια αγάπη για την Ελλάδα και τους ανθρώπους της.

Η συγγραφέας, με υπόβαθρο στην κοινωνική ανθρωπολογία, δεν γράφει απλώς ως τουρίστρια - βλέπει, συγκρίνει, αναλύει - αλλά με ευαισθησία και κατανόηση. Αυτή η προσέγγιση σε συνδυασμό με τη βιωματική εμπειρία δίνουν στο βιβλίο βάθος και ρεαλισμό. Ταυτόχρονα, η αφήγηση είναι “ελαφριά” και χιουμοριστική - δεν κουράζει, δεν είναι “βαρύ” δοκίμιο, γίνεται προσιτή και ανθρώπινη. Είναι σαφές ότι η συγγραφέας αγαπά την Ελλάδα και τους ανθρώπους της - αυτό το συναίσθημα φαίνεται στο πώς περιγράφει τις αντιφάσεις, τις δυσκολίες αλλά και τα “καλά” της ζωής στην Αθήνα.

Αν σε ενδιαφέρει η καθημερινότητα στην Αθήνα ως “νέος κάτοικος”. Το βιβλίο δίνει μια πολύ ζωντανή εικόνα των μικρών και μεγάλων στιγμών που συνθέτουν την εμπειρία του να ζεις εκεί. Αν θέλεις να δεις την Ελλάδα μέσα από τα μάτια ενός “ξένου” που προσπαθεί να ενταχθεί - μπορεί να βοηθήσει να νιώσεις την ελληνική πραγματικότητα πιο “πραγματικά”, με τις δυσκολίες και τις ομορφιές της. Αν ενδιαφέρεσαι για πολιτισμική συνύπαρξη, μεταναστευτικές εμπειρίες, ένταξη - το βιβλίο, με ανθρωπολογική ματιά, εξετάζει πώς προσαρμόζεσαι, πώς αλλάζεις, πώς σχηματίζεις μια νέα ταυτότητα.

Θεωρείται μια από τις πλέον ταξιδιωτικές - και ταυτόχρονα πολιτισμικές - “οδηγίες επιβίωσης” για όποιον θέλει να καταλάβει τι σημαίνει να ζεις στην Αθήνα ως “νέος κάτοικος με διαφορετική νοοτροπία”. Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Διόπτρα

Η Ιστορία της Ομορφιάς (Ουμπέρτο Έκο) Είναι δοκίμιο, όχι μυθιστόρημα. Σημαντικό από θεωρητική άποψη, αλλά δεν μπορεί να αξιολογηθεί με τα κριτήρια μυθιστορήματος.

Εξετάζει την έννοια της ομορφιάς σε διάφορες εποχές και πολιτισμούς. Μέσω μιας σειράς παραδειγμάτων από την τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη φιλοσοφία, το έργο αναλύει πώς η αντίληψη της ομορφιάς έχει αλλάξει μέσα στους αιώνες και πώς συνδέεται με τις κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές αντιλήψεις κάθε εποχής. Είναι μια πολιτιστική μελέτη που διερευνά τη σύνθετη και μεταβαλλόμενη φύση της ανθρώπινης αισθητικής. Αναδεικνύει την εντυπωσιακή συγγραφική ικανότητα του Eco να συνδυάζει τη λογοτεχνία με τη φιλοσοφία, την ιστορία και τη θεωρία της γνώσης. Εντάχθηκε στο κατάλογο μας γιατί σχετίζεται άμεσα με το πως περιγράφουν (και υμνούν) διαφορετικοί συγγραφείς στο χρόνο την «ομορφιά»

Το νησί (Δ.Βασιλείου)

 

Στο πλάτος του ωκεανού

ένα νησί πανέμορφο

του ήλιου αγαπημένο

και του φωτός πηγή,

τη φύση και το πνεύμα του

περήφανα σκορπούσε.

 

Κουρσάροι, μα και πειρατές

με πονηριά και θράσος

να το κουρσέψουν θέλησαν,

μα δεν τα καταφέραν,

τι το νησί ελεύθερα από αιώνων ζει

κι’ ελεύθερα αναπνέει.

 

Κι’ όταν εγώ, περιπλανώμενος

στις θάλασσες του κόσμου

εθώρησα το φως του,

που λάμπρυνε τον ουρανό,

τη θάλασσα, το σύμπαν,

με πόθο επλημμύρισα

και περισσή λατρεία

στα μονοπάτια του να μπω

και να τα περπατήσω,

μέσ’ στις σπηλιές του να χαθώ

να τις εξερευνήσω

και κάτω απ’ τα βλέφαρα

μια όμορφης οξιάς

στο χώμα του νησιού να γονατίσω

κι’ ένα να γίνω με αυτό.

 

Μ’ απέραντη αγάπη

και σεβασμό απόλυτο

ζήτησα και προσφέρθηκα

ελεύθερα να κατοικήσω

πάνω και μέσα στο νησί,

χωρίς καμία εξουσία,

χωρίς καμία πονηρία,

χωρίς κανένα θράσος,

μέσα στου λεύτερου νησιού

του έρωτα το δάσος.

 

 

01.07. 2021, Αθήνα

Μερικές σκέψεις για τις "χιλιοτραγουδισμένες αλλαγές"

Φωτο: Μάγια Τερίνα

Από το 1981 και δώθε στη χώρα μας ακούμε πολλά για αλλαγές στους οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τομείς. Σίγουρα αλλαγές έχουν γίνει, άλλες προς το καλύτερο και άλλες ειδικά τα τελευταία χρόνια προς το χειρότερο. Αλλαγές που επιβλήθηκαν εξ ‘ ανάγκης από τα πάνω ή που ενσωματώθηκαν στη κοινωνική ζωή από τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας ή που επιβλήθηκαν από τις απανωτές κρίσεις και φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές. Η συνολική νοοτροπία όμως της πλειοψηφίας της κοινωνίας αλλάζει με πολύ αργό ρυθμό και βασανιστικό τρόπο.

«Δεν αρκεί να παραμείνεις ζωντανός για να επιβιώσεις. Ο καλύτερος δρόμος για την επιβίωση είναι η εξέλιξη…τα ιστορικά δεδομένα…αποδεικνύουν ότι ένα ολοκληρωτικό καθεστώς αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανθρώπινη πρόοδο». (Liu Cixin ¨Σκοτεινό δάσος¨ Selini Αθήνα 2019, σελ.559)

Ενώ μερικοί άνθρωποι δοκιμάζουν γρήγορα νέα πράγματα, άλλοι είναι πιο συντηρητικοί στην αλλαγή. Η αλλαγή και η σύγκρουση πάνε μαζί. Δεν υπάρχει εύκολος τρόπος να εισάγετε αλλαγές και να αποφύγετε τις συγκρούσεις. Μεταξύ των πιο σημαντικών προϋποθέσεων για να επιτευχθεί αυτό είναι η εμπιστοσύνη μεταξύ των «πάνω» και των «κάτω», της ηγεσίας και του προσωπικού.

Συνήθως οι άνθρωποι, ατομικά ή και κατά ομάδες αντιστέκονται στις αλλαγές για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Μεταξύ αυτών οι πιο σημαντικοί είναι:

• Η αύξηση της αβεβαιότητας ​​και του φόβου για την αλλαγή της κατάστασης (τι θα σημαίνουν οι αλλαγές για μένα;)
• Η ύπαρξη ή όχι οικονομικού συμφέροντος / κινήτρων
• Η αύξηση της γενικής ενόχλησης (απαιτούμενη εκπαίδευση, μετεγκατάσταση, αύξηση εργασίας, ευθύνης κ.α.)
• Η απώλεια συμβόλων (απώλεια θέσης, ισχύος, σημασίας κ.α.)
• Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ ηγεσίας και προσωπικού (ο κύριος παράγοντας)
• Η απειλή για την ύπαρξη / λειτουργία της κατεστημένης ομάδας (αδυνάτισμα, διάλυση κ.α)
• Η ύπαρξη συντεχνιακών συμφερόντων ή / και τοπικιστικών συμφερόντων
• Διάφορα ταμπού και προκαταλήψεις (φύλο, καταγωγή, χρώμα δέρματός, σεξουαλικές προτιμήσεις, πολιτικές πεποιθήσεις, κοινωνική και οικονομική κατάσταση κ.α.)

Η στόχευση εκείνων που είναι πιο πιθανό να αλλάξουν, είναι συχνά ο πιο ορθολογικός και οικονομικός τρόπος για την προώθηση της ίδιας αλλαγής σε μια μεγαλύτερη ομάδα. Εδώ, η χρήση του μοντέλου «Στάδια Αλλαγής» που αναπτύχθηκε από τους Prochaska και DiClemente (1986) μπορεί να είναι χρήσιμη για τον καθέναν.

Στο πίνακα που ακολουθεί απεικονίζεται η διαδικασία μετάβασης από την αδιαφορία για τις αλλαγές στην αποδοχή και την ενεργή δράση για αυτές. Σε αυτό το μοντέλο αναφέρονται έξι στάδια:

 

1. Άγνοια	Μη γνωρίζοντας ότι υπάρχει πρόβλημα δεν υπάρχει και πρόθεση αλλαγών
2. Συλλογισμός	Αναγνωρίζεται η ύπαρξη του προβλήματος και αρχίζει η σκέψη της τι αντιμετώπιση χρειάζεται
3. Προτοιμασία	Οι εμπλεκόμενοι σκοπεύουν να αναλάβουν σύντομα δράση και να κάνουν σχέδια για την εφαρμογή της
4. Προσπάθεια	Οι εμπλεκόμενοι αρχίζουν να αλλάζουν αλλά αργά και ασυνεχώς
5. Διατήρηση	Συνεχίζουν να αλλάζουν συνεχώς και γρηγορότερα
6. Διάχυση	Οι εμπλεκόμενοι ενθαρρύνουν και δείχνουν και σε άλλους πώς να υιοθετήσουν τις αλλαγές

Οι εμπλεκόμενοι χρειάζονται διαφορετικά είδη μηνυμάτων, υλικού, εκπαίδευσης και υποστήριξης για κάθε στάδιο ξεχωριστά.

Για παράδειγμα, άτομα που δεν γνωρίζουν ότι η συμπεριφορά τους είναι επιβλαβής για τον εαυτό τους ή την ομάδα τους ή επιβλαβής για τη κοινωνία ή το περιβάλλον μπορεί να χρειάζονται καλύτερες πληροφορίες από πηγές που εμπιστεύονται. Άλλοι που το έχουν αναγνωρίσει αυτό και σκέφτονται να δοκιμάσουν μια νέα συμπεριφορά μπορεί να χρειάζονται κοινωνική υποστήριξη και εκπαίδευση δεξιοτήτων.

Η αλλαγή λοιπόν είναι μια ενιαία και σοβαρή διαδικασία που δυστυχώς για τα πεπραγμένα της χώρας μας πολλές φορές μένει σε λόγια, διακηρύξεις και υποσχέσεις ή έρχεται σαν «τυφλό» αποτέλεσμα της αγοράς ή σύνθεσης συγκυριών ή και διεθνών εξελίξεων και υποχρεώσεων.