Τετάρτη 9 Οκτωβρίου 2024

Το Φως παραμένει Ελπίδα (Δ. Βασιλείου)



Ξημερώνουν στην ώρα τους οι μέρες,

τα αύριο παίρνουν τις θέσεις των χθες,

τίποτα όμως δεν αλλάζει.

Το φως παραμένει ελπίδα!

Το σκοτάδι συνεχίζει να σκεπάζει τη ζωή μας.


Ένας φάρος που είχε ανάψει

και φώτιζε, έστω κι αχνά, αλλά φώτιζε

τη θωριά των ονείρων,

πάει κι αυτός, έσβησε.


Το βλέμμα του Γκεβάρα παραμένει παγωμένο.

Του Άρη το κεφάλι στάζει, ακόμη, αίμα.

Τον Λαμπράκη συνεχίζουν σε πολέμους να σκοτώνουν

και στον Μίκη να φοράνε σιγαστήρα.

Μεσ’ στου σκοταδιού μάς κλείνουν την παγίδα.


Και μεσ’ σ’ αυτή τη σκοτεινιά

π’ απλώθηκε στο κόσμον όλο,

κάποιοι, χρυσούς στήνουνε θρόνους,

τα δουλικά τους κάνουνε βαρόνους

κι οι δεσποτάδες,

μαζί ραβίνοι και μουλάδες,

με λίβανο και σμύρνα τους βλογάνε.


Κι όλοι οι άλλοι, οι πολλοί,

σε δύση και σ’ ανατολή,

στης πείνας πνίγονται τον πάτο,

στης άγνοιας το βωμό τούς γονατίζουν

και μ’ αλυσίδες στα μυαλά

τους θυσιάζουν, οι χρυσοί,

σαν Ιφιγένεια,

την Τροία θέλοντας να κάνουνε δική τους.


Κι όποιοι, σαν άλλοι Έκτορες,

θέλει από μόνος του καθείς

τον τόπο του να σώσει,

κάποιον θα στείλουν οι χρυσοί,

ας πούμε Αχιλλέα,

όπως τον Έκτορα να τους σκοτώσει.


Όσο βαθύ κι αν είναι το σκοτάδι,

τα μάτια που ’ναι ανοιχτά μπορούν να διακρίνουν

τ’ αστέρια που ακόμα λαμπυρίζουν,

απ’ τη φωτιά που έδωσε σε όλους

εκείνος ο ατρόμητος, ο Προμηθέας.


Τα μυαλά που σπάσανε τις αλυσίδες

μπορούν να καταλάβουν

και πράξη να το κάνουν δυνατή,

αυτό που κάποτε ο Κάρολος μας είπε:

«Προλετάριοι όλων των χωρών…».


Και τότε, όταν όλοι οι πολλοί,

όλων των χωρών και τόπων

με φόρα τα σκοτάδια θα διαλύσουν,

τότε, ακούστε με, τότε μόνο,

το φως θα πάψει να ’ν’ ελπίδα!

02.07.2024, Αθήνα 

Παρασκευή 4 Οκτωβρίου 2024

Για τις επιπτώσεις στη χώρα μας των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.

Μεσόγειος Credit Sabine Rethore
Στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας τα κόμματα δεν μας έχουν συνηθίσει δεκάδες χρόνια τώρα να αφήνουν πίσω τους μικροκομματικούς υπολογισμούς και να συνεννοούνται για τα μεγάλα θέματα του σήμερα και του αύριο της χώρας (ασφάλεια, ενέργεια, δημογραφικό, υγεία, παιδεία κ.α). Οι εχθροπραξίες στη Λωρίδα της Γάζας και στον Λίβανο που φαίνεται οτι θα συνεχιστούν για σημαντικό χρονικό διάστημα έχουν πολλές επιπτώσεις για την Ελλάδα:

Θέματα ασφάλειας

• Μεταναστευτική πίεση: Η Ελλάδα αντιμετωπίζει ήδη αυξημένες μεταναστευτικές ροές και η σύγκρουση θα μπορούσε να επιδεινώσει αυτό το ζήτημα. Η ελληνική κυβέρνηση έχει προειδοποιήσει ότι η κλιμάκωση της βίας στη Μέση Ανατολή μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των μεταναστών χωρίς έγγραφα - βλ. https://www.voanews.com/a/greece-warns-israel-hamas-war-will-add-migration-pressure/7305212 .html.

• Περιφερειακή σταθερότητα: Η σύγκρουση ενισχύει την περιφερειακή αστάθεια, η οποία θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στην ασφάλεια για την Ελλάδα, ειδικά εάν οι εντάσεις επεκταθούν σε γειτονικές χώρες - βλ. https://english.elpais.com/international/2024-01-07/danger-of-gaza-war -spillover-peaks-in-middle-east-after-three-months-of-fighting.html.

Οικονομικός αντίκτυπος

• Τουρισμός: Ο τουριστικός τομέας της Ελλάδας θα μπορούσε να επηρεαστεί από την περιφερειακή αστάθεια. Οι πιθανοί ταξιδιώτες ενδέχεται να αποφύγουν την περιοχή λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια, επηρεάζοντας την οικονομία της - βλ. https://greekreporter.com/2024/10/02/relations-greece-israel-palestine/.

• Τομέας ενέργειας: Η Ελλάδα έχει ενεργειακούς δεσμούς με το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων συνεργασιών σε έργα φυσικού αερίου. Η σύγκρουση θα μπορούσε να διαταράξει αυτά τα έργα και να επηρεάσει τον ενεργειακό εφοδιασμό - βλ. https://greekreporter.com/2024/10/02/relations-greece-israel-palestine/.

Διπλωματικές Σχέσεις

• Πράξη εξισορρόπησης: Η Ελλάδα διατηρεί μια λεπτή ισορροπία στις σχέσεις της με το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Η σύγκρουση θέτει την Ελλάδα σε μια προκλητική διπλωματική θέση, να κρατήσει καλές σχέσεις και με τους δυο εμπλεκόμενους - δεν είναι ακατόρθωτο, το έχει πετύχει η Τουρκία στις σχέσεις της με Ρωσία και Ουκρανία -  τόσο στο διπλωματικό τομέα όσο και στο δημόσιο αίσθημα -  βλ. https://greekreporter.com/2024/10/02/relations-greece-israel-palestine/.

• Ανθρωπιστικός Ρόλος: Η Ελλάδα έχει συμμετάσχει σε ανθρωπιστικές προσπάθειες, παρέχοντας βοήθεια και υποστήριξη στις πληγείσες περιοχές. Αυτός ο ρόλος είναι πιθανό να επεκταθεί καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται - βλ. https://greekreporter.com/2024/10/02/relations-greece-israel-palestine/.

Οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας θα έπρεπε να αφήσουν τις μικροκομματικές σκοπιμότητες στη πάντα, να συνεννοηθούν, να παρακολουθουν στενά την κατάσταση και να προετοιμάστούν για να αντιμετωπίσουν ενιαία τυχόν πιθανές επιπτώσεις και ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους.

Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου 2024

Απο το "διαβολάκι" στο "δημιουργικό δαίμονα"


“Κάθε έργο πνευματικής δημιουργίας, ανεξάρτητα από το σύστημα μέσα στο οποίο εμπνέεται και γεννιέται, για να αναγνωριστεί από εχθρούς και φίλους θα πρέπει να λειτουργήσει σαν ένα μικρό μεν, αλλά υπερκινητικό και ανήσυχο «διαβολάκι» που δημιουργεί εντάσεις, διαφωνίες, ακόμη και δραματικές ή κωμικές καταστάσεις. Μερικά από αυτά τα μπορεί να δημιουργήσουν ολόκληρες τάσεις ή μόδες και από «διαβολάκια» να μετατραπούν σε «δημιουργικούς δαίμονες» που θα ανακατέψουν τα πάντα στη τέχνη, στη κοινωνία ακόμη και στην οικονομία και πολιτική¨

"Every work of intellectual creation, regardless of the system in which it is inspired and born, in order to be recognized by enemies and friends must function as a small, albeit hyperactive and restless "little devil" that creates tensions, disagreements, even dramatic or comical situations. Some of these works can create whole trends or modes and from "little devils" turn into "creative demons" that will stir up everything in art, society and even in economy and politics”.

«Каждое произведение интеллектуального творчества, независимо от системы, в которой оно вдохновлено и рождено, для того, чтобы быть признанным врагами и друзьями, должно функционировать как маленький, хотя и гиперактивный и беспокойный «чертенок», который создает напряженность, разногласия, даже драматические или комические ситуации. Некоторые из этих произведений могут создавать целые тенденции или моды и из «чертиков» превращаться в «творческих демонов», которые будут всколыхнуть все в искусстве, обществе и даже в экономике и политике».

Τρίτη 24 Σεπτεμβρίου 2024

Liu Cixin: για την ανθρωπότητα και το σύμπαν

Ας στρέψουμε την ευγένεια που δείχνουμε προς τα αστέρια στα μέλη της ανθρώπινης φυλής στη γη και ας οικοδομήσουμε την εμπιστοσύνη και την κατανόηση μεταξύ των διαφορετικών ανθρώπων και πολιτισμών που συνθέτουν την ανθρωπότητα. Αλλά για το σύμπαν πέρα από το ηλιακό σύστημα, θα πρέπει να είμαστε πάντα σε εγρήγορση.


Давайте обратим доброту, которую мы проявляем к звездам, к членам человечества на Земле и построим доверие и взаимопонимание между разными людьми и культурами, составляющими человечество. Но что касается Вселенной за пределами Солнечной системы, мы всегда должны быть бдительными.

Δευτέρα 9 Σεπτεμβρίου 2024

Μερικές σκέψεις για τις χιλιοτραγουδισμένες αλλαγές

«Δεν αρκεί να παραμείνεις ζωντανός για να επιβιώσεις. Ο καλύτερος δρόμος για την επιβίωση είναι η εξέλιξη…τα ιστορικά δεδομένα…αποδεικνύουν ότι ένα ολοκληρωτικό καθεστώς αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανθρώπινη πρόοδο». (Liu Cixin ¨Σκοτεινό δάσος¨ Selini Αθήνα 2019, σελ.559)

Από το 1981 και δώθε στη χώρα μας ακούμε πολλά για αλλαγές στους οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τομείς. Σίγουρα αλλαγές έχουν γίνει, άλλες προς το καλύτερο και άλλες ειδικά τα τελευταία χρόνια προς το χειρότερο. Αλλαγές που επιβλήθηκαν εξ ‘ ανάγκης από τα πάνω ή που ενσωματώθηκαν στη κοινωνική ζωή από τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας ή που επιβλήθηκαν από τις απανωτές κρίσεις και φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές. Η συνολική νοοτροπία όμως της πλειοψηφίας της κοινωνίας αλλάζει με πολύ αργό ρυθμό και βασανιστικό τρόπο.

Ενώ μερικοί άνθρωποι δοκιμάζουν γρήγορα νέα πράγματα, άλλοι είναι πιο συντηρητικοί στην αλλαγή. Η αλλαγή και η σύγκρουση πάνε μαζί. Δεν υπάρχει εύκολος τρόπος να εισάγετε αλλαγές και να αποφύγετε τις συγκρούσεις. Μεταξύ των πιο σημαντικών προϋποθέσεων για να επιτευχθεί αυτό είναι η εμπιστοσύνη μεταξύ των «πάνω» και των «κάτω», της ηγεσίας και του προσωπικού.

Συνήθως οι άνθρωποι, ατομικά ή και κατά ομάδες αντιστέκονται στις αλλαγές για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Μεταξύ αυτών οι πιο σημαντικοί είναι:

  • Η αύξηση της αβεβαιότητας ​​και του φόβου για την αλλαγή της κατάστασης (τι θα σημαίνουν οι αλλαγές για μένα;)
  • Η ύπαρξη ή όχι οικονομικού συμφέροντος / κινήτρων
  • Η αύξηση της γενικής ενόχλησης (απαιτούμενη εκπαίδευση, μετεγκατάσταση, αύξηση εργασίας, ευθύνης κ.α.)
  • Η απώλεια συμβόλων (απώλεια θέσης, ισχύος, σημασίας κ.α.)
  • Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ ηγεσίας και προσωπικού (ο κύριος παράγοντας)
  • Η απειλή για την ύπαρξη / λειτουργία της κατεστημένης ομάδας (αδυνάτισμα, διάλυση κ.α)
  • Η ύπαρξη συντεχνιακών συμφερόντων ή / και τοπικιστικών συμφερόντων
  • Διάφορα ταμπού και προκαταλήψεις (φύλο, καταγωγή, χρώμα δέρματός, σεξουαλικές προτιμήσεις, πολιτικές πεποιθήσεις, κοινωνική και οικονομική κατάσταση κ.α.)

Η στόχευση εκείνων που είναι πιο πιθανό να αλλάξουν, είναι συχνά ο πιο ορθολογικός και οικονομικός τρόπος για την προώθηση της ίδιας αλλαγής σε μια μεγαλύτερη ομάδα. Εδώ, η χρήση του μοντέλου «Στάδια Αλλαγής» που αναπτύχθηκε από τους Prochaska και DiClemente (1986) μπορεί να είναι χρήσιμη για τον καθέναν.

Στο πίνακα που ακολουθεί απεικονίζεται η διαδικασία μετάβασης από την αδιαφορία για τις αλλαγές στην αποδοχή και την ενεργή δράση για αυτές. Σε αυτό το μοντέλο αναφέρονται έξι στάδια:

 

1. Άγνοια

Μη γνωρίζοντας ότι υπάρχει πρόβλημα δεν υπάρχει και πρόθεση αλλαγών

2. Συλλογισμός

Αναγνωρίζεται η ύπαρξη του προβλήματος και αρχίζει η σκέψη της τι αντιμετώπιση χρειάζεται  

3. Προτοιμασία

Οι εμπλεκόμενοι σκοπεύουν να αναλάβουν σύντομα δράση και να κάνουν σχέδια για την εφαρμογή της

4. Προσπάθεια

Οι εμπλεκόμενοι αρχίζουν να αλλάζουν αλλά αργά και ασυνεχώς  

5. Διατήρηση

Συνεχίζουν να αλλάζουν συνεχώς και γρηγορότερα

6. Διάχυση

Οι εμπλεκόμενοι ενθαρρύνουν και δείχνουν και σε άλλους πώς να υιοθετήσουν τις αλλαγές

Οι εμπλεκόμενοι χρειάζονται διαφορετικά είδη μηνυμάτων, υλικού, εκπαίδευσης και υποστήριξης για κάθε στάδιο ξεχωριστά.

Για παράδειγμα, άτομα που δεν γνωρίζουν ότι η συμπεριφορά τους είναι επιβλαβής για τον εαυτό τους ή την ομάδα τους ή επιβλαβής για τη κοινωνία ή το περιβάλλον μπορεί να χρειάζονται καλύτερες πληροφορίες από πηγές που εμπιστεύονται. Άλλοι που το έχουν αναγνωρίσει αυτό και σκέφτονται να δοκιμάσουν μια νέα συμπεριφορά μπορεί να χρειάζονται κοινωνική υποστήριξη και εκπαίδευση δεξιοτήτων.

Η αλλαγή λοιπόν είναι μια ενιαία και σοβαρή διαδικασία που δυστυχώς για τα πεπραγμένα της χώρας μας πολλές φορές μένει σε λόγια, διακηρύξεις και υποσχέσεις ή έρχεται σαν «τυφλό» αποτέλεσμα της αγοράς ή σύνθεσης συγκυριών ή και διεθνών εξελίξεων και υποχρεώσεων.

Παρασκευή 30 Αυγούστου 2024

ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΕΡΩΤΩΝ (Δ.Βασιλείου)

Twins. Painting by Georgy Kurasov.

Στον αστερισμό των ερώτων παγιδεύτηκα,

στον γαλαξία της αγάπης περιπλανήθηκα.

Με μιαν ανάσα τη ζωή μου έζησα,

με μιαν ανάσα, που διαπερνά το είναι μου.


Σαν το αλκοόλ που παραλύει τις αντιστάσεις,

σαν αχτίδα φωτός που διαλύει τις ομίχλες,

σαν τη σπίθα οργής που ξεκινάει τις επαναστάσεις,

ο έρωτας 

τις ορίζουσες της ζωής μου στοιχειοθέτησε

και η σκέψη εισχώρησε στους δαιδάλους των μυστηρίων

λευκαίνοντάς τα.

 

Θυσία εξαγνιστική στο βωμό του γονάτισα,

στων αγγέλων του τα φτερά με ανασήκωσε,

στης ευτυχίας τους ορίζοντες με προσήλωσε

δείχνοντας το δρόμο της ζωής.

 

Γενεσιουργός αιτία των δρωμένων

ω! έρωτα κι’ αγάπη και ζωή!

Στον περίπλοκο λαβύρινθο

εσύ δείχνεις του μίτου την άκρη

εσύ ορίζεις την πορεία

εσύ ανασταίνεις το πνεύμα

 εσύ νικάς το θάνατο!

Πέμπτη 22 Αυγούστου 2024

Η ποσοστιαία κατανομή καταναλωτικών δαπανών των νοικοκυριών στην ΕΕ (2002-2022)

Όπως μπορείται να δείτε απο το παρακάτω διάγραμμα η ποσοστιαία κατανομή έχει μείνει αμετάβλητη για τις δαπάνες εκπαίδευσης και διατροφής. Έχει μειωθεί από 0,4% έως και 1,5% στα έπιπλα και εξοπλισμό νοικοκυριού, στις επικοινωνίες, στο αλκοόλ/καπνό, στις συγκοινωνίες, στην αναψυχή και πολιτιστικές δαπάνες και στην ένδυση/υπόδυση. Οι συγκρίσεις με τη κατάσταση στην Ελλάδα είναι μάλλον απογοητευτικές.



Τετάρτη 21 Αυγούστου 2024

Οι συνεχιζόμενες σύγχρονες διεθνείς και μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις στο πλανήτη

Δυστυχώς οι ένοπλες συγκρούσεις στο πλανήτη μας, αντι να μειωθούν αυξάνονται χρόνο με το χρόνο. Κάποιες συνεχίζονται με διαστήματα ειρήνης για χρόνια. Κάποιες άλλες προκύπτουν σε περιοχές και κράτη. Διακρίνονται σε μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις (εντός του ίδιου κράτους), σε διακρατικές και σε διεθνείς.

Η διαδικτυακή πύλη Rule of Law in Armed Conflicts (RULAC) που ξεκίνησε το 2007, χαρακτηρίζει και αξιολογεί συστηματικά καταστάσεις ένοπλης βίας, χρησιμοποιώντας τον ορισμό της ένοπλης σύγκρουσης σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Η RULAC προσδιορίζει επίσης τα μέρη σε αυτές τις συγκρούσεις και το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο. Αυτή τη στιγμή παρακολουθεί περισσότερες από 110 ένοπλες συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκονται τουλάχιστον 55 κράτη και περισσότεροι από 70 ένοπλοι μη κρατικοί φορείς. Είναι μια πρωτοβουλία της Ακαδημίας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ

45 μέτωπα ένοπλης σύγκρουσης συναντά κανείς στη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική. Αίγυπτος, Ιράκ, Ισραήλ, Παλαιστίνη, Λιβύη, Μαρόκο, Συρία, Τουρκία, Υεμένη και Δυτική Σαχάρα έχουν εμπόλεμες ζώνες. Η Ακαδημία συμπεριλαμβάνει σε αυτές και την παράνομη τουρκική κατοχή στο βόρειο τμήμα της Κύπρου...

35 μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις υπάρχουν στην Αφρική και ειδικότερα σε Μπουρκίνα Φάσο, Καμερούν, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Αιθιοπία, Μάλι, Μοζαμβίκη, Νιγηρία, Σενεγάλη, Σομαλία, Νότιο Σουδάν και Σουδάν.

Αντίστοιχα άλλες 19 στην Ασία όπου συμμετέχουν πολλές ένοπλες ομάδες στις χώρες Αφγανιστάν, Ινδία, Μιανμάρ, Πακιστάν και Φιλιππίνες έχουν στο εσωτερικό τους εμπόλεμες ζώνες. Υπάρχουν επίσης άλλες δύο συνεχιζόμενες διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις, μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν και μεταξύ Ινδίας και Κίνας.

Ακόμη και στην Ευρώπη υπάρχουν εστίες. Η Ρωσία πρωταγωνιστεί στη σύγκρουση με την Ουκρανία, αλλά και στην Υπερδνειστερία (σύγκρουση με Μολδαβία), καθώς και τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία (σύρραξη με Γεωργία), ενώ Αρμενία και Αρζεμπαϊτζάν εξακολουθούν να συγκρούονται στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Έξι μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις λαμβάνουν χώρα στην Λατινική Αμερική.

Αξιοσημείωτη είναι η ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή της Ωκεανίας (Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Παπούα- Νέα Γουϊνέα, Ινδονησία, Μαλαισία)

Διαδραστικός χάρτης εδώ

Διαβάστε σχετικό άρθρο της "Ναυτεμπορικής" εδώ

Τρίτη 20 Αυγούστου 2024

Το Αιολικό δυναμικό της χώρας και της περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

Πολλά δημοσιεύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που αντιτίθενται στις ΑΠΕ και στις ανεμογεννήτριες ειδικότερα. Όχι στα βουνά (που μάλλον εκεί φυσάει περισσότερο απο τα πεδινά), όχι στη θάλασσα (που και εκεί φυσάει) και πάει λέγοντας. Όμως όλοι θέλουν άφθονη και φθηνή ενέργεια και δεν μας λένε πως να την παράγει η χώρα.



Μπορείται να δείτε την χωρική κατανομή της αιολικής ικανότητας στη χώρα σε MW στο τέλος του 2023. Ο χάρτης είναι απο την έκδοση ITR 2023 - Επιθεώρηση Υποδομών & Συγκοινωνιών 2023 (σελ 123).
Η Στερεά Ελλάδα και η Εύβοια κατέχουν τη πρώτη θέση, αφενός μεν γιατί έχουν αιολικό δυναμικό και αφετέρου γιατί είναι κοντά στο μεγαλύτερο κέντρο κατανάλωσης, την ευρύτερη περιφέρεια της Αθήνας.
Ακολουθεί ενας εξαιρετικός χάρτης του αιολικού δυναμικού της Στερεάς Ελλάδας, όπου μπορείται να δείτε ότι το μεγαλύτερο δυναμικό έχουν η Καρυστία στην Εύβοια, η Σκύρος και οι κορυφές των ορεινών όγκων της Στερεάς Ελλάδας.

 




Πηγή: Π.Αρκουμάνης. «Γεωγραφική Ανάλυση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας με χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών». Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Σχολή Θετικών Επιστημών. Διατμηματικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Πληροφορική & Υπολογιστική Βιοιατρική. Λαμία 2018

Μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ