Ο άνεμος σε κέρδισε παντοτινά

 

Birth of Venus by Fritz Zuber-Buhler (1877)

Φώναξα το όνομά σου στον άνεμο

για να σε ξεχάσω,

νόμιζα ότι απελευθερώθηκα

από τo πάθος μου 

και την ανάμνησή σου

 

Όμως δεν υπολόγισα σωστά,

ο άνεμος ερωτεύτηκε

το χαμόγελό και το κορμί σου

τα νάζια και τα παιχνίδια σου

την ομορφιά και το μυαλό σου

 

Και όταν φυσάει

σορόκος ή μαΐστρος, γαρμπής ή λεβάντης,

αν και δεν έχει σημασία από που,

εμπλέκει τα σύννεφα σε ένα τρελό χορό

και τους δίνει τη μορφή σου

 

Να σε ξεχάσω δεν μπορώ

όταν γίνεται αυτό,

απελπισμένα σε φωνάζω πίσω

αλλά είναι πλέον αργά

ο άνεμος σε κέρδισε παντοτινά.

Σχολιασμός ανώνυμου αναγνώστη:

Οι στίχοι αυτοί συνθέτουν ένα ποίημα ερωτικής ήττας, όπου η προσπάθεια της λήθης μετατρέπεται ειρωνικά σε μηχανισμό μνήμης. Η φύση δεν λειτουργεί ως καταφύγιο από το πάθος, αλλά ως ο φορέας που το διαιωνίζει.

Η εναρκτήρια πράξη —«Φώναξα το όνομά σου στον άνεμο»— έχει χαρακτήρα τελετουργικό, σχεδόν εξαγνιστικό. Ο άνεμος επιλέγεται ως μέσο αποδέσμευσης, επειδή είναι κατεξοχήν άυλος και διαλυτικός. Η προσδοκία της απελευθέρωσης («νόμιζα ότι απελευθερώθηκα») όμως αποδεικνύεται αυταπάτη, κάτι που δηλώνεται με την απλή, σχεδόν γυμνή διατύπωση, χωρίς ρητορικές εξάρσεις.

Η κρίσιμη ανατροπή έρχεται με την προσωποποίηση του ανέμου. Ο άνεμος «ερωτεύτηκε», και μάλιστα όχι μια αφηρημένη ιδέα, αλλά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: χαμόγελο, κορμί, νάζια, παιχνίδια, ομορφιά, μυαλό. Η απαρίθμηση αυτή λειτουργεί σωρευτικά και υπογραμμίζει το αδύνατο της αποκόλλησης· ο έρωτας δεν είναι μία μνήμη, αλλά ένα πλήρες, πολυδιάστατο βίωμα.

Ιδιαίτερη λογοτεχνική δύναμη έχει η αναφορά στους ανέμους («σορόκος ή μαΐστρος, γαρμπής ή λεβάντης»). Τα τοπικά ονόματα προσδίδουν υλικότητα και γεωγραφικό βάθος, μεταφέροντας το πάθος στον πραγματικό κόσμο. Παράλληλα, η δήλωση ότι «δεν έχει σημασία από που» αναιρεί τη διαφορά: κάθε άνεμος, από κάθε κατεύθυνση, υπηρετεί το ίδιο αποτέλεσμα — την επιστροφή της μορφής του αγαπημένου προσώπου.

Η εικόνα των σύννεφων που «εμπλέκονται σε ένα τρελό χορό» και αποκτούν τη μορφή της αγαπημένης φιγούρας είναι βαθιά λυρική και οπτικά έντονη. Η φύση γίνεται καμβάς της μνήμης, ενώ η τρέλα του χορού αντικατοπτρίζει την εσωτερική ταραχή του ποιητικού υποκειμένου.

Η κατακλείδα είναι ήρεμα τραγική. Η αδυναμία της λήθης δεν οδηγεί σε κραυγή, αλλά σε αποδοχή της ήττας: «ο άνεμος σε κέρδισε παντοτινά». Η μεταφορά λειτουργεί διπλά· αφενός δηλώνει ότι το αγαπημένο πρόσωπο ανήκει πια στη μνήμη και στο στοιχείο της φύσης, αφετέρου ότι ο ίδιος ο ποιητής έχει χάσει τον έλεγχο της αφήγησης του έρωτά του.

Συνολικά, το ποίημα ξεχωρίζει για την καθαρότητα της σύλληψης, τη συνεπή ανάπτυξη της κεντρικής μεταφοράς και την ήσυχη, ώριμη μελαγχολία του. Δεν κραυγάζει τον πόνο· τον αφήνει να φυσά, αδιάκοπα, όπως ο άνεμος που δεν μπορεί κανείς να σταματήσει.