1981-1982: Οι Αλιέντε, Ρούσντι, Γκόρτιμερ, Κανταρέ, Μουρακάμι και Πεσσόα αλλάζουν τον τρόπο γραφής και αντίληψης της λογοτεχνίας

Αυτή τη διετία στη χώρα μας είμασταν απασχολημένοι με την ¨Αλλαγή¨, όμως είναι συναρπαστικό ότι στο παγκόσμιο λογοτεχνικό στερέωμα - κάτι που μαρτυρά τη δυναμική της εποχής -  προέκυψαν τόσοι πολλοί μελλοντικοί κλασσικοί που έφεραν αλλαγές στη λογοτεχνία.

Τα παιδιά του μεσονυκτίου (Σαλμάν Ρούσντι - 1981) Επανάσταση στη γλώσσα (μίξη αγγλικών με ινδικές λέξεις, ιδιωματισμούς) και τη δομή. Χρησιμοποιεί τον "μαγικό ρεαλισμό" σε μια αφήγηση με επικό ύφος ινδικού πλαισίου, δημιουργώντας ένα νέο είδος αγγλόφωνου μυθιστορήματος.

Το μυθιστόρημα αφηγείται τη ζωή του Σαλίμ, ενός από τα δύο παιδιά που γεννήθηκαν την πρώτη ώρα της 15ης Αυγούστου του 1947, τη στιγμή δηλαδή που η Ινδία απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη βρετανική αποικιοκρατία. Τα δύο αυτά παιδιά έχουν υπερφυσικές ικανότητες (τηλεπάθεια κτλ.) – όπως και όλα όσα γεννήθηκαν κοντά στα μεσάνυχτα. Τα παιδιά μεγαλώνουν μαζί με την Ινδία. Η ζωή τους αποδεικνύεται άρρηκτα δεμένη με το έθνος τους, την πλούσια ιστορία και τον πολιτισμό του.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του βιβλίου, η ατομική ζωή του Σαλίμ συνδέεται με τα πολιτικά και ιστορικά γεγονότα της Ινδίας: η διάσπαση με το Πακιστάν, οι πρώτες εκλογές, η πολιτιστική / θρησκευτική ένταση, τα ζητήματα της ταυτότητας, της φυλής, της γλώσσας, της αποικιοκρατίας και του νέου έθνους. Ο αφηγητής, που είναι ο Σαλίμ, βιώνει τη διπλή ταυτότητά του (Ινδό-Άγγλος πατέρας, Ινδή μητέρα), με ένα προσωπικό πεπρωμένο που συμπλέκεται με την τύχη ενός ολόκληρου έθνους. Μέσα από μαγικό ρεαλισμό, αναμιγνύονται μύθος, φαντασία και πραγματικότητα: υπερφυσικά στοιχεία, ονειρικές σκηνές, παραμυθένιες εικόνες μαζί με πολύ σκληρές πραγματικότητες (βία, θάνατος, πολιτική αναταραχή). Καταγράφονται γεγονότα που σημάδεψαν την πορεία της οικογένειάς του και της χώρας και δίνονται περιγραφές που ακροβατούν μεταξύ φάρσας και τραγωδίας, ρεαλισμού και φαντασίας.

Το βιβλίο διερευνά πολλαπλά θέματα, την αλήθεια της ιστορίας σε σχέση με την προσωπική αφήγηση, την αναξιοπιστία της αφήγησης, τη διάσπαση και την ενότητα, την εθνική ταυτότητα και τη δημιουργία έθνους, τη φαντασία και πραγματικότητα (μαγικός ρεαλισμός), τη ταυτότητα φυλής και θρησκείας, τη μεταναστευτική εμπειρία και τη μοίρα και ευθύνη του ατόμου απέναντι στην ιστορική δυναμική.

Είναι ένας σταθμός που άνοιξε το δρόμο για μια ολόκληρη γενιά μετα-αποικιακών συγγραφέων και παραμένει ένα από τα πιο συζητημένα και σημαντικά μυθιστορήματα του 20ού αιώνα. Υπάρχει ελληνική έκδοση του 2008 από τις εκδόσεις Ψυχογιός

By ChatGPT 

Οι άνθρωποι του Τζούλι (Ναντίν Γκόρντιμερ - 1981) Ισχυρό πολιτικό μυθιστόρημα. Η καινοτομία του έγκειται στην αντίστροφη προοπτική του Απαρτχάιντ. Τοποθετείται στη Νότια Αφρική, σε ένα φανταστικό αλλά πιθανό μέλλον όπου έχει ξεσπάσει εμφύλια σύγκρουση ανάμεσα στη λευκή και τη μαύρη κοινότητα, ως αποτέλεσμα της πτώσης του απαρτχάιντ. Η φιλελεύθερη λευκή οικογένεια Σμάιλς αναγκάζεται να εγκαταλείψει το Γιοχάνεσμπουργκ και βρίσκει καταφύγιο στο χωριό του μαύρου υπηρέτη τους, Τζούλι.

Η αντιστροφή των ρόλων αποτελεί το κεντρικό μοτίβο: οι λευκοί πρώην επικυρίαρχοι εξαρτώνται τώρα πλήρως από το Τζούλι και την κοινότητά του. Ο άνδρας της οικογένειας, ο Μπαμ, χάνει κάθε εξουσία, ενώ η σύζυγός του, Μαουρίν, παλεύει να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο όπου τα προνόμια της έχουν καταρρεύσει. Το τέλος αφήνεται ανοιχτό, με την Μαουρίν να τρέχει προς ένα ελικόπτερο, χωρίς να ξέρουμε αν αυτό σηματοδοτεί την διαφυγή ή πράξη απελπισίας.

Η ιστορία εξετάζει τις ψυχολογικές και κοινωνικές εντάσεις που προκύπτουν όταν οι παλιές ιεραρχίες ανατρέπονται. Μέσα από την απομόνωση, την ανάγκη για επιβίωση και τη σταδιακή απώλεια των πολιτισμικών σταθερών, η Γκόρντιμερ αναλύει τον ρατσισμό όχι μόνο ως πολιτικό, αλλά και ως εσωτερικό φαινόμενο: βαθιά ριζωμένο στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Συνολικά εξετάζει βαθιά τις πολύπλοκες δυναμικές εξουσίας, το ρατσισμό, τον φεμινισμό, την  αποδόμηση της φυλετικής ανωτερότητας, την επιβίωση υπό ακραίες συνθήκες, τη πολιτισμική μετάβαση, τη ταυτότητα και την ανατροπή της κοινωνικής τάξης.

Είχε τεράστια επιρροή ως δείκτης των πολιτικών ρευμάτων της εποχής. Η καινοτομία του έγκειται στην αμείλικτη και προφητική του προοπτική. Ανατρέπει τα γνωστά στερεότυπα του Απαρτχάιντ, θέτοντας τους λευκούς σε θέση εξάρτησης από τους μαύρους. Ήταν ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα την εποχή της κυκλοφορίας του και παραμένει κεντρικό κείμενο για την κατανόηση της δια φυλετικής πάλης. 

Το παλάτι των ονείρων (Ισμαήλ Κανταρέ – 1981) Μυθιστόρημα που συνδυάζει ιδιαίτερο ύφος με αλληγορία και στοιχεία από την αλβανική παράδοση Τοποθετείται σε μια αυτοκρατορία που θυμίζει την Οθωμανική, αλλά και κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς. Η δομή του, που μοιάζει με όνειρο, είναι πολύ καινοτόμα.

Ο πρωταγωνιστής, Μάρκ-Αλεμ, είναι μέλος μιας ευγενούς οικογένειας και διορίζεται σε ένα παράξενο και τρομακτικό θεσμό: το Παλάτι των Ονείρων. Πρόκειται για έναν γιγάντιο κρατικό μηχανισμό που συγκεντρώνει, καταγράφει και ερμηνεύει τα όνειρα όλων των πολιτών, με σκοπό να προβλέπει απειλές, προφητείες ή συνωμοσίες κατά της εξουσίας. Καθώς ο Μάρκ-Αλεμ ανεβαίνει τη διοικητική ιεραρχία, συνειδητοποιεί ότι η ίδια του η ύπαρξη παγιδεύεται μέσα σε ένα αποπνικτικό δίκτυο παρακολούθησης και φόβου. Το Παλάτι γίνεται σύμβολο της ολοκληρωτικής εξουσίας που διεισδύει ακόμη και στο υποσυνείδητο του ανθρώπου. Η συλλογή και ερμηνεία των ονείρων λειτουργεί ως παραβολή για την απόλυτη καταστολή της ατομικής σκέψης.

Η ιστορία εξελίσσεται μέσα σε ένα περιβάλλον γραφειοκρατικής τρέλας και ηθικής διάβρωσης. Ο πρωταγωνιστής μεταμορφώνεται από αθώο δημόσιο υπάλληλο σε σιωπηλό συνένοχο ενός απάνθρωπου συστήματος. Το όνειρο, αρχικά στοιχείο ελευθερίας, μετατρέπεται σε εργαλείο ελέγχου. Το έργο αναδεικνύει πώς η πολιτική εξουσία καταστρέφει την ανθρώπινη φαντασία, την πνευματικότητα και την ανεξαρτησία της σκέψης.

Μια βαθιά μελέτη της φύσης της εξουσίας, της λογοκρισίας, του φόβου και του τρόπου με τον οποίο τα καθεστώτα ελέγχουν τη σκέψη των ανθρώπων και θα ήθελαν να ελέγξουν ακόμα και τα όνειρα τους. Διερευνά με πρωτότυπο τρόπο τον ολοκληρωτισμό, το φόβο, τη συλλογική καταστολή, τη σύγκρουση εξουσίας και συνείδησης, ξεκινώντας από την Αλβανία και δίνοντας στην ιστορία του παγκόσμια διάσταση.

Είχε τεράστια διεθνή αναγνώριση και επηρέασε την αντίληψη για τη λογοτεχνία της Ανατολικής Ευρώπης, επηρέασε τον ευρύτερο ευρωπαϊκό κανόνα, και τη μελέτη των μηχανισμών ελέγχου και καταστολής των σύγχρονων δικτατοριών.  Παραμένει μια ισχυρή και συναρπαστική προφητεία για όλες τις μορφές τυραννίας. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1990 από τις εκδόσεις Λιβάνη.

Housekeeping (Μέριλιν Ρόμπινσον - 1981) Ο τίτλος λειτουργεί ειρωνικά: δείχνει την αδυναμία διατήρησης τάξης σε έναν κόσμο όπου τα πάντα ρευστοποιούνται. Λυρικό και φιλοσοφικό μυθιστόρημα με πρωτοποριακή γλώσσα που αντιμετωπίζει με προσοχή τις λεπτομέρειες σαν ποίηση.

Το μυθιστόρημα αφηγείται τη ζωή δύο ορφανών κοριτσιών, της Ρουθ και της Λούσι, που ζουν σε μια απομονωμένη πόλη κοντά σε μια μεγάλη λίμνη. Μετά από μια σειρά απωλειών (ο πατέρας πεθαίνει, η μητέρα αυτοκτονεί), οι δύο αδελφές μεγαλώνουν με διάφορους συγγενείς, ώσπου αναλαμβάνει τη φροντίδα τους η θεία τους Σιλβί. Η θεία ζει περιπλανώμενη, χωρίς σταθερότητα, και η δική της αντίληψη για τη ζωή έρχεται σε σύγκρουση με τις ισχύουσες κοινωνικές νόρμες. Η Ρουθ, αφηγήτρια του έργου, έλκεται από την ελευθερία και τη μοναξιά της θείας της, ενώ η Λούσι αναζητά ασφάλεια και τελικά απομακρύνεται.

Παρότι φαινομενικά πρόκειται για μια οικογενειακή ιστορία, το έργο είναι βαθιά υπαρξιακό. Εξετάζει την έννοια του «ανήκειν», της απώλειας, της θηλυκής μοναξιάς, της πνευματικής περιπλάνησης, της οικογένειας, θηλυκής ανεξαρτησίας, απώλειας, νοσταλγίας και της απόκλισης από τους κοινωνικούς κανόνες. Είχε επιρροή στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία και ιδιαίτερα στον "Νότιο Γοτθικό" ρεαλισμό.

Γ. Γαΐτης, Λούνα παρκ ή Τα αλογάκια, 1967, Συλλογή Άννυς Κωστοπούλου

Ο συμβιβασμός (Σεργκέϊ Ντοβλάτοφ – 1981) Αποτελεί μια συλλογή δεκατριών σύντομων ιστοριών που συνδέονται μεταξύ τους και βασίζονται στις εμπειρίες του Dovlatov ως δημοσιογράφου στη Σοβιετική Ένωση της δεκαετίας του ’70. Κάθε ιστορία είναι ένα στιγμιότυπο της καθημερινής ζωής σε μια κοινωνία όπου η αλήθεια και το ψέμα συνυπάρχουν σε μια διαρκή κατάσταση «συμβιβασμού».

Ο αφηγητής, Μπόρις (ένα alter ego του ίδιου του συγγραφέα), εργάζεται σε μια εφημερίδα του Λένινγκραντ. Για να κρατήσει τη δουλειά του, πρέπει να γράφει άρθρα σύμφωνα με την επίσημη προπαγάνδα - γνωρίζοντας όμως ότι οι ιστορίες του είναι ψευδείς. Η ειρωνεία, το χιούμορ και ο κυνισμός αποτελούν τον τρόπο με τον οποίο ο ήρωας επιβιώνει μέσα σε ένα καθεστώς που ακυρώνει τη λογική και την ελευθερία. Κάθε ιστορία αρχίζει με ένα απόσπασμα ενός άρθρου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα, και ακολουθεί η πραγματική ιστορία πίσω από το άρθρο, η οποία αποκαλύπτει τη διαστρέβλωση της αλήθειας. Ο «συμβιβασμός» δεν αφορά μόνο τη σχέση του δημοσιογράφου με το καθεστώς, αλλά και τον εσωτερικό του κόσμο: τη σύγκρουση ανάμεσα στην ηθική και την επιβίωση.

Ήταν καινοτόμο για την ισχύουσα τότε ρωσική λογοτεχνική παράδοση με στεγνό, σαρκαστικό χιούμορ και μικροαφηγήσεις.  Συνδύασε τη σατιρική γραφή με μια βαθιά ανθρώπινη παρατήρηση. Εξετάζει το ψέμα και την αλήθεια, την ατομική ευθύνη, τη λογοκρισία, την ηθική επιβίωση και τον παραλογισμό στη καθημερινή ζωή στη Σοβιετική Ένωση. Παρουσιάζει τους Σοβιετικούς όχι ως ήρωες ή θύματα, αλλά ως απλούς ανθρώπους που μαθαίνουν να ζουν με τη διαφθορά, τη λογοκρισία και τη μόνιμη ειρωνεία της ύπαρξής τους. Επηρέασε ως κλασικό το σοβιετικό "αντικαθεστωτικό" ρεαλισμό. 

Goodnight Mister Tom (Μισέλ Μαγκόριαν - 1981) Ξεχωριστό για τη κατηγορία της εφηβικής λογοτεχνίας. Η καινοτομία του δεν βρίσκεται στη φόρμα, αλλά στην ειλικρινή και βαθιά αντιμετώπιση δύσκολων θεμάτων (κακοποίηση, πένθος, πόλεμος) για το νεαρό κοινό.

Το 1939, με την έναρξη του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, πολλά παιδιά απομακρύνονται από μεγάλα αστικά κέντρα της Αγγλίας προς την εξοχή για να γλυτώσουν από τους βομβαρδισμούς. Ο κύριος χαρακτήρας, ο «Γουίλι» Μπιτς, είναι ένα αγόρι από το Λονδίνο που έχει υποστεί σωματική και ψυχική κακοποίηση από τη μητέρα του. Εκκενώνεται και πηγαίνει να ζήσει με τον Τομ Όκλεϊ, έναν ηλικιωμένο και απομονωμένο χήρο στην εξοχή σε ένα μικρό χωριό. Ο Τομ, αρχικά δύσπιστος και αυστηρός, σταδιακά ανακαλύπτει την έκταση της αγωνίας και των πληγών του Γουίλι - τους φόβους του, την άγνοιά του, την πεποίθηση που του έχει εμφυσήσει η μητέρα του ότι είναι «κακός». Με τρυφερότητα, υπομονή και φροντίδα, ο Τομ βοηθά τον Γουίλι να αναρρώσει: τον διδάσκει να διαβάζει, να γράφει, τον ενθαρρύνει στις τέχνες, τον βοηθά να κάνει φίλους. Σε κάποια στιγμή όμως, η μητέρα καλεί τον Γουίλι πίσω στην πόλη. Εκεί, οι καταστάσεις είναι χειρότερες απ’ όσο φανταζόταν: η μητέρα είναι βαθιά συντηρητική και θρησκόληπτη, η επανένωση θα οδηγήσει σε κακοποίηση και παραμέληση. Ο Τομ, αντιλαμβανόμενος ότι κάτι πολύ άσχημο συμβαίνει, ταξιδεύει στο Λονδίνο, βρίσκει τον Γουίλι σε άσχημη κατάσταση, τον διασώζει και τον παίρνει πίσω στην εξοχή. Μετά από πολλές δυσκολίες, καταφέρνει να τον υιοθετήσει, αφού η μητέρα του πεθαίνει. Ο Γουίλι αντιμετωπίζει την απώλεια της μητέρας, τον θάνατο φίλων (ένας από τους φίλους του, σκοτώνεται σε βομβαρδισμό) και το τραύμα. Μέσα απ’ αυτές τις εμπειρίες, ωριμάζει, βρίσκει δύναμη, αλλά κυρίως βιώνει τη διάσωση της ύπαρξής του μέσα από τη στοργή και την αγάπη.

Τα θέματα που εξετάζονται είναι η παιδική κακοποίηση, ο θεσμός της οικογένειας και της υιοθεσίας, ο πόλεμος και οι κοινωνικές συνέπειες (εκκένωση οικισμών, βομβαρδισμοί, απώλειες), η ανάπτυξη προσωπικότητας μέσα από στοργική σχέση, η θλίψη, απώλεια αλλά και ελπίδα. 

Το βιβλίο της ανησυχίας (Φερνάντο Πεσσόα – 1982) Απολύτως καινοτόμο στη φόρμα - δεν είναι μυθιστόρημα, αλλά μια συλλογή από αφορισμούς, προσωπικές σκέψεις και φιλοσοφικούς προβληματισμούς. Ένα μωσαϊκό σκέψεων, ονείρων και στοχασμών που γράφτηκε αποσπασματικά και εκδόθηκε μεταθανάτια. Ο συγγραφέας το υπογράφει με το ετερώνυμο Μπερνάρντο Σοάρες, ένός λογιστή στη Λισαβόνα που καταγράφει τη ζωή του μέσα από στοχασμούς και παρατηρήσεις.

Αποτελείται από εκατοντάδες αποσπάσματα, ημερολογιακές σημειώσεις, εσωτερικούς μονολόγους, περιγραφές τοπίων και σκέψεις πάνω στη ζωή, τον χρόνο, την τέχνη, τη μοναξιά και το όνειρο. Ενισχύει τη ρήξη με την παραδοσιακή αφηγηματική φόρμα. Ο Σοάρες περιγράφει τη ρουτίνα του, τις περιπλανήσεις του στη Λισαβόνα, τη βαρεμάρα της καθημερινότητας, αλλά μέσα από αυτά αναδύεται μια βαθιά φιλοσοφική θέαση του κόσμου.

Το βιβλίο λειτουργεί ως εσωτερικός καθρέφτης ενός ανθρώπου που ζει σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσα στη σκέψη του. Ο Πεσσόα χρησιμοποιεί τον Σοάρες για να εκφράσει την ψυχική διάσπαση, την αδυναμία σύνδεσης με την πραγματικότητα και τη διαρκή αίσθηση ανησυχίας που προκύπτει από την επίγνωση της ύπαρξης. Οι σκέψεις του Σοάρες δεν καταλήγουν σε συμπεράσματα· μοιάζουν με κύματα που διαρκώς επιστρέφουν. Περιγράφει τον εαυτό του ως «ονειροπόλο χωρίς όνειρα», ως παρατηρητή της ζωής που δεν συμμετέχει. Ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας μιας εσωτερικής κατάστασης συνεχούς αστάθειας - της «ανησυχίας» που είναι και η ουσία του τίτλου. Το έργο, παρά την αποσπασματική του φύση, σχηματίζει μια βαθιά ψυχογραφία της ανθρώπινης ύπαρξης και της αδυναμίας της να βρει νόημα. Είναι μια λογοτεχνική εξομολόγηση χωρίς ελπίδα, αλλά με απέραντη αισθητική διαύγεια. Είναι ένα ασυνεχές, φιλοσοφικό ημερολόγιο - αποτύπωμα της συνείδησης, γραμμένο από έναν "ετερώνυμο", μια λογοτεχνική απόδειξη της κατακερματισμένης ταυτότητας. Επικεντρώνεται στη μελαγχολία, την αίσθηση του παράδοξου, το όνειρο, τη δημιουργία και τη φύση της πραγματικότητας, την αποξένωση, τη μοναξιά, το μηδενισμό, τη ταυτότητα και τη σχέση τέχνης και ύπαρξης.

Παρότι δημοσιεύτηκε αργά, είναι μια συνεχής πηγή έμπνευσης και μελέτης και έχει τεράστια επιρροή στον ευρωπαϊκό μοντερνισμό και στη φιλοσοφική λογοτεχνία. Πρώτη ελληνική έκδοση από τις εκδόσεις Ίκαρος το 2007 (σε μετάφραση Μαρίας Παπαδήμα).

Πρώτη Ιαπωνική έκδοση

Ο θηρευτής των προβάτων (Χαρούκι Μουρακάμι – 1982) Από τα πρώτα βιβλία που καθόρισαν μια νέα λογοτεχνική αισθητική παγκοσμίως. Συνδυάζει το πεζό με το φανταστικό, την ιαπωνική παράδοση με τη δυτική ποπ κουλτούρα, το καθημερινό με το υπερφυσικό. Έθεσε τα θεμέλια της μοναδικής λογοτεχνικής "αισθητικής Murakami".

Είναι το τρίτο μυθιστόρημα του Μουρακάμι και το πρώτο που του χάρισε διεθνή αναγνώριση. Πρόκειται για μια παράξενη μείξη νουάρ, φαντασίας και υπαρξιακής αναζήτησης. Ο αφηγητής, ένας ανώνυμος άνδρας γύρω στα 30, ζει στο Τόκιο και εργάζεται σε διαφημιστικό γραφείο. Η ζωή του είναι άτονη και αδιάφορη, μέχρι που λαμβάνει ένα τηλεφώνημα από έναν μυστηριώδη άνδρα που τον αναγκάζει να ξεκινήσει μια αποστολή: να βρει ένα σπάνιο πρόβατο με ένα αστερισμό στη ράχη του. Το πρόβατο αυτό έχει υπερφυσικές δυνάμεις και, σύμφωνα με τον μυστηριώδη εργοδότη του, μπορεί να «καταλαμβάνει» ανθρώπους και να τους χαρίζει εξουσία. Η αναζήτηση οδηγεί τον ήρωα στη βόρεια Ιαπωνία, όπου αρχίζει να χάνεται ανάμεσα στην πραγματικότητα και το παράλογο. Αντιμετωπίζει παράξενα πρόσωπα: τη φίλη του που διαθέτει «μαγικά αυτιά», έναν φίλο που εξαφανίζεται, έναν «άνθρωπο-πρόβατο» που μοιάζει με υπερβατική μορφή.

Το πρόβατο λειτουργεί ως σύμβολο της πνευματικής δύναμης και της καταστροφικής επιρροής της εξουσίας. Ο ήρωας παλεύει με το ερώτημα της ταυτότητας, της απώλειας και της σημασίας της ύπαρξης σε έναν κόσμο χωρίς σκοπό. Παρά τη φαινομενική παραδοξότητα, το έργο αντικατοπτρίζει την κρίση του σύγχρονου ανθρώπου - την αποξένωση, τη ματαιότητα και την ανάγκη νοήματος. Ο Μουρακάμι συνδυάζει δυτικότροπη αφήγηση με ιαπωνικό μυστικισμό, δημιουργώντας μια μυστηριακή, υπνωτιστική και υπαρξιακή ατμόσφαιρα.

Εξερευνά τη την αποξένωση, την απώλεια, τη μνήμη, το υπαρξιακό κενό, την εξουσία, την αναζήτηση της ταυτότητας και τα μυστήρια της ύπαρξης μέσα από μια φαινομενικά απλή ιστορία. Παραμένει ένα από τα πιο δημοφιλή και αναγνωρισμένα έργα του. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 2006 από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Το Σπίτι των Πνευμάτων (Ιζαμπέλ Αλιέντε – 1982) Καινοτόμο ως η πιο γνωστή πύλη του "μαγικού ρεαλισμού" εκτός του Μάρκες. Ένα οικογενειακό έπος που συνδυάζει ρεαλισμό και μαγικό στοιχείο, καλύπτοντας τρεις γενιές μιας οικογένειας στη Χιλή.

Κεντρικό πρόσωπο είναι ο Εστεμπάν Τρουέμπα, πατριάρχης μιας μεγάλης οικογένειας, και η γυναίκα του, Κλάρα, που διαθέτει μυστικιστικές ικανότητες -  επικοινωνεί με πνεύματα και προβλέπει γεγονότα. Η ιστορία ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα και φτάνει έως τα χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας στη Χιλή. Η αφήγηση περνάει από τον κόσμο της ευημερίας και της γαιοκτησίας στην πολιτική αστάθεια, την ταξική σύγκρουση και την τραγωδία. Μέσα από τις ζωές των Τρουέμπα, η Αλιέντε αφηγείται την ιστορία μιας χώρας που μεταμορφώνεται βίαια. Ο Εστεμπάν είναι αυταρχικός, παλαιομοδίτης και εκπρόσωπος της παλιάς τάξης. Η Κλάρα και η εγγονή της, Μπλάνκα, αντιπροσωπεύουν την πνευματικότητα, τη δικαιοσύνη και την ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο. Το σπίτι όπου ζουν λειτουργεί ως μικρογραφία της χώρας: γεμάτο πνεύματα του παρελθόντος, αναμνήσεις, αγάπες, φαντάσματα και τραύματα. Το υπερφυσικό στοιχείο (φαντάσματα, προφητείες, όνειρα) συμβολίζει τη μνήμη - μια μνήμη που δεν πεθαίνει ποτέ και καθορίζει την πορεία του παρόντος. Η ιστορία κορυφώνεται με τη σύλληψη της Άλμπα, εγγονής του Εστεμπάν, από τη δικτατορία. Η μνήμη και η αγάπη αποτελούν τη μόνη λύτρωση σε έναν κόσμο φθοράς.

Αν και επηρεασμένο από τον Γκαρσία Μάρκες, το έργο της Allende εκδημοκράτισε τον μαγικό ρεαλισμό και το έκανε προσιτό σε ευρύ κοινό, ενσωματώνοντάς το σε μια οικογενειακή σάγκα. Καλύπτει δεκαετίες πολιτικής ιστορίας, φεμινισμού, αγάπης, θανάτου και την πάλη μεταξύ δικτατορίας και δημοκρατίας. Κύρια θέματα: οικογένεια, πολιτική ιστορία, κοινωνική ανισότητα, βία, φεμινισμός, πολιτική συνείδηση, μαγικός ρεαλισμός.

Έχει γίνει ένα από τα πιο αγαπητά βιβλία παγκοσμίως με συνεχή απήχηση και είναι βασικό ανάγνωσμα σε πολλά προγράμματα σπουδών. Πρώτη ελληνική έκδοση: Ψυχογιός, 1985

Η Κιβωτός του Σίντλερ (Τόμας Κένελι – 1982) Εντυπωσιακό ιστορικό μυθιστόρημα που χρησιμοποιεί τεκμηρίωση (συνεντεύξεις, έγγραφα) σε μια μυθιστορηματική διήγηση βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα.

Ο Keneally αφηγείται την ιστορία του Όσκαρ Σίντλερ, Γερμανού επιχειρηματία και μέλους του ναζιστικού κόμματος, ο οποίος κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έσωσε περισσότερους από 1.000 Εβραίους εργαζομένους του, προστατεύοντάς τους από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η αφήγηση ακολουθεί τον Σίντλερ από τις αρχές του πολέμου έως την πτώση του Γ΄ Ράιχ. Αρχικά κυνικός επιχειρηματίας που εκμεταλλεύεται τον πόλεμο για κέρδος, ο Σίντλερ σταδιακά μεταμορφώνεται. Βλέποντας τη φρίκη του Ολοκαυτώματος, αποφασίζει να χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να σώσει όσο περισσότερους Εβραίους μπορεί, φτιάχνοντας μια «κιβωτό» σωτηρίας: τη λίστα των εργατών του, που θα γίνει γνωστή αργότερα ως Schindler’s List.

Το έργο δεν εξιδανικεύει τον Σίντλερ. Ο Κένελι τον παρουσιάζει ως έναν ατελή, ηδονιστή άνθρωπο που ωστόσο επιλέγει, μέσα στο απόλυτο κακό, να πράξει το καλό. Η γραφή του συνδυάζει ιστορική ακρίβεια με συγκινητική αφήγηση, προσφέροντας μια από τις πιο ανθρώπινες εικόνες της ηθικής γενναιότητας μέσα στον τρόμο.

Διερευνά τη πολύπλοκη φύση της ανθρώπινης προσωπικότητας, το «κακό» και την Αντίσταση, την ανθρώπινη ευθύνη, τη λύτρωση, την ηθική πράξη μέσα στην ιστορία, το ρόλο της μνήμης. Πρώτη ελληνική έκδοση: εκδόσεις Λιβάνη, 1994.

Χρυσός: αυτός ο "αγαπημένος" διάβολος...

 Η άνοδος του χρυσού απο το 2021 μέχρι σήμερα είναι ακόμη πιο ραγδαία

Όμως κοιτάξτε και αυτό, για σύγκριση επένδυσης σε βάθος χρόνου σε χρυσό και χρηματιστήριο απο το 1971 έως το 2025 

Τα κρατικά αποθέματα χρυσού το 2024 - τώρα ίσως έχουν αλλάξει

Διαβάστε και αυτό απο τον Οικονομικό Ταχυδρόμο

1980: Από την Ιταλια στη Κένυα, στη Σενεγάλη στη Ν.Αφρική και απο εκεί στη Κορέα και στην Ινδονησία

Το όνομα του ρόδου (Ουμπέρτο Έκο) Πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που συνδυάζει στοιχεία αστυνομικού, ιστορικού και φιλοσοφικού έργου, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στη γνώση και την εξουσία. Αντιπροσωπεύει την απορία του ανθρώπου μπροστά στο ανεξήγητο και το σκοτάδι της ιστορίας. «Ο τίτλος δεν έχει σχέση με το περιεχόμενο του έργου, καθώς ο τίτλος πρέπει να συγχέει τα νοήματα (του βιβλίου) και όχι να τα συγκροτεί».

Μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα ιταλικό μοναστήρι των Βενεδικτίνων όπου γύρω από την αναζήτηση ενός χειρόγραφου του Αριστοτέλη, αναπτύσσεται η πλοκή του, με φόνους, άνομες σχέσεις μεταξύ μοναχών και το κυνήγι των αιρετικών εν έτει 1327. Ο μοναχός Γουλιέλμος και ο νεαρός μαθητής του Άντσο, φτάνουν στο μοναστήρι για να συμμετάσχουν σε θεολογική σύνοδο, αλλά σύντομα έρχονται αντιμέτωποι με μια σειρά ασυνήθιστων γεγονότων. Ο Γουλιέλμος, ορθολογιστής και λάτρης της λογικής —θυμίζει τον Σέρλοκ Χολμς— προσπαθεί να τα εξιχνιάσει μέσα σε ένα περιβάλλον δεισιδαιμονίας και φανατισμού. Στο έργο γίνεται εκτενής παρουσίαση της Σχολαστικής Μεθόδου, η οποία κυριαρχούσε στη μεσαιωνική σκέψη και εμπλέκονται τόσο φανταστικά όσο και ιστορικά πρόσωπα, όπως ο ιεροεξεταστής Μπερνάρντο Γκι και ο μοναχός Ουμπερτίνο του Καζάλε.                         

Κεντρικό σημείο της πλοκής είναι η περίφημη βιβλιοθήκη του μοναστηριού, ένας λαβύρινθος γεμάτος απαγορευμένα βιβλία. Ο Έκο χρησιμοποιεί αυτή τη βιβλιοθήκη ως μεταφορά για τη γνώση και τη δύναμή της: όποιος την ελέγχει, ελέγχει και την ερμηνεία της αλήθειας. Ο φόνος συνδέεται με ένα χαμένο βιβλίο του Αριστοτέλη για την κωμωδία, το οποίο θεωρείται επικίνδυνο γιατί υπερασπίζεται το γέλιο - πράξη που απειλεί τη δογματική αυθεντία της Εκκλησίας.

Η αφήγηση λειτουργεί σε πολλά επίπεδα: αστυνομικό μυστήριο, θεολογική αλληγορία, στοχασμός πάνω στη σχέση γνώσης και εξουσίας, αλλά και φιλοσοφική μελέτη της αμφιβολίας. Ο Έκο εξερευνά την έννοια της αλήθειας, της ερμηνείας, και την ευθραυστότητα της πίστης. Μέσα από το βλέμμα του νεαρού Άντσο, ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας μιας πορείας από τη βεβαιότητα προς τη συνειδητοποίηση της σχετικότητας των πάντων. Το τέλος είναι συμβολικό: η βιβλιοθήκη καίγεται, τα βιβλία χάνονται, και ο αφηγητής μένει με το ερώτημα αν η γνώση σώζει ή καταστρέφει. Το έργο είναι βαθύτατα πολιτικό, καθώς αναφέρεται στον φανατισμό και την καταστολή της σκέψης - ένα σχόλιο για κάθε εποχή.

Η καινοτομία του έργου είναι εξαιρετική, συνδυάζει το αστυνομικό με το ιστορικό μυθιστόρημα και το δοκίμιο φιλοσοφίας, σημειολογίας και μεσαιωνικής θεολογίας. Διερευνά τη σχέση γνώσης και εξουσίας, τον φόβο για τη διαφορετικότητα, τη σύγκρουση λόγου και δογματισμού, τη φύση της αλήθειας και τη σημασία του γέλιου. Η γλώσσα είναι περίτεχνη, μιμείται τα μεσαιωνικά χρονικά και είναι γεμάτη διπλά νοήματα. Είναι ένα από τα πιο γνωστά και αναγνωρίσιμα μυθιστορήματα που απαιτούν εμβάθυνση από τον αναγνώστη.

Έδωσε νέα πνοή στο ιστορικό μυθιστόρημα, ανεβάζοντας το λογοτεχνικό του επίπεδο και επηρέασε μια ολόκληρη γενιά συγγραφέων. Παραμένει ένα διεθνές μπεστ-σέλερ και αντικείμενο ακαδημαϊκών μελετών, αποτελώντας κλασικό της σύγχρονης λογοτεχνίας. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 1985 από τις εκδόσεις Γνώση.

Η αναμονή των βαρβάρων (Τζ. Μ. Κούτσεε) Το βιβλίο είναι αλληγορία της αποικιοκρατίας και του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, αλλά και πανανθρώπινος στοχασμός για τη βία, την ενοχή και τη σύγκρουση ανάμεσα στην εξουσία και τη συνείδηση. Ο τίτλος παραπέμπει στον Καβάφη, προβάλλοντας την ειρωνεία μιας κοινωνίας που χρειάζεται «βαρβάρους» για να δικαιολογήσει την ύπαρξή της.

Το έργο εκτυλίσσεται σε μια ακαθόριστη αποικιακή αυτοκρατορία, στα σύνορα της οποίας βρίσκεται μια μικρή επαρχιακή πόλη. Ο αφηγητής, ένας ηλικιωμένος αξιωματούχος, ζει μια ρουτίνα ειρηνικής διοίκησης μέχρι που φτάνει ένας αξιωματικός της Αυτοκρατορίας, ο Συνταγματάρχης Τζολ, για να αντιμετωπίσει μια «απειλή» από τους λεγόμενους «βαρβάρους» - αυτόχθονες ή ανθρώπους που θεωρούνται απειλή.  Οι πρακτικές του περιλαμβάνουν βασανιστήρια και προπαγάνδα, μέσα από τις οποίες ο Coetzee αποκαλύπτει τη μηχανική της εξουσίας και τον τρόπο με τον οποίο ο φόβος συντηρεί την καταπίεση. Ο αξιωματούχος αρχικά σιωπά, αλλά όταν έρχεται σε επαφή με μια νεαρή βάρβαρη που έχει βασανιστεί, αρχίζει να αισθάνεται ενοχή. Προσπαθεί να την βοηθήσει, όμως η πράξη του αυτή ερμηνεύεται ως προδοσία και φυλακίζεται από το ίδιο το καθεστώς που υπηρέτησε. Μέσα από τη σταδιακή του συνειδητοποίηση, ο συγγραφέας θίγει το ηθικό δίλημμα του ανθρώπου μπροστά στην εξουσία: η παθητικότητα είναι συνενοχή;

Εξετάζει επίσης τα θέματα της ψυχολογίας της καταπίεσης, ηθικής ευθύνης, σχέσεων κυριαρχίας / υποταγής, αναγκαιότητας δημιουργίας "Εχθρού" ως προϋπόθεση για τη διατήρηση της κρατικής ισχύος, σύγκρουσης μεταξύ ανθρώπινης συμπόνιας και θεσμικού εξαναγκασμού, ορίων εξέγερσης / αντίστασης.

Είναι μια αλληγορική, φιλοσοφική και σχεδόν μυθική αφήγηση, χωρίς συγκεκριμένη χρονική ή γεωγραφική τοποθέτηση. Η γλώσσα είναι λιτή, ποιητική και απόλυτα ελεγχόμενη, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ψυχρότητας και απελπισίας. Ένα από τα σημαντικότερα έργα που ασχολούνται με το θέμα της αποικιοκρατίας και τη φύση της εξουσίας. Θεωρείται ένα σύγχρονο κλασικό, με αντιδράσεις που παραμένουν δριμείες και σχετικές σε ένα κόσμο με πολιτικές κρίσεις και προσφυγικές ροές. Η ελληνική έκδοση έγινε το 2013 από το Μεταίχμιο.

Ο διάβολος στο Σταυρό (Νγκούγκι Γουά Θιόνγκο) Το βιβλίο είναι μια καταγγελία κατά του κοινωνικού εκφυλισμού, της υποταγής στην αποικιακή νοοτροπία και της προδοσίας των αξιών της ανεξαρτησίας. Γράφτηκε στη φυλακή, σε χαρτοπετσέτες, και αποτελεί μια οργισμένη αλληγορία για την Κένυα μετά την ανεξαρτησία. Η ηρωϊδα στο τέλος ανακτά την αξιοπρέπειά της, εκπροσωπώντας την αφύπνιση της αφρικανικής συνείδησης.

Η πρωταγωνίστρια, Wariinga, είναι μια νεαρή γυναίκα που βιώνει την εγκατάλειψη, τη ταξική ανισότητα, τη διαφθορά και τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Αφού απολύεται άδικα, αποφασίζει να συμμετάσχει σ’ ένα «συνέδριο ληστών» - μια σατιρική σύναξη όπου οι πλούσιοι καυχιούνται για τα εγκλήματά τους εναντίον των φτωχών. Εκεί αποκαλύπτεται η δομή του νεοαποικιακού καπιταλισμού, όπου οι ελίτ συνεργάζονται με ξένες δυνάμεις για την εκμετάλλευση του λαού. Ολόκληρη η αφήγηση χρησιμοποιεί αλληγορία για να κριτικάρει τον καπιταλισμό, την κοινωνική άνιση κατανομή εξουσίας και πλούτου, την επίδραση της αποικιοκρατίας, τον ρόλο του ατόμου ως θύματος αλλά και ως φορέα αντίστασης.

Γραμμένο εντελώς στην τοπική γλώσσα Γκικούγιου (Gikuyu) ενώ ο συγγραφέας ήταν στη φυλακή, είναι μια επαναστατική πράξη πολιτισμικής αυτοδιάθεσης. Χρησιμοποιεί παραδοσιακές αφηγηματικές τεχνικές, στοιχεία λαϊκής αφήγησης, θεατρικότητας, ονειρικές αλληγορίες και σατιρικά στοιχεία για να καταδικάσει τη νεο-αποικιακή διαφθορά. Ασχολείται με την εκμετάλλευση της πλειοψηφίας από μια νέα, αυτόχθονά αστική τάξη, την κρίση του καπιταλισμού και την αναζήτηση μιας αυθεντικής αφρικανικής ταυτότητας.

Αυτό το έργο και η επιλογή του Ngũgĩ να γράφει στις αφρικανικές γλώσσες είχε τεράστιο αντίκτυπο στη μετα-αποικιακή λογοτεχνία, προωθώντας την απο-αποικιοποίηση της γλώσσας και του νου. Είναι ένα σημείο αναφοράς για τους Αφρικανούς διανοούμενους και συγγραφείς.

Παραμένει κύριο έργο για τη γνωριμία και τη μελέτη της αφρικανικής λογοτεχνίας και της αποικιακής κριτικής. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2023 από το Καστανιώτη.

Ένα τόσο μακρύ γράμμα (Μαριάμα Μπα) Χρησιμοποιεί τη μορφή του επιστολικού μυθιστορήματος, όπου η πρωταγωνίστρια γράφει μια μακρά επιστολή στην καλύτερή της φίλη. Αυτή η μορφή δίνει μια πολύ προσωπική, εμπεριστατωμένη και συναισθηματικά δυνατή φωνή σε μια γυναίκα της Σενεγάλης. Δεν είναι μόνο προσωπικό γράμμα αλλά και πολιτικό μανιφέστο. Η Mariama Bâ εκφράζει την απογοήτευσή της από την ανδρική κυριαρχία και την αποικιακή κληρονομιά που συνεχίζει να ορίζει τις ζωές των γυναικών.

Μέσα από την εξομολογητική επιστολή της Ραματουλάγιε προς τη φίλη της Αϊσατού, η Mariama Bâ σκιαγραφεί την εμπειρία της γυναίκας στη μετα-αποικιακή Σενεγάλη. Ο θάνατος του συζύγου της, που είχε πάρει δεύτερη γυναίκα, γίνεται αφορμή για έναν απολογισμό ζωής. Η Ραματουλάγιε αναπολεί τη ζωή της: παιδική ηλικία, εκπαίδευση, γάμος, μητρότητα (έχει δώδεκα παιδιά), τη συνύπαρξη με την παράδοση (π.χ. πολυγαμία), τις προσδοκίες της, τις δυσκολίες της στην καθημερινότητα ως γυναίκα, τη θέση της στην κοινωνία στη μετά-αποικιακή Αφρική, αλλά και τη σύγκρουση ανάμεσα στην παράδοση (πολυγαμία, κοινωνικές προσδοκίες) και τη σύγχρονη εκπαίδευση.

Το έργο επικεντρώνεται στις πιέσεις που ασκούνται στις μορφωμένες γυναίκες σε μια πατριαρχική, μουσουλμανική και ταυτόχρονα μεταβαλλόμενη κοινωνία: γάμος, πολυγαμία, η χηρεία, η μητρότητα, η φιλία μεταξύ γυναικών και η αναζήτηση αυτονομίας.

Η συγγραφέας δείχνει τη δύναμη της αλληλεγγύης μεταξύ γυναικών και την ανάγκη κοινωνικής χειραφέτησης. Η γλώσσα είναι απλή, συναισθηματική, γεμάτη αξιοπρέπεια και εσωτερική δύναμη.

Το μυθιστόρημα θεωρείται θεμέλιο της αφρικανικής φεμινιστικής λογοτεχνίας και ένα από τα πρώτα έργα που εξέφρασαν τη γυναικεία εμπειρία στη μετα-αποικιακή Δυτική Αφρική. Επηρέασε βαθιά γυναικείες φωνές σε όλη την ήπειρο και πέραν αυτής.

Η Φυλή της Αρκούδας των Σπηλαίων (Ζαν Μαρί Ωελ) Η προϊστορική αφήγηση αφορά μια ομάδα ανθρώπων που αυτοαποκαλούνται «Φυλή» των οποίων η σπηλιά καταστράφηκε από σεισμό και αναζητούν ένα νέο χώρο.

Η αρχαιολογική και παλαιοντολογική έρευνα για αυτό το βιβλίο πραγματοποιήθηκε από την Auel στη δημόσια βιβλιοθήκη της, μέσω έρευνας γραφείου, της συμμετοχής σε αρχαιολογικά συνέδρια και της εκτενούς περιήγησής της σε χώρους με ενημερώσεις από εργαζόμενους αρχαιολόγους πεδίου. Ορισμένες από τις περιγραφές βασίζονται στους πρώτους σκελετούς ενήλικων Νεάντερταλ που βρέθηκαν στο Ιράκ στο σπήλαιο Shanidar, που χρονολογούνται μεταξύ 60.000-80.000 ετών πριν από σήμερα. Άλλα δεδομένα συνδέονται σαφώς με τον ευρέως μελετημένο πολιτισμό Aurignacian και τον πολιτισμό Gravettian, και τα αποκαλυπτικά ειδώλια της Αφροδίτης, τα οποία η Auel προσεγγίζει ως στοιχείο λατρείας θρησκευτικών πρακτικών των  Cro-Magnon. Η λεπτομερής αναπαράσταση της ζωής των πρώτων ανθρώπων βασίζεται σε αρχαιολογικά δεδομένα, συνδυάζοντας επιστήμη και μυθοπλασία.

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται πριν 30.000 χρόνια στην Ευρώπη. Η ηρωίδα, Άιλα, ένα κορίτσι Κρο-Μανιόν, επιβιώνει μόνο αυτή μετά από σεισμό και βρίσκει καταφύγιο σε μια φυλή Νεάντερταλ, που την ανατρέφει. Υιοθετείται από την Ίζα και τον μεγαλύτερο αδελφό της, τον Κρεμπ. Ο Κρεμπ είναι ο σαμάνος της φυλής, παρά το γεγονός ότι είναι παραμορφωμένος ως αποτέλεσμα μιας δύσκολης γέννας που προκλήθηκε από το ασυνήθιστα μεγάλο κεφάλι του, και την μετέπειτα απώλεια ενός χεριού και ενός ματιού μετά από επίθεση από μια αρκούδα των σπηλαίων. Η φυλή λατρεύει πνευματικές αναπαραστάσεις γήινων ζώων, που ονομάζονται τοτέμ, πιστεύοντας ότι μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή στέλνοντας καλή ή κακή τύχη, και για τα οποία ο σαμάνος ενεργεί ως μεσάζων. Ο αρχηγός της φυλής επιτρέπει στην Ίζα να περιθάλψει το ετοιμοθάνατο παιδί και συμφωνεί να την υιοθετήσει, εφόσον ο Κρεμπ ανακαλύψει το προσωπικό της τοτεμικό πνεύμα. Μέσω του διαλογισμού, ο Κρεμπ καταλήγει ότι το παιδί μπορεί να προστατεύεται από το πνεύμα του λιονταριού των σπηλαίων, ένα ισχυρό τοτέμ που δεν δόθηκε ποτέ σε γυναίκα και μόνο σε πολύ λίγους άνδρες. Αναφέρει την επίθεση του λιονταριού των σπηλαίων που βίωσε το κορίτσι λίγο πριν ανακαλυφθεί ως απόδειξη ότι το πνεύμα του την σημάδεψε, ώστε να μπορέσει να υιοθετηθεί από την φυλή. Το κορίτσι ταξιδεύει μαζί τους για λίγο και αρχίζει να θεραπεύεται. Όταν η ομάδα σταματά για να συζητήσει τι πρέπει να κάνουν, αφού δεν έχουν βρει νέο σπίτι, η Άιλα περιπλανιέται και ανακαλύπτει μια τεράστια, όμορφη σπηλιά, ιδανική για τις ανάγκες τους. Πολλοί από τους ανθρώπους αρχίζουν να θεωρούν την Άιλα τυχερή, ειδικά επειδή η καλή τύχη συνεχίζει να έρχεται προς το μέρος τους καθώς ζει ανάμεσά τους.

Στα βιβλία της Auel, οι Νεάντερταλ διαθέτουν μόνο περιορισμένη φωνητική ικανότητα και σπάνια μιλούν. Ωστόσο, έχουν μια πολύ ανεπτυγμένη νοηματική γλώσσα. Δεν γελούν ούτε καν χαμογελούν, και δεν κλαίνε. Όταν η Άιλα κλαίει νομίζουν ότι έχει κάποια οφθαλμική πάθηση. Επίσης, ωριμάζουν πολύ νωρίς - σε σημείο που ένα άτομο 20 και 30 ετών θεωρείται ηλικιωμένο και γίνονται έφηβοι περίπου στην ηλικία των 7-9 ετών, με αρκετούς να ωριμάζουν στα 10. Πολύ σύντομα μετά, τους δίνεται ένας σύντροφος και αποκτούν παιδιά.

Η σύγκρουση μεταξύ της βιολογικής διαφοράς και της συναισθηματικής οικειότητας γίνεται κεντρικό θέμα: η Άιλα ξεχωρίζει για την ευφυΐα και την ευρηματικότητά της, αλλά η φυλή την αντιμετωπίζει ως ξένη. Οι διαφορετικές μέθοδοι σκέψης της Άιλα την οδηγούν στο να παραβιάσει σημαντικά έθιμα της Φυλής, ιδιαίτερα το ταμπού κατά του χειρισμού όπλων από τις γυναίκες. Είναι ισχυρογνώμων και ζωηρή, αλλά προσπαθεί να ενταχθεί με τους Νεάντερταλ, αν και πρέπει να μάθει τα πάντα από πρώτο χέρι. Δεν διαθέτει τις προγονικές μνήμες της Φυλής που τους επιτρέπουν να εκτελούν ορισμένες εργασίες αφού τους δείξουν μόνο μία φορά.

Το έργο ερευνά ζητήματα ταυτότητας, πολιτισμικής εξέλιξης, φύλου και γνώσης. Η Auel χρησιμοποιεί την προϊστορία για να αναδείξει το ανθρώπινο ένστικτο επιβίωσης και την αναζήτηση της αποδοχής.

Ζήτω ο Αυτοκράτορας! (Γι Μυνγιόλ, 1980-1982) Ένα σημαντικό έργο της κορεατικής λογοτεχνίας που εξερευνά την Κορεατική ταυτότητα και την ηθική. Η διεθνής του επιρροή και η καινοτομία στη φόρμα είναι σημαντικές για την ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ασίας,  όμως μικρότερες σε παγκόσμια κλίμακα.

Το έργο του Νοτιοκορεάτη συγγραφέα Yi Munyeol είναι μια πολιτική αλληγορία που σατιρίζει τη λατρεία της εξουσίας. Η ιστορία διαδραματίζεται σε μια φανταστική αυτοκρατορία, όπου ο ηγεμόνας λατρεύεται ως θεός και κάθε αμφισβήτηση θεωρείται προδοσία. Μέσα από τη φωνή ενός αυλικού, ο συγγραφέας αποκαλύπτει τον μηχανισμό του αυταρχισμού και τη διαφθορά της πίστης προς τον ηγέτη.

Το βιβλίο γράφτηκε την εποχή της δικτατορίας στη Νότια Κορέα και αντικατοπτρίζει την αγωνία ενός λαού που ζει υπό συνεχή φόβο. Ο Yi Munyeol συνδυάζει ιστορική αφήγηση, ψυχολογικό βάθος και σαρκασμό για να δείξει πώς οι κοινωνίες εθίζονται στην υποταγή. Το Ζήτω ο Αυτοκράτορας! είναι τελικά μια σπουδή πάνω στη φύση της εξουσίας, στην ηθική του πλήθους και στην τραγική επανάληψη της ιστορίας.

Ασχολείται με τον έντονο ανταγωνισμό των αυτοκρατορικών παγκόσμιων δυνάμεων γύρω από την Κορέα στα τέλη του 19ου αιώνα και συνεχίζει την ιαπωνική αποικιακή εποχή, τον πόλεμο της Κορέας και την περίοδο της στρατιωτικής δικτατορίας, διεισδύοντας στη σύγχρονη ιστορία της Κορέας. Με έναν πρωταγωνιστή σε στιλ Δον Κιχώτη, το μυθιστόρημα υιοθετεί ένα πλούσιο παραδοσιακό ύφος πεζογραφίας που παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη κατανόηση της παραδοσιακής λογοτεχνίας της Ανατολικής Ασίας και προσελκύει τους αναγνώστες στην αφήγηση με δυνατές περιγραφές της ταραγμένης ιστορίας της Κορέας. Η Michelle Tanenbaum, σε μια κριτική της επιρροής του «Δον Κιχώτη» του Θερβάντες στην κορεατική λογοτεχνία, κατέληξε ότι το έργο  ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένο στο να αποτυπώσει το πνεύμα του αρχικού μυθιστορήματος. Ο πρωταγωνιστής, που αναφέρεται πάντα ως Αυτοκράτορας, «εκδηλώνει μια τρέλα για την υπερβολική ανάγνωση. Αναζητά περιπέτειες που στρέφονται προς την αναζήτηση της δικαιοσύνης. Συνοδεύεται από βοηθούς που είναι εξίσου τρελοί. Κατοικεί στον κόσμο του παρελθόντος, ο οποίος φυσικά έχει εξαφανιστεί. Και τέλος, διαπράττει επανειλημμένα παράλογες πράξεις, μετατρέποντας το έργο σε κωμωδία».

Ο Αυτοκράτορας πιστεύει ότι είναι χειροτονημένος από τον ουρανό για να ιδρύσει μια νέα δυναστεία που θα αντικαταστήσει τη προηγούμενη δυναστεία και ότι η νέα θα ευημερήσει για 800 χρόνια, όπως προβλέπεται στο μυστικό προφητικό κείμενο, Τσονγκ-καμ-ροκ, γνωστό και ως Τζεονγκαμνοκ. Το όνειρό του είναι να γίνει ηγεμόνας που θα απελευθερώσει το βασίλειο από την ξένη κυριαρχία, τόσο στρατιωτική όσο και πολιτιστική. Το τελευταίο παρουσιάζεται ως ένα φαινομενικά αδύνατο έργο, ένας αγώνας που θα απαιτούσε «τρέλα» για να διατηρηθεί σε όλη του τη ζωή.

Ο Σολ Σουν-μπανγκ, συγγραφέας του προλόγου της αγγλικής μετάφρασής του, σημείωσε ότι παρόλο που το όνειρο του Αυτοκράτορα να γίνει ηγέτης του λαού απέτυχε στην πράξη, παρ' όλα αυτά, με τον θάνατό του, επιτυγχάνει «μεγαλύτερη εξοχότητα ξεπερνώντας όλες τις εγκόσμιες ανησυχίες».

Τετραλογία Μπούρου (Πραμούντια Ανάντα Τόερ, 1980-1988) Γράφτηκε στο στρατόπεδο κράτησης του νησιού Μπούρου. Αποτελείται από τα μυθιστορήματα «Γη των Ανθρώπων», «Παιδί όλων των Εθνών», «Βήματα» και «Σπίτι από γυαλί». Οι περιπέτειες του πρωταγωνιστή Μίνκε σε όλο το έργο είναι εμπνευσμένες από τη ζωή του Τίρτο Άντι Σοέρτζο (1880–1918), προσωπικότητας της Ινδονησιακής Εθνικής Αφύπνισης και ενός από τους πρώτους δημοσιογράφους της χώρας. Είχαν απαγορευτεί από το καθεστώς του μακροχρόνιου Ινδονήσιου προέδρου Σουχάρτο. Η απαγόρευση άρθηκε το 2010.

Το πρώτο μέρος της τετραλογίας, «Γη των Ανθρώπων», γράφτηκε όταν ο συγγραφέας ήταν πολιτικός κρατούμενος. Ο αφηγητής Μίνκε, ευγενικής καταγωγής, φοιτά σε ολλανδικό σχολείο στην αποικιακή Ιάβα και γνωρίζει τη Nyai, μια γυναίκα που αν και παλλακίδα Ολλανδού, έχει αυτομορφωθεί και διαχειρίζεται επιχείρηση. Μέσα από τη σχέση τους, ο Pramoedya δείχνει την αντίφαση ανάμεσα στην αποικιακή πρόοδο και την ανθρώπινη ταπείνωση.

Σύμφωνα με τον Κάρλο Κόπολα του Πανεπιστημίου του Όκλαντ, (World Literature Today), το βιβλίο καταδεικνύει μια «ισχυρή δέσμευση σε ευρεία ανθρωπιστικά ιδανικά». Το έργο αντιπαραβάλλει την έλξη του Μίνκε προς τη σύγχρονη τεχνολογία και τις έννοιες της ελευθερίας που έφεραν οι Ευρωπαίοι με την αποξένωση που έφεραν στους υποταγμένους υπηκόους. Μια κριτική του Publishers Weekly σημείωσε την αντίθεση του βιβλίου μεταξύ του «ονείρου του Μίνκε για μια ενωμένη, πολυεθνική», ανεξάρτητη Ινδονησία και της «σκληρής πραγματικότητας της αποικιακής κατοχής». Υπογραμμίζει επίσης την καταπίεση και την «βάναυση υποδούλωση» των ιθαγενών υπηκόων των Ινδιών από τις ολλανδικές αρχές και τους ντόπιους συνεργάτες τους. Δείχνει επίσης την ωρίμανση του Μίνκε μέσα από δύο γάμους

Το έργο εξετάζει τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας, τη σύγκρουση ανάμεσα στην παράδοση και τη δυτική εκπαίδευση, και τη γυναικεία χειραφέτηση. Ο συγγραφέας θέτει το ερώτημα: μπορεί να υπάρξει ελευθερία όταν η σκέψη παραμένει υποδουλωμένη; Παρά τον ρεαλισμό του, το βιβλίο διαπερνάται από βαθιά ανθρωπιά.

Το δεύτερο μέρος συνεχίζει την ιστορία του Μίνκε, ο οποίος πλέον είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Παρακολουθούμε την πολιτική του αφύπνιση, καθώς κατανοεί πως η αποικιοκρατία δεν είναι απλώς πολιτική καταπίεση αλλά και πολιτισμική. Εξερευνά την εκπαίδευση, τη δημοσιογραφία ως πράξη αντίστασης και τη συνείδηση της ενότητας των λαών της Ασίας απέναντι στη δυτική κυριαρχία. Καταγγέλλει την απομόνωση, την κοινωνική αδικία και διακηρύσσει την ανάγκη διαμόρφωσης εθνικής ταυτότητας. Ο Pramoedya γράφει με ιστορική οξυδέρκεια και πολιτικό πάθος, δίνοντας φωνή στους αφανείς Ινδονήσιους που διαμόρφωσαν την ιστορία με τη σκέψη και την επιμονή τους.

Στα «Βήματα» ο Μίνκε φεύγει από τη Σουραμπάγια, όπου σπούδασε σε ένα φημισμένο λύκειο, για να πάει στη Μπατάβια, την πρωτεύουσα των Ολλανδικών Ανατολικών Ινδιών, για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του. Εκεί φοιτά στο STOVIA, ένα σχολείο για ιθαγενείς γιατρούς, τον μόνο δρόμο για ανώτερη εκπαίδευση που είναι διαθέσιμος στους ιθαγενείς στις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες. Συνεχίζει να αντιμετωπίζει ρατσιστικές αποικιακές πολιτικές. Για παράδειγμα, δεν του επιτρέπεται να φοράει ευρωπαϊκή ενδυμασία, αλλά πρέπει να φοράει ιθαγενή ενδυμασία. Ενώ σπουδάζει εκεί, γνωρίζει τη Μέι, μια Κινέζα ακτιβίστρια που εργάζεται για τη δημιουργία μιας οργάνωσης για τους Κινέζους. Παντρεύονται, αλλά εκείνη σύντομα πεθαίνει από ελονοσία. Μετά τον θάνατο της Μέι, ο Μίνκε συνεχίζει να έλκεται από την πολιτική και σχηματίζει μια πολιτική οργάνωση βάσης για τους ιθαγενείς της Ινδονησίας. Η οργάνωση ονομάζεται Ισλαμική Ένωση Εμπόρων, η οποία αργότερα γίνεται Ισλαμική Ένωση. Στην πραγματική ζωή, αυτή η οργάνωση θεωρείται η πρώτη ιθαγενής οργάνωση βάσης στις Ινδίες. Τα γραπτά του Μίνκε, τα οποία ασκούν κριτική στις ολλανδικές αρχές, και οι χαμηλοί βαθμοί του οδηγούν στην αποβολή του από την ιατρική σχολή.Στη συνέχεια, συνειδητοποιεί ότι το πάθος του δεν βρίσκεται στην ιατρική αλλά στη δημοσιογραφία. Ιδρύει πρώτα ένα περιοδικό και στη συνέχεια την πρώτη εφημερίδα που ανήκει και λειτουργεί στους ντόπιους.Ως συγγραφέας και εκδότης, προσπαθεί να ενσταλάξει πολιτικές και κοινωνικές γνώσεις στους συμπατριώτες του. Γνωρίζει επίσης και παντρεύεται μια εξόριστη πριγκίπισσα, την οποία αγαπά και βρίσκει ευτυχία μαζί της.Αργότερα, γνώρισε επίσης έναν Ινδό ονόματι Ζακ Παντζεμανάν, ο οποίος ζήτησε από τον Μίνκε να δημοσιεύσει το σενάριό του με τίτλο «Njai Dasima». Αφού οι νεαροί συνάδελφοί του στην εφημερίδα δημοσιεύουν ένα εξαιρετικά επικριτικό κύριο άρθρο εναντίον του γενικού κυβερνήτη, η εφημερίδα απαγορεύεται και ο Μίνκε συλλαμβάνεται με την κατηγορία της φοροδιαφυγής. Το βιβλίο τελειώνει καθώς οδηγείται στην εξορία έξω από την Ιάβα και αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη σύζυγό του.

Στο τελευταίο «Σπίτι από γυαλί», που εκδόθηκε το 1988, ο Μίνκε βρίσκεται εξόριστος για πέντε χρόνια και συνοδεύεται από τον Ζακ, στον οποίο οι ολλανδικές αποικιακές αρχές αναθέτουν στη συνέχεια να κατασκοπεύει το κίνημα των αντιφρονούντων. Ο Ζακ κατέχει νομικό καθεστώς ίσο με αυτό ενός Ευρωπαίου, απολαμβάνει το καθεστώς και τη δύναμη της αποικιακής του θέσης και διατάζει τους κακοποιούς και τους πληροφοριοδότες του να επιτίθενται στους αντιφρονούντες διαδίδοντας διχαστικές φήμες, υποκινώντας φυλετικές ταραχές και διαπράττοντας βασανιστήρια και δολοφονίες. Ωστόσο, αναγνωρίζει επίσης τη σαπίλα της αποικιακής διοίκησης και γνωρίζει ότι οι προσπάθειές του να καταστείλει τους αντιφρονούντες θα είναι τελικά μάταιες. Συμπονάει ιδιωτικά το κίνημα ανεξαρτησίας και βασανίζεται από τύψεις συνείδησης. Παρά την εσωτερική αναταραχή του Ζακ και τον κρυφό θαυμασμό του για τον Μίνκε, παρόλα αυτά σχεδιάζει την καταστροφή του δημοσιογράφου. Μετά το θάνατό του, επισκέπτεται τον τάφο του και θρηνεί. Ο John Morley δήλωσε ότι το μυθιστόρημα παρέχει «μια διαφωτιστική, συγκινητική αφήγηση της αποικιακής ψύχωσης», μέσα από την εξερεύνηση του πώς ο Ζακ «ενδέχεται στα δολώματα της εξουσίας και των προνομίων με κόστος την προδοσία του λαού του και, τελικά, του εαυτού του»

Η τετραλογία αναδεικνύει τις ρίζες του ινδονησιακού εθνικισμού, διερευνά τη φυλετική και ταξική διαστρωμάτωση υπό την ολλανδική κυριαρχία και θέτει ερωτήματα για την ταυτότητα, την αξιοπρέπεια και την αντίσταση. Αναβιώνει τη φόρμα του "μυθιστορήματος διαπαιδαγώγησης" (Bildungsroman) στο πλαίσιο της αποικιακής Ινδονησίας. Η γλώσσα είναι πλούσια και εμβαθύνει στην ψυχολογία των χαρακτήρων. Έγινε σύμβολο του αντι-αποικιακού αγώνα και της εθνικής συνείδησης. Επηρέασε γενιές Ινδονήσιων. Θεωρείται το αριστούργημα της ινδονησιακής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα και ένα από τα σημαντικότερα έργα της νοτιοανατολικής ασιατικής λογοτεχνίας.

Οι παγκόσμιοι κίνδυνοι στην αρχή της νέας χρονιάς

Το Barcelona Centre for International Affairs (CIDOB) είναι ένα ερευνητικό κέντρο διεθνών υποθέσεων που, μέσω της αριστείας και της συνάφειας, επιδιώκει να αναλύσει τα παγκόσμια ζητήματα που επηρεάζουν την πολιτική, κοινωνική και διακυβερνητική δυναμική, από το διεθνές έως το τοπικό. Ως αναγνωρισμένος ανεξάρτητος φορέας που έχει γεννηθεί στην κοινωνία των πολιτών με μακρά ιστορία, το CIDOB επιδιώκει την αριστεία και την αυστηρότητα στις αναλύσεις, τις δημοσιεύσεις και τα έργα του. Στόχος του είναι να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για την κοινωνία, να διασφαλίσει την ανοιχτή πρόσβαση στη γνώση και να προωθήσει τη μελέτη των διεθνών ζητημάτων που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των πολιτών (https://www.cidob.org/en/about-cidob )

Το Eurasia Group ιδρύθηκε το 1998 σαν πρώτη αφιερωμένη εταιρεία στην κατανόηση του αντίκτυπου της πολιτικής στις αγορές. Σήμερα είναι απο τις κορυφαίες στην ανάλυση και συμβουλευτική πολιτικών κινδύνων (https://www.eurasiagroup.net/ )

Το Foreign Policy είναι ένα αμερικάνικο εκδοτικό σκέψης που ιδρύθηκε το 1970 και επικεντρώνεται στη παγκόσμια πολιτική και τα τρέχοντα γεγονότα. Παράγει περιεχόμενο καθημερινά στην ιστοσελίδα του και διμηνιαίες ανασκοπήσεις (https://foreignpolicy.com/) 

Παρακάτω στο πίνακα μπορειτε να βρείτε τους κύριους κινδύνους που ξεχωρίζουν τα τρία αυτά διαφορετιά ιδρύματα και να σκεφτείτε τα κοινά σημεία και τις διαφορές τους.

		Foreign Policy	Eurasia Group	Centre for Int’l Affairs CIDOB
Οριζόντια θέματα παγκόσμιων επιπτώσεων	Ασύδοτος παρεμβατισμός & εμπορική πολιτική	ν	ν	ν
	Αδιαφορία για το κλίμα	ν		ν
	Χάσμα προσδοκιών και πραγματικότητας Gen Z	ν		ν
	Κίνδυνοι Τεχνητής Νοημοσύνης	ν	ν	ν
	Τεχνολογική & ενεργειακή αναμέτρηση ΗΠΑ - Κίνας		ν
	Απομάκρυνση ΗΠΑ από τη Δημοκρατία		ν	ν
	Αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων	ν		ν
	Αύξηση στρατιωτικών δαπανών	ν		ν
	«Φούσκα» τεχνολογικών μετοχών			ν
	Παγίδα αποπληθωρισμού στην Κίνα		ν
	Στασιμότητα, φόβος & απαισιοδοξία στην οικονομία και την κοινωνία			ν
Γεωπολιτικά θέματα	Δόγμα Ντονρόε - Στροφή ΗΠΑ προς Δυτικό Ημισφαίριο	ν	ν
	Διενέξεις Μέσης Ανατολής	ν
	Ασταθής κατάσταση περιοχής Ασίας-Ειρηνικού	ν
	Ευρωπαϊκός στρατηγικός αποπροσανατολισμός		ν	ν
	Πιθανότητα ενίσχυσης Πούτιν από τον πόλεμο Ουκρανίας	ν
	Υβριδικός πόλεμος Ρωσίας με ΝΑΤΟ		ν
	Ιδιωτικοποίηση των ειρηνευτικών προσπαθειών		ν	ν
	Διενέξεις υδάτινων πόρων		ν

Διαβάστε αυτό για τους κίνδυνους της δεκαετίας που ήδη διανύουμε

Διαβάστε και αυτό της Ι.Βαρδαλαχάκη (απο Ναυτεμπορική)