Λογοτεχνικά έργα των Άτγουντ, Σμιθ, Ντε Γουϊτ (και άλλων) στο κλείσιμο της χιλιετίας

Σπίτι από φύλλα (Μαρκ Ζ. Ντανιελέφσκι) Είναι, χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πιο καινοτόμα και πειραματικά έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας. Επαναπροσδιορίζει τα όρια του τι μπορεί να είναι ένα μυθιστόρημα.

Χρησιμοποιεί ένα σύστημα "αφήγησης μέσα στην αφήγηση" (ένας ταξιδιώτης ανακάλυψε τα ημερολόγια ενός τυφλού γέροντα, που σχολίαζε ένα ντοκιμαντέρ για έναν φωτογράφο..). Η σελιδοθέτηση, η τυπογραφία και η χρήση των χρωμάτων (το λέξημα "house" είναι πάντα μπλε) είναι μέρος της αφήγησης. Οι λέξεις σχηματίζουν σκηνές, τα σημεία στίξης εξαφανίζονται, οι σελίδες είναι σχεδόν κενές ή γεμάτες με πυκνές υποσημειώσεις που δημιουργούν αγωνία και σύγχυση, μιμούμενες την εμπειρία των χαρακτήρων. Η γλώσσα μεταβάλλεται συνεχώς, από ακαδημαϊκή κριτική τέχνης μέχρι απλό προφορικό λόγο και τρελά ημερολόγια.

Παρόλο που η φόρμα είναι εντυπωσιακή, τα θέματα είναι εξίσου βαθιά. Επικεντρώνεται στον τρόμο του απροσδιόριστου και του άγνωστου, στην ψυχολογία του φόβου, στη φύση της πραγματικότητας και στο πώς οι σχέσεις μας (ειδικά μέσα στην οικογένεια) μπορεί να γίνουν το πιο τρομακτικό "σπίτι" όλων. Εξετάζει επίσης τη διαδικασία της ερμηνείας και της εμμονής.

Το «House of Leaves» έγινε αμέσως καλτ και θεωρείται το κλασικό "μυθιστόρημα τρόμου μέσω της μορφής του". Ξέσπασε μια νέα πανίσχυρη τάση στην αμερικανική λογοτεχνία και ενέπνευσε μια ολόκληρη γενιά συγγραφέων να πειραματιστούν με τη φυσική δομή του βιβλίου. Είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της λογοτεχνίας "ergodic", όπου ο αναγνώστης πρέπει να "εργαστεί" ενεργά για να κατασκευάσει την ιστορία.

Περισσότερο από 20 χρόνια μετά, το βιβλίο του Mark Z. Danielewski συνεχίζει να μελετάται σε ακαδημαϊκά πλαίσια, να αναλύεται σε online forum και να θεωρείται ένα σημαντικό σημείο αναφοράς. Η πρώτη ελληνική έκδοση έγινε το 2006 από τις εκδόσεις Γράμματα

Ο Τυφλός Δολοφόνος (Μαργκαρετ Άτγουντ) Η Margaret Atwood είναι δασκάλα της αφηγηματικής δομής, και αυτό είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα της. Αντιπροσωπεύει την απόλυτη κορύφωση της αφηγηματικής τέχνης εντός μιας παραδοσιακής, αλλά εξαιρετικά περίπλοκης δομής.

Η παγωμένη, συγκρατημένη Ίρις και η θερμόαιμη αδερφή της Λόρα μεγαλώνουν εύπορες και προνομιούχες σε μια ψυχρή πόλη του Καναδά. Αλλά όταν η οικογενειακή περιουσία δοκιμάζεται στην Ύφεση, η Ίρις παντρεύεται έναν σκληρό βιομήχανο και η Λόρα πέφτει με το αυτοκίνητό της από μια γέφυρα, αφήνοντας πίσω της ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας (παρουσιάζεται παράλληλα με την κύρια πλοκή) που φαίνεται να περιέχει έναν κωδικοποιημένο, καλυμμένο οδηγό για τα μυστικά που κυβέρνησαν τη ζωή της και προκάλεσαν τον πρόωρο θάνατό της. Λέγεται με την εύθραυστη, οξεία φωνή της ηλικιωμένης Ίρις, η οποία έχει μείνει πίσω για να αποκωδικοποιήσει την κληρονομιά της Λόρας, το The Blind Assassin είναι μια περιοδεία ένθετων αφηγήσεων, λεπτών αποκαλύψεων και θαμμένων αναμνήσεων.                                                                

Το βιβλίο είναι ένα εμφωλευμένο μυθιστόρημα που περιλαμβάνει τόσο τις αναμνήσεις της ηλικιωμένης Ίριδας που αποκαλύπτει μια οικογενειακή ιστορία μυστηρίου και τραγωδίας, όσο και ένα άλλο μυθιστόρημα που δημοσιεύτηκε με το όνομα της αδερφής της και μέσα στο οποίο υπάρχει μια ρομαντική σχέση. Η ιδιοφυΐα έγκειται στο πώς αυτά τα στρώματα αλληλοεπιδρούν, αποκαλύπτοντας σταδιακά την αλήθεια και δημιουργώντας έναν συναρπαστικό γρίφο για τον αναγνώστη.

Το μυθιστόρημα ασκεί μια πλούσια και δριμεία κοινωνική κριτική. Εξετάζει τη θέση των γυναικών στον καναδικό κοινωνικό ιστό του 20ου αιώνα, τις ταξικές διακρίσεις, τη βιομηχανοποίηση, το ψέμα, την προδοσία και τον τρόπο με τον οποίο γράφεται και ξαναγράφεται η ιστορία. Είναι ένα ισχυρό έργο για τη φωνή, τη σιωπή και την αντοχή των γυναικών.

Ενώ η Atwood είχε ήδη τεράστια επιρροή, αυτό το βιβλίο ενίσχυσε τη θέση της ως μιας από τις σημαντικότερες συγγραφείς της εποχής της και αναγνωρίστηκε ως κλασικό παράδειγμα του πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια πολύπλοκη αφηγηματική δομή όχι για εγωκεντρικό σκοπό, αλλά για να εμβαθύνει στο συναίσθημα και τα θέματα. Επηρέασε πολλούς συγγραφείς ιστοριών μυστηρίου και οικογενειακών δραμάτων.

Θεωρείται ένα από τα καλύτερα βιβλία της δεκαετίας του 2000. Η λογοτεχνική του αξία είναι αναμφισβήτητη και έχει εδραιωθεί στον κανόνα. Εκδόθηκε στα Ελληνικά το 2001.

Οι συναρπαστικές περιπέτειες των Κάβαλιερ & Κλέι (Μάικλ Τσάμπον)  Είναι ένα επικό έργο για την Αμερικανική ιστορία, τα κόμικς και την ταυτότητα, Η ιστορία ακολουθεί την ζωή του Τζο Κάβαλιερ και του Σαμ Κλέι, δύο Εβραίων ξαδέλφων – ο ένας τους έρχεται από την ναζιστοκρατούμενη Ευρώπη - που δημιουργούν μια επιτυχημένη σειρά κόμικς στη Νέα Υόρκη κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Κυκλοφόρησε στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Λευκά Δόντια (Ζάντι Σμιθ) Εμβληματικό μυθιστόρημα για τη διαπολιτισμική ζωή στο σύγχρονο Λονδίνο, το πρώτο βιβλίο της συγγραφέα. Παρακολουθεί τη φιλία δύο Λονδρέζων, ενός άντρα της εργατικής τάξης, τακτικό επισκέπτη παμπ ονόματι Άρτσι και του Σαμάντ, ενός μουσουλμάνου από το Μπαγκλαντές. Ο Άρτσι παντρεύεται έναν Τζαμαϊκανό. Ο Σαμάντ έχει δίδυμους γιους, ο ένας από τους οποίους γίνεται θρησκευτικός αγωνιστής, ο άλλος φανατικός Αγγλόφιλος. Οι αλληλεπικαλυπτόμενες τύχες των χαρακτήρων της Zadie Smith φαίνεται να εντοπίζουν τις νέες δομές της ζωής του 21ου αιώνα και δοκιμάζουν την στιβαρότητά τους ως πλαίσιο για ειρήνη και ευτυχία. Τόσο βαθιά Ντικενσιανό όσο και παιχνιδιάρικα μεταμοντέρνο, το White Teeth δεν ανταποκρίνεται στην ανεξέλεγκτη μυθιστορηματική πολυπλοκότητα ενός πολυπολιτισμικού κόσμου. Τον γλεντάει. Έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτη.                                                

Ο Τελευταίος Σαμουράι (Ελεν ντε Γουίτ) Ένα ποιητικό και διανοητικό μυθιστόρημα, αλλά με παραδοσιακή αφηγηματική δομή. «Παθιασμένη με την ιαπωνική κουλτούρα και τις ταινίες του Ακίρα Κουροσάβα, η Σίβυλλα είναι Αμερικανίδα γλωσσολόγος και ζει στο Λονδίνο. Πανέξυπνη και καλλιεργημένη, μεγαλώνει μονάχη το γιο της τον Λούντο. Τι παιδί όμως! Αληθινή μεγαλοφυΐα! Στα τέσσερα γνωρίζει κιόλας αραβικά, ελληνικά και γαλλικά, και στα πέντε του μαθαίνει γιαπωνέζικα. Η άλγεβρα είναι παιχνιδάκι για αυτόν, και διαβάζει τα πάντα. Τα χρόνια περνούν. Μητέρα και γιος διαβάζουν πολύ και βλέπουν ξανά και ξανά την ταινία ΕΦΤΑ ΣΑΜΟΥΡΑΪ. Οι συζητήσεις, οι σκέψεις τους αποκαλύπτουν τον κόσμο μέσα στον οποίο ζουν μαζί αλλά και ο καθένας μόνος του. Στα χέρια του Λούντο πέφτει το ημερολόγιο της μητέρας του. Ζητά από τη Σίβυλλα να του φανερώσει το όνομα του πατέρα του αλλά αυτή αρνείται. Εκείνος τότε επιδίδεται σε μια αναζήτηση που καταλήγει σε παιχνίδι. Δοκιμάζει με τέσσερις, πέντε διαφορετικούς άντρες και οι συναντήσεις του μαζί τους μας φέρνουν κοντά σ' ένα σωρό διαφορετικές κοσμοθεωρίες, πρακτικής και θεωρητικής φύσης. Από τον καθένα τους, ο Λούντο παίρνει και κάτι διαφορετικό. Άλλοτε γνώση, άλλοτε αίσθημα, άλλοτε κατανόηση. Πλουτίζει. Και προχωρά. Μόνος του, τελικά». (Απόσπασμα από το κείμενο στο οπισθόφυλλο της έκδοσης). Εκ πρώτης, ένα βιβλίο που υμνεί το εξαιρετικό και σπάνιο. Η γνώμη του Vulture είναι ότι το μυθιστόρημα της ντε Γουίτ πάει κόντρα στον ελιτισμό και πρεσβεύει ότι κάθε άνθρωπος έχει ικανότητες που συνήθως αποδίδονται σε ιδιοφυΐες. Έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη 

Άγγελοι και Δαίμονες (Νταν Μπράουν) Διασκεδαστικό μπεστ σέλερ θρίλερ, χωρίς ιδιαίτερη λογοτεχνική φιλοδοξία ή καινοτομία. Ως το πρώτο βιβλίο της σειράς με τον Robert Langdon, εισάγει στοιχεία συμβολισμού και θεωριών συνωμοσίας που γίνονται χαρακτηριστικά γνώρισμα του συγγραφέα. Η πλοκή περιλαμβάνει μυστικές αδελφότητες και επιστημονικά θέματα, προσφέροντας μια δυναμική αφήγηση. Δομή και ρυθμός: Το βιβλίο κρατά τον αναγνώστη συνεχώς αγχωμένο με ανατροπές και γρίφους, που είναι χαρακτηριστικό του ύφους του Μπράουν. Έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ψυχογιός.