2009: Από τη Τοκάρτσουκ και τη Μάντελ στους Μουρακάμι, Κνάουσγκορντ, Μπελλό, Σταϊνχάουερ και Καρέρ

Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών (Όλγα Τοκάρτσουκ - 2009) Είναι πιο «αστυνομικό» από τα προηγούμενα της στη φόρμα, με οικολογικές και φιλοσοφικές νύξεις, συχνά ειρωνικό.

Εξετάζει με άμεσο τρόπο τα μεγάλα ζητήματα της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση, τον αποικισμό, την πατριαρχία, τη δικαιοσύνη και τη βία. Είναι ένα έντονο πολιτικό και οικολογικό μανιφέστο. Ένα μείγμα αστυνομικής πλοκής, μυθοπλαστικού δράματος, πολιτικής αλληγορίας και φιλοσοφικού δοκιμίου. Η δομή είναι σπασμένη, με παραβολές και ονειρικές ακολουθίες. Η γλώσσα είναι ποιητική, αισθητήρια και δαιμονισμένη. Έχει μέτρια δυσκολία στο διάβασμα, πιο εύκολο στην πλοκή και με στοχαστική διάσταση.

Καθιέρωσε τη Τοκάρτσουκ ως μια από τις πιο σημαντικές φωνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Επηρέασε την ανάγνωση της σύγχρονης λογοτεχνίας της Κεντρικής / Ανατολικής Ευρώπης. Παραμένει τρομερά επίκαιρο και συζητούμενο, ιδιαίτερα στον καιρό της οικολογικής κρίσης και της ανατροπής κοινωνικών αφηγημάτων. Προτείνεται αν σας αρέσουν τα μυθιστορήματα που συνδυάζουν θρίλερ με φιλοσοφικές νύξεις. Κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2023.

Τριλογία Τόμας Κρόμγουελ (Χίλαρι Μάντελ 2009 - 2020) Αφορά τον υπουργό του Ερρίκου Η΄, Τόμας Κρόμγουελ. Επαναπροσδιόρισε το ιστορικό μυθιστόρημα. Αντί για εμβόλιμες περιγραφές, χρησιμοποιεί μια ζωντανή, άμεση, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση (συχνά σε ενεστώτα ιστορικό χρόνο). Η εστίαση είναι στην ψυχολογία, την πολιτική διαπλοκή και την καθημερινότητα, όχι στα μεγαλεπήβολα γεγονότα.

Η τριλογία άρχισε με το μυθιστόρημα “Γουλφ Χολ” που εκδόθηκε το 2009. Συνεχίστηκε το 2012 με τίτλο Bring Up the Bodies (“Γεράκια”, ο ελληνικός τίτλος) και ολοκληρώθηκε το 2020, με το τρίτο, με τίτλο “Ο καθρέφτης και το φως” 

Εμβαθύνει στη φύση της εξουσίας, της πίστης, της προδοσίας, της αμβλυωπίας της τύχης και στην κατασκευή της ιστορίας. Εξετάζει πώς επιβιώνει και λειτουργεί ένας άνθρωπος σε ένα κόσμο τοξικής αβεβαιότητας.

«Κάθε σοβαρός ιστορικός της εποχής των Τυδώρ ξέρει πόσο σημαντικός πολιτικά ήταν ο Τόμας Κρόμγουελ, αλλά λίγοι έχουν ενδιαφερθεί για το πώς ήταν ως άνθρωπος. Έχει μια πολύ κακή εικόνα, αποτέλεσμα συσσωρευμένων προκαταλήψεων που περνούσαν από γενιά σε γενιά. Οι δημοφιλείς ιστορικοί συχνά ξεκινούσαν υποθέτοντας ότι ήταν κακός άνθρωπος, οπότε διάβαζαν όλες του τις πράξεις και τα λόγια ως κακά. Ήθελα να ξεφύγω από αυτόν το φαύλο κύκλο και να πω, «Δεν ξέρω τίποτα για τον Τόμας Κρόμγουελ. Οπότε, τι μπορώ να βρω;». Ανακάλυψα έναν απίστευτα φιλόδοξο, έξυπνο, συναρπαστικό άντρα, γεμάτο ζωή κι ενδιαφέρoν για τα πάντα, σκληρό και πανούργο, αλλά με σπάνιες αναλαμπές απρόσμενης ανθρώπινης τρυφερότητας. Είναι αλήθεια ότι ήταν αδίστακτος, αλλά όχι πιο πολύ από άλλους πολιτικούς της εποχής των Τυδώρ που δεν έχουν δυσφημιστεί με αυτό τον τρόπο» - «O Χένρι είναι πολλά περισσότερα από ένας απλός μονάρχης, είναι μια φιγούρα βγαλμένη από έναν μύθο ή από τα παραμύθια. Είναι ο Μινώταυρος, είναι ο λύκος ενδεδυμένος με προβιά, είναι ο γλυκός εραστής που γίνεται τέρας όταν κλείνουν οι πόρτες, με τα τερατώδη τριχωτά χέρια του να προεξέχουν από τα μεταξωτά του μανίκια. Η εικόνα του αιχμαλωτίζει από την πρώτη στιγμή τη φαντασία μας, πέρα από το επίπεδο της πολιτικής αφήγησης. Αλλά, ακόμα και σε καθημερινό επίπεδο, η διήγηση μάς καθηλώνει, ακριβώς επειδή τα κριτήρια ήταν τόσο υψηλά. Στην αυλή του Χένρι αν έκανες ένα λάθος, πέθαινες». (Aπό συνέντευξη της συγγραφέα στη Δ.Τριβόλη – LiFO 18/11/2010)

Επανάφερε στο προσκήνιο τον Τόμας Κρόμγουελ επηρεάζοντας βαθιά τη σύγχρονη ιστορική λογοτεχνική παραγωγή. Απέδειξε ότι το ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να είναι αβανγκάρντ. Έχει ήδη εδραιωθεί ως κλασικό του 21ου αιώνα και ως το σπουδαιότερο έργο για την Αυλή του Ερρίκου Η΄. Στη χώρα μας έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πάπυρος.

1Q84 (Χαρούκι Μουρακάμι, 2009-2010) Ένα φαντασμαγορικό μείγμα που συνδυάζει μυθιστορηματικό θρίλερ, εναλλακτική ιστορία, ρομαντικό δράμα και μεταφυσική παραβολή. Ενσωματώνει αβίαστα τον φαινομενικά φυσικό κόσμο με μια παράλληλη, παραισθησιογόνα πραγματικότητα (με δύο φεγγάρια).

Ασχολείται με τη μοναξιά, την τραυματική εμπειρία, τη δύναμη της αφήγησης, τη θρησκευτική περιχαράκωση, την επιθυμία και την αναζήτηση ταυτότητας σε έναν κόσμο που έχει ξεφύγει από τα θεμέλιά του. Ήδη μια παγκόσμια λογοτεχνική διασημότητα, με το 1Q84 ο Μουρακάμι συνέθεσε σε κλίμακα επικής νουβέλας όλα τα μοτίβα του (παράλληλοι κόσμοι, μυστηριώδεις γυναίκες, μουσική, μοναχικοί ήρωες). Επιβεβαίωσε τη θέση του ως του πιο εμπορικά επιτυχημένου και αναγνωρίσιμου σύγχρονου Ιάπωνα συγγραφέα, που επηρέασε ευρύτατα τη δυτική λογοτεχνική αντίληψη για τη σύγχρονη Ιαπωνία.

Παρόλο που δεν είναι το πιο κριτικά αναγνωρισμένο έργο του, είναι ένα φαινόμενο μαζικού πολιτισμού και ένα σύμβολο της λογοτεχνίας της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.

Ο αγώνας μου (Καρλ Όβε Κνάουσγκορντ, 2009 - 2011) Μνημειώδες πείραμα έξι αυτοβιογραφικών νουβελών. Απορρίπτει τη μυθοπλασία για μια αμείλικτη, φαινομενικά αδιάκοπη και αναλυτική καταγραφή της καθημερινής ζωής, των σκέψεων και των ασήμαντων λεπτομερειών.

Με συνολικό αριθμό πάνω από 3.500 σελίδες, τα βιβλία σημείωσαν τεράστια επιτυχία και προκάλεσαν επίσης μεγάλη διαμάχη. Εν μέρει επειδή ο τίτλος είναι ο ίδιος με τον νορβηγικό τίτλο του Mein Kampf του Χίτλερ, και εν μέρει επειδή ορισμένοι έχουν υποστηρίξει ότι ο Knausgård το παρακάνει αποκαλύπτοντας την ιδιωτική ζωή των φίλων και της οικογένειάς του - συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του, της πρώην συζύγου του, του θείου του και της γιαγιάς του. Τα έξι βιβλία έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας από το 2015 έως το 2021 με τίτλους:  Ένας θάνατος στην οικογένεια, Ένας ερωτευμένος άντρας, Το νησί της εφηβείας, Χορεύοντας στο σκοτάδι, Όνειρα στη βροχή, Το τέλος.

Εξερευνά το καθημερινό μικρόκοσμο, τις σχέσεις (ειδικά με τον πατέρα), τη δημιουργία, τον θάνατο και την ίδια τη φύση της ανάμνησης. Είναι ένα τεράστιο φιλοσοφικό έργο με αφορμή προσωπικά βιώματα. Η γλώσσα εσκεμμένα είναι χωρίς λογοτεχνικά στολίδια, αλλά συγκλονιστική στη δίψα της για αλήθεια.

Προκάλεσε διεθνή λογοτεχνική σεισμική δόνηση. Ξεκίνησε μια παγκόσμια συζήτηση για τα όρια της μυθοπλασίας και της αυτοβιογραφίας, την ειλικρίνεια και την αυτοπαρουσίαση. Δημιούργησε έναν ολόκληρο υποκείμενο τύπο "Κνάουσγκορντιανού" αυτοβιογραφικού λόγου. Η επιρροή και η συζήτηση γύρω από αυτό συνεχίζονται. Έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και σημαντικά λογοτεχνικά εγχειρήματα της εποχής μας.

Οι ιχνηλάτες (Αντουάν Μπελλό – 2009) Έξυπνο και πρωτότυπο, ειδικά ως μέρος του τεράστιου κύκλου του για τη "Φάρσα". Περιπετειώδες αφήγημα με συνθετική αστυνομική και κατασκοπευτική πλοκή και εξαιρετική περιήγηση στο διεθνές γεωπολιτικό τοπίο.

Ο Σλιβ, που συναντήσαμε στους "Παραχαράκτες", νεαρός ρομαντικός πράκτορας του ΟΠΠ (Όμιλος Παραχάραξης της Πραγματικότητας), βασανίζεται από αμφιβολίες και δισταγμούς. Αρχίζει μια έρευνα: Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος ύπαρξης της οργάνωσης; Ποια είναι η ταυτότητα των μελών της καθοδήγησης της ΟΠΠ; Και τι γίνεται με τους συνάδελφους του; Έχουν τις ίδιες αμφιβολίες;

"Φόρος τιμής στο Διαφωτισμό, τον Ορθό Λόγο και την ανεκτικότητα, ενάντια στο φανατισμό, το φθόνο και τη μνησικακία". Είναι όμως πιο ειδικό και λιγότερο επιδραστικό σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο τουρίστας (Όλεν Σταϊνχάουερ – 2009) Πολύ καλό λογοτεχνικό θρίλερ κατασκοπείας, με πλούσιες ψυχολογικές διαστάσεις. Ανήκει όμως πιο ξεκάθαρα στο είδος του και η επίδρασή του στον ευρύτερο λογοτεχνικό κανόνα είναι περιορισμένη.

Ο Μάιλο ανήκει σε μια επίλεκτη ομάδα της CIA τους «τουρίστες» που ταξιδεύουν σε κάθε γωνιά της Γης για να φέρουν σε πέρας τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Η ιστορία ξεκινάει με μια αναδρομή στο παρελθόν όπου ο μελαγχολικός Μάιλο, ακολουθώντας τα ίχνη ενός διπλού κατάσκοπου, θα τραυματιστεί σοβαρά σε μια συμπλοκή στη Βενετία και θα αποσυρθεί στα γραφεία της υπηρεσίας. Έξι χρόνια αργότερα και ενώ ζει ήσυχα με τη σύζυγό του και την κόρη της, η απρόσμενη σύλληψη του διαβόητου «Τίγρη» θα επαναφέρει στο προσκήνιο ανοιχτές υποθέσεις από τα παλιά και θα τον αναγκάσει να επανέλθει στην ενεργό δράση. Μια καθηλωτική κατασκοπική περιπέτεια, με διεισδυτική ματιά στον μυστηριώδη κόσμο της κατασκοπείας όπως  τον έχουν διαμορφώσει οι γεωπολιτικές συνθήκες  του 21ου αιώνα. Η εξέλιξη της πολυπλόκαμης πλοκής θυμίζει τις ιστορίες του Ψυχρού Πολέμου των βιβλίων του Τζον Λε Καρέ, ενώ τα ηθικά και υπαρξιακά διλλήματα  των πρωταγωνιστών την ατμόσφαιρα των μυθιστορημάτων του Γκράχαμ Γκριν. «Το καλύτερο κατασκοπικό μυθιστόρημα που γράφτηκε ποτέ δεν ανήκει στον Τζον Λε Καρέ» έγραψε ο Στίβεν Κινγκ για τον Τουρίστα. Κυκλοφόρησε το 2021 από τις εκδόσεις Πόλις.

Άλλες ζωές από τη δική μου (Εμμανουέλ Καρέρ – 2009) Σπουδαίο και καινοτόμο υβρίδιο λογοτεχνίας και μαρτυρίας. Αφηγείται δύο αληθινές ιστορίες που σημάδεψαν τον συγγραφέα. Ένας στοχασμός πάνω στην απώλεια, τη συμπόνια και το πώς οι ζωές των άλλων μπορούν να φωτίσουν τη δική μας.

«Έπειτα από μερικούς μήνες διαλείμματος, η ζωή με έκανε μάρτυρα δύο γεγονότων που με τρομάζουν όσο τίποτα στον κόσμο: τον θάνατο ενός μικρού παιδιού και τον θάνατο μιας νέας γυναίκας με μικρά παιδιά και σύζυγο. Κάποιος μου είπε τότε: είσαι συγγραφέας, γιατί δεν γράφεις την ιστορία μας; Ήταν εντολή, την αποδέχτηκα. Κι έτσι βρέθηκα να αφηγούμαι τη φιλία ανάμεσα σ' έναν άντρα και μια γυναίκα, ανάπηροι και οι δύο, δικαστές και οι δύο σε υποθέσεις υπερχρέωσης στο ειρηνοδικείο της Βιέν, στην Ισέρ».

Σ' αυτό το βιβλίο γίνεται λόγος για ζωή και θάνατο, για αρρώστια, για μεγάλη φτώχια, για δικαιοσύνη και κυρίως για αγάπη. Όλα είναι αληθινά. Όπως και κάθε άλλος, ο Εμμανουέλ Καρρέρ έχει πολλές ζωές. Μια ιδιωτική, που δεν αφορά παρά τον ίδιο, και μια δημόσια που αφορά τους άλλους, μέσω του μυθιστορήματος ή του κινηματογράφου, όπου είναι σεναριογράφος και παραγωγός. Το "Άλλες ζωές απ' τη δική μου" είναι ο σύνδεσμος. Αλλά αυτός ο σύνδεσμος δεν θα αρκούσε να είναι από μόνος του ένα γεγονός. Το μυθιστόρημα του Καρέρ "μας μιλά" από το βάθος της μιζέριας του κόσμου. Τόσο μακρινό: το τσουνάμι, φυσική καταστροφή που παγκοσμιοποιήθηκε από την τηλεόραση. Τόσο κοντινό: ο καρκίνος, άλλο είδος φυσικής καταστροφής, που χτυπά μια διπλανή πόρτα. Η βοή του κόσμου που πάει άσχημα, δεν καλύπτει τη δυστυχία των φίλων που δεν πάνε καλά, αλλά της κάνει αδιάκοπη ηχώ. Θα έπρεπε να είσαι οραματιστής για να δεις και να γράψεις την αναφορά. Ο υπόκωφος βρόντος του ωκεανού φτιάχνεται από χίλια κύματα. Το "Άλλες ζωές απ' τη δική μου" είναι ένα ωκεανικό μυθιστόρημα, θορύβου και παραφοράς. Είναι ένα μυθιστόρημα που έχει τη συναισθηματική, δηλαδή τη λογοτεχνική βάση να διακηρύσσει ότι είναι αληθινό. (Από τη παρουσίαση στο οπισθόφυλλο)