Ακτινογραφία Ψηφοφόρων: Εγγύτητα, Αποκλίσεις και Δεύτερες Προτιμήσεις (της Ε. Καρτσουνίδου απο το Eteron)

Η Ευαγγελία Καρτσουνίδου είναι Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ, Ερευνήτρια σε θέματα πολιτικής αντιπροσώπευσης και παραπληροφόρησης, ΕΚΕΤΑ - ΙΠΤΗΛ

Peter Brüning. 1965

"Η πολιτική εγγύτητα, δηλαδή η αίσθηση των πολιτών ότι ένα κόμμα εκφράζει τις ιδέες και τις αξίες τους, αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής αντιπροσώπευσης και της σχέσης πολιτών–κομμάτων στις σύγχρονες δημοκρατίες. Συνδέεται άμεσα με την έννοια της ιδεολογικής σύγκλισης, στοιχείο κεντρικό για την ποιότητα της δημοκρατικής εκπροσώπησης.  Προηγούμενες μελέτες στην Ελλάδα έχουν δείξει ότι η διάσταση Αριστερά–Δεξιά εξακολουθεί να λειτουργεί ως οργανωτικό σχήμα για την κατανόηση των σχέσεων αντιπροσώπευσης, αν και δεν αρκεί από μόνη της για να ερμηνεύσει τις διακυμάνσεις στην πολιτική εγγύτητα και τα μοτίβα εκλογικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα σε περιόδους πολιτικής αστάθειας ή κρίσης (Kartsounidou & Andreadis, 2020). Παράλληλα, η παρουσία μιας «δεύτερης προτίμησης», δηλαδή ενός κόμματος με το οποίο οι πολίτες δηλώνουν ότι αισθάνονται επίσης κοντά, αποτελεί ένδειξη μιας εν δυνάμει εκλογικής μετατόπισης ή ιδεολογικής πολυμορφίας.

Η παρούσα ανάλυση αξιοποιεί τα δεδομένα της «Ακτινογραφίας των Ψηφοφόρων» (Απρίλιος 2025) της aboutpeople για το Εteron για να διερευνήσει τη δυναμική της πολιτικής εγγύτητας και τα περιθώρια απόκλισης, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πολιτική ρευστότητα και αλλαγές στις σχέσεις αντιπροσώπευσης. Συγκεκριμένα, αναλύουμε:

• την ιδεολογική ταύτιση των ψηφοφόρων σε σχέση με την κομματική τους προτίμηση,
• την αξία και σημασία του παραδοσιακού άξονα αριστερά-δεξιά, καθώς και
• την ύπαρξη μιας δεύτερης κομματικής συμπάθειας.

Μέσα από αυτές τις παραμέτρους, αποτυπώνεται η δυναμική της πολιτικής εγγύτητας και τα περιθώρια απόκλισης που συνθέτουν τη σημερινή Ελληνική εκλογική πραγματικότητα.

Ιδεολογική Ταύτιση Ψηφοφόρων

Η περίοδος μετά την κρίση χαρακτηρίστηκε από την εμφάνιση νέων κομμάτων και την αποδυνάμωση παραδοσιακών σχηματισμών, γεγονός που επηρέασε σημαντικά την πολιτική εγγύτητα και τις σχέσεις μεταξύ ψηφοφόρων και κομμάτων. Σύμφωνα με προηγούμενη ανάλυση σύγκλισης εκείνης της δεκαετίας (Καρτσουνίδου & Ανδρεάδης, 2024, Kartsounidou & Andreadis, 2020), κόμματα όπως η ΝΔ καθώς και νεότερα κόμματα όπως η Ελληνική Λύση και το ΜέΡΑ25 παρουσίαζαν υψηλό βαθμό σύγκλισης με το εκλογικό τους ακροατήριο, σε αντίθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ, όπου διαπιστώθηκε μεγαλύτερη απόσταση από τους ψηφοφόρους του. Στην παρούσα έρευνα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν την ιδεολογική ταυτότητα που τους εκφράζει περισσότερο, ανεξάρτητα από την κομματική τους προτίμηση. Εξετάζοντας τις απαντήσεις των ψηφοφόρων σε συνδυασμό με την εκλογική τους προτίμηση, αποτυπώνεται μια ενδιαφέρουσα ποικιλομορφία ως προς την ιδεολογική τους ταύτιση.

Παρατηρείται σημαντική ιδεολογική ομοιογένεια σε κόμματα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς/Αριστεράς. Για παράδειγμα, το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ παρουσιάζει σημαντική ταύτιση με τη σοσιαλδημοκρατία (61,7%). Το ΚΚΕ συγκεντρώνει την πλειονότητα των ψηφοφόρων του στον κομμουνισμό (52,6%) και στον δημοκρατικό σοσιαλισμό (17,2%). Οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με τον δημοκρατικό σοσιαλισμό (54,5%), αντανακλώντας μια παραδοσιακή αριστερή βάση. Η Νέα Αριστερά συγκεντρώνει τους ψηφοφόρους της γύρω από έναν καθαρό αριστερό-προοδευτικό προσανατολισμό, με 45,8% να ταυτίζεται με τον δημοκρατικό σοσιαλισμό και σημαντικά ποσοστά στη σοσιαλδημοκρατία (19,1%) και τον κομμουνισμό (19,1%). Από την άλλη, η Πλεύση Ελευθερίας αναδεικνύει μια ιδεολογικά ετερογενή κομματική βάση, με υψηλή ταύτιση στον δημοκρατικό σοσιαλισμό (22,7%), αλλά και αξιοσημείωτη απήχηση στην οικολογία (8,2%) και στον φιλελευθερισμό (7,9%).

Η Νέα Δημοκρατία παρουσιάζει σημαντική ιδεολογική διασπορά, συγκεντρώνοντας ψηφοφόρους που τοποθετούνται στον φιλελευθερισμό (45,7%) και τον νεοφιλελευθερισμό (18,2%), αλλά και σε σοσιαλδημοκρατία (11,4%) και συντηρητισμό (9,4%). Αυτό ίσως να σημαίνει ότι αντλεί ψήφους από διαφορετικές κοινωνικές και ιδεολογικές ομάδες, πέρα από τον παραδοσιακό δεξιό χώρο. Σε προηγούμενες έρευνες, η ΝΔ εμφάνιζε διαχρονικά (2009-2019) υψηλή σύγκλιση με το εκλογικό της ακροατήριο σε διάφορες διαστάσεις του πολιτικού ανταγωνισμού (Kartsounidou & Andreadis, 2020). Ειδικά το 2019, η σύγκλιση ενισχύθηκε στα κοινωνικά ζητήματα (GAL/TAN), με μεγάλο αριθμό υποψηφίων βουλευτών και ψηφοφόρων να τοποθετούνται στο κέντρο του άξονα (Καρτσουνίδου & Ανδρεάδης, 2024, Kartsounidou, Tsigkou & Andreadis, 2022) , τάση που φαίνεται να επιβεβαιώνεται και το 2025, ενισχύοντας τη διαπίστωση της ευρείας ιδεολογικής εμβέλειας του κόμματος. 

Κόμματα που τοποθετούνται δεξιότερα από τη ΝΔ, όπως η Ελληνική Λύση και η ΝΙΚΗ, καταγράφουν υψηλά ποσοστά σε εθνικισμό (29,7% και 16,3% αντίστοιχα) και συντηρητισμό (13,8% και 28,4%), χωρίς να προκύπτει σαφής ταύτιση με κλασικές ιδεολογικές κατηγορίες, ενισχύοντας τον αντισυστημικό χαρακτήρα τους. Η Φωνή Λογικής εμφανίζει επίσης ιδεολογική διασπορά, με υψηλή ταύτιση σε εθνικισμό (44,4%) και συντηρητισμό (21,9%), αντικατοπτρίζοντας έναν δεξιόστροφο αλλά αντισυστημικό λόγο.

Τέλος, οι αναποφάσιστοι εμφανίζουν χαμηλή ιδεολογική σταθερότητα, με προτίμηση σε σοσιαλδημοκρατία (22,6%), φιλελευθερισμό (12,8%) και σημαντικά ποσοστά σε «Άλλο» ή άρνηση απάντησης, στοιχείο που συνάδει με το προφίλ πολιτικά ευμετάβλητων ή αποστασιοποιημένων πολιτών....

Συμπεράσματα

Η αναλυτική επισκόπηση των ευρημάτων της Ακτινογραφίας των Ψηφοφόρων (Απρίλιος 2025) φανερώνει ένα σύνθετο πολιτικό και κομματικό τοπίο. Η ιδεολογική ταύτιση εξακολουθεί να παίζει ρόλο στη διαμόρφωση της εκλογικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα στα κόμματα που διατηρούν σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό — όπως το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά, που κινούνται εντός του άξονα αριστερά–δεξιά με μεγάλη συνέπεια. Η σημασία του άξονα αριστερά–δεξιά επανεξετάζεται: αν και συνολικά ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης τον αμφισβητεί (μόλις 37,3% πιστεύει ότι έχει ακόμα νόημα), η διάκριση αυτή παραμένει ζωντανή και λειτουργική για συγκεκριμένες ομάδες ψηφοφόρων — ιδίως στην αριστερά και την κεντροαριστερά.

Η δεύτερη κομματική προτίμηση λειτουργεί ως ένδειξη πολιτικής «εγγύτητας» πέρα από την ψήφο. Κόμματα όπως το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ συγκεντρώνουν σημαντικές δεύτερες συμπάθειες, κάτι που τα καθιστά κομβικούς παίκτες σε μελλοντικές ανακατατάξεις του προοδευτικού χώρου. Αντίθετα, κόμματα όπως το ΚΚΕ, η ΝΙΚΗ και η Φωνή Λογικής εμφανίζουν περιορισμένες διασυνδέσεις με άλλα κομματικά ακροατήρια, στοιχείο που φανερώνει είτε ιδεολογική αυτάρκεια είτε περιχαράκωση.

Η ανάλυση της παρούσας έρευνας επιβεβαιώνει ευρήματα προηγούμενων μελετών για την ελληνική περίπτωση (Καρτσουνίδου & Ανδρεάδης, 2024, Kartsounidou, Tsigkou & Andreadis, 2022, Kartsounidou & Andreadis, 2020), σύμφωνα με τα οποία η κατανόηση της πολιτικής εγγύτητας απαιτεί ανάλυση πέρα από τον άξονα Αριστερά–Δεξιά, ενσωματώνοντας διαστάσεις όπως η economic L/R και η GAL/TAN, που επιτρέπουν πιο ακριβή αποτύπωση της σχέσης ψηφοφόρων και κομμάτων. Η διατήρηση της ιδεολογικής συνέπειας σε ορισμένα κομματικά ακροατήρια (ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά), αλλά και η ύπαρξη αποστάσεων σε άλλα ζητήματα, δείχνει την ανάγκη ανάλυσης της πολιτικής εκπροσώπησης σε πολλαπλά επίπεδα για την κατανόηση των μοτίβων εκλογικής συμπεριφοράς και των δυνατοτήτων αναδιάταξης στο κομματικό σύστημα."

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ

"Σειρά τεσσάρων χαϊκού" (Δ.Βασιλείου)

Stefan Pelmuş. τροχός της ζωής. 2011

Μια "Σειρά τεσσάρων χαϊκού" για τέσσερις επί τέσσερα αγαπημένους φίλους!!!

I

Μόνος, στη νύχτα,

μια χαραμάδα ψάχνω.

Αργεί η μέρα.

ΙΙ

Κάθε πρωινό,

μια μουντή ανηφοριά,

με περιμένει.

ΙΙΙ

Αιώνες τώρα,

σ’ ένα ξέφωτο να βγω,

παλεύω μόνος.

ΙV

Θα έρθει το φως

και του σκότους το τέλος,

με πάλη κοινή.

09 – 10. 07. 2025, Αθήνα

Η ανδρική τριχόπτωση: ποσοστό εμφάνισης σε διάφορες χώρες

Οι χώρες με το υψηλότερο ποσοστό ανδρικής τριχόπτωσης βρίσκονται κυρίως στη Δυτική περιοχή. Η Ισπανία έχει το υψηλότερο ποσοστό, με σχεδόν τους μισούς (44,50%) άνδρες να εμφανίζουν φαλάκρα. Η Ιταλία ακολουθεί από κοντά με 44,37% και η Γαλλία με 44,25%. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στην τέταρτη θέση με 42,68% και η Γερμανία στην πέμπτη θέση με 41,51%.  Επιπλέον, τα δεδομένα δείχνουν ότι η τριχόπτωση αποτελεί γεγονός παγκόσμιας ανησυχίας για κάποιους. Πάντως η χώρα μας βρίσκεται αρκετά μακρυά απο τις πρώτες χώρες, ακομη και τις μεσογειακές που υποτίθεται έχουν καλό κλίμα, διατροφή και ποικιλία κληρονομικότητας απο πολλές και διαφορετικές επιμιξίες στο χρόνο. Χώρες από διαφορετικές περιοχές, όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή στη Νότια Αμερική, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στη Μέση Ανατολή, η Ιαπωνία και η Ινδία στην Ασία, και η Νότια Αφρική και η Αίγυπτος στην Αφρική, παρουσιάζουν επίσης σημαντικά ποσοστά ανδρικής τριχόπτωσης.

Αφρική: 4 "κάτοικοι της" είναι πλουσιότεροι απο το μισό πληθυσμό της (Oxfam)

Η Αφρική αντιμετωπίζει μια διπλή κρίση ανισότητας. Η ήπειρος και οι χώρες της όχι μόνο συγκαταλέγονται στις πιο άνισες χώρες του κόσμου, αλλά οι κυβερνήσεις της είναι κατά μέσο όρο και από τις λιγότερο αφοσιωμένες στη μείωση της ανισότητας. 

Αυτό έχει δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία λίγοι άνθρωποι γίνονται πλούσιοι πέρα ​​από τα πιο τρελά τους όνειρα, ενώ η πλειοψηφία υφίσταται αυξανόμενες δυσκολίες:

• Οι τέσσερις πλουσιότεροι άνθρωποι της Αφρικής - όλοι τους άνδρες - έχουν περισσότερο πλούτο από το ήμισυ των 750 εκατομμυρίων ανθρώπων της περιοχής μαζί.
• Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι Αφρικανοί δισεκατομμυριούχοι έχουν αυξήσει τον πλούτο τους κατά 56%. Οι πέντε πλουσιότεροι Αφρικανοί δισεκατομμυριούχοι έχουν αυξήσει τον πλούτο τους κατά 88%.
• Σχεδόν οι μισές από τις 50 χώρες με τις περισσότερες άνισες ανισότητες στον κόσμο είναι αφρικανικές.
• Από το 2020, το μέσο εισόδημα του πλουσιότερου 1% στην Αφρική έχει αυξηθεί πέντε φορές ταχύτερα από αυτό του κατώτερου 50%.
• Οι Αφρικανοί εκατομμυριούχοι, που αντιπροσωπεύουν το 0,02% του πληθυσμού, κατέχουν σχεδόν το ένα πέμπτο του πλούτου της περιοχής, ενώ το κατώτερο 50% κατέχει λιγότερο από 1%.
• Στην Αφρική, οι άνδρες κατέχουν τρεις φορές περισσότερο πλούτο από τις γυναίκες. Αυτό είναι το υψηλότερο χάσμα πλούτου μεταξύ των φύλων από όλες τις περιοχές και είναι διπλάσιο από την παγκόσμια αναλογία. (από την Έκθεση της Oxfam) Διαβαστε την Έκθεση της Oxfam εδώ

"Πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού της ηπείρου –ή αριθμητικά 460 εκατομμύρια άνθρωποι– βρίσκεται κάτω από το όριο της ακραίας φτώχειας, κατά υπολογισμούς της Παγκόσμιας Τράπεζας· ο αριθμός των φτωχών συνεχίζει να μεγεθύνεται.

«Σήμερα, οι τέσσερις πλουσιότεροι δισεκατομμυριούχοι στην Αφρική έχουν περιουσία 57,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δηλαδή πλούτο μεγαλύτερο από αυτόν 750 εκατομμυρίων ανθρώπων, ή αλλιώς του μισού πληθυσμού της ηπείρου», εξηγεί η Oxfam

«Τα πλούτη της Αφρικής δεν αγνοούνται, λεηλατούνται από στημένο σύστημα, που επιτρέπει σε μικρή ελίτ να επισωρεύει τεράστιες περιουσίες ενώ στερεί από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους τις πιο θεμελιώδεις υπηρεσίες», τονίζει η Φατί Ν’ζι Χασάν, διευθύντρια της Όξφαμ στην Αφρική, στηλιτεύοντας την «αποτυχημένη πολιτική» που εφαρμόζεται." (Όλο το άρθρο απο το 'Εθνος" εδώ)

Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Των φίλων μου πληγές (Δημήτρη Βασιλείου)

When we were young by Don Rigoberto

Πόσες φορές ματώθηκα

απ’ τις πληγές των φίλων,

μεσ’ στα σκοτάδια χάθηκα

δικών και αλλοφύλων.

Προδοσίες, μα και ήττες

σβήναν τα όνειρά μας,

πάνω στις χαρές οι θύτες

καίγαν τα σύνορά μας.

Μαζεύουμε τις μνήμες μας

πλέκουμε νέο μίτο,

παλεύουμε στις δίνες μας

μέχρι τα νέα ζήτω.

Φίλοι μου μη δειλιάζετε!

Ακτίνα την ακτίνα

καινούργιο φως μας έρχεται,

με όνειρα και κρίνα.

Και οι πληγές θα κλείσουνε

και τούτα ’δω τα βρύα

δέντρα ψηλά θα γίνουνε

ως την Ελευθερία!

07.07.2025

Αποθέματα πετρελαίου: οι 40 πρώτες χώρες

 

1926: Πολυδιαβασμενα και καλοπουλημένα λογοτεχνικά έργα

Β.Σπεράντζας 1976

«Θα σε επικρίνουν για αυτό που είσαι, για αυτό που δεν είσαι και για αυτό που νομίζουν ότι είσαι. Θα σε κρίνουν για ό,τι κάνεις, για ό,τι δεν κάνεις και για ό,τι αποτυγχάνεις να κάνεις. Θα μιλάνε για σένα για όσα λες και για όσα σιωπάς. Θα σε δείχνουν για τις επιτυχίες και για τα λάθη, για τις αποφάσεις και για τις αμφιβολίες σου. Όσο και να προσπαθείς να τους ευχαριστήσεις, πάντα θα υπάρχουν άλλες γνώμες. Οπότε, ζήσε για τον εαυτό σου, γιατί στο τέλος, το μόνο πράγμα που έχει σημασία είναι να είσαι αληθινός στο δικό σου μονοπάτι». (Χάρισον Φορντ).

297. Ο Ήλιος ανατέλλει ξανά (Έρνεστ Χέμινγουεϊ – 1926) Ο Τζέικ είναι ένας εργαζόμενος δημοσιογράφος, σταλμένος στο Παρίσι, με σκληρό χαρακτήρα και τραγική ζωή. Μετά τον φρικτό τραυματισμό του στον πόλεμο, έχει κολλήσει στην Ευρώπη και περνάει το χρόνο του μεθυσμένος σε διάφορα μπαρ, κοροϊδεύοντας με τους σκληροτράχηλους φίλους του και λατρεύοντας την δύο φορές διαζευγμένη, όμορφη, αριστοκρατική Αγγλίδα Μπρετ, που αντιπροσωπεύει την απελευθερωμένη Γυναίκα της εποχής. Με αυτό το χαρακτήρα, ο Χέμινγουεϊ δημιούργησε μια από τις πιο συναρπαστικές γυναίκες στην αμερικανική λογοτεχνία του 20ού αιώνα. Σεξουαλικά ακόλαστη, περίπλοκη, φευγαλέα και αινιγματική, λάτρης της νυχτερινής ζωής και των καφέ. Είναι ευάλωτη, επιεικής, ανεξάρτητη - ιδιότητες που ο Χέμινγουεϊ αντιπαραβάλλει με τις άλλες γυναίκες στο βιβλίο, οι οποίες είναι είτε πόρνες είτε αυταρχικές γκρινιάρες. Αυτό το καταδικασμένο ζευγάρι, συν ένα ζωντανό καστ ρομαντικά απερίσκεπτων Αμερικανών, κατευθύνονται στην Παμπλόνα για την ετήσια γιορτή. Εκεί  Στην η Μπρετ προκαλεί χάος: οι άντρες πίνουν πολύ και τσακώνονται για χάρη της,  αποπλανά τον νεαρό ταυρομάχο Ρομέρο και γίνεται «θεά» του  φεστιβάλ. Τα μέλη της παρέας συνδέονται, προδίδουν ο ένας τον άλλον και προσπαθούν να ξεχάσουν τις τραγικές αναμνήσεις του πολέμου και των σχέσεων τους. Το μυθιστόρημα έκανε δημοφιλή την ιδέα της «Χαμένης Γενιάς» — αλλά αυτή φαίνεται να εμφανίζεται περιοδικά, ξανά και ξανά.

Corvin castle, Romania

298. Ο Πύργος (Φραντς Κάφκα – 1926) Η απομόνωση του Κ. και η αμηχανία του, η έντονη επιθυμία του να έχει την αποδοχή απατηλών και ανώνυμων δυνάμεων, συνοψίζουν την άποψη του Κάφκα για την θεολογία, τη γραφειοκρατία, την αποξένωση και το άγχος που κάποια από αυτά κυριαρχούν στην εποχή μας. Οι κριτικοί συχνά μιλούν για το Κάστρο και τη Δίκη σε συνάρτηση, τονίζοντας τον αγώνα του πρωταγωνιστή ενάντια σε ένα γραφειοκρατικό σύστημα και τονίζοντας τον αγώνα του να στέκεται μπροστά στην πόρτα του νόμου ανίκανος να μπει, όπως στην παραβολή του ιερέα στη Δίκη. Παρά τα μοτίβα που είναι κοινά με άλλα έργα του Κάφκα, το Κάστρο είναι αρκετά διαφορετικό από τη Δίκη. Ενώ ο Κ., ο πρωταγωνιστής του Κάστρου, αντιμετωπίζει παρόμοια αβεβαιότητα και δυσκολία στην κατανόηση της πραγματικότητας που ξαφνικά τον περιβάλλει, ο Γιόζεφ Κ., ο πρωταγωνιστής της Δίκης, φαίνεται πιο έμπειρος και συναισθηματικά πιο δυνατός. Αλλά ενώ το περιβάλλον του Γιόζεφ Κ. παραμένει οικείο ακόμα και όταν τον βρίσκουν παράξενα γεγονότα, ο Κ. βρίσκεται σε έναν νέο κόσμο του οποίου οι νόμοι και οι κανόνες του είναι άγνωστοι.

299. Των Αλγηδόνων πρωτεύουσα (Πωλ Ελυάρ - 1926) Η συλλογή περιέχει 123 ποιήματα χωρισμένα σε τέσσερις ενότητες. Αποτελεί την σημαντικότερη συμβολή του ποιητή στην έναρξη του υπερρεαλιστικού κινήματος, λίγο μετά την δημοσίευση του πρώτου υπερρεαλιστικού μανιφέστου.  «Ο Ελυάρ επέμενε στον αποκλεισμό του αισθητηριακού κόσμου από τα σουρεαλιστικά έργα, αλλά στην πράξη αποδείχθηκε ένας από τους πιο συναισθηματικούς ποιητές» (Μιχαήλ Γιασνόφ). Επισκέφτηκε το Γράμμο κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου και έγραψε ποιήματα υπέρ των ανταρτών.                                                                                                                                               

300. Ο φόνος του Ρότζερ Άκροϋντ (Αγκάθα Κρίστι – 1926) Το 2013 η Βρετανική Ένωση Αστυνομικών Συγγραφέων το ψήφισε ως το καλύτερο του είδους του. Είναι ένα από τα πιο γνωστά, αν και αμφιλεγόμενα έργα της Άγκαθα Κρίστι: το πρωτότυπο - για την εποχή που γράφτηκε - αφηγηματικό τέχνασμα, που χρησιμοποιείται στο έργο είχε σημαντικό αντίκτυπο στη μετέπειτα αστυνομική λογοτεχνία. Πιστεύεται ευρέως ότι  παραβιάζει το πρώτο σημείο του ειρωνικού άρθρου «Οι 10 Εντολές του Αστυνομικού Μυθιστορήματος» (1929)  του Ρόναλντ Νοξ,. Αυτός ο κανόνας ορίζει: «Ο εγκληματίας πρέπει να είναι κάποιος που αναφέρεται στην αρχή του μυθιστορήματος, αλλά δεν πρέπει να είναι κάποιος του οποίου τη ροή σκέψης έχει επιτραπεί στον αναγνώστη να ακολουθήσει». Μεταξύ των συγγραφέων της Χρυσής Εποχής της αστυνομικής λογοτεχνίας, η Κρίστι ήταν αυτή που έσπασε τους κανόνες με το μεγαλύτερο πάθος, χωρίς να προσπαθεί ιδιαίτερα να διασφαλίσει ότι ο αναγνώστης είχε ίσες ευκαιρίες με τον ντετέκτιβ στη διαδικασία αποκάλυψης του εγκληματία. Επιπλέον, ο έβδομος κανόνας του Νοξ όριζε: «Ένας ντετέκτιβ δεν πρέπει ο ίδιος να είναι εγκληματίας». Ο κανόνας κατά της «εξαπάτησης» του αναγνώστη, διατυπώθηκε αρκετά χρόνια μετά, από τον W. H. Wright (ψευδώνυμο S. S. Van Dine). Στους Είκοσι Κανόνες για τη Συγγραφή Αστυνομικών Ιστοριών έγραψε: «Ούτε ο ίδιος ο ντετέκτιβ ούτε κανένας από τους επίσημους ερευνητές δεν πρέπει να αποδειχθεί δολοφόνος».

301 "Don Segundo Sombra" (Ρικάρντο Γιράλδες – 1926) Απεικονίζει τη ζωή των γκαούτσο στις αργεντίνικες πάμπες, αλλά είναι αγαπητό και στη Βραζιλία για τα θέματα της ελευθερίας, της φύσης και του τραχύ τρόπου ζωής των πεδιάδων της νότιας Αμερικής. Παρουσιάζεται ένας δυναμικός λογοτεχνικός χαρακτήρας, ένα ιδανικό και σχεδόν μυθικό πορτρέτο του γκάουτσο, με την λυσσαλέα αντίληψή του για την ελευθερία, με τον αναρχικό ατομικισμό του σε όλα τα ταξίδια του και τα συνεχή επεισόδια σε ένα ανοιχτό τοπίο. Μέσα από την ιστορία του νεαρού πρωταγωνιστή του, το μυθιστόρημα εξερευνά θέματα θάρρους, τιμής και βαθιάς σύνδεσης μεταξύ των ατόμων και της γης. Είναι μια όμορφη και ποιητική αφήγηση που έχει εμπνεύσει τους λατινοαμερικάνους αναγνώστες που ταυτίζονται με τα αγροτικά και φυσικά θέματα της ιστορίας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των δικών τους τοπίων.                                                                                                                          

Nikos Hatzikyriakos-Ghikas

302 Μοραβαζίν (Μπλεζ Σαντράρ - 1926) Ο αφηγητής, γιατρός παρουσιάζεται ως γνωστός του συγγραφέα, ο οποίος εμφανίζεται και ο ίδιος στο μυθιστόρημα. Περιγράφει τη συνάντησή και τις περιπέτειές του με τον Μοραβαζίν, έναν διαταραγμένο δολοφόνο που κρατείται σε άσυλο. Ο Μοραβαζίν είναι ο τελευταίος, έκφυλος κληρονόμος μιας αριστοκρατικής οικογένειας της Ανατολικής Ευρώπης. Γοητευμένος από αυτόν τον άνθρωπο, ο γιατρός τον βοηθά να δραπετεύσει και στη συνέχεια αφηγείται το πικαρέσκο ​​ταξίδι του σε όλο τον κόσμο, συναντώντας από Ρώσους τρομοκράτες μέχρι Αμερικανούς ιθαγενείς και αφήνοντας πίσω του μια σειρά από εγκλήματα. Στο τέλος, επιστρέφουν στην Ευρώπη ακριβώς εγκαίρως για τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν «όλος ο κόσμος έκανε ένα Μοραβαζίν». Το ύφος του μυθιστορήματος, το οποίο είναι πολύ ελεγχόμενο, έρχεται σε αντίθεση με την εκπληκτική φαντασίωση της πλοκής του χωρίς αυτό να βλάπτει τη λογοτεχνική του ποιότητα. Αυτό το χάσμα μεταξύ μορφής και περιεχομένου το κάνει πολύ ιδιαίτερο μυθιστόρημα. Στον επίλογο του μυθιστορήματος, ο συγγραφέας ισχυρίζεται ότι εμπνεύστηκε για τον αντιήρωά του από κάποιο Meunier, ένα πρώην κρατούμενο που εξέτισε είκοσι χρόνια φυλάκιση για τον βιασμό δύο κοριτσιών. Υπάρχει επίσης μια εκδοχή ότι ο χαρακτήρας του Μοραβαζίν αντιγράφτηκε από τον Ελβετό καλλιτέχνη Άντολφ Βέλφλι, ο οποίος υπέφερε από σχιζοφρένεια. Η απόλυτη ανηθικότητα και η σκληρότητα του Μοραβαζίν μας επιτρέπουν επίσης να κάνουμε παραλληλισμούς με τα «Τραγούδια του Μαλντορόρ» του Lautréamont.

303 Ιστορίες του κ. Κόϋνερ (Μπέρτολντ Μπρεχτ - 1926 κ.ε.) Άρχισαν να γράφονται το 1935 και τέλειωσαν στις αρχές της δεκαετίας του ΄50, λίγο πριν από το θάνατο του. Είναι μικρά αλλά λαμπρά δείγματα πεζού λόγου, όπου αποτυπώνουν πυκνά η κοινωνική κριτική και η ηθική του διδαχή. Το όνομά του (Keuner) πλησιάζει υπαινικτικά τη λέξη Keiner (κανένας), και διεκδικεί τη διάσταση του ομηρικού "ούτις", ενώ όπου συντομογραφείται ως κύριος Κ., γίνεται αντίποδας του ομώνυμου ήρωα της καφκικής Δίκης. «Κανένας, ούτε γνωστοί οικονομολόγοι, ούτε επιχειρηματίες (...) μπόρεσαν να μού εξηγήσουν ικανοποιητικά τη λειτουργία ἑνός χρηματιστηρίου ἐμπορευμάτων. Μοῦ δημιουργήθηκε ἡ ἐντύπωση ότι αὐτά πού συνέβαιναν ἐκεῖ μέσα ήταν τελείως ἀνεξήγητα, πού σημαίνει ότι ήταν ασύλληπτα άπο τη λογική, πού σημαίνει πάλι ότι ήταν κοινώς παράλογα. Ὁ τρόπος πού γινόταν ἡ κατανομή του σιταριού στον κόσμο ήταν ακατανόητος» (Μπ.Μπ – 1927).

Μαρία-Γιαννακάκη-Χωρίς-τίτλο

304 Κάτω από τον ήλιο του Σατανά (Ζωρζ Μπερνανός – 1926) Παρουσιάζει την κοινωνική ατμόσφαιρα της επαρχίας του γαλλικού βορρά μετά τον Α' ΠΠ: η θρησκοληψία, οι νύχτες, το κρύο, ο άνεμος, η βροχή, η λάσπη, η Βόρεια Θάλασσα και η ομίχλη κάνουν την ανάγνωση καθηλωτική. Το μυθιστόρημα έχει τρεις βασικές πηγές έμπνευσης: Τη ζωή του Εφημέριου της Αρς, Γάλλου ιερέα που τιμάται ως άγιος, και ενσαρκώνεται στο έργο με τον χαρακτήρα του εφημέριου Ντονισάν. Τους συγγραφείς Λεόν Μπλουά και Ζυλ Μπαρμπέ ντ’ Ωρεβιγύ, από τους οποίους ο συγγραφέας παίρνει από τον πρώτο την ιδέα για τη σάτιρα ενός κόσμου που στερείται Θεού και από τον δεύτερο την ιδέα της ένωσης της πραγματικότητας με το  υπερφυσικό και την ψυχολογική ανάλυση των κινήτρων. Το μεταπολεμικό κοινωνικό κλίμα της Γαλλίας μετά τον Α' ΠΠ, το οποίο ο Μπερνανός κατήγγειλε με δριμύτητα. Το μυθιστόρημα παρουσιάζει την ατμόσφαιρα της επαρχίας του γαλλικού βορρά: οι νύχτες, το κρύο, ο άνεμος, η βροχή, η λάσπη, η Βόρεια Θάλασσα και η ομίχλη κάνουν την ανάγνωση καθηλωτική.

Ο Νοάμ Τσόμσκι για το σύγχρονο κόσμο, τα δικαιώματα και την αλήθεια

Carl Bloch. Προμηθεύς Λυόμενος εν Χίω. 1864

«Το πιο σκληρό μάθημα της ιστορίας αποκαλύπτει ότι τα δικαιώματα δεν χορηγούνται φιλανθρωπικά· κατακτώνται μέσω αγώνα.»

«Η αλήθεια δεν είναι δώρο που σου δίνεται· είναι προσωπική ανακάλυψη που απαιτεί τη δική σου προσπάθεια.»

«Τα έθνη δεν είναι εγγενώς φτωχά· μάλλον είναι τα συστήματα που διαχειρίζονται τους πόρους τους που αποτυγχάνουν.»

«Η παραμόρφωση των ιστορικών αφηγήσεων για να αναδειχθούν μόνο οι 'μεγάλοι άνδρες' εξυπηρετεί έναν σκοπό: καλλιεργεί αίσθημα αδυναμίας στις μάζες, προάγοντας την πεποίθηση ότι η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει μόνο από εξαιρετικά άτομα.»

«Η πολυπλοκότητα και η ασάφεια του κόσμου μπορεί να είναι ανησυχητική. Η αντίσταση σε αυτή τη σύγχυση, η προσπάθεια να αποσαφηνίσουμε τον κόσμο, συχνά οδηγεί στη διανοητική συμμόρφωση, απλώς επαναλαμβάνοντας τις σκέψεις άλλων.»

«Μια κλασική τακτική ελέγχου περιλαμβάνει την κατασκευή μιας εξωτερικής απειλής, φαινομενικά πιο απειλητικής από τους ίδιους τους ελεγκτές, οι οποίοι στη συνέχεια τοποθετούν τον εαυτό τους ως προστάτες του λαού.»

«Για να κυριαρχήσεις σε έναν πληθυσμό, εμφύσησε την πεποίθηση ότι η δυστυχία του είναι αυτοπροκαλούμενη, και στη συνέχεια παρουσίασε τον εαυτό σου ως τη λύση στα βάσανά του.»

«Ο δυτικός κόσμος θα αποκηρύξει τελικά τις επιφανειακές ιδεολογίες του που αποξενώνουν τα άτομα από την εγγενή φύση τους. Η επιδίωξη αυθεντικής πίστης και πεποίθησης είναι υψίστης σημασίας.»

Δανεισμένες από: The Institute for Experimental Arts 

Λευκό πανί (Δ.Βασιλείου)

Φωτο Σπύρου Ράπτη

   
Ήτανε πια απόγευμα.

   Από το πέλαο φάνηκε

λευκό πανί να πλησιάζει.

  Κι εγώ,

για να το συναντήσω,

στο μώλο κατηφόρισα.

 

Χαρά,

         ελπίδα,

                    έρωτας

                                                                    

 στη θέα

             του λευκού,

                        του όμορφου,

                                   τ’ αμόλυντου.

 

Στην αγκαλιά το σήκωσα

στον ουρανό σπονδή.

 

Την ανηφόρα πήρα

την έπαρσή του να γιορτάσω.

 

                                                      Όμως … με πρόλαβε η νύχτα.

 

 

31.03.2020

Δύση (Δ.Βασιλείου)

Salvador Dalì

Το άκουσμα της λύπης

σε βρίσκει πάντα τη στιγμή,

που η γωνία μηδενίζεται

και κείνο το μαβί

προοίμιο της νύχτας έρχεται.

Τη δύση των ματιών σου πως να την αντέξω!

Και τότε χρέος

αφήνεις στο μέλλον,

υπόλοιπο ονείρων.

Η τρυφερή τους σκιά

χαράζει τους αιθέρες.

Τη δύση των ματιών σου πως να την αντέξω!

Θα σου φανεί παράξενο,

μα έτσι είναι,

την καλύτερη στιγμή

απόψε μου τη χάρισες,

την ώρα που δεν ήξερα,

Τη δύση των ματιών σου πως να την αντέξω!

22.01.1997